Αρχική > βιβλία > Πώς δρουν οι εκδότες;

Πώς δρουν οι εκδότες;

clip_image002

 

Του Νίκου Τσούλια

Να και μια συζήτηση που έχει ειδικό μεν νόημα γενικότερη δε αξία. Πώς λειτουργεί μια βασική πλευρά του κόσμου του βιβλίου; Υπάρχουν ενδογενή προβλήματα υστέρησης στην εκδοτική παραγωγή; Πώς δρουν οι εκδότες; Ποιες πρωτοβουλίες παίρνουν για την προώθηση του βιβλίου και της φιλαναγνωσίας; Ποια η σχέση τους με την πολιτεία; Εκφράζεται ενιαία ο εκδοτικός κόσμος;

clip_image002[81]Έχω αρκετούς φίλους εκδότες, εκδότες βιβλίων. Και τους εκτιμώ γιατί αγαπάω τόσο πολύ το βιβλίο που αυτή η αγάπη είναι πολύ γενναιόδωρη και αγκαλιάζει όλους όσους ασχολούνται με την παραγωγή και τη διάθεση του βιβλίου. Αλλά πάντα είχα μια αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά με το χώρο του βιβλίου. Και δεν εννοώ στην προκειμένη περίπτωση την απόμακρη σχέση του Έλληνα με το διάβασμα και το βιβλίο· αυτό είναι και συναφές και ξεχωριστό θέμα που διαρκώς θα το φέρνουμε στο προσκήνιο. Εννοώ τον όλο κύκλο δημιουργίας (περιεχομένου και μορφής) του βιβλίου.

Μέχρι που γνώρισα «θεσμικά», ως πρόεδρος της ΟΛΜΕ, τις συλλογικές εκφράσεις των εκδοτών. Και τις γνώρισα σε τρία βασικά θέματα: στο ζήτημα του εμπλουτισμού των παραδοσιακών σχολικών βιβλιοθηκών, στο θέμα των νέων 500 ολοκληρωμένων σχολικών βιβλιοθηκών και στο ζήτημα της ανάπτυξης του πολλαπλού σχολικού βιβλίου. Στο πρώτο θέμα η όλη κινητικότητα των συλλογικών οργάνων τους ήταν στη διαρκή αγορά πολλών νέων βιβλίων για την ανανέωση των σχολικών βιβλιοθηκών. Δεν είχε διαμορφώσει όμως ο εκδοτικός κόσμος κριτήρια με τα οποία θα εισάγονταν τα βιβλία στα σχολεία, γιατί προφανώς δεν θα μπορούσε ο ρυθμός εισαγωγής τους στα σχολεία να είναι ο ίδιος με εκείνον της συνολικής βιβλιοπαραγωγής. Στην πράξη κάθε εκδότης έκανε έναν αγώνα δρόμου για την προώθηση των δικών του εκδόσεων. Και έτσι αναπτύχθηκε ο παραγοντισμός και φυσικά και αυτονόητα δεν ασκήθηκε και καμιά πίεση προς την πολιτεία για τη διαρκή ενίσχυση των βιβλιοθηκών. Στην ουσία, δηλαδή, οι εκδότες κινούνταν όχι μόνο πολυδιασπασμένοι αλλά κυριολεκτικά μοριοποιημένοι στην εν τοις πράγμασι παρέμβασή τους.

Ήλθε η εποχή του πολλαπλού βιβλίου. Εκτιμούσα τότε, ως πρόεδρος της ΟΛΜΕ, ότι μπορούσαμε να εισέλθουμε σε μια νέα εποχή για το χώρο του σχολικού βιβλίου, που θα επηρέαζε συνολικά το πεδίο των εκδόσεων. Το σχολικό βιβλίο όχι μόνο θα ανανεωνόταν αλλά και το ίδιο το σχολείο θα έμπαινε σε μια νέα εποχή, όπου η γνώση δεν θα ήταν τυποποιημένη και εγκιβωτισμένη σε οριοθετημένες σελίδες συγκεκριμένων βιβλίων, με την αποστήθιση και την απομνημόνευση να είναι αν όχι οι μοναδικές καλλιεργούμενες δεξιότητες των μαθητών αλλά σίγουρα οι κύριες. Και ενώ φάνηκε ότι ο θεσμός πήγαινε καλά, η πολιτεία τον ακύρωσε στη συνέχεια και μόλις μετά από λίγα χρόνια εφαρμογής! Αλλά τότε δεν αντέδρασε ο εκδοτικός κόσμος. Ίσως, γιατί ρυθμιστής των εξελίξεων στον τομέα αυτό ήταν οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί με τιος επιλογές των βιβλίων που χρησιμοποιούσαν ως φυσικοί δέκτες του μορφωτικού αγαθού του σχολικού βιβλίου και όχι ο παραγοντισμός.

Δεν συνέβη το ίδιο όμως με τις 500 σχολικές βιβλιοθήκες που ήταν η αρχική μαγιά για επέκταση του θεσμού σ’ όλα τα σχολεία. Έγιναν επίσημε συναντήσεις της ΟΛΜΕ με τους εκπροσώπους του εκδοτικού χώρου, με στόχο την καλύτερη δυνατή οργάνωση των σχολικών βιβλιοθηκών και τη διαμόρφωση κριτηρίων με τα οποία θα αγοράζονταν τα βιβλία. Δεν κατέθεσαν οι εκδότες ποτέ κάποιες αρχές και κριτήρια· αντίθετα επιδόθηκαν σε άλλον αγώνα δρόμο γνωριμιών – παρεμβάσεων στην ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας με σκοπό το ίδιον όφελος. Αντιδρούσαν δε στη σχετική δική μου πρόταση: α) ένα μέρος των βιβλίων να επιλέγεται από τα σχολεία (μαθητές, εκπαιδευτικοί, γονείς) και β) ένα μέρος να διατίθεται και από τα βιβλιοπωλεία της περιφέρειας και όχι μόνο από τους εκδότες κεντρικά.

Η ιστορία σε όλες αυτές τις αντιλήψεις και πρακτικές είναι αμείλικτη: Μπορείς να κερδίσεις κάποια πρόσκαιρα οφέλη, αλλά τελικά θα είσαι χαμένος. Φυσικά δεν ισχυρίζομαι ότι η ευθύνη της αρνητικής απόληξης της επέκτασης των σχολικών βιβλιοθηκών οφείλεται στους εκδότες και όχι στην ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας. Υποστηρίζω όμως ότι οι παραγοντισμοί και η μη διαμόρφωση αρχών και κριτηρίων συνέτειναν και συνέργησαν εξ αντικειμένου στο αρνητικό τέλος αυτής της υπόθεσης. Πρόκειται τελικά για ενδογενείς αδυναμίες.

Πρόκειται για αδυναμίες που έχουν παγιοποιηθεί και οι οποίες δεν βοηθούν καθόλου τον εκδοτικό κόσμο στο σύνολό του και τον κόσμο του βιβλίου γενικότερα. Είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι ο εκδοτικός κόσμος έχει δύο τουλάχιστον σοβαρά θεσμικά  προβλήματα. Πρώτον, δεν έχει οριοθετηθεί η ιδιότητα του εκδότη, με αποτέλεσμα να θεωρείται εκδότης ακόμα και κάποιος που έχει βγάλει ένα βιβλίο! Δεύτερον, οι εκδότες δεν έχουν ενιαίο συλλογικό φορέα και συνεχώς επιμερίζονται. Και δεν ξέρω πολλούς κοινωνικούς ή επιχειρηματικούς ή εργασιακούς ή επαγγελματικούς χώρους με τέτοια ανοιχτά προβλήματα. Θα επανέλθω.

 

clip_image001

Κατηγορίες:βιβλία Ετικέτες: , , ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: