Αρχική > πολιτική > Εμείς και η βαρβαρότητα του καπιταλισμού

Εμείς και η βαρβαρότητα του καπιταλισμού

Butler Lady Quatre Bras 1815

Butler Lady Quatre Bras 1815

 

Του Νίκου Τσούλια

Οι περισσότεροι άνθρωποι μισούν τον καπιταλισμό και διαρκώς σκέπτονται την ανατροπή του. Ωστόσο, αυτός έχει επικαθίσει για καλά στην ιστορία της σύγχρονης ανθρωπότητας και μετασχηματίζει όλες τις ενδογενείς αντιφάσεις του και τις εκτεταμένες κρίσεις του σε καινούργια ευκαιρία επικράτησής του, σε δυνατότητα νέας αναπαραγωγής του. Αντιπάλεψε τον φεουδαρχισμό και τις ελέω Θεού απολυταρχίες λειτουργώντας ως προοδευτική δύναμη της ιστορίας και συνδέθηκε με τις μεγάλες επιστημονικές επαναστάσεις του 18ου και του 19ου αιώνα και με τη βιομηχανική επανάσταση φέρνοντας την αστική τάξη στο προσκήνιο.

Διαμόρφωσε ως χαρακτηριστικά του στοιχεία τη συσσώρευση του κεφαλαίου εις βάρος της ανθρώπινης εργασίας και των φυσικών πόρων, την προαγωγή του κέρδους ως υπέρτατης αξίας, την κυριαρχία των νόμων της αγοράς έναντι εκείνων της κοινωνίας και κυρίως την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Σήμερα βρίσκεται στην παρασιτική του, στην απόλυτα παρακμιακή του φάση, αφού το κεφάλαιο που κινεί τα νήματα έχει πάψει να είναι το παραδοσιακό παραγωγικό κεφάλαιο επικυριαρχούμενο από το χρηματιστηριακό κεφάλαιο του τζόγου με την κατίσχυση των αγορών και την αναγωγή τους ως κύριων δυνάμεων γραφής της ιστορίας.

Σήμερα ο καπιταλισμός συσσωρεύει όλο και περισσότερα χρήματα στα χέρια των λίγων, έχει οξύνει τις οικονομικές και τις κοινωνικές ανισότητες όσο ποτέ άλλοτε, έχει επεκτείνει τις ζώνες της φτώχειας στις περισσότερες περιοχές του πλανήτη μας, έχει περιστείλει το κοινωνικό κράτος και το κράτος δικαίου, έχει θρυμματίσει κάθε έννοια κοινωνικής συνοχής και, το πιο σημαντικό, έχει αποικίσει την σφαίρα της πολιτικής σε τέτοιο βαθμό που η πολιτική λειτουργεί απόλυτα ως αναπαραγωγός του κεφαλαιοκρατικού συστήματος καθηλώνοντας εργασιακά δικαιώματα, κοινωνικά δικαιώματα ακόμα και κάθε όψη αυτόνομης εθνικής οικονομίας. Σήμερα ο καπιταλισμός συνδέεται απόλυτα με την έννοια της βαβαρότητας.

Ζούμε σουρεαλιστικές σκηνές, ζούμε σε καιρούς ανέχειας και ζητιανιάς (και στην Ευρώπη πλέον), σαν αυτές που αποδόθηκαν από τον Ζολά, τον Ουγκώ κλπ, μόνο που τώρα δεν έχει προηγηθεί κάποιος Μεσαίωνας αλλά η μεταπολεμική περίοδος του κράτους ευημερίας. Ζούμε τη δραματική επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης όλων των εργαζομένων, το δραματικό άπλωμα της σκιάς της ανεργίας. Ζούμε τους καιρούς των ζητιάνων, τους καιρούς των αναζητητών των σκουπιδιών.

Το πολιτικό σύστημα – είτε αισθάνεται αδύναμο μπροστά την επέλαση των δυνάμεων του κεφαλαίου είτε είναι ενσωματωμένο στις λειτουργίες και στους σκοπούς αυτών των δυνάμεων – ουσιαστικά δεν δημιουργεί καμιά συνθήκη υπέρβασης του σκηνικού που έχει στραγγαλίσει κάθε έννοια ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Τα συντηρητικά κόμματα θεωρούν ότι όσο καλύτερα τα έχουν με τις δυνάμεις της αγοράς, τόσο καλύτερη η δική τους πολιτική διαχείριση. Τα σοσιαλδημοκρατικά διαπίστωσαν ότι μια μεταρρυθμιστική πολιτική που μέχρι μερικά χρόνια πριν μπορούσε να βελτιώνει το status των εργαζομένων και την κοινωνική συνοχή δεν μπορεί να ευδοκιμήσει και βρίσκονται σε ιδεολογική σύγχυση και σε αμηχανία. Τα αριστερά κόμματα έχουν πιο εύκολο έργο, αλλά δεν έχουν έργο. Έχουν εύκολο έργο γιατί δικαιώνεται η ανάλυσή τους ότι ο καπιταλισμός είναι αδηφάγος και δεν παίρνει βελτιώσεις, έχουν εύκολο έργο γιατί καταγγέλλουν με ακόμα μεγαλύτερη ένταση το σύστημα και τις αδικίες του. Αλλά και αυτά δεν έχουν έργο, δηλαδή, δεν έχουν να καταθέσουν μια συνεκτική πολιτική για την αλλαγή του συστήματος που τόσο παθιασμένα ευαγγελίζονται.

Ας εστιάσουμε λίγο περισσότερο σ’ αυτό το μέρος του πολιτικού φάσματος της χώρας μας, στην αριστερά. Ο ΣΥΡΙΖΑ ισχυρίζεται ότι θα «αλλάξει το σύστημα» (!) – προκειμένου να ικανοποιήσει τις παλιότερες ιδεολογικές αφετηρίες, το στενό κομματικό του πυρήνα και το «αριστερό ρεύμα» του – και παράλληλα δίνει εγγυήσεις στο εξωτερικό ότι δεν έχουν να φοβηθούν τίποτα οι δανειστές και όσοι άλλοι κεφαλαιοκράτες έχουν συμφέροντα στη χώρα μας. Αλλά το πιο εντυπωσιακό δεν είναι το τι λέει, αλλά το ποια είναι τελικά η πολιτική πρόταση για την έξοδο από την κρίση. Πρόκειται για ανυπαρξία πολιτικής πρότασης, η οποία καλύπτεται στα μάτια των αφελών από τα ιδεολογικά τσιτάτα και τους φραστικούς ηρωισμούς των στελεχών του στα παράθυρα της τηλεόρασης. Μέχρι να έρθει η ώρα, αν έρθει εκείνη η ώρα… Τότε θα πληρωθεί ο λογαριασμός, όπως τον πληρώνει τώρα ο ηγέτης της Ν.Δ., ο πρώην επικεφαλής του αντι-μνημονιακού στρατοπέδου.

Το Κ.Κ.Ε. ζει στον μικρόκοσμό του, στον κόσμο της αυταρέσκειάς του. Παραμένει συνεπές στα δόγματά του, αλλά δεν λέει τίποτα για την ουσία της πολιτικής και της ιστορίας. Επιδίδεται σε έναν ακτιβισμό για να πλευροκοπήσει το ξεπέταγμα του ΣΥΡΙΖΑ και για να ξεφύγει από το δικό του απομονωτισμό, αλλά η πολιτική πρόταση είναι φοβερά απλή. «Δεν μπορούν να συνυπάρξουν μονοπώλια και σοσιαλισμός». Αλλά είναι πολιτική δράση οι διαπιστώσεις και τα ιδεολογικά συνθήματα;

Κάπως έτσι είναι – κατά τη γνώμη μου – το πολιτικό σκηνικό. Είμαστε παγιδευμένοι. Δεν έχουμε ούτε καν υπό διαμόρφωση ένα πολιτικό ρεύμα που θα μπορεί να σηκώσει το βάρος της αντιπαράθεσης απέναντι στη λεηλασία της κοινωνίας από τον καπιταλισμό. Οι κοινωνικοί αγώνες είναι το μόνο σταθερό αποκούμπι μας. Η αξία των κοινωνικών αγώνων πάντα ήταν σταθερό σημείο προοδευτικής γραφής της ιστορίας. Και είμαστε υποχρεωμένοι εκεί να δώσουμε την έντονη παρουσία μας. Αλλά οφείλουμε να είμαστε πραγματιστές. Χωρίς πολιτικό υποκείμενο με προοδευτικούς προσανατολισμούς και με πλειοψηφικές αναφορές στην κοινωνία μας και κατ’ επέκταση στην Ευρώπη δεν υπάρχει προοπτική. Οι διαρκείς καταγγελίες κατά του καπιταλισμού δεν νομίζω ότι έχουν κάποιο νόημα και αξία. Πολλοί εξ αυτών που επιδίδονται σ’ αυτό το παιχνίδι νομίζουν ότι έτσι κάνουν πολιτική, αλλά στην ουσία είναι μια εικονική, μια συμβολική πολιτική!

Η πολιτική πρόκληση δεν είναι οι ανέξοδες και δήθεν περισπούδαστες ιδεολογικές αναφορές με πολιτικές «κατάρες» και «μεταφυσικά ξόρκια» αλλά η συγκρότηση σχεδίου μιας προοδευτικής πολιτικής πρότασης που τουλάχιστον – σε πρώτη φάση – θα αμφισβητήσει το ρόλο του καπιταλισμού στον κόσμο της πραγματικότητας. Εδώ είναι κυρίως οι ευθύνες μας…

 

Butler Lady Scotland for Ever

Butler Lady Scotland for Ever

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: