Αρχική > βιβλία > Η κρίση και το Βιβλίο

Η κρίση και το Βιβλίο

clip_image001

Άποψη του Θησείου με την Ακρόπολη στο βάθος. Αθήνα, γύρω στα 1870

Πέτρος Μωραΐτης

 

Του Νίκου Τσούλια

Κλασικό είναι ένα βιβλίο που ποτέ τελειώνοντας
δεν έχει πει αυτό που έχει να πει.

Ίταλο Καλβίνο

Θα περίμενε κανείς ότι η κρίση δεν θα χτυπούσε τόσο πολύ τον κόσμο του βιβλίου, όσο τα άλλα σημεία της κοινωνικής και οικονομικής και πολιτιστικής ζωής της χώρας μας. Και αυτό θα οφειλόταν όχι στο ότι θα υπήρχε περιθώριο απωλειών σε μια αγορά όπου η κίνηση του βιβλίου θα ήταν σε κατάσταση ανθοφορίας, αλλά στο γεγονός ότι ακριβώς αυτή η κίνηση του βιβλίου ήταν στην Ελλάδα πάντα φτωχή και επομένως θα είχε βρει και μονοπάτια διεξόδου χρόνια τώρα ώστε να ανταπεξέρχεται από τα οικονομικά στριμώγματα.

Και όμως δεν συμβαίνει αυτό. Και δεν συμβαίνει γιατί ο εκδοτικός κόσμος και ο κόσμος που διαμορφώνει γενικά μια οικονομική δραστηριότητα στο χώρο του βιβλίου δεν είχε ποτέ μια πολιτική δημιουργικής ανάπτυξης της αγοράς που βιβλίου. Όλοι προσπαθούσαν αφενός μεν να διευρύνουν το ίδιον όφελος, αφετέρου δε να μεταφέρουν το όποιο οικονομικό μέρος της συνολικής διακίνησης του βιβλίου στον καταναλωτή. Παράλληλα σε αυτή την φτωχική πορεία, το μέρος του ελληνικού πληθυσμού που διαβάζει βιβλία παραμένει εδώ και χρόνια πάρα πολύ μικρό.

Βέβαια αυτό το φαινόμενο δεν οφείλεται πρωτίστως στη μεγάλη τιμή της αγοράς των βιβλίων, αλλά στην έλλειψη της βιβλιοφιλικής και φιλαναγνωσιακής κουλτούρας, σε έλλειμμα πολιτιστικό. Τώρα όμως που πιέζονται οικονομικά και οι βιβλιόφιλοι, η κίνηση του βιβλίου υποχωρεί ακόμα περισσότερο. Και το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι δεν γίνεται καμιά μα καμιά προσπάθεια όχι απλά και μόνο για τη βελτίωση της εικόνας αλλά για τη διάσωση κυριολεκτικά της αγοράς του βιβλίου. Αντίθετα βλέπουμε και πρακτικές κερδοσκοπίας να αναπτύσσονται σε εκείνες τις περιοχές που η αγορά του βιβλίου είναι σχεδόν υποχρεωτική π.χ. φροντιστηριακά βιβλία και ακόμα πιο ειδικά στα ξενόγλωσσα βιβλία, όπου η αγορά ενός βιβλίου ισοδυναμεί με την αγορά ενός ξενόγλωσσου πανεπιστημιακού συγγράμματος!

Ας δούμε πως περιγράφει την εκδοτική εικόνα ένας γνώστης του θέματος ο Γ. Μπασκόζος από τις στήλες της εφημερίδας το «ΒΗΜΑ» (29.1.12): «Στην Ελλάδα είναι καταχωρισμένοι περίπου 1.500(!) εκδότες. Από αυτούς γύρω στους 950 εκδίδουν τουλάχιστον ένα βιβλίο τον χρόνο, ενώ σταθεροί εκδότες με παραγωγή πάνω από τον μέσο όρο είναι περίπου 200· αριθμοί που ούτε στις μεγάλες χώρες της Ευρώπης δεν παρατηρούνται. Όλοι αυτοί κυνηγούν μια πίτα μικρή που μικραίνει συνεχώς. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει εναλλακτική αγορά βιβλίου, δηλαδή βιβλιοθήκες, δημόσιες και ιδιωτικές, σχολικές, δημοτικές, που να πραγματοποιούν πωλήσεις σε σταθερή βάση. Όλη η αγορά, λοιπόν, κατευθύνεται στο βιβλιοπωλείο».

Φυσικά οι εκδοτικοί οίκοι έχουν επιχειρηματικό χαρακτήρα και σε τελευταία ανάλυση η οικονομική βάση κρίνει πάντα τη βιωσιμότητα της επιχείρησης. Το κλείσιμο των διάφορων καταστημάτων στη σημερινή περίοδο της κρίσης προκαλεί θλίψη και κατήφεια. Πάντα αναλογίζομαι το τι κρυμμένο δράμα μπορεί να υπάρχει «πίσω» από ένα ερημωμένο μαγαζί. Αλλά η οδύνη για μένα είναι πιο έντονη όταν κλείνει κάποιος εκδοτικός οίκος ή κάποιο βιβλιοπωλείο. Θεωρώ ότι είναι μια υπόθεση που αφορά πολλά περισσότερα πράγματα από ότι η κλασική έννοια του λουκέτου σε μια επιχείρηση.

Η λύση στο πρόβλημα – με δεδομένο ότι η πολιτεία θα ασχολείται και για τα επόμενα χρόνια στο πώς θα κάνει γενικώς περικοπές – μπορεί να δοθεί από τον κόσμο των βιβλιόφιλων. Και αυτό για έναν απλό λόγο. Ο πραγματικός εραστής της γνώσης και του βιβλίου δεν πρόκειται ποτέ να αποκοπεί από το ύψιστο πνευματικό – υλικό αγαθό, το βιβλίο το οποίο το έχει ως μόνιμο σύντροφο της ζωής του. Εδώ είναι η μεγάλη συνάντηση όλων των συντελεστών του χώρου του βιβλίου: στο πάθος της γνώσης και της μάθησης, στην ιερή ανάγκη της διαρκούς πνευματικής καλλιέργειας. Αλλά ο βιβλιόφιλος απαιτεί την ίδια θέρμη για το βιβλίο και από τον εκδότη και τον βιβλιοπώλη, δηλαδή τη διαμόρφωση πρακτικών προσφοράς στα βιβλία εκείνα που τουλάχιστον δεν έχουν νομικές δεσμεύσεις ως προς την τιμή πώλησης.

 

Η εφημερίδα σε πληροφορεί, το βιβλίο σε διαμορφώνει.
Τα μηχανικά μέσα στομώνουν το νου, το βιβλίο το ακονίζει.

Αγγ. Τερζάκης

 

clip_image002

Hilly landscape with bullock-cart and palanquin in the foreground.

Artist: Johnson, John (c.1769-1846)

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: