Αρχική > σχολείο, κοινωνία > Σκουπίδια στην τηλεόραση, σκουπίδια στο διαδίκτυο

Σκουπίδια στην τηλεόραση, σκουπίδια στο διαδίκτυο

σκουπίδια παντού…

File:Vincent van Gogh - First Steps.jpg

Vincent van Gogh (1853–1890), First Steps

 

του Νίκου Τσούλια

Όταν η δημόσια ζωή δεν προάγει τις αρετές του ανθρώπου, είναι φυσικό επόμενο στην απεικονιστική όψη της κοινωνίας να κυριαρχούν παρακμιακά στοιχεία. Όταν η πολιτική ζωή προάγει τη διαφθορά, την υποτέλεια και την ανευθυνότητα, είναι έτερον εκάτερον να προβάλλουμε στο συλλογικό φαντασιακό μας την εικόνα των «πουλημένων πολιτικών». Όταν η κοινωνική ζωή καλλιεργεί τη βία, το λαϊκισμό και το βερμπαλισμό, εύκολα αναπαράγονται οι δυνάμεις του σκοταδισμού και της βαρβαρότητας σ’ όλους τους κοινωνικούς μας θεσμούς.

Σε ένα τέτοιο πολιτιστικό (;) πλαίσιο αναπτύσσεται και ο σαπροφυτισμός των ηλεκτρονικών μέσων, της τηλεόρασης και του διαδικτύου. Ποιο είναι το πολιτικό, το κοινωνικό και το πολιτισμικό επίπεδο της τηλεόρασης; Και αναφέρομαι μόνο στην ιδιωτική τηλεόραση, γιατί η αντίστοιχη κρατική είναι πολύς καλής ποιότητας σε όλα τα επίπεδα (ενημέρωση, ψυχαγωγία, μόρφωση κλπ) και αποτελεί πεδίο δημιουργικής διαπαιδαγώγησης. Η κρατική τηλεόραση απεικονίζει τη δημιουργική Ελλάδα.

Η ιδιωτική τηλεόραση στο σύνολό της είναι μια τηλεόραση υποκουλτούρας και χυδαιότητας. Είναι μια τηλεόραση κιτς που απευθύνεται σε βλάκες και σε υπηκόους. Εδώ πλασάρεται η ηλιθιότητα για εξυπνάδα, εδώ οι ειδήσεις διαφημίζονται για να μαζέψουν αριθμούς τηλεόρασης απευθυνόμενες στο ένστικτο του μη ανήσυχου ανθρώπου και στο λαϊκισμό των μαζών. Εδώ η είδηση δεν έχει καμιά σχέση με την ουσία και τα γεγονότα, δεν συνάπτεται με την κριτική σκέψη και παίρνει τη μορφή προπαγάνδας και συχνά τη μορφή απροκάλυπτης διαστρέβλωσης. Περνάνε γεγονότα και γεγονότα εθνικής, κοινωνικής και ιστορικής σημασίας και οι ιδιωτικοί τηλεοπτικοί σταθμοί εκπέμπουν σε άλλη χώρα. Πέρασε η 28η Οκτωβρίου, περνάει και η 17η Νοεμβρίου και οι ιδιωτικοί τηλεοπτικοί σταθμοί ήταν και είναι σε άλλους τόπους, σε άλλους καιρούς. Τα περισσότερα ιδιωτικά κανάλια δεν έκαναν ούτε καν ένα μικρό αφιέρωμα.

Στο διαδίκτυο η πληροφοριόσφαιρα βρήκε τη χρυσή εποχή της. Η δυνατότητα για επικοινωνία πλανητικής κλίμακας συναντά πρωτόγνωρες διαστάσεις. Δημοσιεύεις ένα άρθρο στην ιστοσελίδα σου στην Αθήνα και ταξιδεύει σε πραγματικό χρόνο (in real time) στο Περού, στη Μινεσότα, στην Κεϋλάνη… Γράφεις ένα κείμενο και το διαβάζουν την επόμενη στιγμή Έλληνες σε οποιαδήποτε γωνιά της Ελλάδας, στην Αυστραλία, στην Αμερική. Αλλά το διαδίκτυο πνίγεται στο σκουπίδι. Ένα πεδίο ρηχής και ανούσιας επικοινωνίας αναπτύσσεται και οι άνθρωποι δεν επικοινωνούν ουσιαστικά. Κυκλοφορούν πληροφορίες επί πληροφοριών αλλά μήνυμα δεν υπάρχει.

Βλέπεις τον ψηφιακό ταχυδρόμο να μοιράζει αλληλογραφία ασταμάτητα, χωρίς ανάσα, αλλά οι φάκελοι είναι άδειοι. Συχνά συναντάς υπονοούμενα ρηχότητας, φτηνές ηθικολογίες, άκρατους βερμπαλισμούς, ακόμα και βρισιές και βάναυση απόρριψη του άλλου, του όποιου άλλου. Ξεχνάμε κάτι πολύ βασικό ότι η απόρριψη του άλλου, οδηγεί σε κοινωνίες έριδας και αυτοκαταστροφής, γιατί «όποιος καταδιώκει έναν άνθρωπο, επειδή δεν έχει την ίδια άποψη μ’ αυτόν, είναι ένα τέρας»[i]. Λίγες οι έγκυρες ιστοσελίδες που έχουν κάτι να πουν, λίγες αυτές που έχουν πρωτογενή λόγο και δεν αναμασούν, λίγες αυτές που αναπαράγουν τις καλές θεσμικές ιστοσελίδες (UNESCO, πανεπιστημίων, μορφωτικών και ερευνητικών ιδρυμάτων, έγκυρων επιστημονικών και στοχαστικών περιοδικών και εφημερίδων κλπ)

Αλλά εδώ είναι απαραίτητη η διαμόρφωση της εικόνας του άρτιου πολίτη, του συνειδητοποιημένου πολίτη, του πολίτη με κριτική σκέψη που μπορεί να ερμηνεύει τα δρώμενα, που έχει ψύχραιμη στάση και συμπεριφορά και δεν αφήνει τον εαυτό του βορά ενός θυμού με ένα δήθεν ηθικό περικάλυμμα, για να οδηγηθεί σε μονοπάτια βίας και φασισμού, του πολίτη που έχει άποψη για την πολιτική, που έχει άποψη για τη ζωή και μπορεί να αναπτύξει γόνιμους προβληματισμούς και να θέσει στοιχεία υπέρβασης της κρίσης και δημιουργίας των νέων καιρών. Εδώ είναι απαραίτητη εκείνη η πολιτική ανάλυση που θα υπερβαίνει το σημερινό σκηνικό αναζητώντας μια πρόταση προοπτικής και δεν θα οριοθετείται μόνο στην τρέχουσα κομματική διαπάλη, αλλά θα αναζητά σημεία και εκφράσεις σε ένα ευρύτερο σκηνικό.

Και ανάμεσα στις άλλες προϋποθέσεις που απαιτούνται για να συμβεί αυτό είναι η κατάκτηση μιας κουλτούρας παιδείας και μόρφωσης, για να αντιπαρατεθεί στα σκουπίδια που καταπνίγουν κάθε πνευματική μας ικμάδα και καθηλώνουν τη μαθησιακή εξέλιξη των παιδιών και των νέων. Είναι η προαγωγή μιας πολιτείας των γραμμάτων (res publica literarum) που θα αναδεικνύει τις αρετές του ανθρώπου, που θα φέρνει την έννοια της ευθύνης στην πρώτη γραμμή της προσωπικής και της δημόσιας ζωής μας, γιατί «η ευθύνη είναι συμπληρωματική στην ελευθερία»[ii].

Να δώσουμε στη νέα γενιά τα κορφολογήματα της ανθρώπινης σκέψης και ιστορίας. Γιατί το σχολείο είναι μόνο του. Μόνο του αγωνίζεται ενάντια σε ένα σκηνικό παρακμής και σαφώς δεν μπορεί να το αλλάξει. Μπορεί όμως να το αμφισβητήσει. Μπορεί να δημιουργήσει και σημάδια μιας εποχής διαφωτισμού. Να δώσουμε το μέγιστο βάρος της προσπάθειάς μας στην ουσιαστική μόρφωση των νέων και των παιδιών, γιατί «τα παιδιά αυξάνουν μεν τις έγνοιες της ζωής, αλλά μετριάζουν τη θύμηση του θανάτου»[iii], γιατί μέσα από την ευθύνη απέναντι στους νέους μπορεί να προκύψει και η ευθύνη απέναντι στο μέλλον μας, στο δημιουργικό μέλλον, στο μέλλον της πνευματικής καλλιέργειας, των ουσιαστικών ανθρώπινων σχέσεων, των συλλογικών αγώνων, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης, της ελευθερίας του ανθρώπου.


[i] Βολταίρος ( 2001 ), Φιλοσοφικό λεξικό, Αθήνα: Στάχυ, σ. 81

[ii] Γιόνας, Χ. (2001), Φιλοσοφικές έρευνες & μεταφυσικές εικασίες, Αθήνα: Ίνδικτος, σ. 151

[iii] Φράνσις Μπέικον (2000), Τα Δοκίμια, Θεσσαλονίκη: Ζήτρος, σ. 63

 

File:Children.jpg

Pieter Brueghel the Elder (1526/1530–1569), Children’s Games (1560), Kunsthistorisches Museum, Vienna

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: