Αρχική > λογοτεχνία > Η «παγκόσμια» Κική Δημουλά καταχειροκροτήθηκε στο Μέγαρο Μουσικής

Η «παγκόσμια» Κική Δημουλά καταχειροκροτήθηκε στο Μέγαρο Μουσικής

Παρουσιάστηκε η ανθολογία των 79 ποιημάτων της στα αγγλικά

Μπέκος Γρηγόρης, ΤΟ ΒΗΜΑ 30.1.13

Η «παγκόσμια» Κική Δημουλά καταχειροκροτήθηκε στο Μέγαρο Μουσικής

Αφιέρωμα στην Κική Δημουλά, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Megaron Plus, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, την Τρίτη 29 Ιανουαρίου ( Πηγή: Χάρης Ακριβιάδης)

Με το που εμφανίστηκε και έγινε αντιληπτή η παρουσία της Κικής Δημουλά στην κατάμεστη αίθουσα «Αλεξάνδρα Τριάντη» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών το απόγευμα της Τρίτης (29/1) έπεσαν και τα πρώτα σκόρπια χειροκροτήματα. Όταν οι προβολείς φώτισαν τα άσπρα μαλλιά της, δεν ήταν λίγοι εκείνοι που σηκώθηκαν για να χειροκροτήσουν την 81χρονη ποιήτρια καθώς ανέβαινε αργά αργά τα σκαλοπάτια που οδηγούσαν στη σκηνή. «Θα έμενε για πρώτη φορά σε έναν χώρο τόση ώρα χωρίς να καπνίσει» και τελικά τα κατάφερε.

Στην περίπτωσή της δε, είναι μάλλον περιττό να αναφέρει κανείς ότι στο ακροατήριο την περίμενε και ένα σημαντικό κομμάτι της νεολαίας που τη διαβάζει φανατικά. Άλλωστε «δεν χρειάζεται κάποια αφορμή για να τιμήσεις την Κική Δημουλά» όπως είπε ο λογοτέχνης Γιάννης Ευσταθιάδης στην αρχή της εκδήλωσης (που έγινε προς τιμήν αυτής «της μοναδικής λογοτεχνουργού» όπως την αποκάλεσε η μεταφράστριά της Σεσίλ Ιγγλέση Μαργέλλου, με αφορμή την έκδοση μιας ανθολογίας ποιημάτων της στην αγγλική γλώσσα.

Πράγματι η βραδιά, πέραν των αναμενόμενων καλών λόγων, είχε και έναν αέρα εξωστρέφειας χωρίς να αναφερόμαστε αναγκαστικά στους πρέσβεις που την παρακολούθησαν. Το τελευταίο διάστημα – μετά και την πρόσφατη συνέντευξη της ποιήτριας που φιλοξενήθηκε στο πρωτοσέλιδο της «International Herald Tribune» και αναδημοσίευσαν οι «New York Times» – ειπώθηκαν πολλά, ακούστηκε ακόμη και η μαγική λέξη «Νομπέλ».

Είχε κανείς την εντύπωση πάντως ότι παρακολουθούσε μια εκδήλωση που είχε στόχο συγκεκριμένο και ήταν το κομμάτι μιας στρατηγικής μολονότι σε ορισμένα σημεία ήταν αναίτια πομπώδης. Διακηρυγμένος σκοπός της δίγλωσσης έκδοσης με τα 79 ποιήματα της Κικής Δημουλά υπό τον τίτλο «The Brazen Plagiarist» (Η θρασεία λογοκλόπος) από τη Margellos World Republic of Letters (MWRL) του Yale University Press, είναι η παγκόσμια αναγνώριση και η βράβευση του έργου της.

«Υποκλίνομαι στην ασύγκριτη εθνική ποιήτρια της Ελλάδας που είναι τώρα και παγκόσμια ποιήτρια» είπε σε μαγνητοσκοπημένο μήνυμά του ο διευθυντής του Yale University Press Τζον Ντόνατιτς χαρακτηρίζοντας μάλιστα «ντροπή» το γεγονός ότι μονάχα «το 3% των τίτλων που κυκλοφορούν στις ΗΠΑ αντιστοιχούν σε μεταφρασμένη λογοτεχνία».

Η μεταφράστρια Σεσίλ Ιγγλέση Μαργέλλου ανέδειξε τη σημασία της μετάφρασης – μια «βαθιά πολιτική πράξη» – στην εξέλιξη του πολιτισμού και στην προσέγγιση της ετερότητας «γιατί το δούναι και λαβείν είναι μια σχέση αμφίδρομης και διαρκώς επαναδιαπραγματεύσιμης ισοτιμίας». Επιπλέον η ειδική εκδοτική σειρά της MWRL με την εκδοτική σφραγίδα του Yale University Press δημιουργήθηκε στα τέλη του 2007 με σκοπό ακριβώς να μετριάσει «την τρομακτική απουσία της μεγάλης παγκόσμιας λογοτεχνίας στην αγγλική γλώσσα». Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Ελλάδα το ποσοστό της μεταφρασμένης λογοτεχνίας αντιστοιχεί στο 40% των τίτλων.

Στους 50 έως τώρα τίτλους αυτής της σειράς, το 10% αφορά βιβλία ελλήνων λογοτεχνών, ποσοστό που αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν σκεφθεί κανείς ότι συστεγάζονται τρόπον τινά σε αυτήν 19 διαφορετικές γλώσσες. «Οι Έλληνες έχουμε να προσφέρουμε στο παγκόσμιο γίγνεσθαι και πράγματα πέραν της αρχαίας μας κληρονομιάς» τόνισε η ίδια αναφερόμενη και στην επιθυμία του συζύγου της Ντόρη – που γιόρταζε την Τρίτη τα εξηκοστά του γενέθλια – «να εκδώσουμε εμείς την Κική στα αγγλικά, ένα από τα μεγαλύτερα σύγχρονα πνευματικά κεφάλαια του τόπου». Είπε επίσης ότι τα περιοδικά «Τhe New Yorker» και «Vanity Fair» θέλουν να πάρουν συνέντευξη από την ποιήτρια. Τέλος αναφέρθηκε στην εξ αποστάσεως «δύσκολη αλλά συναρπαστική» μεταφραστική περιπέτεια που είχε με την αμερικανίδα ποιήτρια Ρίκα Λέσερ η οποία παραδόξως δεν μιλάει καθόλου ελληνικά.

Στην εκδήλωση προβλήθηκε βιντεοσκοπημένο απόσπασμα από το «Μονόγραμμα» του Γιώργου και της Ηρώς Σγουράκη με την ποιήτρια να μιλάει για τα παιδικά και νεανικά της χρόνια στην Κυψέλη κρατώντας στο χέρι μια βεντάλια (ολόκληρο, προσεχώς, στη ΝΕΤ), ενώ οι ηθοποιοί Κατερίνα Διδασκάλου και Μαρίνα Ψάλτη διάβασαν ποιήματά της στην αγγλική και την ελληνική γλώσσα αντίστοιχα.
Οι παρευρισκόμενοι, μεταξύ άλλων, άκουσαν μελοποιημένο από τον Νίκο Ξυδάκη το ποίημα της Κικής Δημουλά «Μελαγχολία» (από τη συλλογή «Έρεβος» με την οποία εμφανίστηκε η ίδια στα γράμματα το 1956), το πρώτο μέρος από το «Δύο μικρά ποιήματα για ένα αίνιγμα και έναν δρόμο» από τη συλλογή «Επί τα ίχνη» (1963) μελοποιημένο από τον Τάσο Ρωσόπουλο και τον Χρήστο Παπαγεωργίου (με τις κινηματογραφικές οδηγίες του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου) να αυτοσχεδιάζει στο πιάνο του «σχολιάζοντας» στίχους της ποιήτριας.

Ο Γιάννης Ευσταθιάδης, ο οποίος συντόνισε τη βραδιά είπε, αναφερόμενος στο αν και κατά πόσον δύναται να μελοποιηθεί η ποίηση της Δημουλά, ότι «με μουσικούς όρους η ποίησή της είναι μια διαφωνία» καθώς η ίδια «αφαιρεί τη μουσική για να ακουστούν οι ήχοι των λέξεων ώστε να μας υπενθυμίσει έτσι ότι δεν υπάρχει μόνο ο χρόνος της μουσικής αλλά και η μουσική του χρόνου».

Η Κική Δημουλά πήρε τον λόγο έπειτα από περίπου δύο ώρες κατά τις οποίες παρακολουθούσε τις διάφορες καλλιτεχνικές μεταποιήσεις όπου «ο καθένας μετέφρασε την ποίησή μου με τη δική του έμπνευση και τις δικές του νότες». «Ο μεταφραστής είναι συνδημιουργός» τόνισε μεταξύ άλλων και «πρέπει να μερεμετίζει τα ρήγματα της γραφής» όπου η άλλη γλώσσα είναι πιο γενναιόδωρη. «Η ευέλικτη μετάφραση της Σεσίλ Ιγγλέση Μαργέλλου συγκέρασε τη διπρόσωπη ουσία των λέξεων δίδοντας ένα πιστοποιητικό μεταφραστικής νομιμότητας». Είναι «μια μετάφραση τόσο διάφανη ώστε αναπνέει από κάτω ο προβληματισμός της γενέτειρας γλώσσας» είπε.

Διερωτήθηκε χαμηλόφωνα αν «υπήρχε η ποίηση πριν από τη δημιουργία του κόσμου και του φόβου» σε μια ακόμη προσωπική κατάθεση για την ουσία της τέχνη της. Ευχήθηκε δε «να διασωθεί η ένδεια του βίου μας από συνταρακτικά γεγονότα». Ευχαρίστησε τον Θεό «που και ο ίδιος μας κρύβεται» και κατέληξε στο ότι η ποίηση είναι πιθανότατα «ένα είδος κιβωτού για να σωθούμε από τον κατακλυσμό τόσων αληθειών».
Διάβασε ποιήματά της, ευχαρίστησε ιδιαιτέρως τους πολλούς ακαδημαϊκούς που παρέστησαν στην εκδήλωση και χάρηκε με το παρατεταμένο χειροκρότημα του κοινού στο τέλος. Το ευχαριστιέται ακόμη, με μια συγκρατημένη και μελαγχολική καρτερικότητα.

Σχόλια αναγνωστών (18)

Σχολείο

H Κική Δημουλά στο Μέγαρο

Εκδήλωση προς τιμήν της (29/1) με αφορμή την έκδοση ποιημάτων της στα αγγλικά

ΤΟ ΒΗΜΑ 29/01/2013

H Κική Δημουλά στο Μέγαρο

Μια βραδιά αφιερωμένη στην Κική Δημουλά και το ποιητικό της έργο πραγματοποιείται στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών την Τρίτη 29 Ιανουαρίου 2013 με αφορμή την έκδοση μιας ανθολογίας ποιημάτων της στην αγγλική γλώσσα υπό τον τίτλο «The Brazen Plagiarist» (Η θρασεία λογοκλόπος) από την Margellos World Republic of Letters (MWRL) του Yale University Press, μεταφρασμένα από την Σεσίλ Ιγγλέση Μαργέλλου και την αμερικανίδα ποιήτρια Ρίκα Λέσερ.

Στην εκδήλωση όπου θα μιλήσει η πολυβραβευμένη ποιήτρια και την οποία επιμελήθηκε και συντονίζει ο λογοτέχνης Γιάννης Ευσταθιάδης, θα προβληθούν  βιντεοσκοπημένα αποσπάσματα από το «Μονόγραμμα» του Γιώργου Σγουράκη (προσεχώς στην κρατική ΝΕΤ). Ποιήματα της Κικής Δημουλά θα απαγγείλουν οι ηθοποιοί Κατερίνα Διδασκάλου (αγγλικά) και Μαρίνα Ψάλτη (ελληνικά) ενώ θα προβληθούν και πιανιστικοί αυτοσχεδιασμοί και σχόλια του Χρήστου Παπαγεωργίου πάνω σε στίχους της ποιήτριας.

Τρία χρόνια διήρκησε η μεταφραστική δουλειά για αυτή την ανθολογία της οποίας ο τίτλος είναι παρμένος από το ομώνυμο ποίημα της τελευταίας συλλογής της Κικής Δημουλά «Τα εύρετρα» (Ίκαρος, 2010). Η έκδοση φιλοδοξεί να συμβάλει στην παγκόσμια αναγνώριση και βράβευση του έργου της ποιήτριας.

Προσφάτως η Κική Δημουλά φιλοξενήθηκε στο πρωτοσέλιδο της «International Herald Tribune» με ένα εγκωμιαστικό άρθρο της Ρέιτσελ Ντονάντιο που είχε τίτλο «Το σκοτεινό όραμα της Ελληνίδας ποιήτριας» το οποίο και αναδημοσιεύθηκε στους «New York Times».

Το βιβλίο προλογίζεται από την ίδια την ποιήτρια και συνοδεύεται από μεταφραστικό σημείωμα της Ρίκα Λέσερ, καθώς και από εκτενή εισαγωγή, χρονολόγιο και βιβλιογραφία που έγραψε η Σεσίλ Ιγγλέση Μαργέλλου. Το εξώφυλλο του τόμου κοσμείται από έργο του Βλάση Κανιάρη.

Για την παγκόσμια Πολιτεία Γραμμάτων του Ντόρη και της Σεσίλ Μαργέλλου (αφιερωμένης στην έκδοση σημαντικών έργων της παγκόσμιας και ελληνικής λογοτεχνίας στην αγγλική γλώσσα), θα μιλήσουν ο διευθυντής του Yale University Press, Τζον Ντόνατιτς, η Σεσίλ Ιγγλέση Μαργέλλου και ο Γιάννης Ευσταθιάδης.

Σχολείο

 

Inside a Greek Poet’s Work, a Reflection of Her Country’s Hard Times

Angelos Tzortzinis for The New York Times

KIKI DIMOULA

By RACHEL DONADIO, The New York Times, January 11, 2013

Twitter List: Reporters and Editors

KIKI DIMOULA, Greece’s feisty, 81-year-old national poet, was holding court on a recent afternoon, musing about her work and the fate of her country. Asked to describe the mood in Greece today, she did not mince words. “Darkness and chaos,” she said, drawing on a cigarette.

Ms. Dimoula may have a flair for the dramatic, but her words are always chosen carefully. Her poetry — spare, profound, unsentimental, effortlessly transforming the quotidian into the metaphysical, drawing on the powerful themes of time, fate and destiny, yet making them entirely her own — has earned her a near-cult following in Greece.

One of her Greek writer contemporaries, Nikos Dimou, has called Ms. Dimoula “the best Greek woman poet since Sappho,” and she is the first living female poet ever to be included in the prestigious French publisher Gallimard’s poetry series. But her work has rarely been translated into English.

Last fall, a new collection of her selected poems, “The Brazen Plagiarist,” appeared from Yale University Press, translated by Cecile I. Margellos and Rika Lesser, bringing the first full volume of her work into English for the first time in nearly two decades.

Ms. Dimoula does not speak English. “I was lazy,” she said apologetically, and is concerned that her Greek verbal acrobatics do not translate well. In the introduction to the new collection, she writes that she worries “whether the bridge from one language to another is sound enough.”

The bridge, as it happens, is plenty strong. As is the writer.

“My homeland is my language,” Ms. Dimoula said. She was seated on a dark velvet sofa in the elegant Athens sitting room of Ms. Margellos, a translator and literary critic who with her husband, the Greek investor Theodore Margellos, have endowed the Margellos Republic of Letters imprint at Yale University Press.

“It is my identity, it reassures me,” Ms. Dimoula said of her language. Around her, the walls were painted with neo-Ottoman motifs. A vase of blood-red dahlias sat on the mirrored coffee table. Ms. Dimoula leaned back on a silk turquoise throw pillow. Her gray hair was cut stylishly short. The lines around her eyes revealed a legacy of laughter and loss.

IN a literary tradition in which poets have been revered almost as untouchable gods, Ms. Dimoula comes across as earthy and approachable. Born and raised in Athens, Ms. Dimoula worked for years at a desk job at the Bank of Greece — as had her father and her husband — before she quit working in 1974. She raised two children and is a devoted grandmother.

The desk job was no fun. “It was a prison,” she said. Every morning during Greece’s military dictatorship from 1967 to 1974, her supervisor would have her take a metal phoenix, the symbol of the colonels, out of a drawer and place it on his desk. “My bird, Dimoula, my bird!” she said, laughing at the memory.

Those were dark times. Today, with Greece dismantling its social protections amid a crushing debt crisis, she is concerned that things might get even more terrible. “I believe they can get even worse than the junta period,” she said. “The junta put under surveillance and limited the freedom of the leftists; now the whole country is being persecuted.”

Like all Greek retirees, Ms. Dimoula has seen her pension cut. “Because of 100 people that abused power, the whole country has been asked to pay,” she said angrily, drawing on another cigarette, referring to Greece’s many financial scandals.

SHE said she follows the news and listens to the political speeches, especially those of the Socialist party leader, Evangelos Venizelos, famous for his oratory. “He’s very careful; he’s a speaker by nature,” she said. “I’m examining the quality, not the authenticity” of his speeches, she added. Asked if she believed a word he said, she shook her head vehemently. “No,” she said.

In a 2011 speech when she received Greece’s most prestigious literary award, the Grand National Prize for lifetime achievement, Ms. Dimoula talked about the role of culture during the crisis. “How society perceives matters of art in general depends on how far its soul has accepted the belief that art, poetry in this case, will not impose cutbacks on the escape it provides,” she said then.

In 2001, when Ms. Dimoula became the first woman to receive an award for lifetime work from the Academy of Athens, she began giving interviews in the Greek news media, which quickly became almost as well known as her poetry.

“Half of the mail we get is from people who say, ‘I want to meet Kiki Dimoula,’ ” said Marilena Panourgia, a publisher at Ikaros, Ms. Dimoula’s publishing house, where she is in the illustrious company of Greece’s two Nobel laureates in literature, George Seferis and Odysseas Elytis.

Like so many small businesses in Greece, Ikaros is struggling to stay afloat. “In the good times, we didn’t buy houses and boats; we published more books that we knew no one would buy,” Katerina Karydi, whose father founded Ikaros in 1943, said with a sad smile. She spoke in the publisher’s in-house bookshop, amid shelves of elegant paperbacks with pages that have to be sliced open with a paper cutter.

Ms. Dimoula said she hates to reread her own poems. Instead, she said, she prefers to treat them coldly, like “a stepmother.” She has professed an almost creative belief in pessimism. “Pessimism is an inner love for life,” she said. “The pessimist is one who cannot enjoy the joys of life and is very conscious that he has the passion of the unsatisfied and of the unsatisfiable.”

ABOVE all, Ms. Dimoula mourns her first husband, Athos Dimoulas, a poet who encouraged her to become one, too, and who died in 1985. She honors his memory in her 1988 collection “Hail, Never.” In writing that book, “all I was thinking was, how could you get back what has disappeared?”

“All my poetry is about that,” Ms. Dimoula said.

Photographs are a recurring theme, a way of capturing time. In other poems, Ms. Dimoula uses the everyday as a gateway to the infinite. In “Mother of the Floor Below,” dedicated to her children, she writes of moving. “Cartons boxes bundles well-secured with the severed / umbilical cord,” she writes. “The infant thermometer forgotten for days / in history’s armpit, no longer feverish.”

“The main subject of Dimoula’s poetry is nothingness,” Nikos Dimou, the writer, said in a telephone interview. “It is the fact that our existence is not a real existence, it’s a precarious existence; it’s always undermined by the thought of death, by time, by decay.” Like Emily Dickinson or the great Greek poet Constantine P. Cavafy, Ms. Dimoula “has her own very single, very specific, very individual voice,” Mr. Dimou added. “She cannot be mistaken for anything else.”

The poet said she was disappointed that her intricate prose was accessible to so many. “I feel offended,” she said. “Am I as understandable as that?”

She also plays down the fact that her poetry speaks to readers, especially in such dark times. “People say to me, ‘It’s a consolation,’ ” she said. “And I wonder how I can console them because I myself am inconsolable.”

“I derive my themes from what’s happening in everyday life,” Ms. Dimoula had said earlier. “I don’t have visions. I am not a visionary poet.” The afternoon light poured in through high windows. Outside was Athens, a city pushed to the brink. “I want to transform reality into something less real,” she said.

This article has been revised to reflect the following correction:

Correction: January 19, 2013

The Saturday Profile article last week, about Greece’s national poet, Kiki Dimoula, misstated the significance of the publication of her latest collection of selected poems, “The Brazen Plagiarist,” released last fall by Yale University Press. It was the first time an entire collection of Ms. Dimoula’s poems had been published in English in nearly two decades; it was not the first time any of her poems had been published in English during that time.

 

Advertisements
Κατηγορίες:λογοτεχνία Ετικέτες: , ,
  1. 03/02/2016 στο 9:43 ΠΜ

    Ντίνος Χριστιανόπουλος: «Τα βραβεία σας είναι πολύ ζαχαρωμένα»…ταιριάζει γάντι η φράση αυτή του Ντίνου Χριστιανόπουλου στην εμμετικά συστημική καλλιτέχνιδα κική.

  2. 03/02/2016 στο 9:50 ΠΜ

    Παιδείας Εγκώμιον;

    • N.T.
      12/04/2019 στο 11:17 ΠΜ

      Δεν μπορώ να πάρω θέση σε διαλόγους με τόσο μανιχαϊκό λόγο και με απόλυτους αφορισμούς.

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: