Αρχική > πολιτισμός, επιστήμη > Εμείς και οι ασθένειές μας…

Εμείς και οι ασθένειές μας…

Freyberg Conrad Ankunft Des Prinzen Friedrich Karl Auf Dem Schlachtfelde Von Vionville

Freyberg Conrad Ankunft Des Prinzen Friedrich Karl Auf Dem Schlachtfelde Von Vionville

 

Του Νίκου Τσούλια

Όταν εμφανίζονται με βαριά μορφή, τα πάντα αλλάζουν γύρω μας και μέσα μας. Αλλάζει η γεύση της ζωής μας. Αλλάζει η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας, αλλάζει η ματιά που ρίχνουμε στους δικούς μας. Ο φόβος εγκαθίσταται στην ψυχή μας και όλα αποκτούν άλλο σχήμα, άλλο περιεχόμενο. Οι αισθήσεις μας αμβλύνονται, οι φιλοδοξίες μας περιστέλλονται, τα όνειρά μας στομώνονται ολοκληρωτικά. Το μέλλον μας συρρικνώνεται και μάλλον εκλείπει από το περίγραμμα της σκέψης μας, μαυρίζοντας με την έλλειψή του και το παρόν.

Αλλά οι ασθένειες – γιατί περί αυτών πρόκειται – είναι σύμφυτες με την ίδια την παρουσία της ζωής, είναι σύμφυτες με την ανθρώπινη φύση, είναι παρούσες σε όλη την ιστορική διαδρομή του ανθρώπου και θα είναι παρούσες και στο διαρκές μέλλον. Η μάχη που δίνουμε μαζί τους δεν είναι μάχη ολοκληρωτικής επικράτησης της μιας ή της άλλης πλευράς αλλά μάχη διαρκούς βελτίωσης της ποιότητας της ζωής μας και μεγέθυνσης της ίδιας της ζωής μας, γιατί οι ασθένειες θα είναι πάντα υπαρκτές.

Δυστυχώς δεν έχουμε στην ιστορία του πολιτισμού μας ακόμα συνειδητοποιήσει βασικά στοιχεία της ζωής μας. Δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ότι η ανθρώπινη φύση μας είναι πεπερασμένη και τρωτή, ότι η υγεία μας πάντα είναι αβέβαιη και επισφαλής, ότι ποτέ δεν εξασφαλίζουμε τη ζωή στην ολότητά της, ότι το προσδόκιμο όριο ηλικίας είναι ένα στατιστικό στοιχείο και τίποτα άλλο. Δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ότι η ζωή μας συνυφαίνεται εξ ορισμού και με τη ζωή άλλων έμβιων οργανισμών και ότι συμμετέχουμε και εμείς ως έμβιοι οργανισμοί στο παιχνίδι των οικοσυστημάτων, των τροφικών πλεγμάτων και της διαρκούς ροής της ενέργειας – και όχι μόνο ως κοινωνικά και πολιτισμικά όντα στη ροή της ιστορίας -, ότι αρκετά βακτήρια και αρκετοί ιοί θα παρασιτούν πάνω μας ανεξάρτητα από τη θέλησή μας, με τον ίδιο τρόπο που και εμείς τρεφόμαστε π.χ. από το κοτόπουλο ανεξάρτητα από τη θέλησή του.

Δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ότι μια ίωση ή μια λοίμωξη από έναν μικροοργανισμό δεν συνδέεται με καμιά έννοια ηθικής σύλληψης και δεοντολογίας ή μεταφυσικής αναζήτησης ή θρησκευτικής ερμηνείας. Οι ιοί και τα βακτήρια ζουν και αναπαράγονται με βάση τη θεμελιώδη δύναμη της ζωής, δηλαδή της αέναης αναπαραγωγής της και της επέκτασής της με κάθε δυνατό τρόπο σ’ όλες τις εκφράσεις της μέσα από τους κανόνες της εξέλιξης της έμβιας ύλης στο σύνολό της. Η ηθική είναι μια κατάκτηση της ανθρώπινης ιστορίας – συχνά δε η θέσπισή της από τα συστήματα εξουσίας νομιμοποιεί την αντίθετή της έννοια, την ανηθικότητα – και δεν αφορά σε καμιά περίπτωση τις λειτουργίες της φύσης, η οποία έχει τους δικούς κανόνες, τις δικές της δυναμικές. Δεν χρειάζεται, ως εκ τούτου, καμιά δαιμονοποίηση, γιατί όχι μόνο δεν προσφέρει τίποτα αλλά και γιατί ως κατάλοιπο μεσαιωνικών αντιλήψεων καταδυναστεύει έτι περαιτέρω τον ψυχικό κόσμο του ανθρώπου. Το σκηνικό της ενοχής του θανάτου που προκύπτει από τις ασθένειες και το μεγάλο φάσμα των ανορθολογικών ερμηνειών όχι μόνο δεν λύνουν και δεν απαλύνουν αυτό καθεαυτό το πρόβλημα της ασθένειας, αλλά αντιθέτως το οξύνουν, αφού βυθίζουν το συναισθηματικό κόσμο του ασθενή στην άβυσσο του πριν την ώρα του θανάτου και ευτελίζουν την αξιοπρέπειά του και την προσωπικότητά του

Οι ασθένειες είναι, λοιπόν, μια πραγματικότητα, είναι μέρος της ζωής μας, συνδέονται με τη χροιά της ποιότητας της ζωής μας και συνήθως και με το ίδιο το τέλος της ζωής μας. Ο αγώνας του ανθρώπου και της επιστήμης είναι αγώνας περιορισμού των ασθενειών και όχι εξαφάνισής τους. Αλλά αυτός ο αγώνας για να έχει νόημα και αξία θα πρέπει να συνδυαστεί με τον αγώνα του κάθε ανθρώπου για να υπερασπίζεται την υγεία του στο βαθμό που εξαρτάται απ’ αυτόν. Έτσι, ένας αλκοολικός, ένας τοξικομανής, ένας καπνιστής – για να αναφερθούν μερικές μόνο περιπτώσεις – μάλλον έχουν επιλέξει να βλάπτουν την υγεία τους, ανεξάρτητα από τις άπειρες θεωρητικές «περικοκλάδες» με τις οποίες επιχειρούν να αιτιολογήσουν αυτή την επιλογή τους, και φυσικά έχει ήδη υπονομευτεί το όποιο νόημα της υγείας επιδιώκει η ιατρική επιστήμη.

Το μέγα πρόβλημα των ασθενειών έγκειται κυρίως σε δύο περιπτώσεις: α) στις χρόνιες και επώδυνες παθήσεις και β) στην εμφάνισή τους στις παιδικές και στις νεανικές ηλικίες του ανθρώπου. Και εδώ σ’ αυτό το σημείο συνάπτονται ουσιώδεις όψεις της ζωής μας. Γιατί σ’ αυτές τις περιπτώσεις δοκιμάζονται και κρίνονται οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων. Εδώ κρίνεται η αξία της αγάπης, η ενότητα της οικογένειας, η προσφορά ψυχής και ζωής, η θυσία απολαύσεων της ζωής, η ουσία των ανθρώπινων σχέσεων.

Υπάρχει και ένα άλλο κρίσιμο – κατά τη γνώμη μου – ζήτημα. Θα πρέπει να επιδιώκουμε να κινούμαστε προληπτικά με τις πρακτικές του τσεκ απ και άλλων εξειδικευμένων εξετάσεων ή είναι καλύτερα να μην επιβαρύνουμε την ψυχολογία μας με την πρώιμη γνώση μιας δύσκολης ή επώδυνης ασθένειας; Εδώ αν και η απάντηση είναι προφανής, η τελική μας στάση συναρτάται με την αντίληψη και την προσωπικότητα του κάθε ανθρώπου.

Ο άνθρωπος οφείλει να δίνει ένα νόημα στη ζωή του, οφείλει να αγωνίζεται για το κοινό καλό, για τη μέγιστη δυνατή προσφορά στους δικούς του ανθρώπους και για τη δική του πρόοδο. Και αυτός ο αγώνας της ζωής δεν περιλαμβάνει μόνο την επαγγελματική εξέλιξή μας και την οικονομική μας βελτίωση αλλά επίσης εμπεριέχει και τη συστηματική προσπάθεια για τη διαρκή ενίσχυση της υγείας μας. Και εδώ το πεδίο είναι ευρύ. Περιλαμβάνει την άσκηση του σώματος και του πνεύματος – μια οντότητα είναι αλλά… -, το πλαίσιο της διατροφής μας, τις εργασιακές συνθήκες, το ευρύτερο περιβάλλον κλπ. Περιλαμβάνει και τα ερμηνευτικά εργαλεία μας για τη ζωή και για τον εαυτό μας. Περιλαμβάνει την ίδια την ουσία της κοινωνικότητάς μας και του πολιτισμικού μας στερεώματος.

 

clip_image001

Bierstadt_Albert_California_Spring

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: