Αρχική > αποδελτιώσεις > Η γενετική της εξελικτικής πορείας

Η γενετική της εξελικτικής πορείας

Dobzhansky, T. (1979), Η γενετική της εξελικτικής πορείας, Θεσ/νίκη: Παρατηρητής, σ.

clip_image001[4]

[Οι αποδελτιώσεις δεν αντικαθιστούν το διάβασμα των βιβλίων, αντίθετα το κεντρίζουν. Προσφέρονται ως πρόταση μελέτης του σχετικού βιβλίου και για διευκόλυνση στη δική σας αποδελτίωση. Ο χρόνος γι’ αυτούς που διαβάζουν έχει … άλλη αξία.
Θεωρώ πως κάθε διάβασμα βιβλίου απαιτεί κορφολόγημα του κειμένου για καλύτερη μελέτη και για βιβλιογραφική χρήση]

Επιμέλεια: Νίκου Τσούλια

Κεφ. 1 Η ομοιομορφία και η ποικιλομορφία της ζωής.

Οι βιταλιστές θεωρούν ότι τα ζωντανά σώματα σχηματίζοντα με την παρέμβαση μυστηριωδών δυνάμεων, που άλλοι τις ονομάζουν εντελέχεια (Αριστοτέλης, Driesch), άλλοι vis essentialis (C.F. Wolff) και άλλοι ψυχή ή αυτοκατεύθυνση (inherent directiveness) (Sinnott). 1

Η φυσική επιλογή είναι καθαρά βιολογικό φαινόμενο στην έννοια ότι συμβαδίζει με τη ζωή και υπάρχει μόνο στο ζωντανό κόσμο. Η ουσία της φυσικής επιλογής είναι η διαφορική αναπαραγωγή των φορέων διαφορετικών κληρονομικών καταβολών. 2

Η Καρτεσιανή αναγωγική μέθοδος απαιτεί την περιγραφή της ζωής με βάση τα χημικά και φυσικά συστατικά της και τις λειτουργίες που συμβαίνουν στα ζωντανά σώματα. 3

Η βιολογία αντιμετωπίζει διάφορα ιεραρχικά και αλληλοεπικαλυπτόμενα επίπεδα οργανώσεων δομών και λειτουργιών: το μοριακό, το κυτταρικό, το ατομικό, το πληθυσμικό, το οικοσυστηματικό. 5

Το συνθετικό είδος εξήγησης, σ’ αντίθεση με το αναγωγικό, βασίζεται στην προσαρμοστική (adaptive) χρησιμότητα δομών και λειτουργιών για ολόκληρο τον οργανισμό και για το είδος στο οποίο ανήκει και, ακόμη παραπέρα, στην οικολογική λειτουργία του είδους μέσα στις κοινότητες που συμμετέχει. 5

Στη βιολογία τίποτα δεν έχει νόημα παρά μόνο κάτω από το φως της εξέλιξης. 8

Στα ζωντανά συστήματα παρατηρείται πολύ μεγαλύτερη ποικιλία χημικών ενώσεων από ό,τι στα μη ζωντανά. 10

Αφού η ζωή εμφανίστηκε πραγματικά, το ξεκίνημά της ήταν σίγουρα αναπόφευκτο. 11

Η λαμπρή δουλειά του Kornberg έδειξε ότι το RNA μπορεί να χρησιμεύσει ως εκμαγείο για τον αυτοδιπλασιασμό του in vitro όπως κάνει και στα ζωντανά κύτταρα. 16

Η ποικιλομορφία της ζωντανής ύλης, όπως εμφανίζεται στη γη, έχει δύο ουσιώδεις ιδιότητες: η ποικιλομορφία είναι ασυνεχής και η ασυνέχεια είναι οργανωμένη ιεραρχικά. 28

Η ζωή υπάρχει σε διακριτά κβάντα, τα βιολογικά άτομα. 28

Ο Μεντελικός μηχανισμός της κληρονομικότητας φαίνεται να είναι ικανός να δημιουργήσει γενετική ποικιλομορφία ανάμεσα στα άτομα, πολύ μεγαλύτερη απ’ αυτή που πραγματοποιείται κι αυτό γιατί ο αριθμός των ατόμων κάθε βιολογικού είδους είναι ελάχιστος σε σχέση με τη θεωρητικά δυνατή ποικιλομορφία. 29-30

… η τεράστια πλειονότητα των πιθανών γονοτύπων δε θα υλοποιηθεί. 30

Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ποικιλομορφίας δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ κι ούτε πρόκειται να πραγματοποιηθεί. 30

Τα μονοζυγωτικά δίδυμα είναι μέλη ενός κλώνου και είναι γενετικά όμοια, αν εξαιρέσουμε την πιθανότητα μεταλλάξεων. 31

Η οργανική ποικιλομορφία είναι μια ανταπόκριση της ζωντανής ύλης στην ποικιλία των διάφορων μορφών περιβάλλοντος και ευκαιριών για διάφορους τρόπους ζωής που παρουσιάζονται στον πλανήτη μας. 36-37

Στρατηγικές εξάπλωσης των οργανισμών: α) στρατηγική της ικανότητας προσαρμογής στο περιβάλλον – θα μπορούσε να εξελιχτεί ένας γονότυπος με εξαιρετικά μεγάλες δυνατότητες, που οι φορείς του θα μπορούσαν αν επιβιώσουν και να διαιωνιστούν σε όλα τα είδη του περιβάλλοντος. Η δεύτερη στρατηγική είναι της διαφοροποιήσεως και της εξειδικεύσεως για διάφορα περιβάλλοντα, με την οποία θα μπορούσε να σχηματιστεί ένας μεγάλος αριθμός γονοτύπων που ο καθένας θα ήταν ιδανικά φτιαγμένος για να ζήσε σε ένα μόνο περιβάλλον. Αυτές οι δύο στρατηγικές φαίνεται να είναι οι ακραίες περιπτώσεις. Στην πραγματικότητα, κατά τη διάρκεια της εξέλιξης, χρησιμοποιήθηκαν και οι δύο στρατηγικές αλλά σε διαφορετικές αναλογίες και σε διαφορετικές φυλογενετικές γραμμές. 37

Η κλασική θεωρία της εξέλιξης, όπως διατυπώθηκε από τον Δαρβίνο και τους άλλους, συνοψίζεται σε τέσσερις προτάσεις:

1. Οι οργανισμοί που ζουν σήμερα προήλθαν από πολύ διαφορετικούς οργανισμούς που ζούσαν στο παρελθόν.

2. Οι εξελικτικές αλλαγές ήταν, λίγο – πολύ, βαθμιαίες, έτσι που αν μαζεύονταν όλοι οι κάτοικοι της γης του παρόντος και του παρελθόντος, θα παρουσιάζονταν μια αρκετά πλήρης σειρά.

3. Όπως ψάχνει κανείς όλο και πιο μακριά στο παρελθόν διαπιστώνει ότι μερικές από τις εξελικτικές αλλαγές ήταν αποκλίνουσες και ότι πολλά από τα είδη που ζουν σήμερα προήλθαν από όλο και πιο λιγότερα προγονικά είδη.

4. Όλες οι αλλαγές ήταν το αποτέλεσμα αιτίων που εξακολουθούν να υπάρχουν και μπορούν συνεπώς να μελετηθούν πειραματικά. 41

Κεφ. 2 Γενετική συνέχεια και αλλαγή.

Η κληρονομικότητα είναι μια συντηρητική δύναμη… Αν η κληρονομικότητα ήταν πάντα απόλυτα ακριβής, η εξέλιξη δε θα μπορούσε να συμβεί. 44

… οι κληρονομικές καταβολές μπορούν να αλλάξουν με ανασυνδυασμό ή μετάλλαξη. 44

… ο φαινότυπος ενός ατόμου αλλάζει συνέχεια από τη γέννηση μέχρι το θάνατό του. 47

Ο γονότυπος δεν καθορίζει το φαινότυπο, καθορίζει το φάσμα των δυνατών φαινοτύπων. Το φάσμα των φαινοτύπων που μπορούν να αναπτυχθούν με έναν ορισμένο γονότυπο ορίζεται με τον τεχνικό όρο πεδίο (norm) της αντίδρασης του γονότυπου. Ποιες από τις δυνατότητες του πεδίου θα εκφραστούν σε ένα ορισμένο άτομο και σε ένα ορισμένο στάδιο της ανάπτυξής του, εξαρτάται από τη διαδοχή των διάφορων καταστάσεων του περιβάλλοντος μέσα στις οποίες προχωρεί η ανάπτυξη. 49

Διαφορετικές σειρές γονιδίων δρουν σε διαφορετικούς ιστούς. 50

Τα περισσότερα γονίδια ενός ορισμένου ιστού είναι ανενεργά σ’ ένα ορισμένο στάδιο της ανάπτυξης του σώματος. 50

Ένα οπερόνιο αποτελείται από μερικά δομικά γονίδια και ένα γονίδιο χειριστή (operator) που βρίσκεται πάνω στο χρωμόσωμα κοντά στα δομικά γονίδια που ελέγχει. 50

… οι ανώτεροι οργανισμοί έχουν μεγαλύτερους αριθμούς ρυθμιστικών παρά δομικών γονιδίων. 51

Η ανάπτυξη είναι περίπλοκο δίκτυο διεργασιών. 52

Η φαινοτυπική έκφραση ενός γονιδίου ποικίλλει και εξαρτάται από τα άλλα γονίδια που έχουν σχέση με αυτό – με άλλα λόγια εξαρτάται από το εσωτερικό γενετικό περιβάλλον. 52

Το πεδίο δεν είναι γνωστό για κανέναν γονότυπο. 54

Η βιολογική εξέλιξη είναι γενετική αλλαγή – αλλαγές του φαινότυπου από το περιβάλλον δεν είναι εξέλιξη. 54

Το παλιό πρόβλημα «φύση – ανατροφή» (nature – nurture) δεν υπάρχει πια, στην έννοια ότι κανένας ερευνητής δεν προσπαθεί να κατατάξει τα ανθρώπινα ή τα ζωικά χαρακτηριστικά σ’ εκείνα που προέρχονται από τη φύση και σ’ εκείνα που προέρχονται από τη ανατροφή. 56-57 όλα τα γνωρίσματα είναι προϊόντα της αντίδρασης του κληρονομικού υλικού και του περιβάλλοντος. 57

Κάθε αλλαγή στο γονότυπο που δεν οφείλεται σε ανασυνδυασμό των γονιδίων είναι μια μετάλλαξη.64

Κατηγορίες μεταλλάξεων:

  1. Γονιδιακές ή μεταλλάξεις σημείου. 64
  2. Δομικές χρωμοσομικές αλλαγές που επηρεάζουν τη διάταξη των γονιδίων. (α: έλλειψη, αναδιπλασιασμός. β: μετάθεση, αναστροφή, μετατόπιση). 65-66
  3. Αριθμητικές αλλαγές που επηρεάζουν τον αριθμό των χρωμοσωμάτων. (ανευπλοειδία, απλοειδία, πολυπολειδία). 66

Μεταλλάξεις από ακτινοβολίες, θερμοκρασία, χημικά. 76…

Μια τροποποιημένη αδενίνη μπορεί να ζευγαρώσει με μια κυτοσίνη αντί με μια θυμίνη ή, και το αντίθετο – και μια τροποποιημένη γουανίνη με μια θυμίνη, ή και το αντίθετο. 79

Αντικαταστάσεις μιας πουρίνης από μια πυρομιδίνη ή το αντίθετο, ονομάζονται μεταπτώσεις σε βάση της άλλης ομάδας (tranversions). 79

Τα γονίδια που αλλάζουν περισσότερα από ένα χαρακτηριστικά είναι πλειοτροπικά ή έχουν πολλαπλά αποτελέσματα. 89

Οι κληρονομικές ασθένειες στον άνθρωπο και τα ανώτερα ζώα είναι συχνά περίπλοκα «σύνδρομα» που αποτελούνται από πολλές αλλαγές σε πολλά μέρη του σώματος, σε οργανικά συστήματα και σε φυσιολογικές λειτουργίες. 90

Ένα γνώρισμα δεν έχει προσαρμοστική σπουδαιότητα αν ξεχωριστεί από το σύνολο των αναπτυξιακών φαινομένων που παρουσιάζει ο οργανισμός σ’ ένα ορισμένο στάδιο του κύκλου της ζωής του – θα μπορούσε κάποιος να ορίσει ένα γνώρισμα μόνο ως μια άποψη της αναπτυξιακής πορείας του οργανισμού. 94

Κεφ. 3 Μετάλλαξη και γενετική ποικιλομορφία.

Μόνο ο διπλασιασμός του αριθμού των χρωμοσωμάτων σε υβρίδια ανάμεσα σε είδη (αλλοπολυπλοειδία) είναι μια ειδική κατηγορία μετάλλαξης που μπορεί να οδηγήσει κατευθείαν στην εμφάνιση ενός νέου είδους. 95

Η μετάλλαξη είναι η πρωταρχική πηγή της εξέλιξης, αλλά η εξέλιξη προϋποθέτει πολύ περισσότερα από τη μετάλλαξη. 95

Η μετάλλαξη μόνη της χωρίς τον έλεγχο της φυσικής επιλογής θα έχει αποτέλεσμα την καταστροφή και την τελική εξαφάνιση της ζωής. 95

Μόνο τα φαινόμενα του μετασχηματισμού (transformation) γεφυρώνουν κατά κάποιο τρόπο το χάσμα ανάμεσα στην ποικιλομορφία που προέρχεται από τις μεταλλάξεις και την ποικιλομορφία που προέρχεται από τον ανασυνδυασμό των γονιδίων. 95-96

Οι μεταλλάξεις μπορούν να αλλάξουν διάφορα χαρακτηριστικά του οργανισμού – δομικά, φυσιολογικά, βιοχημικά και ηθολογικά. 96

Είναι γνωστές μεταλλάξεις που τροποποιούν τους μηχανισμούς του καθορισμού του φύλου. 98

Οι μεταλλάξεις στα περισσότερα γονίδια ίσως να μην είναι βιώσιμες – τα περισσότερα γονίδια μπορεί να είναι ρυθμιστικά και όχι δομικά – 100- οι μεταλλάξεις στα περισσότερα γονίδια μπορεί να παράγουν αλλαγές στους φαινοτύπους των φορέων τους που είναι πολύ μικρές και δεν μπορούν να ανακαλυφθούν εύκολα. 101

Από μεταλλακτική άποψη, τα γονίδια που επαναλαμβάνονται είναι «σιωπηρά» γονίδια. 101

Ο ρυθμός παραγωγής των διάφορων ειδών των μεταλλάξεων εξαρτάται από τη δομή αυτού του ίδιου του γονιδίου αλλά και από τον γονότυπο γενικά. 106

Η μετάλλαξη εμφανίζεται σαν καταστροφική μάλλον, παρά σαν εποικοδομητική διεργασία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε, όμως, ότι μια μετάλλαξη δεν είναι ούτε χρήσιμη ούτε καταστροφική από μόνη της – μπορεί να είναι το ένα ή το άλλο σε κάποιο περιβάλλον. Αν το περιβάλλον δεν καθορίζεται, η δήλωση ότι μια μετάλλαξη είναι χρήσιμη ή καταστροφική δεν έχει κανένα νόημα. 117

Η επίδραση που εξασκεί ένα γονίδιο πάνω στην προσαρμοστικότητα δεν είναι ανεξάρτητη από το τι κάνουν τα άλλα γονίδια ενός ατόμου – ένα αλλαγμένο γονίδιο μπορεί να είναι βλαβερό σε ορισμένα γενετικά υποστρώματα, αλλά να είναι χρήσιμο σε άλλα. 117

Οικόσιτα ζώα και καλλιεργημένα φυτά είναι, μετά τους μικροοργανισμούς, το πιο κατάλληλο υλικό για την ανακάλυψη χρήσιμων μεταλλάξεων. 121

….πολλά χρωμοσώματα που βρίσκονται στους φυσικούς πληθυσμούς είναι θανατογόνα ή τουλάχιστον επιβλαβή σε διπλή δόση. 131

Φαίνεται ότι η σύνθεση και η καταστολή των θανατογόνων από επιστατικές αλληλεπιδράσεις με άλλα γονίδια αποτελούν τις δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος. Ένα θανατογόνο μπορεί να «συντεθεί» από συνδυασμό γονιδίων σ’ ένα χρωμόσωμα, τα οποία, ενώ μόνα δεν είναι θανατογόνα, αντιδρούν μεταξύ τους και στη διπλή δόση δίνουν ένα θανατογόνο – το θανατογόνο μπορεί να «κατασταλεί» ή να «αποσυντεθεί» με τη διάσπαση αυτού του συνδυασμού. 133

Ο ανασυνδυασμός ανάμεσα σε φαινομενικά όμοια χρωμοσώματα, παράγει ένα τεράστιο ποσό γενετικής ποικιλομορφίας, που κυμαίνεται από τη θνησιμότητα και την ημιθνησιμότητα, μέχρι την υποβιωσιμότητα και τη φαινομενική «φυσιολογικότητα», μέχρι και την υπερβιωσιμότητα. 134

Η γενετική ποικιλομορφία διατηρείται κυρίως όχι από νέες μεταλλάξεις, αλλά από τα πλεονεκτήματα της ετεροζυγωτίας για γονιδιακά αλληλόμορφα και για συμπλέγματα γονιδίων που διατηρούνται με τη φυσική επιλογή – επίσης διατηρείται από τις αλλαγές του περιβάλλοντος στο χώρο και στο χρόνο που αλλάζουν την κατεύθυνση και το μέγεθος των επιλεκτικών πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων. 136

Οι τυχαίες μεταλλάξεις είναι οι πρώτες ύλες της εξελικτικής διεργασίας. 136

Οι μεταλλάξεις είναι μη κατευθυνόμενες στην έννοια ότι δεν γίνονται για να εξυπηρετήσουν τις προσαρμοστικές ανάγκες του είδους. 137

Το μεταλλακτικό ρεπερτόριο ενός γονιδίου είναι μεγάλο αλλά όχι άπειρο – περιορίζεται από τη σύσταση του γονιδίου. 137

Μια και η κάθε βάση σε μια τριάδα μπορεί να αντικατασταθεί με 3 διαφορετικούς τρόπους, ένα κωδικόνιο μπορεί να αλλάξει με 9 διαφορετικούς τρόπους. Για 150 κωδικόνια αυτό σημαίνει 1350 πιθανές μεταλλακτικές αλλαγές. Επειδή όμως υπάρχει ο εκφυλισμός του γενετικού κώδικα, περίπου το ¼ των αντικαταστάσεων απλών νουκλεοτιδίων θα καταλήγουν σε συνώνυμα κωδικόνια, δηλ. σ’ αυτά που κωδικοποιούν το ίδιο α.α. 137

Οι 100 ή περισσότερες μεταλλάξεις που είναι γνωστές για τις αιμοσφαιρίνες του ανθρώπου συνήθως παράγουν αλλαγμένες αιμοσφαιρίνες και όχι τελείως διαφορετικές πρωτεϊνες. 138

Η συνάθροιση μεταλλακτικών αλλαγών μπορεί βέβαια να αλλάξει ένα γονίδιο

πολύ πιο δραστικά. 138

Κεφ. 4 Φυσιολογικοποιούσα φυσική επιλογή.

Υπέρ της εξέλιξης και ο Εμπεδοκλής και ο Λουκρήτιος… 141

Ο Schmalhausen έκανε διάκριση ανάμεσα στη δυναμική (dynamic – directional) και τη σταθεροποιούσα (stabilizing) επιλογή. Η πρώτη αλλάζει το προσαρμοστικό πεδίο του πληθυσμού – η δεύτερη τείνει να το κρατήσει σταθερό. 142

Ο Waddington διακρίνει δύο είδη σταθεροποιούσας επιλογής, τη φυσιολογικοποιούσα (normalizing) και τη διοχετεύουσα (canalizing). 142

Η κατευθύνουσα επιλογή αυξάνει τις συχνότητες ορισμένων γονιδιακών αλληλόμορφων ή γονιδιακών συνδυασμών και ελαττώνει τις συχνότητες άλλων. 143

….επιλογή η μη τυχαία διαφορική αναπαραγωγή των γονοτύπων ή η διαφορική διαιώνιση γονιδιακών αλληλόμορφων και γονιδιακών συμπλεγμάτων. 144

Η επιλογή δε δημιουργεί τα υλικά τα οποία επιλέγει. 146

[[Η επιλογή εργάζεται πάνω στις απόρροιες της τύχης μέσα σ’ έναν χώρο άτεγκτων απαιτήσεων]]

Η διατήρηση σταθερών γονιδιακών συχνοτήτων είναι από ό,τι φαίνεται ένας συντηρητικός παράγοντας. Εξέλιξη είναι η αλλαγή στις συχνότητες μερικών γονιδίων. 148

Ένας ζωντανός οργανισμός βρίσκεται συνέχεια κάτω από την πίεση αντιμαχόμενων δυνάμεων – εξέλιξη είναι το αποτέλεσμα που παρατηρείται όταν μια ομάδα δυνάμεων υπερνικά κάποια άλλη. 149

[[Η Δαρβινική προσαρμογή είναι σχετικό μέτρο συγκριτικής αξίας. Η απόλυτη τιμή του δεν έχει νόημα]]. 151

Η φυσική επιλογή λειτουργεί και στο εργαστήριο και στη φύση. 155

Είναι πολύ πιθανό ότι όλοι οι πληθυσμοί που ζουν σήμερα μεταφέρουν γενετικό φόρτο. 161

Ως γενετικό φόρτο … ορίζουμε την ύπαρξη μέσα στον πληθυσμό γονιδιακών μορφών, οι οποίες, κάτω από μερικές ή κάτω από όλες τις συνθήκες, έχουν βλαβερές επιπτώσεις στα άτομα που τις εκφράζουν. 161

Οι μεταλλάξεις εμφανίζονται σε όλα τα έμβια είδη, οι περισσότερες από αυτές ελαττώνουν τη δαρβινική προσαρμογή. 183

Η μετάλλαξη δημιουργεί μια βαριά γενετική υποθήκη. 185

Κεφ. 5 Ισοζυγούσα επιλογή και χρωμοσωμικοί πολυμορφισμοί.

Πρόταση ιδανικών τύπων από τον Πλάτωνα… 186

Mayr (1963): «Η αντικατάσταση του τυπολογικού τρόπου σκέψης από τον πληθυσμιακό ήταν ίσως η μεγαλύτερη εννοιολογική επανάσταση που συνέβη ποτέ στη βιολογία». 186

Υπάρχουν δύο κύρια είδη γενετικής ποικιλομορφίας στους φυσικούς πληθυσμούς: α) αυτή που διατηρείται από την πίεση της μετάλλαξης και ελέγχεται από τη φυσιολογικοποιούσα επιλογή, έτσι ώστε να παραμένει μέσα σ’ ορισμένα όρια και β) αυτή που διατηρείται από την ισοζυγούσα επιλογή, παρόλο που και αυτή προέρχεται αρχικά από τη μετάλλαξη. Το τελευταίο είδος της ποικιλομορφίας ονομάζεται γενετικός πολυμορφισμός, που σημαίνει «τη συνύπαρξη στην ίδια τοποθεσία δύο ή περισσότερων ασυνεχών μορφών ενός είδους σε τέτοιες αναλογίες, ώστε η πιο σπάνια να μην μπορεί να διατηρηθεί μόνο από την επαναλαμβανόμενη μετάλλαξη». 187

Η δαρβινική προσαρμογή είναι ένα μέτρο αναπαραγωγικής επιτυχίας των φορέων ενός ορισμένου γονοτύπου σε σύγκριση με φορείς άλλων γονοτύπων. 209

Η δράση ενός γονιδίου στην ανάπτυξη μπορεί να εξαρτάται όχι μόνο από τη δομή του καθαυτή αλλά επίσης και από τους γείτονές του στη γραμμική διάταξη των γονιδίων σ’ ένα χρωμόσωμα. 213

Γενικά, οι αυξήσεις και οι ελαττώσεις του αριθμού χρωμοσωμάτων σε συγγενή είδη είναι πολύ κοινές τόσο στο ζωικό βασίλειο όσο και στο φυτικό. 225

Τα είδη μπορεί να έχουν τους ίδιους ή διαφορετικούς αριθμούς χρωμοσωμάτων και οι γονιδιακές διατάξεις σ’ αυτά τα χρωμοσώματα μπορεί να είναι από όμοιες μέχρι εξαιρετικά διαφορετικές. 227

Πιο σπουδαίες από τις αλλαγές στους αριθμούς των χρωμοσωμάτων είναι οι αλλαγές στην εσωτερική οργάνωση των χρωμοσωμάτων, δηλαδή οι αλλαγές στη διάταξη των γονιδίων. 228

Κεφ. 6 Ισοζυγούσα επιλογή και γενετικός φόρτος.

Ο γονότυπος καθορίζει όχι μόνο έναν φαινότυπο, αλλά ένα πεδίο αντίδρασης, ένα ρεπερτόριο φαινοτύπων, που μπορούν να εμφανιστούν σε διαφορετικά περιβάλλοντα ή σε διαδοχικές μορφές κάποιου περιβάλλοντος. 241

Κανένα από τα αλληλόμορφα δεν μπορεί να είναι «φυσιολογικό» πάντοτε… 290

Κεφ. 7 Κατευθύνουσα επιλογή.

Τα γονίδια όχι μόνο δρουν, αλλά επίσης και αντιδρούν… 293

Η δαρβινική προσαρμογή είναι μια ιδιότητα όχι του γονιδίου αλλά του γονοτύπου και των φαινοτύπων που ορίζονται από αυτόν τον γονότυπο. 293

Το γονιδιακό απόθεμα βρίσκεται σε συνεχή κίνηση – αν χρειάζεται μια παρομοίωση, η παρομοίωση της φουρτουνιασμένης θάλασσας είναι η πιο κατάλληλη από την παρομοίωση της σακούλας με φασόλια. 294

Συνήθως, αλλά όχι πάντοτε, χαρακτηριστικά που ποικίλουν κατά συνεχή τρόπο έχουν μια πολυγονιδιακή βάση. Τα γονίδια αυτά έχουν το καθένα μικρά φαινοτυπικά αποτελέσματα και κατά κανόνα δίνουν ενδιάμεσους ετεροζυγωτούς αντί για υπεροχή ή υποτέλεια. 297

Η κληρονομησιμότητα δεν είναι ιδιότητα ενός χαρακτηριστικού που δεν μπορεί να αλλαχθεί. 299

Επιλογή για ένα χαρακτηριστικό μπορεί άθελα να δημιουργήσει αλλαγές αλλού στο γενετικό σύστημα. Τέτοιες αλλαγές μπορεί να έρχονται σε αντίθεση με τις απαιτήσεις της γενικής προσαρμοστικότητας προς το περιβάλλον. 305

Μια βιολογική κοινότητα συμπεριλαμβάνει συνήθως και πολλές φορές πολλά είδη, που στέκονται συχνά το ένα δίπλα στο άλλο με τέτοιο τρόπο που συχνά δημιουργούνται αλληλοεξαρτήσεις μεταξύ τους. Ξενιστής – παράσιτο, θύμα – άρπαγας, φορέας – συμβιώτης, ανθόφυτο – έντομο που μεταφέρει γύρη είναι φανερά παραδείγματα. Οικολογικά ή αλληλεξαρτώμενα είδη μπορούν να υποστούν συνεξέλιξη, η οποία δημιουργεί ευνοϊκές αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους ή τουλάχιστον μειώνει τη βλάβη που μπορεί να υποστεί το ένα ή και τα δύο μέλη της σχέσης. 316

Οι ανθρώπινες δραστηριότητες άλλαξαν πολλές φορές ριζικά τα περιβάλλοντα πολλών ειδών. 319

Ο Haldane (1957) σε μια θεμελιώδη εργασία του παρατήρησε ότι η εξέλιξη προϋποθέτει ένα «κόστος». 321

Ο «φυσιολογικός» γονότυπος του είδους είναι κάποιας μορφής τελώνειο, σαν το ιδανικό είδος του Πλάτωνα. 324

Η Μεντελική γενετική ενδιαφέρεται για γονιδιακές διαφορές – η μέθοδος που εφαρμόζεται για να ανακαλυφτεί ένα γονίδιο είναι ο υβριδισμός: γονείς που διαφέρουν σε κάποιο χαρακτηριστικό διασταυρώνονται και εξετάζεται η κατανομή του χαρακτηριστικού στους απογόνους υβρίδια. 325

Στη φύση παρατηρείται και ανεξαρτησία και αλληλεξάρτηση. 333

Κεφ. 8 Τυχαία απόκλιση και αρχή του ιδρυτή.

Η κατάταξη του Wright (1955) που αφορά τους «τρόπους αλλαγής της γονιδιακής συχνότητας» είναι η εξής:

1. Κατευθυνόμενες διεργασίες. α) επαναλαμβανόμενη μετάλλαξη, β) επαναλαμβανόμενη μετανάστευση και ετερομιξία, γ) επιλογή.

2. Τυχαίες διεργασίες. α) διακυμάνσεις στο ρυθμό παραγωγής των μεταλλάξεων, β) διακυμάνσεις στη μετανάστευση, γ) διακυμάνσεις στην επιλογή, δ) ατυχήματα στη δειγματοληψία.

3. Ασυνήθιστα γεγονότα. α) νέα ευνοϊκή μετάλλαξη, β) ασυνήθιστος υβριδισμός, γ) κατακλυσμική μετανάστευση, δ) ασυνήθιστο μεταναστευτικό γεγονός, ε) ασυνήθιστη ελάττωση στους αριθμούς. 338-339

Μια εξελικτική αλλαγή δε χρειάζεται να οφείλεται είτε σε κατευθυνόμενες είτε σε τυχαίες διεργασίες – είναι πιθανό να είναι αποτέλεσμα συνδυασμού και των δύο τύπων. 339

Ο όρος αρχή του ιδρυτή προτάθηκε από τον Mayr (1963) για «τη δημιουργία ενός νέου πληθυσμού από μερικούς αρχικούς ιδρυτές (σε μια ακραία περίπτωση από ένα γονιμοποιημένο θηλυκό), οι οποίοι φέρουν μόνο ένα μικρό μέρος της συνολικής γενετικής πληροφορίας του πατρικού πληθυσμού». 367 – 368

Αν οι πατρικού πληθυσμοί διαφέρουν σε 100 γονίδια, είναι δυνατοί 3100 γονότυποι. 372

King και Jukes (1969): «Η εξελικτική αλλαγή δεν επιβάλλεται στο DNA απ’ έξω – ξεκινάει από μέσα. Η φυσική επιλογή είναι μάλλον ο εκδότης παρά ο συνθέτης του γενετικού μηνύματος». 386

Αλλά μπορεί κανένας πραγματικά να πιστέψει ότι τουλάχιστο το γενικό νόημα και η μορφή του γενετικού μηνύματος δεν συντέθηκαν κατά τη διάρκεια δισεκατομμυρίων ετών εξέλιξης που ελέγχονταν από τη φυσική επιλογή; 386

Στις αιμοσφαιρίνες: Οι θέσεις που δεν άλλαξαν [στην εξέλιξη] συμπεριλαμβάνουν τα σημεία σύνδεσης με τις ομάδες της αίμης και τα σημεία επαφής μεταξύ των διάφορων αλυσίδων. 389

Κεφ. 9 Πληθυσμοί, φυλές και υποείδη.

Οι φυλές δεν είναι ούτε άτομα ούτε συγκεκριμένοι γονότυποι – είναι γενετικά διακριτοί Μεντελικοί πληθυσμοί. Σε γενικό κανόνα, οι φυλές είναι αλλοπατρικές και ζουν σε διαφορετικές περιοχές. 393

Είναι σημαντικό να γίνει αντιληπτό ότι οι διαφορές στα άτομα και στις φυλές οφείλονται σε όμοια γενετικά στοιχεία. 393

… η συχνότητα ενός γονιδιακού αλληλόμορφου μπορεί να είναι μηδέν σε μια φυλή και μονάδα στην άλλη. 394

Δύο προβλήματα: α) κάτω από ποιες συνθήκες θα πρέπει να δίνονται ονόματα στις φυλές και β) αν υπάρχει πραγματικά ένα βιολογικό φαινόμενο που ονομάζεται φυλή. 395- 396

Αλλά είναι τυπολογικό σφάλμα να νομίζουμε ότι όλα τα άτομα, στα οποία δίνεται το ίδιο όνομα ομάδας, είναι όμοια. Όπως δηλώθηκε, οι φυλές είναι Μεντελικοί πληθυσμοί, στους οποίους δεν υπάρχουν δύο άτομα που να είναι όμοια. 396

… οι φυλές είναι συνήθως αλλοπατρικοί πληθυσμοί, ενώ οι πολυμορφισμοί είναι παραλλαγές μέσα σ’ ένα συμπατρικό πληθυσμό. 408-409

Από τότε έχουν ανακαλυφτεί κι άλλες θέσεις [πέραν των Ια, Ιβ, Ιο ] που καθορίζουν ανοσοχημικά χαρακτηριστικά των ερυθρών αιμοσφαιρίων και μερικές από αυτές σχηματίζουν «συστήματα» αλληλόμορφων – σχεδόν κάθε χρόνο προσθέτονται κι άλλα τέτοια συστήματα. 415

Πέρα από το κλασικό σύστημα ΑΒΟ, πολυμορφισμοί σχηματίζονται σε μερικούς ή σε όλους τους ανθρώπινους πληθυσμούς και από τις εξής διαφορές στα ερυθροκύτταρα:

Rh τουλάχιστο 15 αλληλόμορφα Lutheran 2 αλληλόμορφα

MNSs 4 αλληλόμορφα Kell 2 αλληλόμορφα

Lewis 4 αλληλόμορφα Duffy 3 αλληλόμορφα

P 2 αλληλόμορφα Kidd 2 αλληλόμορφα

Diego 2 αλληλόμορφα. 415

Η θέση Rhesus είναι περίπλοκη. Υπάρχουν γονίδια με πολλά αλληλόμορφα και από αυτούς που θεωρούν ότι υπάρχουν 3 στενά συνδεδεμένα γονίδια (C, D, E), τα οποία με σπάνιο ανασυνδυασμό, δίνουν μια ποικιλία υπεργονιδίων και ορολογικών φαινότυπων. 416

Το αλληλόμορφο cde (αρνητικό Rh) είναι κυρίως ευρωπαϊκό… 417

Το αλληλόμορφο cDe είναι χαρακτηριστικό των Αφρικανών κλπ 417

Τα χρώματα του δέρματος και της κόμης και η δομή των ατόμων είναι πολυγονιδιακά χαρακτηριστικά – ο τρόπος κληρονόμησής τους δεν είναι βέβαιος και μπορούν να τροποποιηθούν από τις συνθήκες περιβάλλοντος. 424

Αλλά το να ονομάσει κανείς τον κάθε πληθυσμό ως ξεχωριστή φυλή δε θα εξυπηρετούσε κανένα χρήσιμο σκοπό. 425

Δεν πρέπει κανένας να συγχέει τις διαφορές των φυλών με τα ονόματα των φυλών. Οι πρώτες είναι βιολογικά φαινόμενα που η ύπαρξή τους μπορεί να διακριβωθεί αντικειμενικά – τα τελευταία είναι καθαρά θέμα ευκολίας. Για ορισμένους σκοπούς μπορεί να είναι χρήσιμο να διαιρέσουμε το ανθρώπινο είδος σε 35 ή σε 9 φυλές – γι’ άλλους σκοπούς μόνο σε 5 διαφορετικές φυλές. 426

Ακόμα και ένας ρατσιστής δεν μπορεί να αρνηθεί ότι οι ανθρώπινες φυλές αλληλοεπικαλύπτονται τόσο πολύ στα ψυχικά χαρακτηριστικά που μπορούν να μετρηθούν, έτσι που κάθε φυλή περιέχει πολλά άτομα που πετυχαίνουν συντελεστές νοημοσύνης τόσο ψηλότερους όσο και χαμηλότερους από τους μέσους όρους των άλλων φυλών. 440

Οι έννοιες της φυλής και του υποείδους χρησιμοποιούνται στην ανθρωπολογία και τη βιολογία κυρίως για σκοπούς ταξινόμησης. 452

Η γεωγραφία των γονιδίων και των χαρακτηριστικών είναι η βάση του βιολογικού φαινομένου της διαφοροποίησης των φυλών – η ταξινόμηση και η επονομασία τους είναι αναγκαίες για την αποθήκευση πληροφοριών και για επικοινωνία. 454

Ένας Μεντελικός πληθυσμός είναι μια κοινότητα ενός είδους που αναπαράγεται σεξουαλικά, μέσα στην οποία γίνονται διασταυρώσεις. … Ο πιο περιεκτικός Μεντελικός πληθυσμός είναι το είδος. 455

Μια φυλή είναι μια ομάδα τοπικών πληθυσμών που διαφέρει από τις άλλες ομάδες στις συχνότητες ορισμένων γονιδιακών αλληλόμορφων ή χρωμοσωμικών δομών. 455

Ένα υποείδος είναι μια φυλή που ένας ταξονόμος θεωρεί ότι είναι αρκετά διαφορετική από τις άλλες φυλές ώστε να της δώσει ένα λατινικό όνομα. 455

Κεφ. 10 Αναπαραγωγική απομόνωση.

Η σεξουαλική διεργασία και ο ανασυνδυασμός γονιδίων που προέρχεται από αυτή διευκολύνουν την προσαρμογή δημιουργώντας γενετικά υλικά, με τα οποία μπορεί να εργαστεί η φυσική επιλογή – όμως, η απεριόριστη γονιδιακή ανταλλαγή ελαττώνει την προσαρμογή γιατί παράγει πολλούς άχρηστους γονότυπους. Η πρόκληση είναι πολύ παλιά – υπάρχει από τότε που εμφανίστηκαν στην εξέλιξη οι διάφορε μέθοδοι για την ανταλλαγή των γονιδίων: μετασχηματισμός, μεταγωγή, παραφυλετισμός και, τελικά, σεξουαλική αναπαραγωγή και μείωση. 458

Κατάταξη των αναπαραγωγικών απομονωτικών μηχανισμών:

  1. Προσυζευκτικοί ή προζυγωτικοί μηχανισμοί που εμποδίζουν το σχηματισμό υβριδίων ζυγωτών. 460

α) Οικολογική απομόνωση ή απομόνωση βιοτόπου.

β) Εποχιακή ή χρονική απομόνωση.

γ) Σεξουαλική ή ηθική απομόνωση.

δ) Μηχανική απομόνωση. 460

ε) Απομόνωση από διαφορετικούς επικονιαστές.

στ) Γαμετική απομόνωση.

  1. Μετασυζευκτικοί ή ζυγωτικοί απομονωτικοί μηχανισμοί που ελαττώνουν τη βιωσιμότητα ή τη γονιμότητα των υβριδίων ζυγωτών.

ζ) Μη βιωσιμότητα των υβριδίων.

η) Στειρότητα των υβριδίων.

θ) Υβριδιακή κατάπτωση. 461

Ορισμένα είδη ορχεοειδών έλκουν αρσενικά ενός συγκεκριμένου είδους σφηκών αντιγράφοντας απ’ ό,τι φαίνεται τις οσμές που έλκουν τα αρσενικά και, μέχρι ένα βαθμό, τα σχήματα των θηλυκών αυτών των εντόμων. Οι σφήκες κάνουν μια «ψευτοσυνουσία» με το λουλούδι και κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας εκτελούν τη μεταφορά των γυρεοκκόκων. 480

Στους αρχαίους, μεσαιωνικούς, ή ακόμα τους πιο πρόσφατους χρόνους έγιναν εύκολα πιστευτές φανταστικές ιστορίες διασταυρώσεων που είχαν ως αποτέλεσμα την παραγωγή απογόνων ακόμα και για τα πιο ανόμοια ζώα. 485

Ίσως το πιο ακραίο παραμύθι αυτού του τύπου να ήταν ότι η στρουθοκάμηλος προήλθε από τον υβριδισμό μιας καμήλας με ένα σπουργίτι. Μια κρίσιμη αντίδραση ενάντια σε τέτοιους παραλογισμούς οδήγησε μερικούς βιολόγους να προτείνουν ότι μόνο οι διασταυρώσεις μέσα σε ένα είδος μπορούν να παράγουν βιώσιμα και γόνιμα γονίδια. Η αλήθεια βρίσκεται μεταξύ των δύο ακραίων περιπτώσεων – μερικά στενά συγγενικά είδη παράγουν υβρίδια στη φύση μέχρι ένα ορισμένο βαθμό και άλλα υβρίδια μπορούν να προέλθουν από πειράματα. 486

Βιώσιμα και γόνιμα υβρίδια μπορεί να προέλθουν από πειράματα ανάμεσα σε αναμφίβολα διαφορετικά είδη, τα οποία είναι πλήρως απομονωμένα από την αναπαραγωγική άποψη στη φύση. 492

Η φυσιολογική πορεία της μείωσης συμπεριλαμβάνει μια διαδοχή γεγονότων που είναι τόσο ισοζυγισμένα με τόση λεπτότητα ώστε η αποτυχία οποιουδήποτε απ’ αυτά, ή ακόμα και η απλή αλλαγή του συγχρονισμού, έχει ως αποτέλεσμα αλλαγές που καταλήγουν σε ανωμαλία. 494

Το μειωτικό ζευγάρωμα οφείλεται στην αμοιβαία έλξη που εξασκούν τα ομόλογα γονίδια και όχι σε αυτή που εξασκούν τα χρωμοσώματα. 497

Όσο πιο εκτεταμένες είναι οι διαφορές στη γονιδιακή διάταξη ανάμεσα στα χρωμοσώματα των γονέων, τόσο μεγαλύτερος είναι ο ανταγωνισμός για ζευγάρωμα κατά τη μείωση και τόσο πιο συχνές είναι οι αποτυχίες στο ζευγάρωμα και στον αποχωρισμό. 497

Η στειρότητα μερικών υβριδίων, ιδιαίτερα ανάμεσα στα φυτά, οφείλεται σε ασυμβατότητα ανάμεσα στο γένωμα και το κυτοπλασματικό υλικό. 507

Κεφ. 11 Πρότυπα σχηματισμού των ειδών.

Οι αντιδράσεις του ανθρώπου στην ατέλειωτη ποικιλομορφία και τη συνεχή αλλαγή των πραγμάτων που αντιλαμβάνεται, είναι απρόβλεπτες. Από τη μια μεριά, η ποικιλομορφία είναι αισθητικά συναρπαστική. Από την άλλη, υπερφορτίζει τη μνήμη του και παρεμποδίζει την κατάταξη των εμπειριών του. Η πιο αρχαία και παγκόσμια μέθοδος για τη χαλιναγώγηση της υπερβολικής ποικιλομορφίας της φύσης είναι η ανθρώπινη γλώσσα. 516

Ο Παρμενίδης (500 π.Χ.) έκανε την πιο πρώτη και γνωστή ριζική πρόταση – όλη η ποικιλία και η αλλαγή είναι απλές φαντασίες, η πραγματική ύπαρξη είναι μία και δεν αλλάζει. 516

Ο Πλάτωνας δημιούργησε τη θεωρία των αμετάβλητων ουσιών ή αρχετύπων (Είδος). 516

Η τυπολογική σκέψη έχει γίνει συνήθεια όχι μόνα ανάμεσα στους βιολόγους και του άλλους επιστήμονες, αλλά ανάμεσα στο γενικό πληθυσμό. 517

Τώρα, αν υπάρχει ένας αρχέτυπος για τον Άνθρωπο, είναι και το κάθε βιολογικό είδος μια σωματοποίηση του Είδους του; 517

Ο σκοπός του Δαρβίνου ήταν να δείξει ότι «τα είδη δεν είναι παρά ισχυρά διακριτές και μόνιμες ποικιλίες και ότι το κάθε είδος πρώτα υπήρχε σαν μια ποικιλία». 518

… το είδος είναι ένα υπερατομικό βιολογικό σύστημα. 520

Είδη που αποτελούνται από δύο ή περισσότερα υποείδη είναι πολυτυπικά – το ανθρώπινο είδος είναι ένα εξαιρετικό παράδειγμα πολυτυπικού είδους. 523

Η αιώνια διαμάχη για το είδος συνεχίζεται. 526

Το είδος δεν είναι μόνο μια κατηγορία ταξινόμησης, αλλά επίσης μια μορφή υπερατομικής ολοκλήρωσης. 526

Το είδος άνθρωπος δεν είναι μια εφεύρεση ενός ταξονόμου αλλά μια βιολογική (καθώς και κοινωνική και υπαρξιακή) πραγματικότητα. 527

Το μόνο γνωστό είδος μετάλλαξης που μπορεί να δώσει αμέσως ένα νέο είδος είναι ο διπλασιασμός της χρωμοσωμικής σειράς σ’ ένα υβρίδιο δύο προϋπαρχόντων ειδών (αλλοπολυπλοειδία). 531 ή και με αυτοπολυπλοειδία 563

Πόσες γονιδιακές και χρωμοσωμικές αλλαγές χρειάζονται για να διαφοροποιηθεί ένα είδος είναι δύσκολο να καθοριστεί. 531

Υπάρχουν δύο τρόποι για να εξεταστεί η γενετική αρχιτεκτονική των διαφορών ανάμεσα στα είδη. α) τα γονίδια, στα οποία διαφέρουν τα είδη, μπορούν κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης να δρουν το ένα ανεξάρτητα από το άλλο. Η διαφορά τότε ανάμεσα στα είδη είναι ένα άθροισμα ή μια συνάθροιση γονιδιακών διαφορών. β) Τα γονίδια μπορούν επίσης να αντιδρούν μεταξύ τους και να συνεργάζονται με τέτοιους τρόπους, ώστε η ανάπτυξη να είναι το προϊόν των δραστηριοτήτων τους που εκδηλώνονται. 537

Τα είδη εξελίσσονται από τις φυλές με τη συγκέντρωση γενετικών αλλαγών. 542

Για να γίνουν οι φυλές είδη, πρέπει να αναπτύξουν με την εξέλιξη αναπαραγωγική απομόνωση. 554

Στην πορεία της εξέλιξης, οι λειτουργίες ενός γονιδίου μπορεί να υποστούν αλλαγές. 555

Η υπεροχή των πολυπλοειδών ανάμεσα στα φυτά και η σπανιότητά τους ανάμεσα στα ζώα είναι μια εντυπωσιακή διαφορά στα εξελικτικά πρότυπα των δύο βασιλείων. 570

Η ουσία του σχηματισμού των ειδών είναι η καθιέρωση αναπαραγωγικής απομόνωσης ανάμεσα σε σειρές Μεντελικών πληθυσμών. 573

Κεφ. 12 Πρότυπα εξέλιξης.

Ο Teilhard de Chardin (1959) είδε στην οργανική εξέλιξη «μόνο ένα γεγονός, τη μεγαλοπρεπή ορθογένεση όλων των ζωντανών πλασμάτων προς ένα ανώτερο βαθμό έμφυτης ανεξαρτησίας». 576

Ο Simpson (1949) βρίσκει μόνο μια πραγματικά παγκόσμια τάση στην εξέλιξη: «μια τάση για τη ζωή να επεκταθεί, να γεμίσει όλο το διαθέσιμο χώρο στα περιβάλλοντα που είναι κατάλληλα για τη ζωή, ακόμα κι εκείνα που δημιουργούνται από τη διαδικασία της επέκτασης αυτής καθαυτής». 577

Η εμφάνιση νέων οργάνων, η ανάπτυξη νέων τρόπων αντιμετώπισης του περιβάλλοντος και το προχώρημα σε νέες προσαρμοστικές ζώνες είναι χαρακτηριστικά της αναγένεσης, της εξέλιξης των φύλων, της αρογένεσης. 577

Η αναγένεση και η κλαδογένεση αναμιγνύονται συχνά με διαφορετικές αναλογίες. Η εξέλιξη του ανθρώπου είναι ένα θαυμάσιο παράδειγμα αναγένεσης. 578

Τα χαρακτηριστικά [αναγένεσης και κλαδογένεσης] είναι η αυξημένη πολυπλοκότητα και η λογικοποίηση δομών και λειοτουργιών, ειδικότερα η πολυπλοκότητα και η λογικοποίηση των κεντρικών νευρικών συστημάτων – ανοικτή βελτίωση που επιτρέπει περαιτέρω βελτίωση, καθώς και αυξημένη ανεξαρτησία από το περιβάλλον, ώστε να μπορεί ο οργανισμός να έχει μεγαλύτερη αυτονομία. 578

F.J. Ayala: «Η έννοια της προόδου είναι αξιολογική, δηλαδή αναφέρεται σε κάποιο είδος αξίας σε σχέση με την οποία διαλέγουμε να εξετάσουμε αντικείμενα ή γεγονότα. 581

Από την πλευρά της προσαρμογής του είδους στο περιβάλλον του, ο γονιδιακός ανασυνδυασμός μπορεί να θεωρηθεί ως εξελικτικός πειραματισμός. 586

Η αυτογονιμοποίηση είναι μια μορφή εξελικτικού καιροσκοπισμού, η οποία θυσιάζει την εξελικτική πλαστικότητα που παρέχει ο γονιδιακός ανασυνδυασμός για άμεσα και ίσως εφήμερα προσαρμοστικά αποτελέσματα. 588

Η εξέλιξη είναι καιροσκοπική – οι γενετικές αλλαγές ευνοούνται από τη φυσική επιλογή αν αυξάνουν τη Δαρβινική προσαρμογή των φορέων τους σ’ ένα ορισμένο χρόνο και τόπο, ανεξάρτητα από το αν είναι μακροχρόνια ευνοϊκές ή όχι. 597

Μερικά φυτά έχουν χάσει τη χλωροφύλλη τους [από παρασιτισμό]. 598

Η αναπαραγωγική απομόνωση και ο γονιδιακός ανασυνδυασμός που προέρχεται από την σεξουαλική διαδικασία, βρίσκονται σε αλληλοσύγκρουση. 600

Η διάχυση γονιδίων ενός είδους σε ένα άλλο ονομάζεται διείσδυση (introgression) (Anderson, 1949). 601

Η δομή της διπλής έλικας του DNA μετουσιώνεται στους 1000 C. 604

Οι επαναλήψεις αποτελούνται από γονίδια που είναι ομόλογα επειδή έχουν κοινή προέλευση. 609

Οι Fitch και Margoliash (1970) διακρίνουν δύο είδη ομόλογων γονιδίων: τα ορθόλογα (orthologous) που παραμένουν όμοια στη λειτουργία τους, όπως είναι τα διάφορα γονίδια της αιμοσφαιρίνης στα σπονδυλωτά – τα παράλογα (paralogous) που αποκλίνουν και αποκτούν διαφορετικές λειτουργίες, όπως είναι τα γονίδια της αιμοσφαιρίνης και της μυοσφαιρίνης. 609

Το γονίδιο της αιμοσφαιρίνης πέρασε από 4 αναδιπλασιασμούς και έδωσε 5 γονίδια, τα οποία απέκλινα μεταξύ τους συγκεντρώνοντας διαφορετικές μεταλλακτικές αλλαγές. 615 Ο α΄ αναδιπλασιασμός, που υπολογίζεται ότι έγινε πριν 650 εκατ. χρόνια, έδωσε τα γονίδια που κωδικοποιούν τις μυοσφαιρίνες αφενός και τις αιμοσφαιρίνες αφετέρου. Ο β΄ αναδιπλασιασμός συνέβη στο γονίδιο της αιμοσφαιρίνης πριν 380 εκατ. χρόνια και διαφοροποίησε τα γονίδια που κωδικοποιούν τις άλλες αλυσίδες. Ο γ΄ αναδιπλασιασμός πριν 150 εκατ. χρόνια διαφοροποίησε την εμβρυακή γ αλυσίδα από τις ενήλικες β και δ αλυσίδες. Οι τελευταίες είναι και οι πιο όμοιες στη διάταξη των αμινοξέων και τα γονίδιά τους μπορεί να άρχισαν να αποκλίνουν πριν από 35 εκατ. χρόνια. 616

Ο άνθρωπος είναι ένα παράδειγμα πολύ γρήγορης, ταχυτελικής εξέλιξης. Το είδος Homo habilis (που επίσης ταξινομείται ως Australopithecus africanus habilis) ζούσε μόνο πριν από 1.75 εκατ. χρόνια (Tobias, 1965). Το υποείδος Homo sapiens presapiens είναι ίσως 200 χιλιάδων χρόνων. 617

Ο εξελικτικός ρυθμός είναι ένα περίπλοκο φαινόμενο που σχετίζεται περισσότερο με επιλεκτικές παρά με μεταλλακτικές διεργασίες. 618

Ο όρος κβαντική εξέλιξη (Simpson, 1953) αναφέρεται σε εξελικτικά γεγονότα που συμπεριλαμβάνουν δραστικές μεταπτώσεις: «Αυτές είναι τέτοιες αλλαγές της προσαρμοστικής ζώνης που οι μεταβατικές μορφές μεταξύ της παλιάς ζώνης και της νέας δεν μπορούν, ή τουλάχιστον, δεν εξακολουθούν να υπάρχουν». 618

Η εμφάνιση του ανθρώπου είναι κύριο παράδειγμα κβαντικής εξέλιξης. Ο άνθρωπος προσαρμόζεται κυρίως με την καλλιέργεια (κουλτούρα). 618

Η ζωή ανταποκρίνεται στην περιπλοκότητα του περιβάλλοντος αυξάνοντας την προσαρμοστική της διαφοροποίηση. 625

Ο αμετάκλητος νόμος της εξέλιξης βεβαιώνει ότι η εξέλιξη δεν επιστρέφει προς τα πίσω για να γυρίσει στις προγονικές της καταστάσεις. Το αμετάκλητο της εξέλιξης είναι μια συμπληρωματική αρχή: η επίδραση των προγονικών καταστάσεων δεν χάνεται πλήρως στις ομάδες που προέρχονται απ’ αυτές. 631

Ένα εξελικτικό γεγονός, όπως μια μετάλλαξη που ευνοείται προσωρινά από την επιλογή, είναι αναστρέψιμο – 631 – μια εξελικτική ιστορία πολλών διαδοχικών γονιδιακών αντικαταστάσεων είναι πρακτικά μη αναστρέψιμη. 632

Σπονδυλωτά που ζουν στην ξηρά είναι απόγονοι προγόνων που ζούσαν στο νερό – τα δελφίνια και οι φάλαινες γύρισαν για να ζήσουν πάλι στο νερό, αλλά δεν έγινα ξανά ψάρια. 632

Μια εξελικτική ιστορία είναι μια μοναδική αλυσίδα γεγονότων. 634

… έτσι και η ανωτερότητα της ζωής πάνω στον θάνατο είναι η καθοδηγούσα αρχή της βιολογικής δημιουργίας. 635

Η εξαφάνιση είναι η πιο κοινή τύχη των φυλετικών γραμμών. 635

Teilhard de Chardin (1959): «η εξέλιξη διαποτίζει τα πάντα για να βρει τα πάντα». 635 Αυτή δεν είναι μια πολύ σωστή δήλωση, μια και η πιθανή ποικιλία των γονιδιακών σχηματισμών είναι πάρα πολύ μεγαλύτερη από την ποικιλία που έχει πραγματοποιηθεί. Κι όμως έχει δίκιο στην ουσία: η φυσική επιλογή δοκίμασε έναν τεράστιο αριθμό πιθανοτήτων και έχει ανακαλύψει πολλές θαυμάσιες πιθανότητες. Ανάμεσα σ’ αυτές, μέχρι σήμερα, η πιο θαυμάσια είναι ο άνθρωπος. 636

Κατηγορίες:αποδελτιώσεις Ετικέτες: ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: