Αρχική > σχολείο, εκπαίδευση > Αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου: Γενικές παρατηρήσεις

Αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου: Γενικές παρατηρήσεις

A peerless shrine of the great sea god: Poseidon's temple at Pæstum.

A peerless shrine of the great sea god: Poseidon’s temple at Pæstum. (1924?)

 

Του Νίκου Τσούλια

Παρουσιάσαμε ένα σύνολο άρθρων για την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου με σκοπό την καλύτερη δυνατή προσέγγιση του θέματος. Έχουν συμπεριληφθεί σ’ αυτό το αφιέρωμα συνολικά – λαμβανομένου υπόψη και του παρόντος κειμένου – δώδεκα άρθρα, εννιά δικά μου (το ένα παλιότερο), ένα της ΟΛΜΕ, ένα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και το Π.Δ. του Υπουργείου Παιδείας. Σήμερα κάνουμε μια απόπειρα συμπερασματικής θεώρησης, έτσι ώστε να υπάρχει και μια γενική θεώρηση, φυσικά και με προσωπική χροιά. Οι παρατηρήσεις αφορούν τόσο το συγκείμενο της εκπαίδευσης όσο και την ουσία της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου.

1) Ιστορικά, ο θεσμός της αξιολόγησης συνδέεται με τη βαριά σκιά του επιθεωρητισμού που σαν κύριο (και ίσως και μοναδικό) στόχο είχε τον ιδεολογικό έλεγχο από την πλευρά της πολιτικής εξουσίας επί των εκπαιδευτικών και επαγωγικά επί κάθε έκφρασης του θεσμού της εκπαίδευσης και συνδεόταν με ένα μη δημοκρατικό ευρύτερο πολιτικό κλίμα των παλιότερων εποχών.

2) Πολιτικά, η αξιολόγηση πάντα εξέφραζε μια σκοπιμότητα και δεν είχε ποτέ ως κύρια αποστολή της τη βελτίωση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι από το 1982 που καταργήθηκε ο επιθεωρητισμός το Υπουργείο Παιδείας έχει επανέλθει κατ’ επανάληψη στο ζήτημα της αξιολόγησης αλλά όλες οι απόπειρές του εγκαταλείφθηκαν είτε από τις αντιδράσεις των εκπαιδευτικών είτε από τις αδυναμίες των ίδιων των προτάσεων. Και ένας από τους λόγους μη ευδοκίμησης όλης αυτής της διαχρονικής απόπειρας είναι ακριβώς η μη εκπαιδευτική στόχευσή τους.

3) Στο κοινωνικό πεδίο υπάρχει μια σύγχυση. Οι περισσότεροι πολίτες γύρω από το ζήτημα της αξιολόγησης στρέφουν τη σκέψη τους και το ενδιαφέρον τους συνήθως σε εκείνα τα παραδείγματα των εκπαιδευτικών που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στοιχειωδώς στο έργο τους – αυτές οι περιπτώσεις αντιμετωπίζονται ή πρέπει να αντιμετωπίζονται με ό,τι προβλέπει ο σχετικός νόμος περί μετατάξεων κλπ – και με βάση αυτή την εικόνα «κινούνται» και ως προς το γενικότερο θέμα.

4) Επί της ουσίας, θεωρώ τουλάχιστον ακατανόητη την προσπάθεια των ηγεσιών του Υπουργείου Παιδείας για να διαμορφώσουν κάποια σχέδια της αξιολόγησης που δεν έχουν καμιά στόχευση στη βελτίωση της λειτουργίας του σχολείου, αλλά αποσκοπούν σε έναν ιδιότυπο έλεγχο των εκπαιδευτικών. Εκτιμώ ότι δεν έχει αναρωτηθεί κανένας από την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας μερικά αυτονόητα ερωτήματα: α) Υπάρχει άλλη κατηγορία επαγγελματιών (του δημόσιου ή του ιδιωτικού τομέα) που αντιμετωπίζει μια τέτοια επιθετικότητα στον εργασιακό τους χώρο; Φαντάζεται κανείς, για παράδειγμα, να διαμορφώνει η πολιτεία έναν έλεγχο σαν αυτό που κάθε φορά «προσφέρεται» στους εκπαιδευτικούς σε έναν γιατρό ενός δημόσιου νοσοκομείου;

β) Είναι δυνατόν η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου να αρχίζει και να τελειώνει με τον έλεγχο των εκπαιδευτικών και να αγνοεί όλα τα άλλα στοιχεία (βιβλία, αναλυτικά προγράμματα, υποδομές κλπ); γ) Είναι δυνατόν να αισθάνεται ο εκπαιδευτικός ότι είναι υπό παρακολούθηση και ταυτόχρονα να απαιτείται απ’ αυτόν να διαπαιδαγωγήσει παιδιά, εφήβους και νέους, να καλλιεργήσει τη δημιουργικότητα, την πρωτοβουλία, την ελευθερία του πνεύματος, την κουλτούρα της έρευνας και της αμφισβήτησης; δ) Γνωρίζουν οι πολιτικά υπεύθυνοι ποιος είναι ο ρόλος του εκπαιδευτικού ιδιαίτερα σήμερα που αναδύονται οι κοινωνίες της γνώσης και της μάθησης.

5) Αντί η αξιολόγηση να αποτελέσει πεδίο συνεργασίας μεταξύ Υπουργείου παιδείας, κοινωνίας και εκπαιδευτικών με κοινό στόχο την ενίσχυση της ποιότητας της εκπαίδευσης μετασχηματίζεται σε πεδίο αντιπαράθεσης στρατοπέδων και αυτό καταδεικνύει την ανωριμότητα της πολιτείας να διαμορφώνει κλίμα και πλαίσιο διαλόγου και να επιζητεί λύσεις επί της ουσίας των κοινωνικών ζητημάτων της.

6) Όσο αναπτύσσεται πόλωση και κλίμα αντιπαράθεσης τόσο θα μένει πίσω η υπόθεση της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου και έτσι αντί να απελευθερώνονται οι δημιουργικές δυνάμεις του σχολείου θα γίνεται μάχη χαρακωμάτων και συνθημάτων χωρίς κανένα νόημα. Το Υπουργείο παιδείας οφείλει να επιδείξει μόνο στάση εμπιστοσύνης απέναντι στον εκπαιδευτικό. Η με δικιά του ευθύνη δημιουργία «πολεμικής ατμόσφαιρας» πλήττει ευθέως την προοπτική του ελληνικού σχολείου.

7) Η πρόταση του Π.Δ. του Υπουργείου Παιδείας απορρέει από ανάγκες περιορισμού των εργασιακών συνθηκών των εκπαιδευτικών, δεν έχει καμιά σχέση με τις ανάγκες και τις προοπτικές της εκπαίδευσής μας, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από τους εκπαιδευτικούς και δεν μπορεί να έχει καμιά βιωσιμότητα.

8) Μόνη ρεαλιστική και ουσιαστική πρόταση για την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου είναι η πρόταση της ΟΛΜΕ, είναι μια πρόταση εσωτερικής αξιολόγησης, και η εσωτερική αξιολόγηση είναι εκείνη η μορφή αξιολόγησης που κερδίζει έδαφος στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, γιατί ακριβώς στοχεύει σε ουσιαστικές εκπαιδευτικές λύσεις προβλημάτων των σχολείων. Αυτή η πρόταση μπορεί να αποτελέσει βήμα για περαιτέρω επεξεργασίες.

9) Προτείνω α) τη δοκιμασία της πρότασης της ΟΛΜΕ από τους Συλλόγους των Διδασκόντων και β) την ανάπτυξη προσωπικών προγραμμάτων έρευνας (π.χ. ερωτηματολόγια) για ιδία χρήση από τους εκπαιδευτικούς. Ένα τέτοιο ερωτηματολόγιο έχει ήδη κατατεθεί στο σχετικό άρθρο: «Μια πρόταση αυτό-αξιολόγησης».

10) Οργάνωση επιστημονικών και εκπαιδευτικών συνεδρίων και συζητήσεων με πρωτοβουλία των εκπαιδευτικών φορέων με κοινωνικούς και πολιτικούς φορείς και με τους πολίτες, με στόχο την ανταλλαγή απόψεων και ιδεών και τη συνδιαμόρφωση μιας συνθετικής αντίληψης – και γιατί όχι και πρότασης – για την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου χωρίς προκαταλήψεις και “χρωματισμένες” πολωτικές αντιπαραθέσεις. Το αξίζει η εκπαίδευσή μας και το μέλλον των μαθητών / μαθητριών μας αλλά και η παιδαγωγική ακτινοβολία του εκπαιδευτικού επαγγέλματός μας! 

 

Διαβάστε τα παρακάτω σχετικά κείμενα:

Άρθρα Νίκου Τσούλια (με τη σειρά δημοσίευσής τους):

Άλλα κείμενα:

 

 

πίνακας ζωγραφικής Paysage aux papillons

Dali Salvador, Apparition of face and fruit dish on a beach

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: