Αρχική > σχολείο, εκπαίδευση > Το διαγώνισμα στο … Λύκειο

Το διαγώνισμα στο … Λύκειο

File:Claude Monet - Jardin à Sainte-Adresse.jpg

Claude Monet, Jardin à Sainte-Adresse,1867,
Metropolitan Museum of Art, New York City

 

Του Νίκου Τσούλια

Έχουν και τα ήσσονος σημασίας θέματα λόγο και ύπαρξη στην εκπαίδευση και επομένως στην ατζέντα της ιστοσελίδας μας, αφού η μόρφωση και η παιδεία είναι για μας το «άπαν». Άλλωστε ένα θέμα που απασχολεί την καθημερινή ζωή στο σχολείο με έναν απόλυτα διαχρονικό τρόπο έχει από μόνο του την αυταξία του. Κατατίθενται, λοιπόν, κάποιες σκέψεις και ιδέες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελούν βεβαιότητες και κανόνες και πολύ περισσότερο οδηγίες προς άλλους.

Η εκπαίδευση, ως ζωντανός οργανισμός και ως πολυσύνθετος θεσμός, αναπνέει περισσότερο μέσα από το κλίμα του προβληματισμού και της ανταλλαγής ιδεών και απόψεων παρά μέσα από το πλαίσιο των κανονισμών και των έτοιμων συνταγών κάποιων ειδικών. Η σχολική αίθουσα ως ένα διαρκώς διεγερμένο και πνευματικά ανήσυχο περιβάλλον είναι σε συνεχή αναζήτηση και συζήτηση και υπ’ αυτή την έννοια το «Ανθολόγιο» – ως μια μικρή μορφωτική προσπάθεια – δίνει το δικό του στίγμα.

clip_image001

Nathalie Tremblay

Ο ρόλος του διαγωνίσματος είναι πολλαπλός. Είναι βασικό εργαλείο αξιολόγησης των μαθητών και των μαθητριών αλλά και πεδίο καλλιέργειας της σκέψης των, είναι σημαντικό στοιχείο επαναπροσδιορισμού της διδακτικής μεθοδολογίας και της διαρκούς ανατροφοδότησης της διδασκαλίας. Τα θέματα πρέπει να έχουν επιστημονική και παιδαγωγική αρτιότητα, να στοχεύουν στην ανάδειξη των ουσιωδών σημείων του μαθήματος, να αναζητούν αιτιακές σχέσεις και στοιχεία συνάφειας μεταξύ των διάφορων μερών της εξεταζόμενης ύλης, να έχουν ισορροπημένη κατανομή μεταξύ των στοιχείων άσκησης της απομνημόνευσης και των αντίστοιχων στοιχείων της εξάσκησης κριτικής σκέψης, να επιδιώκουν σύντομες και περιεκτικές απαντήσεις, να είναι κλιμακούμενης δυσκολίας και να περιλαμβάνουν όλη την γκάμα των ερωτήσεων (πολλαπλής επιλογής, συμπλήρωσης κενού, σωστού – λάθους, αντιστοίχισης, συνδυασμού και επεξήγησης). Καμιά φορά θεωρώ ότι πρέπει να προστίθενται και κάποιες πολύ δύσκολες ερωτήσεις, οι οποίες θα είναι εκτός βαθμολογικής αξιολόγησης αλλά θα προσφέρονται στον εκπαιδευτικό πρώτον για την αποσαφήνιση των ορίων δικής του διδασκαλίας και δεύτερον για την ανίχνευση ιδιαίτερα ευφυών μαθητών και μαθητριών.

Θεωρώ επίσης ότι πρωτεύουσα σημασία έχουν οι ασκήσεις και τα προβλήματα σε κάθε διαγώνισμα και καλό θα είναι να αποκτήσουν τέτοια στοιχεία με τους κατάλληλους μετασχηματισμούς και τα θεωρητικά μαθήματα. Και αυτό γιατί οι ασκήσεις και τα προβλήματα προσφέρονται ως το πιο προνομιακό πεδίο καλλιέργειας της κριτικής σκέψης αλλά και προαγωγής μιας έννοιας προπαίδειας στο τοπίο της λήψης αποφάσεων, που αργότερα αυτό το τοπίο θα παίξει και σημαντικό ρόλο στη ζωή των αυριανών πολιτών.

Αλλά και τα δευτερεύοντα στοιχεία στο σκηνικό του διαγωνίσματος έχουν τη δική τους αξία. Ας αναφέρουμε μερικά. Τα θέματα οφείλουν να έχουν μια απόλυτη σαφήνεια και να είναι αυτοδύναμα, να μην έχουν ανάγκη διευκρινήσεων. Να εθισθούν, δηλαδή, οι μαθητές σε μια προετοιμασία και για τη λογική και τις απαιτήσεις των πανελλαδικών εξετάσεων. Στο βαθμό που αυτό δεν επιτυγχάνεται, οι όποιες διευκρινίσεις και παρατηρήσεις πρέπει να δίνονται άπαξ και στην αρχή του διαγωνίσματος. Θεωρώ λάθος τη διαρκή διακοπή της εξέτασης για οποιαδήποτε είδους παρατήρηση. Η διασφάλιση απόλυτης ησυχίας εξαρτάται και από την απουσία αυτών των διακοπών. Οι εξηγήσεις απευθύνονται σ’ όλους και ποτέ δεν γίνονται κατ’ ιδίαν, γιατί – εκτός των άλλων – υπάρχει πιθανότητα να δοθούν περισσότερα στοιχεία στη συγκεκριμένη περίπτωση σε σχέση με το σύνολο της τάξης. Σε κάθε περίπτωση, οι διαρκείς εξηγήσεις δηλώνουν ασάφειες στα θέματα, κάτι που είναι παιδαγωγικά ανεπίτρεπτο.

Η επιτήρηση δεν μπορεί παρά να είναι αυστηρή, δηλαδή να μην αφήνει περιθώρια για καμιά είδους δολιχοδρόμηση των εξεταζόμενων, έτσι ώστε να μην αναπτύσσεται ούτε καν υποψία σκέψης αντιγραφής. Οι μαθητές και οι μαθήτριες πρέπει να διαπαιδαγωγούνται και ως προς την πειθαρχία στα διαγωνίσματα και να είναι αφοσιωμένοι μόνο στα θέματά τους. Η διασφάλιση της ησυχίας έχει και αυτή την αξίας της, έτσι ώστε οι εξεταζόμενοι να είναι απερίσπαστοι στο έργο τους.

Το διαγώνισμα … συνεχίζεται και μετά το διαγώνισμα. Η επόμενη του διαγωνίσματος διδακτική ώρα του ίδιου μαθήματος προσφέρεται για μια δημιουργική συζήτηση. Εδώ οφείλουμε να εντοπίσουμε αφενός μεν αδυναμίες της διδασκαλίας μας αφετέρου δε γενικές και προσωπικές αδυναμίες των μαθητών και των μαθητριών. Η κατάκτηση της γνώσης έχει μονοπάτια και μέσα από τα λάθη, τα οποία μάλιστα μπορούν να αναχθούν σε στοιχεία εμβριθούς μάθησης. Η συζήτηση μπορεί επίσης να περιλαμβάνει και σχόλια των μαθητών / μαθητριών για την ποιότητα των θεμάτων. Και αυτό βοηθάει πάντα τον εκπαιδευτικό στη διαρκή βελτίωσή του και η βελτίωση αυτή δεν προκύπτει μόνο (πιο ορθά κυρίως) από τα επιμορφωτικά σεμινάρια αλλά από την ανάδειξη του σχολείου και της αίθουσας ως οργανισμών μάθησης, μιας μάθησης βιωματικής και πολύ πιο στέρεας από την προκύπτουσα των όποιων αναγνώσεων σχετικών θεωρητικών βιβλίων.

Πιστεύω ότι, αν ένας εκπαιδευτικός μετασχηματίζει κάθε πτυχή της σχολικής λειτουργίας σε διαδικασία ενεργού μάθησης τόσο των μαθητών / μαθητριών του όσο και του ίδιου του εαυτού του, είναι φορέας ανήσυχου και ερευνητικού πνεύματος και διαρκώς θα προσεγγίζει κάποια όψη παιδαγωγικού ιδεώδους.

File:Claude Monet 003.jpg

Claude Monet (1840–1926), Bahnhof Saint Lazare in Paris, 1877

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: