Αρχική > σχολείο > Το πολιτικό περιεχόμενο του σχολείου

Το πολιτικό περιεχόμενο του σχολείου

clip_image001

Les Pommiers à Damiette, Guillaumin, Armand (French painter, 1841-1927) Æ, 1893]

Του Νίκου Τσούλια

Σήμερα το σχολείο και κάθε πηγή οργανωμένης γνώσης είναι ιδιαίτερα ανοιχτό σύστημα, που δεν δέχεται απλά και μόνο τις ποικίλες εξωγενείς επιδράσεις του κοινωνικού και πολιτισμικού περιβάλλοντος. Δεν μπορεί να οχυρωθεί εντός των τειχών της εγκύκλιας γνώσης και μιας παραδοσιακού χαρακτήρα ηθικής της παιδαγωγικής κενού περιεχομένου. Οφείλει να «εμπλακεί» στα μεγάλα και ζέοντα προβλήματα (επαγγελματικά αδιέξοδα και ανεργία, ναρκωτικά, οικολογικά προβλήματα κλπ) και να δώσει ουσιαστικά εφόδια στους νέους για να τα αντιμετωπίσουν.

Οφείλει να δίνει, έστω κατ’ αρχήν, απαντήσεις στις μεγάλες προκλήσεις των γνωσιοκεντρικών εποχών και να ανιχνεύει τις τρομακτικές μεταλλαγές και αλλαγές που «κουβαλάει το μέλλον». Γιατί το σημερινό σχολείο «εκκολάπτει» τους αυριανούς πολίτες και αυτό είναι μια τρομακτική υπόθεση και πολύ σοβαρή υποχρέωση. Γιατί τη σημερινό σχολείο πρέπει να καλλιεργήσει αντιλήψεις που θα μπορούν να «ρουφάνε» διαρκώς γνώσεις και να συμβάλλει αποφασιστικά στη διαμόρφωση του αυριανού κόσμου.

Έργο του Γιάννη Ψυχοπαίδη, από το λεύκωμα "Άνθη της πέτρας"

clip_image002Κι ενώ κάποιος περιμένει να δοθούν σύγχρονες λύσεις στα σημερινά κοινωνικά και εκπαιδευτικά προβλήματα, αναδύεται και πάλι ο κοινωνικός αυταρχισμός ως μεθοδολογικό εργαλείο διαμόρφωσης της ηθικής και της διαπαιδαγώγησης. Το σχολείο καλείται να επιστρέψει στους παραδοσιακούς δρόμους, να κάνει «βουτιά στο παρελθόν» για να σχηματοποιήσει τις μελλοντικές εξελίξεις. Και αυτή η επιταγή βαστάει εδώ και χρόνια. Ας δούμε ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα της έγκυρης εφημερίδας «Γκάρντιαν», αναδημοσιευμένο από την «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» (1.11.1996). «Από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 υπήρχε στη Βρετανία μια νοσταλγία των ένδοξων ημερών του ’50. Τώρα φαίνεται ότι η ξεπερασμένη αυτή δεκαετία επιστρέφει. Ή μάλλον επιστρέφει ένα κομμάτι της: δεν επιστρέφει η πολιτική της πλήρους απασχόλησης και του κοινωνικού κράτους. Αντιθέτως επανέρχεται ο κοινωνικός αυταρχισμός, η σχολική πειθαρχία, μια γενικότερη διάθεση να υποδεικνύεται στους πολίτες πώς θα ρυθμίζουν τις σχέσεις τους και θα ανατρέφουν τα παιδιά τους». Όταν, λοιπόν, παρατηρείται μια συντηρητική στροφή στην κοινωνία κάτω από το βάρος των αντιδραστικών επιλογών στη σφαίρα της πολιτικής, επιχειρείται η χειραγώγηση της αυθεντικής ανθρώπινης αναζήτησης μέσα από όλους τους μηχανισμούς ιδεολογικού ελέγχου και ιδιαίτερα από το σχολείο!

Γίνεται μια προσπάθεια, δηλαδή, μετατόπισης του όλου προβλήματος. Έτσι, αντί να αναδειχθούν οι οικονομικές και πολιτικές αιτίες της βαρβαρότητας, της εξαθλίωσης, της ανέχειας και της περιθωριοποίησης και κατ’ επέκταση της αδικίας και της βίας στον κοινωνικό χώρο, «καναλιζάρεται» το πεδίο αντιμετώπισής τους στην τιθάσευση των δικαιωμάτων του πολίτη αλλά και στην πρώιμη και έγκαιρη χειραγώγηση των συνειδήσεων των μαθητών! Η ηθική, για παράδειγμα, δεν θα προκύπτει από την έννοια της αλληλεγγύης ή της αλληλοκατανόησης αλλά από την αντίληψη της αποδοχής της υπάρχουσας πραγματικότητας ανεξάρτητα από την ανισοκατανομή των υλικών αγαθών και από τη εντεινόμενη διάσταση μεταξύ φτώχειας και πλούτου.

Ωστόσο ο βαθύτερος πυρήνας της εκπαίδευσης και της μόρφωσης είναι ακριβώς η αμφισβήτηση της κοινωνικής αδικίας. Το φως της γνώσης δε δίνει απλά και μόνο μορφή σε κάθε αντικείμενο του κόσμου, αλλά διεισδύει και αναλύει κάθε πτυχή της ανθρώπινης σφαίρας. Η νομιμοποίηση της γνώσης δεν έγκειται, όπως πρεσβεύει ο στείρος ορθολογισμός, μέσα από την κατανόηση του περιβάλλοντός μας, αλλά κυρίως από την ανάγκη της αυτογνωσίας μας και από την αναγκαιότητα της πράγματι ανθρώπινης διάρθρωσης των κοινωνικών δομών κα λειτουργιών. Γιατί γνώση είναι η καλλιέργεια της σκέψης μας και όχι η συλλογή πληροφοριών. Γιατί το να σκέπτεσαι σημαίνει πριν από όλα πως θέλεις να δημιουργήσεις έναν κόσμο.

Πρόκειται ουσιαστικά για την αλληλουχία των κόσμων μας, που μας συνοδεύουν σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας, εκείνον του παραμυθιού, τον άλλον της φαντασίας και του ονείρου, τον αντίστοιχο της φιλοδοξίας και της πλήρους αυτό – ολοκλήρωσής μας, τον κόσμο των αγώνων μας και των προσπαθειών μας, τον υπαρξιακό κόσμο, τον κόσμο των οραμάτων και των νοημάτων.

Η ουσία του εκπαιδευτικού κινήματος δεν παλινδρομεί μόνο ένθεν κακείθεν των δημοσιονομικών μεγεθών του κρατικού προϋπολογισμού, στις δαπάνες για την παιδεία. Ουσιαστικά δοκιμάζεται και κρίνεται από το αν η μορφωτική διαδικασία δημιουργεί και προάγει ανθρώπινες αξίες και ευαισθησίες, πολίτες ολοκληρωμένους και απαιτητικούς για τα δικαιώματά τους, νέους που θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο και να τον κάνουν πιο δίκαιο και όμορφο. Εδώ έγκειται και η γοητεία του παιδέματος της παιδείας αλλά και η απελευθερωτική δύναμη της ουσιαστικής γνώσης.

 

clip_image002[51]

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: