Αρχική > βιβλία > Βιβλιο–λογισμοί …

Βιβλιο–λογισμοί …

 

clip_image001
 

University of Salamanca Library, Salamanca, Spain

Σελίδες σε υπαρξιακή κρίση

ΤΑ ΝΕΑ Μανώλης Πιμπλής 9.6.12

Στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς, το βιβλίο έχει τα δικά του προβλήματα. Η δύναμη των βιβλιοπωλείων είναι μεγαλύτερη από ποτέ, καθορίζοντας συχνά ακόμη και την ίδια την εκδοτική παραγωγή. Το μπεστ σέλερ είναι ο αγωνιώδης στόχος των περισσότερων εκδοτών και βιβλιοπωλών, αλλάζοντας την αρχιτεκτονική ενός ολόκληρου κλάδου.

Στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης το επάγγελμα του εκδότη, πολλές φορές και του βιβλιοπώλη, ήταν στενά συνδεδεμένο με το πολιτικό κλίμα της εποχής. Οι εκδότες δεν μετρούσαν αντίτυπο το αντίτυπο τις πωλήσεις των βιβλίων τους, συχνά μάλιστα δεν κρατούσαν καν αρχεία και δεν ήξεραν ούτε οι ίδιοι τι αριθμούς αντιτύπων πουλούσαν! Το βιβλίο δεν ήταν ένα κοινό προϊόν, εθεωρείτο κατά βάση ένα πολιτιστικό αγαθό που διαμόρφωνε συνειδήσεις, επομένως και οι εκδότες, επιλέγοντας το επάγγελμα αυτό, ένιωθαν ότι συμμετείχαν σε μία ευρύτερη κοινωνική ζύμωση – όπως θα έλεγαν τότε.

Βέβαια, σε ΗΠΑ και Ευρώπη οι αλλαγές είχαν ήδη ξεκινήσει. Και ενώ, σήμερα ακόμα, όλοι οι ελληνικοί εκδοτικοί οίκοι, και οι πιο μεγάλοι, δεν έπαψαν να αποτελούν οικογενειακές επιχειρήσεις, εκεί γίνονταν σταδιακά πολυμετοχικές ανώνυμες εταιρείες, που άλλαζαν μάλιστα χέρια αρκετά συχνά. Οι δε αλυσίδες βιβλιοπωλείων άρχιζαν να κάνουν ολοένα και πιο έντονη την παρουσία τους, διαμορφώνοντας ένα τοπίο όπου ο τελευταίος κρίκος στην αλυσίδα ανάμεσα στον συγγραφέα και τον αναγνώστη, δηλαδή το βιβλιοπωλείο, αποκτούσε εξαιρετικά μεγάλη δύναμη.

Σήμερα το βιβλίο, στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς, ζει μια αληθινή υπαρξιακή κρίση. Η δύναμη των βιβλιοπωλείων είναι μεγαλύτερη από ποτέ, καθορίζοντας συχνά ακόμη και την ίδια την εκδοτική παραγωγή. Το μπεστ σέλερ είναι ο αγωνιώδης στόχος των περισσότερων εκδοτών και βιβλιοπωλών, αλλάζοντας την αρχιτεκτονική ενός ολόκληρου κλάδου. Στον αγγλοσαξονικό κόσμο αλλά και στην Κεντρική Ευρώπη έχουν δημιουργηθεί ολιγοπώλια. Και το βήμα του χώρου του βιβλίου, ανάμεσα στην πλήρη απελευθέρωση της αγοράς και την κρατική προστασία ως πολιτιστικού αγαθού, παραμένει διστακτικό και μετέωρο.

Στην Ελλάδα της κρίσης, η γνωστή στρέβλωση της αγοράς οδηγεί σε ιδιόρρυθμες καταστάσεις: κάποιες μεγάλες αλυσίδες, παρεξηγώντας την έννοια της ισχύος, κάνουν και άτυπη στάση πληρωμών, στραγγαλίζοντας τους εκδότες. Τακτική που αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία, αν πιστέψουμε και τον γαλλοαμερικανό εκδότη Αντρέ Σιφρίν (πρώην εκδότη της Pleiade και του Pantheon Books) που ήταν στη Θεσσαλονίκη και μας έλεγε σε σχετική ερώτηση ότι δεν έχει ακούσει ποτέ για κάτι ανάλογο σε Ευρώπη και ΗΠΑ. Την ελληνική αυτή πατέντα την ενστερνίστηκαν πάντως εδώ ακόμη και ξένα καταστήματα τα οποία, αν έκαναν κάτι τέτοιο στη χώρα όπου εδρεύουν, θα αντιμετώπιζαν πολύ μεγάλες κυρώσεις.

Η ιταλική εφημερίδα «Ρεπούμπλικα», με την ευκαιρία της Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου του Τορίνο που ολοκληρώθηκε πρόσφατα, έθεσε το ερώτημα για το μέλλον του βιβλίου σε εκπροσώπους δύο εκδοτικών οίκων παγκόσμιας επιρροής, του βρετανικού Penguin και του γαλλικού Gallimard.

Παρά το γεγονός ότι και οι Γάλλοι έχουν σε πολλά μιμηθεί τους αγγλοσάξονες, οι δύο απόψεις εκπροσωπούν δύο πολύ διαφορετικές οπτικές γωνίες. Η παγκοσμιοποίηση κάνει τα βιβλία να πωλούνται καλύτερα και να φθάνουν παντού, λέει ο ένας, η πλήρης απελευθέρωση της αγοράς επιβραβεύει τη μετριότητα, λέει ο άλλος.

Παρελθόν και μέλλον

«Η οικονομική κρίση επηρεάζει σε πολλά επίπεδα την κυπριακή κοινωνία και ο κόσμος έχει αρχίσει να συζητά ανοιχτά τα λάθη του παρελθόντος», μου έλεγε η Νίκη Μαραγκού. Aυτή η ανοιχτόκαρδη γυναίκα, που έχει το στυλ έφηβης, είναι μια καθαρόαιμη Ευρωπαία που εδώ και χρόνια καλλιεργεί το είδος faction=fiction+facts, διασώζοντας πρόσωπα και στιγμές της κυπριακής ζωής, συχνά στηριγμένη σε αυτοβιογραφικό υλικό.

Κόρη γιατρού από την Αμμόχωστο, η μάνα της από την Κοζάνη, σπούδασε Κοινωνιολογία στο Βερολίνο. Ηταν 32 χρονών όταν κυκλοφόρησε την πρώτη ποιητική συλλογή της («Τα από κήπων»), 43 χρονών όταν μεταπήδησε στα διηγήματα («Μια στρώση άμμου») και 50 όταν κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα «Είναι ο πάνθηρας ζωντανός;». Εδώ πρωταγωνιστεί ο θείος της Ευάγγελος Λουίζος, λόγιος από την Αμμόχωστο της συντροφιάς του Σεφέρη, του Κατσίμπαλη, του Ελύτη κ.ά. Σήμερα, με ένα πλήθος βιβλίων στο ενεργητικό της και με δικό της ιστότοπο, η Μαραγκού υποχωρεί σε δεύτερο πλάνο για να αφήσει τον λόγο στις γερόντισσες του τόπου της. Αυτές οι γυναίκες, που έρχονται από το παρελθόν κουβαλώντας τα παραδοσιακά κυπριακά ήθη και έχουν προσαρμοστεί στο μέλλον, υπενθυμίζουν πόσο πολύτιμα είναι τα πλούτη της ψυχής και της φύσης που δένουν μια κοινωνία σε πείσμα των διαφορών της.

Σχολείο

Γιάννης Ν. Μπασκόζος , ΤΟ ΒΗΜΑ 10.6.12

Το νέο (2)

Παρακολουθώντας τους υποψήφιους νεαρότερους συγγραφείς στις λίστες των Κρατικών Λογοτεχνικών Βραβείων και στις αντίστοιχες του περιοδικού «Διαβάζω» διαπιστώνεις ότι υπάρχει ένας ικανός αριθμός πεζογράφων και ποιητών που δεν ξέρω αν συνιστούν ακόμη «γενιά» αλλά φέρνουν οπωσδήποτε ένα φρέσκο αεράκι στην περιορισμένη έτσι κι αλλιώς λογοτεχνική μας σκηνή. Μερικά ονόματα στην πεζογραφία: Γιώργος Μητάς, Δημήτρης Τανούδης, Γιάννης Παλαβός, Ναταλία Δαδίδου, Γιώργος Παυλόπουλος, Μαρία Ξυλούρη, Κυριάκος Μαργαρίτης, Χρήστος Οικονόμου κ.ά. Από κοντά οι νέοι στην ποίηση: Αλέξης Μάινας, Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, Ευτυχία Παναγιώτου, Γιάννης Δούκας, Ορφέας Απέργης, Θοδωρής Ρακόπουλος κ.ά. Οι περισσότεροι από αυτούς έχουν γεννηθεί μετά το ’80 και βρίσκονται μακριά από τις παθογένειες που ταλάνισαν την ελληνική κοινωνία τις δύο τελευταίες δεκαετίες του προηγούμενου αιώνα. Δεν ανήκουν καλά καλά ούτε στην πρώτη δεκαετία του 21ου με τις ψευδαισθήσεις που αυτή σκόρπισε. Είναι πιο κοντά στη σημερινή εποχή επανεξέτασης και αναζήτησης νέων συντεταγμένων στην κοινωνία και στην προσωπική ζωή. Στα κείμενά τους δεν υπάρχουν η ανεμελιά, τα πάρτι, η πρόσκαιρη ατομική ικανοποίηση, ο δήθεν κοσμοπολιτισμός, αλλά ένας βαθύτερος προβληματισμός για τη σημερινή κοινωνία και το πού και κυρίως το πώς βρίσκεται το άτομο μέσα σε αυτή.

Οι νέοι αυτοί λογοτέχνες διακρίνονται από τις παλαιότερες γενιές, του ’80 και του ’90, στο ότι δεν προσπαθούν να ζήσουν από τη γραφίδα τους – εξάλλου, δεν το επιτρέπει πια η εποχή – αλλά είναι αφοσιωμένοι σε αυτά που γράφουν ανεξαρτήτως της επαγγελματικής τους καριέρας. Δεύτερον, δεν επηρεάζονται από στυλ ή προαποφασισμένες αισθητικές, αλλά είναι αναζητητές ενός νέου ύφους και καινούργιων μορφών χωρίς να σνομπάρουν παλιότερες αισθητικές και τεχνοτροπίες – το αντίθετο, μάλιστα, τις σέβονται. Τρίτον, δεν αγνοούν τη συγκυρία αλλά βρίσκονται «μέσα στα πράγματα» και προσπαθούν να τα εκφράσουν. Είναι ακομπλεξάριστοι, δεν επιζητούν φορτικά την εύνοια των μέσων ακόμη και όταν κάποιες φορές αυτά τους προσεγγίζουν, δεν κάνουν δημόσιες σχέσεις με τα γραπτά τους και υπόσχονται ότι θα συνεχίσουν δουλεύοντας ταπεινά και με δύναμη, όπως όλοι οι καλοί παθιασμένοι με την τέχνη τους συγγραφείς. Κυρίως όμως με τα κείμενά τους φανερώνουν τις δυνατότητες ανανέωσης της γραφής, το φρέσκο μυαλό στην αντιμετώπιση παλιών θεμάτων της ιστορίας, των ιδεών ή της αισθητικής. Οι παρεμβάσεις τους είναι λίγες, κυρίως μιλούν με τα γραπτά τους. Κάποιοι αισθάνονται ακόμη δέος, δεν ξέρουν αν ο κόσμος τους θέλει, αν ο λόγος τους έχει κάτι να πει. Βρίσκονται στο στάδιο της δοκιμής και απόρριψης. Τους βοηθούν ορισμένοι καλοί εκδοτικοί οίκοι που ρισκάρουν και δεν αναζητούν σε αυτούς τον νέο ευπώλητο συγγραφέα. Είπα και προηγουμένως, δεν ξέρω αν είναι «γενιά», φέρνουν όμως κάτι καινούργιο.

Σχολείο

ΜΠΑΡΙ ΑΝΣΓΟΥΟΡΘ
«Εφυγε» ο συγγραφέας της «Ιερής πείνας»

ΕΘΝΟΣ

Ο συγγραφέας της «Ιερής πείνας», Μπάρι Ανσγουορθ, από τους σημαντικούς εκπροσώπους του ιστορικού μυθιστορήματος, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 81 ετών.[ «E» 9/6 ]

ΜΑΡΙΟ ΒΑΡΓΚΑΣ ΛΙΟΣΑ
Ενα «νόμπελ» για την Ελλάδα

«H Ελλάδα είναι σύμβολο της Ευρώπης», γράφει ο κορυφαίος Περουβιανός συγγραφέας Μάριο Βάργκας Λιόσα και παίρνει θέση για τα τεκταινόμενα στη χώρα μας και τις επιθέσεις που δέχεται….[ «E» 8/6 ]

ΒΡΑΒΕΙΑ «ΔΙΑΒΑΖΩ»
Πλήθος κόσμου και νέο βραβείο στη μνήμη Θέμελη

Μια όαση, λογοτεχνική και ποιητική, μακριά από τη ζοφερή καθημερινότητα, χωρίς όμως να την ξεχνά κανείς, δημιουργήθηκε χθες το βράδυ στον Κήπο του Μεγάρου Μουσικής, όπου απονεμήθηκαν τα 16α…[ «E» 7/6 ]

ΡΕΙ ΜΠΡΑΝΤΜΠΕΡΙ
«Εφυγε» στα 92 του ο συγγραφέας του «Φαρενάιτ»

O συγγραφέας του «Φαρενάιτ 451», από τα σημαντικότερα βιβλία επιστημονικής φαντασίας, ο Ρέι Μπράντμπερι, πέθανε χθες σε ηλικία 92 ετών, στην Καλιφόρνια, όπως ανακοίνωσε η κόρη του…[ «E» 7/6 ]

Σχολείο

 

«Δίνουμε μάχες για τα απαγορευμένα βιβλία»

Μ. Αδαμοπούλου, TA NEA, 20/1/09

«Υπερασπιζόμαστε όλα τα απαγορευμένα βιβλία παγκοσμίως πέρα από τα όποια φαινόμενα ξενοφοβίας», λέει στα «ΝΕΑ» ο διευθυντής της Νέας Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας

«Αποφάσεις που "βαφτίζουν" βιβλία ως απαγορευμένα είναι λάθος. Ποιος αποφασίζει τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται; Κανόνες που φτιάχτηκαν από ανθρώπους. Η απάντηση λοιπόν σε όσους θεωρούν κάποια βιβλία απαγορευμένα είναι πως εσείς μπορεί να έχετε τις απόψεις σας κι εμείς τις δικές μας. Έτσι προχωράνε ο πολιτισμός και οι κοινωνίες» λέει στα «ΝΕΑ» ο διευθυντής της Βibliotheca Αlexandrina, Ισμαήλ Σεραγκελντίν, μιας από τις μεγαλύτερες βιβλιοθήκες του κόσμου που έχει στόχο να αναβιώσει το θρυλικό ίδρυμα της αρχαιότητας.

«Όχι μόνο λοιπόν δεν λογοκρίνουμε τα βιβλία που μπαίνουν στη Βιβλιοθήκη, αλλά σε συνεργασία με την Εθνική Βιβλιοθήκη της Νορβηγίας έχουμε υιοθετήσει το πρόγραμμα Βeacon for Freedom (Φάρος για την Ελευθερία) που καταγράφει 55.000

βιβλία, τα οποία μέχρι σήμερα έχουν απαγορευθεί σε διαφορετικές φάσεις της Ιστορίας και από διαφορετικούς λαούς και πολιτισμούς», συνεχίζει ο διευθυντής της βιβλιοθήκης.

Στα ράφια μιας από τις μεγαλύτερες και πλέον φιλόδοξες βιβλιοθήκες του κόσμου έχουν θέση μέχρι και οι «Σατανικοί στίχοι» του Σαλμάν Ρούσντι κι ας θεωρούνται κόκκινο πανί για τον ισλαμικό κόσμο. «Μην ξεχνάτε όμως ότι υπάρχουν και πολλά βιβλία που στο παρελθόν έχουν απαγορευθεί από την Εκκλησία» επισημαίνει ο κ. Σεραγκελντίν. Μόνο που εκείνα δεν ξέρουμε αν φυλάσσονται σε ειδικό χώρο και αν πρέπει να δώσεις την ταυτότητά σου για να τα διαβάσεις.

«Αυτό δεν είναι μέτρο λογοκρισίας, αλλά προστασίας των βιβλίων. Ζητάμε ταυτότητα όχι για να ξέρουμε αν εκείνος που διάβασε τους "Σατανικούς φανατικοί, ξέρετε, που καταστρέφουν τα βιβλία με τα οποία διαφωνούν. Και όχι μόνο τα βιβλία του Ρούσντι που αναφέρατε, αλλά και βιβλία Ιστορίας της Τέχνης που δείχνουν γυμνές γυναικείες μορφές. Χρειάζεται αγώνας για να αλλάξει η νοοτροπία, αλλά προσπαθούμε».

«Έχω καταφέρει να επιβάλλω την παρουσία μιας γυναικείας φιγούρας- ενός γλυπτού- δίπλα στην είσοδο της Βιβλιοθήκης. «Πολλοί προσβάλλονται και μου ζητούν να το απομακρύνω, τους απαντώ όμως πως είναι έργο τέχνης»

Στην καρδιά της Κορνίς- της παραλίας της Αλεξάνδρειας- η εντυπωσιακή βιβλιοθήκη δέχεται χιλιάδες επισκέπτες καθημερινά. Πολλοί υποστηρίζουν πως είναι περισσότερο τουριστικό αξιοθέατο, παρά κλασική βιβλιοθήκη. Τι απαντάτε;

Οι επισκέπτες που φτάνουν το 1,1 εκατ. ετησίως βλέπουν μόνο ένα μικρό κομμάτι της βιβλιοθήκης, το οποίο διαθέτει 2.000 θέσεις ανάγνωσης διεσπαρμένες σε επτά επίπεδα. Οι αναγνώστες μας φτάνουν τους 280.000 ετησίως. Είναι πολλοί.

Έχει λόγο ύπαρξης μια κλασική βιβλιοθήκη στην ψηφιακή εποχή μας;

Όλες οι βιβλιοθήκες πλέον μεταμορφώνονται, χωρίς να λείπουν τα βιβλία από τα ράφια. Συνδυάζουμε και τα δύο και πιστεύω πως αυτός θα είναι ο κανόνας για πολύ καιρό.

Κάνοντας έναν απολογισμό στα έξι χρόνια που κρατάτε το τιμόνι της Βibliotheca Αlexandrina

Αναπτύσσεται πολύ γρήγορα, ακολουθώντας τις αρχές και τις αξίες της αρχαίας βιβλιοθήκης ως χώρος ελευθερίας του λόγου και του πλουραλισμού, διαλόγου, κατανόησης λαών και πολιτισμών. Έχει γίνει το παράθυρο του κόσμου στην Αίγυπτο και το παράθυρο της Αιγύπτου προς τον κόσμο. Καθώς και ένα ίδρυμα που διεκδικεί ηγετικό ρόλο στην ψηφιακή εποχή. Πραγματοποιούμε 600 εκδηλώσεις τον χρόνο ενώ δουλεύουμε με ανθρώπους και από τις δύο πλευρές της Μεσογείου που θέλουν να προωθήσουν πολιτιστικές σχέσεις και να ενεργήσουν κατά της ξενοφοβίας, του φανατισμού και του φονταμενταλισμού.

Γεύση από Ελλάδα

Είναι αισθητή η ελληνική παρουσία στα ράφια της Βibliotheca Αlexandrina;

Δεν έχουμε πολλά βιβλία στα ελληνικά, είναι όμως φυσιολογικό διότι δεν ενδιαφέρεται πολύς κόσμος, αφού δεν ξέρει τη γλώσσα. Έχουμε πολλά έργα για την ελληνιστική περίοδο που μπορεί να διαβάσει κάποιος στα αραβικά, τα αγγλικά, τα γαλλικά και βεβαίως στα ελληνικά. Η αλήθεια είναι πως δεν έχουν γίνει πολλές δωρεές βιβλίων από την Ελλάδα. Οι ελληνικές δωρεές ήταν κυρίως σε γλυπτά. Σήμερα το 45%47% των έργων που διαθέτουμε είναι στα αραβικά, το 40% στα αγγλικά, το 8%-10% στα γαλλικά. Υπάρχουν και άλλες γλώσσες.

Το Κέντρο Ελληνιστικών Σπουδών θα ενισχύσει την ελληνική παρουσία;

Το Κέντρο Ελληνιστικών Σπουδών είναι προϊόν συνεργασίας Ελλάδας και Αιγύπτου (πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία των Ιδρυμάτων Αλέξανδρος Ωνάσης και Βαρδινογιάννη και του Πανεπιστημίου Αλεξανδρείας), όπως και ο ελληνιστικός πολιτισμός. Η επαφή των δύο λαών είναι πολύ παλαιότερη, παρά τις διαφορές. Ο Πυθαγόρας και ο Πλάτων ήρθαν στην Αίγυπτο κι έπαιξαν σπουδαίο ρόλο στην ακμή του κλασικού πολιτισμού. Ο Αριστοτέλης έδωσε τα εφόδια στον Αλέξανδρο να κατανοήσει τους διαφορετικούς πολιτισμούς και να χτίσει πόλεις όπως η Αλεξάνδρεια, που οδήγησαν στην έκρηξη της γνώσης.

Khananin Sergey,  Spring, (1875)

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: