Αρχική > πολιτική > Αρθρογραφία επικαιρότητας 26.9.12

Αρθρογραφία επικαιρότητας 26.9.12

clip_image001[5]

Kew Gardens: Ruined Arch, by Richard Wilson

 
Αραβικός χειμώνας

Του Μιχάλη Μιτσού, ΤΑ ΝΕΑ 22.9.12

Η Τζουμάνα Χαντάντ δεν θα τον ξεχάσει ποτέ. Ηταν μουσουλμάνος. Ηταν παντρεμένος. Κι ήταν καταπληκτικός εραστής. Συνδύαζε με εκρηκτικό τρόπο το θερμό αίμα των Αράβων με τις φλογερές συνέπειες των στερήσεων που συνοδεύουν έναν γάμο. Είχε όμως μια ιδιαιτερότητα. Μόλις έμπαιναν στο δωμάτιο του ξενοδοχείου, και αφού την έγδυνε, έψαχνε στο ταβάνι το βέλος της Κάαμπα, που δείχνει στους πιστούς προς τα πού είναι η Μέκκα. Οταν έφτανε η ώρα της προσευχής, σηκωνόταν απότομα από το κρεβάτι, γυμνός ακόμη και στάζοντας σπέρμα, κι άρχιζε τις τελετουργικές πλύσεις. Υστερα κάλυπτε με μια πετσέτα την περιοχή ανάμεσα στον αφαλό του και τα γόνατά του, στρεφόταν προς την κατεύθυνση του τόξου και ξεκινούσε τα «Allahu Akbar». Οταν τελείωνε, έπινε μια γουλιά σαμπάνια και επέστρεφε στο κρεβάτι με ανανεωμένο πνευματικό ενθουσιασμό.

Η λιβανέζα συγγραφέας, που διηγείται η ίδια την εμπειρία της στη «Λιμπερασιόν», παραδέχεται ότι στην αρχή ο τύπος τη γοήτευε: ήταν ένας παντρεμένος μουσουλμάνος που ξενοπηδούσε, έπινε αλκοόλ, αλλά δεν έχανε καμιά από τις προσευχές που του συνιστούσε ο Προφήτης του για να εξασφαλίσει την είσοδο στον Παράδεισο. Κάποια στιγμή βέβαια τον βαρέθηκε και τον παράτησε. Παρακολουθώντας όμως σήμερα αυτή τη νέα κρίση με την ταινία και τα σκίτσα, αναρωτιέται πόσες τέτοιες διχασμένες προσωπικότητες υπάρχουν στον Λίβανο και σε ολόκληρο τον αραβικό κόσμο. Οπως εκείνος ο φιλελεύθερος διανοούμενος που την κατηγορούσε ότι ντύνεται συντηρητικά αλλά έγινε έξαλλος όταν είδε μια μέρα την αδελφή του με μίνι φούστα. Ή ο διάσημος αριστερός συγγραφέας που υπερασπίζεται τη χειραφέτηση των γυναικών, αλλά δεν χάνει ευκαιρία να παρενοχλήσει όποια γυναίκα βρεθεί στον δρόμο του. Η σεξουαλική παρενόχληση είναι πράγματι ένα εθνικό σπορ στον αραβικό κόσμο και δεν υπάρχει κανείς νόμος που να προστατεύει τις γυναίκες.

Στην αραβική κουλτούρα, γράφει η Χαντάντ, οι έννοιες της αρετής και της εγκράτειας είναι συνώνυμες. Οπως και οι έννοιες της ελευθερίας και της εξαχρείωσης. Ακόμη και στην πάλαι ποτέ «Ελβετία της Μέσης Ανατολής» οι γυναίκες πρέπει να είναι παρθένες όταν παντρεύονται. Η ανάπλαση του παρθενικού υμένα κάνει θραύση. Κι όποια γυναίκα τολμήσει να έχει εξωγαμιαίες σχέσεις κινδυνεύει να δολοφονηθεί από μέλος της οικογενείας της. Είκοσι χιλιάδες γυναίκες πέφτουν κάθε χρόνο θύματα εγκλημάτων πάθους στον αραβικό κόσμο. Και το χειρότερο απ’ όλα είναι ότι οι γυναίκες αποδέχονται αυτή τη μοίρα. Θεωρούν ότι η απουσία τους από την πολιτική ζωή ή η χρησιμοποίησή τους σε σεξιστικές διαφημίσεις είναι κάτι φυσιολογικό. Κάτι που προκύπτει από την ελεύθερη επιλογή τους. Στην πραγματικότητα, δεν είναι τίποτα άλλο από το προϊόν μιας αναίσχυντης πλύσης εγκεφάλου.

Οχι, αυτό δεν λέγεται αραβική άνοιξη, καταλήγει η συγγραφέας. Περί αραβικού χειμώνα πρόκειται. Η λύση; Να καταστρέψουμε τα πάντα. Κι ύστερα να τα κτίσουμε από την αρχή, άνδρες και γυναίκες μαζί. Αυτή είναι η μάχη που χρειαζόμαστε, αυτή είναι η επανάσταση που αξίζουμε.

Σχολείο

Μεταναστευτικά συνθήματα, ανακαινιζόμενα εμβλήματα

Tου Παντελη Μπουκαλα, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 23.9.12

Με τη φήμη που απέκτησε η Χρυσή Αυγή λόγω της αιματηρά βίαιης δράσης της εναντίον μεταναστών, άρχισαν να ασχολούνται μαζί της τα κανάλια, που έως τότε, αν δεν αδιαφορούσαν, την πριμοδοτούσαν (ακριβώς όπως είχε συμβεί και με το ΛΑΟΣ). Και πάλι όμως, παρότι τα συμβάντα είναι σοβαρά και ο δικός τους ρόλος κρίσιμος, δεν έδειξαν ικανά να υπερβούν τη συνήθη ελαφρότητά τους. Τέλος πάντων, σε κάποιο από αυτά πρωτοείδα τα γραφεία του νεοναζιστικού μορφώματος, αγρίως σωβινιστικού και αγριότατα ρατσιστικού: Στην ταμπέλα, κάτω από τον τίτλο υπάρχει ένα σύνθημα που προβάλλεται σαν στοιχείο ταυτότητας. Ενα σύνθημα ιδιαίτερα γνώριμο από άλλες εποχές και άλλες περιοχές του πολιτικού φάσματος: «Η Ελλάδα ανήκει στους Ελληνες»…

Να τρίζουν άραγε τα κόκαλα του Ανδρέα Παπανδρέου, του πρώτου εισαγωγέα του, τουλάχιστον στον μεταπολιτευτικό μας βίο; Το σύνθημα πάντως είναι χαραγμένο στον τάφο του, θαρρείς για να δηλώνεται με τρόπο τελεσίδικο ότι αυτό συμπυκνώνει τη διαθήκη του, συνοψίζει το «συμβόλαιό του με τον λαό» και συνιστά τη συμβολή του στην ελληνική ιστορία· αυτό είναι το επιτάφιο επίγραμμα που ανακεφαλαιώνει τον βίο του. Να τρίζουν λοιπόν τα κόκαλά του; Πιο πιθανό μοιάζει κάτι τέτοιο από το να τρίζουν τα δόντια των επιγόνων του από θυμό, που το πιο δικό τους σύνθημα, το πιο χαρακτηριστικό, πέρασε στο στόμα των νεοναζιστών. Γιατί αυτοί άλλο δεν κάνουν από το να τροχίζουν δόντια και μαχαίρια για τον συνεχή αλληλοσπαραγμό τους. Και δεν έδειξαν την παραμικρή στενοχώρια που το εμβληματικό σύνθημά τους έγινε κουφάρι ή λεία, ή και τα δύο μαζί, γιατί υπάρχουν ζωντανά που ορέγονται κουφάρια σαν λεία.

Μα πώς να δείξουν ενδιαφέρον οι διάδοχοι του Ανδρέα τώρα που το «Η Ελλάδα ανήκει στους Ελληνες» βρήκε στέγη στα γραφεία των ακροδεξιότατων; Θα έπρεπε πρώτα να είχαν εξοργιστεί όταν το ίδιο σύνθημα το είχαν υπεξαιρέσει οι ακροδεξιοί του ΛΑΟΣ, ο κ. Καρατζαφέρης και τα στελέχη του, τα μισά από τα οποία (τα τηλεοπτικώς θορυβωδέστερα) ανέβηκαν σε πιο πάνω όροφο της γαλάζιας πολυκατοικίας και στεγάζονται πια στη Ν.Δ. Πρώτο το ΛΑΟΣ σφετερίστηκε το σύνθημα–σύμβολο του ανδρεοπαπανδρεϊσμού. Και πριν ακόμα ξεφουσκώσει το ΛΑΟΣ, με τις παραστάσεις δημοκοπικής ανευθυνότητας που έδινε στις δόξες του ο κ. Καρατζαφέρης, είχαν σπεύσει να το αρπάξουν και οι χρυσαυγίτες.

Η υπεξαίρεση αυτή θα μπορούσε να θεωρηθεί τμήμα της γενικότερης σύγχυσης, όπου, υπό τη μεγάλη σκέπη του λαϊκισμού, τα συνθήματα (λ.χ. όσα αναθεματίζουν την παγκοσμιοποίηση) χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα από φορείς συγκρουόμενων αντιλήψεων. Αλλά δεν φταίει μόνο αυτό. Το «Η Ελλάδα ανήκει στους Ελληνες», εγγενώς αοριστολογικό, μπορούσε να πάρει οποιοδήποτε νόημα, ανάλογα με την ερμηνεία που έδινε κανείς στους «Ελληνες» (όλοι; Κεφαλαιοκράτες και εργάτες μαζί;) και στους υπονοούμενους «άλλους». Για το τοτινό ΠΑΣΟΚ «άλλοι» ήταν οι Αμερικανοί, το ΝΑΤΟ και «η ΕΟΚ των μονοπωλίων». Στη ρητορική του ΛΑΟΣ, και οξύτερα στη χρυσαυγίτικη ρητορική, «άλλοι» εξακολουθούν να είναι οι «έξω» (ή «οξαποδώ»), είναι όμως και οι Εβραίοι (οι πλανητικοί επικυρίαρχοι, σύμφωνα με τους δημοφιλείς μύθους της παγκόσμιας ακροδεξιάς), και οι μετανάστες, απ’ όπου κι αν έρχονται. Και όσα κι αν είναι τα χαρτιά που τους νομιμοποιούν, παραμένουν παράνομοι για την ακροδεξιά ρητορική και πρακτική, και επιπλέον είναι ενεργούμενα σε ένα σατανικό σχέδιο με στόχο τη διάλυση του ελληνισμού ή και την εξάλειψή του.

Με διαφορετικό εθνικό υποκείμενο κάθε φορά, το σύνθημα «Η τάδε χώρα ανήκει στους ταδίτες» έχει μακρά προϊστορία. Οταν προ καιρού ξανάγραφα γι’ αυτό και τη μετανάστευσή του από κόμμα σε κόμμα, ο φίλος Κώστας Μαυρουδής μού είχε θυμίσει το σύνθημα «Η Ιταλία στους Ιταλούς» του Μουσολίνι και του ιταλικού φασισμού και όσα είχε γράψει σχετικά στο βιβλίο του «Η ζωή με εχθρούς» (εκδ. Μελάνι). Η πρώτη πρώτη «εφαρμογή» του συνθήματος, πάντως, πρέπει να είναι αυτή που εντοπίζει ο Κ. Θ. Δημαράς στο βιβλίο του «Ελληνικός ρωμαντισμός» (εκδ. «Ερμής»): Αναφερόμενος στο «συμβατικό» σύνθημα «η Ανατολή διά της Ανατολής» σημειώνει ότι «προηγείται από το άλλο σύνθημα, του 1844 εκείνο, που εκφράζεται με τον όρο Μεγάλη Ιδέα», η δε έννοιά του «μπορεί, ίσως, να αναχθεί στη διακήρυξη του Μονρόε: η Αμερική στους Αμερικανούς. Είναι του 1823». Παιχνίδια της Ιστορίας. Για να περάσει «η Ελλάδα στους Ελληνες» έπρεπε να αποσπαστεί από τους Αμερικανούς, οι οποίοι πρώτοι είπαν «η Αμερική στους Αμερικανούς»…

Αλλά είπαμε. Στο ΠΑΣΟΚ δεν πολυνοιάζονται για τη μοίρα των συνθημάτων. Για τους κατά καιρούς ηγέτες του στη μετά Ανδρέα εποχή προέχει η μοίρα των εμβλημάτων, και μάλιστα του κατεξοχήν εμβλήματός τους: του ήλιου. Τον είχαν ανακαινίσει και προ ετών, δίνοντάς του απαλότερο χρώμα και πιο νεωτερικέ σχήμα στις ακτίνες του, και εισάγοντας σαν επιπλέον σύμβολο ένα δέντρο, στα φύλλα του οποίου διαβάζαμε: «Κοινωνική συνοχή. Γνώση. Ελευθερία, Ανάπτυξη. Δικαιοσύνη. Πρόοδος. Ισότητα. Αλληλεγγύη. Κοινωνική λογοδοσία». Το δέντρο όμως φυλλορρόησε και ο ήλιος, αντί να ξαναβρεί τη χαμένη λάμψη του, έχασε και τμήμα όσης του είχε απομείνει. Και συνεχίζει να χάνει. Για να βάλει λοιπόν τη δική του πνευματική σφραγίδα, ο κ. Βενιζέλος κούρεψε δύο από τις εννιά ακτίνες του ήλιου και για τις «αδρές και στέρεες» εφτά είπε τα εξής τυπικώς βενιζελικά: «Κάθε ακτίνα είναι μία λέξη ή έννοια. Ακτίνα 1η: Εθνική κυριαρχία και ακεραιότητα. 2η. Δημοκρατία και λαϊκή κυριαρχία. 3η. Κράτος δικαίου. 4η. Κοινωνική δικαιοσύνη, συνοχή και αλληλεγγύη. 5η. Η Ελλάδα της δημιουργίας, της εργασίας και της παραγωγής – η Ελλάδα της ανάπτυξης. 6η. Ευρωπαϊκή φυσιογνωμία και πορεία της χώρας. 7η. Οικολογική ευαισθησία». Εν ολίγοις, περιέγραψε με σαφήνεια τι ακριβώς δεν έπραξε το ΠΑΣΟΚ στην πολύχρονη εξουσία του και γιατί από το ηγεμονικό 45% κατέπεσε στο συν–πλην 10%.

Αλλά τα πρωτεία της εξωπραγματικής ευφράδειας τα διεκδικεί κι άλλος: Οταν ο κ. Σαμαράς παρουσίαζε το δίγραμμο σήμα του κόμματός του που αντικαθιστούσε τον πυρσό, είχε πει ότι «το νέο σύμβολο αντικατοπτρίζει τις νέες αξίες, όπως διαφάνεια, πρωτοτυπία, ανθρωπιά, ενώ απεικονίζει τη Ν.Δ. ως μια ήρεμη δύναμη»· επιπλέον, το πράσινο χρώμα αποδεικνύει ότι «η Ν.Δ. δεν χαρίζει την οικολογία σε κανέναν». Και όλ’ αυτά δύο γραμμούλες…

Ποτέ δεν ήμασταν φτωχοί σε λέξεις σε τούτο τον τόπο. Αλλα ίσως και ποτέ άλλοτε οι ακριβές μας λέξεις να μην είχαν βρεθεί τόσο μακριά από το αίμα τους.

Σχολείο

Η παράξενη γοητεία του πολέμου

ΤΑ ΝΕΑ / LE MONDE / Του Tzvetan Todorov, 22.9.12

Αντίλαλοι πολέμου τόνισαν μουσικά, όπως και το 2011, το καλοκαίρι. Αυτή τη φορά όμως πήγαζαν από μια άλλη αραβική χώρα, τη Συρία και όχι τη Λιβύη. Και δεν είναι οι δυτικές δυνάμεις (οι δικές μας) αυτές που συνθλίβουν τον άτιμο εχθρό, πρόκειται για έναν εμφύλιο πόλεμο στον οποίο, επισήμως τουλάχιστον, είμαστε απλοί θεατές.

Μια φράση αποτυπώνει και ταυτόχρονα ενσαρκώνει το πνεύμα που χαρακτηρίζει τα στρατιωτικά ρεπορτάζ, η οποία ανήκει στην επιφανή δημοσιογράφο Φλοράνς Ομπενά («Λε Μοντ» της 24ης Ιουλίου). Περιγράφει ένα κομβόι έτοιμο να φύγει για τη μάχη. Κατόπιν προσθέτει: «Τριγύρω θαμπωμένα παιδιά σχηματίζουν μια τιμητική φρουρά. Είναι τέτοιος ο θαυμασμός που νιώθουν ώστε δεν τολμούν να πλησιάσουν αυτούς τους άνδρες». Καθώς η ίδια η δημοσιογράφος δεν τολμά να σχολιάσει τον θαυμασμό των παιδιών, τραγική εντούτοις συνέπεια της διαμάχης, καλούμαστε όλοι εμείς να μοιραστούμε αυτή την εμπειρία του δέους.

Η γοητεία μεταφράζεται, στον Τύπο, σε μια υπεραφθονία εικόνων: ο πόλεμος είναι φωτογενής. Στη μία σελίδα μετά την άλλη βλέπουμε τα καπνισμένα ερείπια των κτιρίων, τα πτώματα απλωμένα στους δρόμους, τους κακούς να οδηγούνται για ανάκριση, το πιθανότερο βίαιη• ή ακόμη, όμορφους νεαρούς με Καλάσνικοφ στα χέρια ή διαγώνια κρεμασμένα. Οι φωτογραφίες, το γνωρίζουμε, προκαλούν έντονα συναισθήματα, αλλά μεμονωμένα δεν εκφέρουν καμία κρίση και η σημασία τους μένει μετέωρη.

Η ίδια επιείκεια σημαδεύει και τα κείμενα που τις συνοδεύουν: ευχαριστιόμαστε να βλέπουμε τις συνέπειες μιας θαρραλέας επίθεσης, να ανακαλύπτουμε έναν στρατό έτοιμο να κατακτήσει την εξουσία. «Η μάχη ηλεκτρίζει τους αντάρτες», αλλά εμφανώς και τους δημοσιογράφους. Οι φωτογραφίες δείχνουν τα ανήσυχα πρόσωπα των κρατουμένων, οι λεζάντες τους ταυτοποιούν ζοφερά: «Ενας ύποπτος ως πληροφοριοδότης», «ένας αστυνομικός κατηγορούμενος για κατασκοπεία». Είναι άραγε ακόμη ζωντανοί τη στιγμή της δημοσίευσης;

Στη μεγάλη τους πλειονότητα τα μίντια δεν αρκούνται να αποτυπώσουν τον πόλεμο, τον εξυμνούν• έχοντας επιλέξει στρατόπεδο, συμμετέχουν στην πολεμική προσπάθεια. Για να λέμε την αλήθεια, ο πόλεμος ασκεί σχεδόν πάντα γοητεία, ίσως διότι εκπροσωπεί την κατεξοχήν κατάσταση όπου στο όνομα ενός ανώτερου ιδανικού είμαστε έτοιμοι να διακινδυνεύσουμε ό,τι πιο πολύτιμο έχουμε, τη ζωή. Σε αυτό προστίθεται ο θαυμασμός που νιώθει το προσηλωμένο πνεύμα για τους ανθρώπους της δράσης, οι οποίοι μετασχηματίζονται γρήγορα σε σύμβολα• αλλά και η έλξη που ασκεί η βία: αντλούμε ευχαρίστηση από το θέαμα καταστροφών, σφαγών, βασανιστηρίων.

Η γοητεία του πολέμου οφείλεται επίσης στο ότι αποτελεί μια κατάσταση απλή, όπου η επιλογή είναι αυτονόητη: το καλό εναντίον του κακού, οι δικοί μας εναντίον των άλλων, τα θύματα απέναντι στους δήμιους. Ενώ πριν το άτομο μπορεί να έβρισκε τη ζωή του μάταιη ή χαοτική, τώρα αυτή αποκτά σοβαρότατο νόημα. Ετσι, δεν καθόμαστε να ψάξουμε την πραγματικότητα πίσω από τις λέξεις. Η επανάσταση είναι άραγε οπωσδήποτε καλή, όποια και αν είναι η έκβαση;

Και η μάχη για την ελευθερία δεν κινδυνεύει να κρύβει μια απλή επιθυμία για εξουσία; Αρκεί να επικαλείται κάποιος τα ανθρώπινα δικαιώματα για να θεωρείται ιερός υπερασπιστής τους;

Στα ίδια ρεπορτάζ όμως εμφανίζεται και μια άλλη εικόνα του πολέμου, αρκεί να προχωρήσει κανείς λίγο πιο πέρα από τους πηχυαίους τίτλους και τις λεζάντες και να ενδιαφερθεί για τις λεπτομέρειες των περιγραφών. Οι ιδεολογικές αιτιολογήσεις, απαραίτητες στο ξέσπασμα εμφυλίων πολέμων, δεν λειτουργούν στη συνέχεια παρά σαν περιτύλιγμα μιας ισχυρότερης λογικής, εγγενούς στον πόλεμο, μιας πλειοδοσίας αντιποίνων και κόντρα αντιποίνων, με τη βία συνεχώς να αυξάνεται. «Καμία συγχώρεση δεν είναι δυνατή, θα είναι οφθαλμός αντί οφθαλμού, οδούς αντί οδόντος». «Αυτούς που σκότωσαν θα τους σκοτώσουμε».

Η αδιαλλαξία γίνεται υποχρεωτική, η διαπραγμάτευση και ο συμβιβασμός εκλαμβάνονται ως προδοσίες. Τα κυριότερα θύματα δεν είναι οι μαχητές του ενός ή του άλλου στρατού, αλλά οι άμαχοι, που βαρύνονται με υποψίες για συνεργασία με τον εχθρό, που ζουν σε μια συνεχή ανασφάλεια, που πεθαίνουν σε τυφλές εκρήξεις, που εγκαταλείπουν τα σπίτια και τα χωριά τους, που συνωστίζονται σε προσφυγικούς καταυλισμούς γειτονικών χωρών.

Οι εμφύλιοι πόλεμοι δεν είναι ποτέ μια απλή αντιπαράθεση ανάμεσα σε δύο τμήματα του πληθυσμού, καθαγιάζουν την εξαφάνιση κάθε κοινής έννομης τάξης, την οποία ενσαρκώνει στις ημέρες μας το κράτος, και καθιστούν ως εκ τούτου θεμιτές τις εκδηλώσεις κτηνώδους δύναμης: λεηλασίες, βιασμοί, βασανιστήρια, προσωπικές βεντέτες, άνευ λόγου φονικά.

Αυτό είναι το πιθανό μέλλον των γεμάτων θαυμασμό σήμερα παιδιών.

Ο Τσβέταν Τοντόροφ είναι βούλγαρος ιστορικός και δοκιμιογράφος, επίτιμος διευθυντής ερευνών στο γαλλικό Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Ερευνας (CNRS) και συγγραφέας, μεταξύ άλλων, των βιβλίων «Προς υπεράσπιση του Διαφωτισμού» (εκδ. Θύραθεν, 2011) και «Ο φόβος των βαρβάρων» (εκδ. Πόλις, 2009)

  • Στη βραβευμένη φωτογραφία του Χορστ Φάας αμερικανοί πεζοναύτες διασκορπίζονται προσπαθώντας 
να καλυφθούν, ενώ στο βάθος καίγεται ένα ελικόπτερο 
CH-46 μετά 
την κατάρριψή του, στις 15 Ιουλίου 1966, κοντά στην αποστρατιωτικο-ποιημένη ζώνη ανάμεσα 
στο Βόρειο και 
στο Νότιο Βιετνάμ

Σχολείο

Εμείς και ο Μωάμεθ

Του Τάκη Θεοδωρόπουλου, ΤΑ ΝΕΑ 22.9.12

Το σενάριο είναι υποθετικό, αυτό όμως δεν το εμποδίζει να είναι και εφιαλτικό. Ας υποθέσουμε λοιπόν πως κάποιος έλληνας σκηνοθέτης αποφάσιζε να κάνει μια ταινία για τον Μωάμεθ, κάτι σαν την περιβόητη. Ή κάποιο ελληνικό περιοδικό δημοσίευε στις σελίδες του σκίτσα του Προφήτη – «βλάσφημα», όπως με ιδιαίτερη έμφαση αποκαλούν στα δελτία μας τα σκίτσα του Charlie Hebdo. Κοινώς ότι κάποιοι δικοί μας αποφάσιζαν να ρίξουν «λάδι στη φωτιά», όπως δήλωσε ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών κ. Βεστερβέλε, ξεχνώντας πως η Ευρώπη εκτός από το ευρώ έχει κατακτήσει το δικαίωμα να ρίχνει «λάδι στη φωτιά» αν επιθυμεί να εκφραστεί ελεύθερα.

Και μη με ρωτήσετε ποια θα ήταν η ποιότητα της ταινίας ή των σκίτσων, διότι αυτό είναι irrelevant όπως λένε και οι δικηγόροι στις αμερικανικές τηλεοπτικές σειρές. Το αν ένα έργο είναι καλό ή κακό, αυτό δεν κρίνεται πάντως ούτε από τις προθέσεις του δημιουργού του ούτε από το εάν θίγει τις πεποιθήσεις κάποιων, όσο σεβαστές και αν είναι αυτές. Εκτός και αν συμφωνήσουμε να αποκτήσουμε και μια αισθητική αστυνομία η οποία να συλλαμβάνει πάραυτα όσους κρίνει ότι προσβάλλουν τους νόμους της αισθητικής. Η ελευθερία της έκφρασης σου δίνει το δικαίωμα, δυστυχώς ή ευτυχώς, να γράψεις και να σκηνοθετήσεις και αρλούμπες.

Ας υποθέσουμε λοιπόν πως αυτό το έργο εμφανιζόταν σε μια κινηματογραφική αίθουσα, το έπαιρναν είδηση οι παρεπιδημούντες φανατικοί μουσουλμάνοι και άρχιζαν να τα σπάνε και να τα καίνε. Τι θα γινόταν τότε; Πώς θα αντιδρούσε το κράτος, πώς θα αντιδρούσαν οι πολιτικές δυνάμεις και πώς η περίφημη «κοινωνία»; Η Αστυνομία θα προσπαθούσε να αποκαταστήσει την τάξη, εννοείται, η Αθήνα θα γέμιζε χημικά και οι πάσης φύσεως μπαχαλάκηδες θα συμμαχούσαν με τους θιγμένους μωαμεθανούς. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, αφού καταδίκαζε τη βία, θα επεσήμαινε πως αυτοί οι άνθρωποι κακώς προκλήθηκαν και ως εκ τούτου θα καλούσε τον εισαγγελέα να απαγορεύσει την προβολή της ταινίας.

Το πιθανότερο είναι πως ο ΣΥΡΙΖΑ, αφού μας προειδοποιούσε ότι είναι υπέρ της ελευθερίας του λόγου, θα κατέληγε να μας πει ότι οφείλουμε να μη θίγουμε τις πεποιθήσεις των μεταναστών που κατοικούν στη χώρα μας, υπενθυμίζοντάς μας πως σε κάτι τέτοια καταλήγουν επιχειρήσεις όπως ο «Ξένιος Ζευς». Το ΚΚΕ θα δήλωνε απλώς πως η θρησκεία είναι το όπιο των λαών. Η Χρυσή Αυγή θα έβρισκε την ευκαιρία να πλακώσει στο ξύλο μερικούς ακόμη μαυριδερούς, χρησιμοποιώντας ως όπλο τα κοντάρια της ελληνικής σημαίας, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που θα πήγαινε να σπάσει στο ξύλο όποιον τολμούσε να θίξει τα ιερά και τα όσια του δικού μας γένους. Οι δε τηλεθεατές της ΕΤ3 θα ζούσαν στιγμές ανάτασης με το πολιτιστικό πρόγραμμα του Μητροπολίτη Ανθιμου.

Οσο για τις σελίδες των εφημερίδων, θα γέμιζαν με δηλώσεις πνευματικών ανθρώπων οι οποίοι θα στηλίτευαν την ποιότητα της ταινίας δηλώνοντας πάντα πως είναι υπέρ της ελευθερίας της έκφρασης. Διότι, ως γνωστόν, στο Ελλάντα μόνον αν εκφέρεις λόγο σε επίπεδο Γκαίτε δικαιούσαι να μιλάς ελεύθερα, τόσο ψηλά έχει τοποθετηθεί ο πήχης. Το πιθανότερο βέβαια είναι ότι στο τέλος όλοι θα συμφωνούσαν πως για όλα αυτά φταίει η τρόικα και η κυβέρνηση θα ανακοίνωνε ένα νέο φορολογικό νομοσχέδιο με έμφαση στην πάταξη της φοροδιαφυγής. Το επαναλαμβάνω, το σενάριο είναι υποθετικό, πλην όμως εφιαλτικό. Διότι, δυστυχώς ή ευτυχώς, στον κόσμο μας υπάρχουν και άλλοι εφιάλτες εκτός από το ευρώ.

Σχολείο

Πρέπει να μιλούν οι διανοούμενοι;

Του Ηλία Κανέλλη, ΤΑ ΝΕΑ 22.9.12

Είναι κανόνας τουλάχιστον από την εποχή της παρέμβασης του Ζολά στην υπόθεση Ντρέιφους. Παρεμβαίνουν οι διανοούμενοι στη δημόσια ζωή μας; Καθοδηγούν εμάς τους υπόλοιπους, τους απλούς πολίτες, με την καθαρή θέση τους, γίνονται οι μπροστάρηδες δημιουργικών διεκδικήσεων και αλλαγών;

Ε, λοιπόν, οι διανοούμενοι μιλάνε χωρίς σταματημό. Πολλοί από αυτούς δεν το κλείνουν ακόμα και όταν δεν ζητάει κανείς τη γνώμη τους. Αλλά μη νομίζετε ότι όταν μιλούν δεν εκφράζουν απλώς τον υποκειμενισμό τους, συχνά μάλιστα και την υστεροβουλία τους. Ανέκαθεν η υστεροβουλία μπορούσε να είναι κίνητρο δημόσιας παρέμβασης.

Ενα παράδειγμα από τη δεκαετία του 1930, όταν ο Στάλιν διεκδικούσε την εύνοια των σημαντικότερων δυτικών συγγραφέων. Το 1935, σε ένα συνέδριο που είχε διοργανωθεί στη Μόσχα «για την υπεράσπιση της κουλτούρας», εξαίρονταν οι συγγραφείς εκείνοι που είχαν παραβρεθεί. Ωστόσο, ο γάλλος συγγραφέας Αντρέ Ζιντ παρέμενε εξαιρετικά σκεπτικιστής. Και με ένα κείμενό του στις εφημερίδες αποκάλυψε ότι οι υπερασπιστές του Στάλιν είχαν κίνητρο: τα συγγραφικά δικαιώματα από τις μεταφράσεις τους. Εδωσε λοιπόν για δημοσίευση ένα άρθρο: «Μαθαίνω από τις εφημερίδες της Μόσχας ότι μέσα σε λίγους μήνες πουλήθηκαν 400.000 αντίτυπα των βιβλίων μου. Λογαριάστε τα συγγραφικά δικαιώματα. Και τα άρθρα που πληρώνονται τόσο πλουσιοπάροχα! Αν έγραφα για την ΕΣΣΔ και τον Στάλιν έναν διθύραμβο, θα είχα κάνει μια περιουσία. Οι υπερβολικές αμοιβές που μου προσφέρουν με τρομάζουν».

Τι συμπέρασμα θα έβγαζε κανείς, λοιπόν, από τις δημόσιες παρεμβάσεις διανοουμένων με το αζημίωτο; Τι συμπέρασμα έβγαλαν οι αναγνώστες των «ΝΕΩΝ» από τους τραγουδιστές και τις τραγουδίστριες, ανάμεσά τους Σπάρτακοι και Πασιονάριες κατά των κακών ξένων που μας πίνουν το αίμα με το μπουρί της σόμπας, που ενώ κηρύσσουν «αντίσταση», στην καλύτερη περίπτωση επινοούν τρόπους για να αποφύγουν τη δίκαιη φορολόγησή τους;

Τι αξία μπορεί να έχει οποιαδήποτε δημόσια παρέμβαση προσωπικοτήτων, που το νόημά της δεν υποστηρίζεται από τις επιλογές της ζωής τους;

clip_image001

Pedernal, 1942, by Georgia O’Keeffe

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: