Αρχική > πολιτική > Για μια νέα εποχή

Για μια νέα εποχή

clip_image001[5]

Pieter Bruegel the Elder, The Harvesters, 1565

 

Του Νίκου Τσούλια

Εκτιμάμε και αισθανόμαστε ότι θα έλθει μια νέα εποχή και προσπαθούμε να την «ανακαλύψουμε» ή τη θέλουμε τόσο πολύ και απλώς προβάλλουμε της φαντασίας το δημιούργημα στο χώρο της πραγματικότητας ζώντας μια συλλογική ψευδαίσθηση; Εκτιμάμε ότι κάτι καινούργιο γεννιέται και απλώς είναι θέμα χρόνου η εμφάνισή του ή βουλιάζουμε στην περιδίνηση της κρίσης περιμένοντας κάποιου μεσσιανικού είδους σωτηρία; Θεωρούμε ότι είναι μια σκοτεινή περίοδος της ιστορίας με παροδικό χαρακτήρα ή η ονειροπόλησή μας δημιουργεί τα επιθυμητά σχήματα;

Αλλά η γραφίδα της πολιτικής και της ιστορίας θα λειτουργήσει υπερβατικά ή και λυτρωτικά κυρίως από τα κοινωνικά και ιδεολογικά ρεύματα που θα αναπτυχθούν μέσα στους καιρούς της κρίσης παρά μέσα από τις συλλογικές φαντασιώσεις. Και το θετικό στοιχείο γι’ όλη αυτή την υπόθεση είναι ότι γνωρίζουμε πολύ καλά ότι υπάρχουν δημιουργικές δυνάμεις στη χώρα μας σ’ αυτή την τόσο δύσκολη συγκυρία που μπορούν να βρουν το βηματισμό για να ανιχνεύσουν την καινούργια περίοδο της χώρας μας. Γνωρίζουμε ότι μεγάλα κοινωνικά στρώματα έχουν αποκτήσει μια θαυμαστή εμπειρία από τα πυκνά γεγονότα των τελευταίων χρόνων, εμπειρία που βοηθά καταλυτικά στο μετασχηματισμό της σύγχρονης πολιτικής κουλτούρας μας.

Γνωρίζουμε ότι ο ελληνικός λαός έχει ψυχικά και υλικά αποθέματα για να βρει τους δρόμους της ανάπτυξης και της προόδου. Αλλά βέβαια από μόνη της αυτή η διαπίστωση δεν αρκεί. Η όλη δυσκολία βρίσκεται στην ανεύρεση και στη δημιουργία των συλλογικών πολιτικών φορέων που θα εκφράσουν τα νέα κοινωνικά και εθνικά χαρακτηριστικά. Γιατί το υπάρχον πολιτικό σύστημα δεν είναι απλώς κουρασμένο, έχει και παρακμιακές όψεις. Γιατί το σημερινό πολιτικό σύστημα και είναι υπεύθυνο για τη σημερινή δεινή θέση της χώρας αλλά και δεν μπόρεσε ούτε καν να προβλέψει και να εκτιμήσει τον …ερχομό της κρίσης.

Ωστόσο, από τη μια πλευρά ξέρουμε ότι δεν μπορούν τα σημερινά πολιτικά πρόσωπα να παίξουν κάποιου είδους πρωτοβουλιακό ρόλο για την υπέρβαση της κρίσης και από την άλλη επίσης ξέρουμε ότι η υπέρβαση δεν θα γίνει σε πολιτικό κενό και σε κάποιου είδους πολιτική ασυνέχεια αλλά ότι θα είναι καρπός μετασχηματισμού της υπάρχουσας κατάστασης. Και είναι αυτή η αντίφαση που προκαλεί την μεγάλη συλλογική μας αμηχανία.

Αλλά δεν είναι μόνο αυτό το πρόβλημα στην αναζήτηση των χαρακτηριστικών μιας νέας εποχής. Ποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι δύναται να προσεγγίσει έστω σε αδρές γραμμές το πολιτικό της περίγραμμα; Μπορούμε όμως να σημειώσουμε τι κατά τη γνώμη μας μπορεί να εκφράσει ή τι δεν πρέπει να περιλαμβάνει η νέα εποχή.

Πρώτον, η ελληνική κοινωνία αλλά και κάθε σύγχρονη κοινωνία οποιασδήποτε χώρας δεν μπορεί να κινηθεί με χαρακτηριστικά εσωστρέφειας. Καμιά χώρα δεν μπορεί να κλειστεί στο εθνικό της κέλυφος. Η δύναμη της διεθνοποίησης της οικονομίας αλλά και η αλληλοεξάρτηση κάθε χώρας είναι συστατικά στοιχεία της ύστερης νεωτερικότητας. Το διεθνές εμπόριο, η δράση των νέων τεχνολογιών, τα παγκόσμια και εθνικά ταυτόχρονα προβλήματα, η λειτουργία των χρηματιστηρίων, η ομογενοποίηση της ειδησεογραφίας, η πολλαπλή πολιτισμική μίξη και κυρίως η προϊούσα τάση δυτικοποίησης της παγκόσμιας κουλτούρας κλπ συνθέτουν ένα σκηνικό ζωτικής λειτουργίας κάθε κράτους, ενώ «επιπλέον το διαδίκτυο και ο μαζικός τουρισμός έχουν καταστήσει τα εθνικά σύνορα πορώδη»[1].

Δεύτερον, δεν μπορεί να αποτελεί λύση και προοπτική οποιουδήποτε είδους φονταμενταλιστική πολιτική ή των αγορών ή της θρησκείας ή του ρατσισμού ή του εθνικισμού. Η απογοήτευση από τα προβλήματα μιας ελλειμματικής δημοκρατίας δεν μπορεί να γίνει όχημα για επιστροφή σε αντιλήψεις και πρακτικές φασιστικής βαρβαρότητας. Ιστορικά έχει καταδειχτεί ότι οι κοινωνίες που χαρακτηρίζονται από σύνδρομα μονομέρειας και φόβου, σύνδρομα πολιτιστικής μονοκαλλιέργειας και σιδερένιας πυγμής στους αδύνατους, σύνδρομα γενικής εχθρικότητας και μεσαιωνικών πρακτικών οδηγούνται πολύ γρήγορα σε παρακμή.

Η χώρα μας δεν μπορεί από μόνη της να δημιουργήσει ευρύτερα ρεύματα που θα απομειώσουν το ρόλο των αγορών. Μπορεί όμως να εντείνει τις πρωτοβουλίες της και τις προσπάθειές της, ώστε να αποκτήσει πολιτική ενότητα η Ευρωπαϊκή Ένωση, γιατί «η Ε.Ε. μπορεί να επικρατήσει έναντι της κερδοσκοπίας μόνον όταν αποκτήσει τις πολιτικές αρμοδιότητες ελέγχου οι οποίες είναι απαραίτητες ώστε, τουλάχιστον στον ευρωπαϊκό πυρήνα, να φροντίσουν μεσοπρόθεσμα για μια σύγκλιση των οικονομικών και κοινωνικών εξελίξεων στις χώρες – μέλη»[2].

Συμπερασματικά, η ανοικτή κοινωνία και η ανεκτική κοινωνία μπορούν να καλλιεργήσουν το έδαφος της δημιουργικότητας ενός λαού, μπορούν να ανοίξουν προοπτικές κατανόησης των νέων τάσεων και δημιουργικής συμμετοχής των χωρών τους σε σχήματα υπερεθνικά. Η εθνική δύναμη δεν στηρίζεται σε «παλικαριές» απομόνωσης και βαρύγδουπων εθνικιστικών λόγων, αλλά σε ανάδειξη της χώρας σε παγκόσμιο παράγοντα / παίκτη (global player), σε παράγοντα που θα συνδιαμορφώνει – έστω σε επιμέρους ζητήματα – τις εξελίξεις και δεν θα αρκείται στο να τις εξορκίζει ως εκφράσεις δυνάμεων του «κακού».

Ο ελληνικός λαός μεγαλούργησε στο μακρύ διάβα της ιστορικής του πορείας όταν – εκτός άλλων – είχε πολιτική εξωστρέφεια και πολυ-πολιτισμική νοοτροπία, όταν η ελευθερία του πνεύματός του περιτριγύριζε στους τόπους της έρευνας και της δημιουργίας, όταν οι κοινωνίες του συγκροτούσαν τη λειτουργία τους στην προαγωγή της εκπαίδευσης και τη γνώσης – γιατί «μέσω της γνώσης ο άνθρωπος αίρεται σε αξιοπρέπεια και ελευθερία»[3].


[1] Χάμπερμας, Γ. (2012), Για ένα σύνταγμα της Ευρώπης, Αθήνα: Πατάκης, σ. 115

[2] Χάμπερμας, Γ. (2012), Για ένα σύνταγμα της Ευρώπης, Αθήνα: Πατάκης, σ. 117-118

[3] Ζαν – Φρανσουά Λυοτάρ (1988) Η μεταμοντέρνα κατάσταση, Αθήνα: Γνώση, σ. 92

 

clip_image001

A Wheatfield with Cypresses (Van Gogh)

Κατηγορίες:πολιτική Ετικέτες: , , ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: