Αρχική > πολιτισμός > Εγώ και το ζεϊμπέκικο

Εγώ και το ζεϊμπέκικο

Ζεϊμπέκικο, μια προσωπική (του καθενός) υπόθεση…

image

Του Νίκου Τσούλια

Ζεϊμπέκικο: τραγούδι ή χορός; Και το ένα και το άλλο. Δεν γίνεται να ακούς ζεϊμπέκικο και να μη χορεύεις ζεϊμπέκικο. Γιατί τότε δεν ξέρεις τι είναι το ζεϊμπέκικο, δεν πρόκειται να το μάθεις. Το ζεϊμπέκικο ως τραγούδι και ως χορός γεννήθηκε την ίδια στιγμή, με δύο όψεις. Βρήκε την ακμή του και το απόγειό του μέσα στον κόσμο του ρεμπέτικου,  στην κοινωνία των κατατρεγμένων, εκεί θα συναντήσει τους πόνους της ψυχής τους, θα εκφράσει τους καημούς της ζωής τους. Μετά θα απλωθεί στο λαϊκό τραγούδι, θα ακτινοβολήσει και σε αυτό το στερέωμα, παρόλο που κάποιες όψεις του θα αποκτήσουν φολκλορικές εκφράσεις. Αλλά αυτό δε θα μετασχηματιστεί, θα παραμείνει αυθεντικό και ακέραιο. Θα ισχυριστώ κάτι αυθαίρετο. Το ζεϊμπέκικο το έχω πολλές φορές σαν κλειδί κατανόησης προσώπων και καταστάσεων. Άμα βλέπω κάποιον να χορεύει καλό ζεϊμπέκικο, λέω: έχει άποψη για τη ζωή! Και τον εκτιμώ, ας μην τον ξέρω καθόλου!  Όταν κάνεις κάτι είδωλο, σου θέτει και τα δικά του “αυθαίρετα” χαρακτηριστικά…

Θα κάνουμε ένα μικρό αφιέρωμα για το ζεϊμπέκικο μελλοντικά. Τώρα είναι η ώρα η προσωπική, του καθενός η προσωπική ώρα. Έχω δικαίωμα να καταθέσω της ψυχής μου το σκίρτημα, του πάθους μου την έκφραση, της δημιουργικότητάς μου το λόγο. Θέλω να υμνήσω το ζεϊμπέκικο. Τον έχω σα σημάδι, σα σημάδι του χρόνου, του χρόνου που δε θα βαδίζει κάποια στιγμή μαζί μου. Όσο του μπουζουκιού οι νότες με ξεσηκώνουν, η ζωή είναι μπροστά μου, όσο η καρδιά μου ευφραίνεται στο άκουσμα του μπαγλαμά, μπορώ να ονειρεύομαι απεριόριστα, όσο ξεσηκώνομαι για να χορέψω μόλις ακούσω το ζεϊμπέκικο, μπορώ να ερωτεύομαι. Τότε η ζωή μου ζυγιάζεται προς το μέλλον, ακόμα κι αν αυτό είναι μόλις μια μέρα.

Η αρχή μου με το πάθος του ζεϊμπέκικου; Όταν ο έρωτας διέλυσε το προσωπικό μου σύμπαν, όταν η ύπαρξή μου σκόρπισε και ένιωθα να διαλύομαι σε ό,τι με περιέβαλε. Χόρεψα μόνος μου, το θυμάμαι σαν τώρα, σε ένα υπόγειο διαμέρισμα στου Ζωγράφου που έμενα ως φοιτητής, δεν είχα ποτέ μέχρι τότε αυτή την ανάγκη, τόση ανάγκη να χορέψω. Μετά στην φοιτητική παρέα είχα πάρει προβάδισμα – ίσως γιατί είχα καταλάβει το “γιατί” του ζεϊμπέκικου. Σαν να ανακάλυψα τον εαυτό μου, σαν να μην υπήρχα τόσο έντονα μέχρι τότε! Τι μεγαλείο να ξαναγεννιέσαι, να βρίσκεις φοβερές όψεις του εαυτού σου. Ο ζεϊμπέκικος θα παραμείνει έκτοτε σταθερή αξία ψυχικής ευφορίας. Σε όποια κατάσταση και αν βρίσκομαι, η καρδιά μου φτερουγίζει στην κίνηση του μαγικού χορού. Και αν δεν ήταν το ταγκό – που βέβαια δεν χορεύεις μόνος και επομένως δεν είναι απόλυτα προσωπική υπόθεση και δημιουργία  – θα μπορούσα να ισχυριστώ ότι το ζεϊμπέκικο είναι ό,τι καλύτερο υπάρχει στον κόσμο του χορού. Ας είναι, έστω και δεύτερο, για μένα θα είναι πρώτο.

imageΚαι αφού ξεκίνησε αυτό το ταξίδι, ποιους σταθμούς να πρωτοαναφέρεις; Πού να πρωτοσταματήσεις, όταν η ζωή σου είναι γεμάτη στάσεις του ζεϊμπέκικου; Ήταν ο «Παρθενώνας», η ταβέρνα με τη φοβερή ορχήστρα στο Κουκάκι στη σκιά της Ακρόπολης, εκεί θα ξεδιπλώνεται όλη η συλλογικότητα της παρέας από τον Πειραιά – εκτός εμού -, φτιάχναμε ολόκληρη στρατηγική για το πώς θα καταλάβουμε την πίστα, «για να χορεύεις μόνος στην πίστα», αλλιώς δεν έχει νόημα, αλλά «οι μάγκες σέβονται τον άλλον στο χορό», θα αποχωρούμε όταν άλλη παρέα επιθυμεί να δώσει τη δική της παράσταση, είναι ιερός χορός το ζεϊμπέκικο, ποτέ δεν μπλέξαμε σε καβγά, ο καθένας είχε από δύο – τρία ζεϊμπέκικα προνομιακά, τηρούσαμε πρωτόκολλο, το γλέντι μέχρι το πρωί και όταν μια κακή πρωία ακούσαμε ότι τα νυχτερινά κέντρα θα σταματάνε στις 2 τη νύχτα, πέσαμε σε περισυλλογή, «πώς θα ζήσουμε τώρα;», ήταν η μεγάλη ανησυχία της παρέας. Ζήσαμε. Γιατί βρήκαμε λύσεις για να επιτελούμε τις θυσίες μας στο χορό και στον έρωτα, για να εκφράζουμε τον ύμνο μας στη γυναίκα, για να ονειρευόμαστε και να νοσταλγούμε κάθε φορά όλο και πιο πολύ τη νιότη μας.   

Ήταν το «καφέ – Σούσουρο» στη Θόλου 17 στην Πλάκα, στον Αδριανό, εκεί ήταν οι τελευταίοι ρεμπέτες, εκεί ξεκινούσε τα βήματά της στο τραγούδι η Σ. Βόσσου, εκεί θα γίνονται τα γλέντια σα μια παρέα όλο το κέντρο, και όταν δεν θα ανεβαίνει η παρέα από τον Πειραιά, θα πηγαίνω μόνος, δεν θα με αφήνουν να πληρώνω, γιατί οργάνωνα το γλέντι στην πίστα με τους τουρίστες και πιο πολύ με τις τουρίστριες. Ήταν και το ξενοδοχείο «Κάραβελ» που δεν το έπιανε το μέτρο της νυχτοαπαγόρευσης και επειδή ως φοιτητής εργαζόμουνα οκτάωρο βραδινό και δεν μπορούσα να κοιμηθώ βράδυ όταν είχα ρεπό, είχα βρει τέτοια μέρη, εκεί λοιπόν, μόνος γνώστης ανάμεσα σε ξένους – που προσπαθούσαν να ανταποκριθούν στο «ελληνικό πρόγραμμα» – ήμουνα στυλοβάτης και εκεί είχα τόσο όμορφες γνωριμίες. Ας είναι καλά το ζεϊμπέκικο που μου χάρισε τόσα και τόσα. Ήταν και οι συναυλίες μετά τη δικτατορία και τότε στο γήπεδο της Νέας Σμύρνης στη συναυλία του Νταλάρα (ο αγαπημένος μου τραγουδιστής) θα ανέβουμε πάνω στην εξέδρα για τις «στροφές μας» για το «εγώ ποτέ δεν αγαπώ» και το «έχω έναν καφενέ».

image

Ήταν ακόμα και τα γραφεία των ρεμπετών στην οδό Σωκράτους που δίπλα τους είχαμε και εμείς ως επαγγελματικός κλάδος το γραφείο μας και θα με εξετάσει στο χορό ο Τάσος Σχορέλης, «για να σε δω, λένε ότι είσαι καλός», μου έδωσε λίγο τσίπουρο, έβαλε Βαμβακάρη, «είναι ο πατριάρχης μας, μετά είναι ο Τσιτσάνης και όλοι οι άλλοι», μου έφτιαξε έναν πολύ μικρό χώρο με τις καρέκλες και τις πολυθρόνες, «χόρεψε», κατάλαβα που το πήγαινε, «μπράβο, το ζεϊμπέκικο δε θέλει πολλές κινήσεις και τσαλιμάκια», μου έδωσε και τα βιβλία του για το Ρεμπέτικο με αφιέρωση, να είναι καλά εκεί που είναι στο επέκεινα, εκεί στο βιβλίο του Σχορέλη συνδέθηκαν δυο μεγάλες αγάπες μου: το ζεϊμπέκικο και το διάβασμα. Ήταν οι ατέλειωτοι χοροί στο σπίτι του Γιώργου (φοβερός τύπος με άποψη για τη ζωή, μεγάλη μορφή στο τραγούδι και όχι μόνο) και της Σόφης (με “τα λερωμένα τα άπλυτα” να είναι η σταθερή αξία και επιλογή της), όλη νύχτα, φοβερή παρέα, γίνονταν και διαγωνισμοί, στήνονταν και τα αποτελέσματα, ήταν στο διαμέρισμά μας σε γιορτές και σε μη γιορτές. Ήταν στο χωριό, κάτω από την κληματαριά, με την «παλιά καραβάνα», τον Γκέλμπεση να είναι πρώτος, να φτάνουμε μέχρι το «πώς το τρίβουνε το πιπέρι», παρέα μεγάλη, από το μεσημέρι ως το βράδυ, η μαγεία του χορού αγκάλιασε το χωριό που ερημώνει και του ξαναέδινε σκηνές από το παρελθόν. Ήταν οι χοροί και στα πρώτα κέντρα της Αθήνας με το πρώτο τραπέζι που είχε πάντα ο καινούργιος φίλος μας ο Αντώνης. Ήταν, ήταν, είναι…

Και θα υπάρχει εξελικτική αλυσίδα στο ποια θα είναι τα τραγούδια που θα είναι στην πρώτη γραμμή, μετά από εκείνα του Νταλάρα, θα περάσω στο «είμαι αετός χωρίς φτερά», θα σταθώ σε ένα δίδυμο το «σαββατόβραδο» και το «άσπρο πουκάμισο φορώ και μαύρο θα το βάψω», θα μείνω για πολύ καιρό στο «έμαθα πως είσαι μάγκας», θα παρασυρθώ από του Καζαντζίδη το «δε θα ξαναγαπήσω» και το «της γερακίνας γιος» και τώρα θα επιζητώ το «πρώτο φθινόπωρο», «το φτωχομπούζουκο» και το «μάγισσες φέρτε βότανα», χωρίς ποτέ να εγκαταλείπω τις παλιές μου αγάπες.

Όταν το ζεϊμπέκικο σου δημιουργεί τόσες και τόσες χαρές, τόσες και τόσες νησίδες ευτυχίας (όταν χορεύεις, νιώθεις απόλυτα ευτυχισμένος), αναλογίζομαι πόσο εύκολη είναι τελικά η ευτυχία και δήθεν όλο κάτι ψάχνουμε και αναρωτιόμαστε. Οι στίχοι στο ζεϊμπέκικο πάντα έχουν κάτι απλό για να πούνε, σε ταξιδεύουνε στα απλά, στα βασικά σημεία της ζωής, στον έρωτα θα περιτριγυρίζουνε, στον ανεκπλήρωτο έρωτα, τον άλλον τι να τον κάνουν …

Τι είναι τελικά το ζεϊμπέκικο; Το ζεϊμπέκικο είναι ιερός χορός, δεν έχει βήματα, είναι προσωπική υπόθεση, εκφράζει το βαθύτερο πυρήνα της εσωτερικότητάς μας, έχει εσωτερική πειθαρχία, απαιτεί ησυχία και περισυλλογή, δεν θέλει λουλούδια και παλαμάκια, όταν το χορεύεις δεν μιλάς, δεν χορεύεις για τους άλλους, χορεύεις για τον εαυτό σου, θέλει φοβερή αυτοσυγκέντρωση, είσαι μόνος, απευθύνεσαι στον εαυτό σου, είσαι μάγκας και το χορεύεις, έχεις καημούς και πόθους, είσαι αυστηρός, σχεδόν θυμωμένος, αλλιώς δεν πρόκειται για ζεϊμπέκικο. Αλλά πάνω από όλα το ζεϊμπέκικο είναι έκφραση αγάπης, είναι εκδήλωση ερωτική, είναι πάθους και πόθου ορμή, είναι πηγή ζωής.

 

image

Κατηγορίες:πολιτισμός Ετικέτες:
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: