Αρχική > πολιτική > Η πολιτική των ημερών 28.11.11

Η πολιτική των ημερών 28.11.11

Ευρωζώνη: ο Τύπος κάνει λόγο για οικονομικό Αρμαγεδδώνα

Οι γερμανικές εφημερίδες διαπιστώνουν την απομόνωση του Βερολίνου στην ΕΕ

Ευρωζώνη: ο Τύπος κάνει λόγο για οικονομικό Αρμαγεδδώνα

ΤΟ ΒΗΜΑ 25.11.11

Με πρόδηλη ανησυχία και μαύρες σκέψεις για το μέλλον υποδέχθηκαν οι αναλυτές των ξένων μέσων ενημέρωσης την χθεσινή επιβεβαίωση του αδιεξόδου στο οποίο βρίσκονται εγκλωβισμένες οι πολιτικές ηγεσίες της ευρωζώνης, που αδυνατούν να συμφωνήσουν σε μια κοινή στρατηγική υπέρβασης της κρίσης με αποτέλεσμα να απειλείται η μακροημέρευση κι αυτού ακόμη του ευρώ. Παρατηρώντας τις πρωτοφανείς επιθέσεις των αγορών κατά των ευρωπαϊκών ομολόγων και του ευρώ, οι αναλυτές των ΜΜΕ διαπιστώνουν ότι έχουν πλέον ενεργοποιηθεί οι αυτοματισμοί που επιταχύνουν την περιδίνιση ολόκληρης της Ευρώπης προς το βυθό.

«Οι εξελίξεις στις αγορές ομολόγων δείχνουν έναν επερχόμενο Αρμαγεδδώνα»  αναφέρει το Bloomberg, ενώ οι Financial Times παρατηρούν ότι «το ευρώ βυθίζεται καθώς γίνεται φανερό ότι η ΕΚΤ δεν δέχεται πιέσεις για να παρέμβει στις αγορές». Οι New York Times παρατηρούν ότι «η καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ επανέλαβε την αντίθεσή της για την έκδοση κοινού ομολόγου από τις χώρες της ευρωζώνης και για μια διεύρυνση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας προκειμένου να δοθούν γρήγορες απαντήσεις στην κρίση χρέους».

Η Wall Street Journal αναφέρει ότι «οι ηγέτες των τριών μεγαλυτέρων οικονομιών της ευρωζώνης συμφώνησαν να προωθήσουν την στενότερη πολιτική και οικονομική συνεργασία και ολοκλήρωση» και προσθέτει ότι «το μεγαλύτερο ερώτημα δεν είναι αν μόνο αν κάποια από τις 17 κυβερνήσεις της ευρωζώνης θα χρεοκοπήσει αλλά αν η ευρωζώνη στο σύνολό της θα διατηρήσει τη σημερινή μορφή της».

Η Guardian αναφερόμενη στην χθεσινή τριμερή συνάντηση της Μέρκελ με το Νικολά Σαρκοζί και το Μάριο Μόντι στο Στρασβούργο διαπιστώνει ότι «η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία διαψεύδουν τις ελπίδες της αγοράς για παρέμβαση της ΕΚΤ». Η βρετανική εφημερίδα σημειώνει επίσης ότι «η Μέρκελ αποκλείει διεύρυνση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και αντιπροτείνει αλλαγές στη Συνθήκη της ΕΕ για να προωθηθεί η οικονομική σύγκλιση». Η Guardian υπογραμμίζει, τέλος, ότι για πρώτη φορά εδώ και μια τριετία το κόστος δανεισμού της Γερμανίας ξεπέρασε αυτό της Βρετανίας (η απόδοση του γερμανικού 10ετούς ομολόγου έφθασε χθες στο 2,26%, ενώ του αντίστοιχης διάρκειας βρετανικού κυμάνθηκε στο 2,18%).

Το πρακτορείο Reuters, τέλος, αναφέρει ότι «η Γαλλία και η Γερμανία συμφώνησαν την Πέμπτη να σταματήσουν τους δημόσιους διαπληκτισμούς για το αν θα πρέπει η Ευρωτράπεζα να πράξει περισσότερα για τη διάσωση της ευρωζώνης από την επιδεινούμενη κρίση χρέους».

Ο γαλλικός τύπος εμφανίζεται σήμερα σκληρός στις διατυπώσεις του. «Το Βερολίνο, διακεκριμένος τενόρος εδώ και χρόνια της οικονομικής αρετής και πειθαρχίας, δεν βρίσκεται πλέον στο απυρόβλητο των επιπτώσεων από την κρίση της ευρωζώνης», γράφει ο Monde αναφερόμενος κυρίως στο σφυροκόπημα που υφίσταται η γερμανική αγορά ομολόγων εξ αιτίας του φιάσκου της έκδοσης 10ετών ομολόγων που επιχείρησε την Πέμπτη η κυβέρνηση Μέρκελ.

«Αν και το γαλλογερμανικό τετ-α-τετ διευρύνθηκε με τη συμμετοχή και της Ιταλίας, η Γερμανία εξακολουθεί να καθορίζει και τον τρόπο και τον χρόνο για την έξοδο από την κρίση», διαπιστώνει η οικονομική Les Echos, ενώ η Liberation διαπιστώνει ότι «στο Στρασβούργο η Ενωση εξελίχθηκε σε φάρσα». Αίσθηση προκαλεί η αισιοδοξία του Figaro, που θεωρεί ότι «το Βερολίνο αρχίζει να σκέπτεται τα ευρωομόλογα», καθώς ο ανταποκριτής της εφημερίδας στο Βερολίνο Πατρίκ Σεν-Πολ διαπιστώνει ότι «το μέτωπο της κατηγορηματικής άρνησης της Γερμανίας στην έκδοση ευρωομολόγων αρχίζει κάπως να κάμπτεται».

Αίσθηση προκαλεί (σ’ εμάς τους «τρίτους») και η απάντηση που είχαν δώσει το πρωί 15.723 αναγνώστες του Figaro στο σημερινό ερώτημα της εφημερίδας που είναι «πιστεύετε ότι η Γερμανία έχει σήμερα υπερβολική εξουσία στην Ευρώπη;». Μόνο το 52,18% των (κατά κανόνα Γάλλων) αναγνωστών απάντησε «ναι». Το 47,82% απάντησε αρνητικά στο ερώτημα, πράγμα που υποδηλώνει ότι οι Γάλλοι εξακολουθούν να έχουν «μια κάποια ιδέα» (une certaine idee όπως θα έλεγαν) για την επιρροή της πατρίδας και του προέδρου τους στα ευρωπαϊκά τεκταινόμενα (σίγουρα και τα διεθνή).

Συνειδητοποιημένοι Γερμανοί

Αν οι Γάλλοι στο σύνολό τους παραμένουν δέσμιοι του μεγαλοϊδεατισμού τους και ο γαλλικός τύπος επιχαίρει, έστω και συγκεκαλυμμένα, για τις περιπέτειες της Γερμανίας στις διεθνείς αγορές ομολόγων, στη Γερμανία οι πολιτικοί και οικονομικοί αναλυτές εκφράζουν τον έντονο σκεπτικισμό τους για την στάση που κρατά η κυβέρνηση Μέρκελ στη σοβούσα κρίση. Και ο σκεπτικισμός αυτός είναι θετικός στο μέτρο που επηρεάζει και τη γερμανική κοινή γνώμη και την πολιτική ηγεσία, ως έναν βαθμό. Μιλάμε βεβαίως για τις σοβαρές εφημερίδες και όχι για ταμπλόιντ φυλλάδες.

Η Sueddeutsche Zeitung, λοιπόν, μεγάλη εφημερίδα του Μονάχου και εν γένει του πλούσιου (για την ακρίβεια συγκριτικά πλουσιότερου) γερμανικού Νότου, γράφει χαρακτηριστικά: «Η Ευρώπη διασώζει και διασώζει και διασώζει, αλλά η αλήθεια είναι ότι τα μέτρα που έχουν υιοθετηθεί μέχρι σήμερα δεν είναι πλέον επαρκή… Η κρίση έχει φτάσει στην καρδιά της Ευρώπης… Εχει πέσει η ζήτηση ακόμα και για τα γερμανικά ομόλογα».

Η Frankfurter Allgemeine, η εφημερίδα της οικονομικής πρωτεύουσας της Γερμανίας και ολόκληρης της ευρωζώνης (στη Φραγκφούρτη εδρεύει άλλωστε και η Ευρωτράπεζα ως γνωστόν), αναφέρεται στην «ολοένα και πιο δύσκολη σχέση» της Μέρκελ με τον Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο. «Η πρόταση του Μπαρόζο για την εισαγωγή του ευρωομολόγου αποκαλύπτει ρήξη του με τη Μέρκελ. Πρόκειται για μια εξέλιξη που ουδείς θα φανταζόταν πριν από επτά χρόνια», αναφέρει η εφημερίδα ρίχνοντας ένα οδυνηρό «καρφί» στη γερμανίδα καγκελάριο προσωπικά, διότι όταν κάνει λόγο η Frankfurter Allgemeine για επτά χρόνια αναφέρεται στις σχέσεις της Γερμανίας με τις Βρυξέλλες και τους εταίρους της προ του 2005, που αναρριχήθηκε στην καγκελαρία η Μέρκελ.

Η Handelsblatt, τέλος, δίνει μεγαλύτερη έμφαση στις εξελίξεις στις αγορές. «Οι επενδυτές φοβούνται μια δίνη που θα παρασύρει τους πάντες… Αναρωτιούνται για πόσο καιρό ακόμη η γερμανική οικονομία μπορεί να αντέξει το κακό αυτό περιβάλλον», γράφει η έγκυρη οικονομική εφημερίδα, που θεωρεί ότι «η κρίση χρέους έχει δημιουργήσει ένα φαύλο κύκλο με αβέβαιη έκβαση για την οικονομία, τις επιχειρήσεις και τον Dax», το γενικό δείκτη του Χρηματιστηρίου της Φραγκφούρτης δηλαδή.

Οντως, ο Dax άνοιξε πτωτικά και σήμερα, αν και οι απώλειές του είναι σχετικά συγκρατημένες (έπειτα από περίπου 50 λεπτά συναλλαγών υποχωρούσε κατά 0,30%). Οι απώλειες που καταγράφει, ωστόσο, ο δείκτης από την αρχή του έτους φθάνουν το 21,73%. Ακόμη μεγαλύτερες (25,05%) είναι οι απώλειες που καταγράφει το 2011 ο CAC-40 του Χρηματιστηρίου του Παρισιού, ο οοποίος σήμερα υποχωρεί μόνο κατά 0,17%. Αντίθετα, ο FTSE-100 του Λονδίνου, που σήμερα το πρωί έχανε 0,50%, από την αρχή του έτους έχει πέσει «μόνο» 13,52%.

Στο ευρώ οι πιέσεις είναι και σήμερα ασφυκτικές. Το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα υποχωρούσε το πρωί στα 1,3265 δολάρια από τα 1,3347 δολάρια, στα οποία βρισκόταν η ισοτιμία χθες τα μεσάνυχτα.

Σχολείο

Γιώργος Παπανδρέου στο Spiegel: Έκανα λάθη

Θα αγωνιστεί για την παραμονή της Ελλάδας στην ευρωζώνη, δηλώνει ο πρώην πρωθυπουργός στο περιοδικό

ΤΟ ΒΗΜΑ 27.11.11

Γιώργος Παπανδρέου στο Spiegel: Έκανα λάθη

 

Spiegel: Κύριε Παπανδρέου, πριν από τρεις εβοδμάδες περίπου αναγκαστήκατε να παραιτηθείτε. Είχατε χάσει τη διάθεση να επιβάλετε στους Έλληνες και νέα μέτρα λιτότητας;

Παπανδρέου: Όχι. Φυσικά χρειαζόμαστε αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία και πρέπει να κάνουμε οικονομία, αλλά χρειαζόμαστε και στρατηγικές ανάπτυξης. Και μην ξεχνάτε ότι υπήρχε επιπλέον η τρομερή πίεση των αγορών. Δεν μπορούν βέβαια οι κυβερνήσεις να σύρονται από τις αποφάσεις των αγορών, μέρα τη μέρα, ώρα την ώρα. Οι αγορές δεν δίνουν στις κυβερνήσεις τον χρόνο, που απαιτούν οι δημοκρατικοί θεσμοί. Αυτό υπονομεύει τη δημοκρατική βάση μας. Το να αποφασίζουμε στις δύο το πρωί ότι πρέπει να βγει μια απόφαση, επειδή σύντομα θα ανοίξει το χρηματιστήριο στην Ιαπωνία, σημαίνει ότι παραδεχόμαστε την υπερδύναμη των αγορών. Γι’ αυτό χρειαζόμαστε και μια αυστηρή ρυθμιστική παρέμβαση στις αγορές, χρειαζόμαστε περισσότερη διαφάνεια και πρέπει να ελέγξουμε τους οίκους αξιολόγησης.

Spiegel: Πώς νιώσατε εσείς ο ίδιος να ταξιδεύετε στην Ευρώπη σαν αιώνιος ικέτης;

Παπανδρέου: Δεν πρόκειται για μένα. Εγώ διατήρησα το αγωνιστικό πνεύμα μου. Και αγωνιζόμαστε σκληρά – αλλά για τη χώρα μου, όχι για μένα. Πρέπει να πείσουμε τους φίλους μας στην Ευρώπη ότι δεν επενδύουν στην παλιά Ελλάδα, αλλά στη νέα, στην Ελλάδα του μέλλοντος. Φυσικά κάναμε λάθη, και εγώ ο ίδιος έκανα λάθη.

Spiegel: Ποια;

Παπανδρέου: Ζήσαμε πάνω από τις δυνατότητές μας. Ως μέλος της ευρωζώνης ήταν εύκολο για την Ελλάδα να δανείζεται φτηνά. Και αυτά τα χρήματα τα επενδύσαμε λανθασμένα. Εκθρέψαμε έτσι ένα σύστημα, που δεν ήταν ανταγωνιστικό. Αλλά τα τελευταία δύο χρόνια πετύχαμε και πολλά. Για ορισμένους δεν κινηθήκαμε αρκετά γρήγορα, σε πολλούς όμως άμεσα πληττόμενους Έλληνες αναγκαστήκαμε να επιβάλουμε πολλά. Τουλάχιστον, το συνταξιοδοτικό σύστημα μεταρρυθμίστηκε. Φέραμε τη διαφάνεια στη δημόσια διοίκηση, μειώσαμε τις δαπάνες και εξαλείψαμε τη γραφειοκρατία. Είναι οι μεγαλύτερες αλλαγές σε σχέση με τα προηγούμενα 30 χρόνια.

Spiegel: Η νέα κυβέρνηση υπό τον Λουκά Παπαδήμο είναι πράγματι αυτόνομη στην ικανότητα δράσης της; Το σοσιαλιστικό κόμμα σας διατηρεί την πλειοψηφία στη Βουλή, από την οποία εξαρτάται η κυβέρνηση.

Παπανδρέου: Το έργο μας είναι κοινό, κι αυτό είναι σημαντικό. Πρέπει να συνεχίσουμε να καταπολεμούμε τη φοροδιαφυγή, κάθε μέρα εκ νέου. Τις τελευταίες εβδομάδες είχαμε μεγάλες επιτυχίες σ’ αυτόν τον τομέα. Πιάσαμε ορισμένους από αυτούς, οι οποίοι είχαν με το μέρος τους είτε το χρήμα είτε την εξουσία είτε τα ΜΜΕ και κατάφερναν να εξαπατούν το σύστημα. Κατασχέσαμε παράνομα ακίνητα και συλλάβαμε μόνο την περασμένη εβδομάδα περισσότερα από δέκα άτομα μεγάλης επιρροής.

Spiegel: Δέκα, όπως λέτε. Υπάρχει όμως μια λίστα με 3800 φοροφυγάδες, καθένας από τους οποίους χρωστά στο ελληνικό κράτος πάνω από ένα εκατομμύριο ευρώ.

Παπανδρέου: Έχουμε ένα απαρχαιωμένο φορολογικό σύστημα, πρακτικά κρατάμε ακόμη βιβλία και συχνά επικρατεί ακαταστασία στην οικονομική διαχείριση. Αυτό πρέπει να αλλάξει άμεσα. Πρέπει να κάνουμε μια νέα αρχή και γι’ αυτό χρειαζόμαστε χρόνο.

Spiegel: Χρόνο μέχρι τώρα είχαν κυρίως οι φοροφυγάδες, οι οποίοι ευνοούνταν από τα δικαστήρια. Εκεί χάνονταν έγγραφα και καθυστερούσαν διαδικασίες.

Παπανδρέου: Όσοι είναι ισχυροί και έχουν μεγάλη επιρροή αντιδρούν στις μεταρρυθμίσεις. Και έχουν πολύ μεγάλη δύναμη. Δεν αλλάζουν τα πράγματα με το πάτημα ενός κουμπιού. Ακόμα και για πολλούς πολιτικούς στην Ελλάδα αυτό το είδος πελατειακού συστήματος ήταν φυσιολογικό.

Spiegel: Αντιμετωπίζετε πράγματι αυστηρά τους λομπίστες και τα ισχυρά συνδικάτα, που παραλύουν τη χώρα με γενικές απεργίες;

Παπανδρέου: Θεέ μου, τα επιμέρους συμφέροντα στην Ελλάδα είναι μεγάλα. Εγώ είμαι υπέρ της συνεργασίας με τα συνδικάτα…

Spiegel: επειδή εξαρτάστε από αυτά. Σχεδόν όλα τα ισχυρά συνδικάτα είναι στα χέρια των κομματικών φίλων σας.

Παπανδρέου: Δεν υπάρχουν εδώ οι καλοί κι εκεί οι κακοί. Λέω ότι πρέπει όλοι να αλλάξουμε, πρέπει να μάθουμε να σκεφτόμαστε διαφορετικά, ακόμα και τα συνδικάτα. Αυτό όμως δεν ισχύει μόνο για την Ελλάδα. Και στην Ευρώπη θα πρέπει να σταματήσουμε να ξεχωρίζουμε τα κράτη σε καλά και κακά. Αν ήταν αυτό το πρόβλημά μας, η λύση θα ήταν απλή: Πετάξτε έξω τους κακούς κι αφήστε μέσα τους καλούς.

Spiegel: Και τότε η Ελλάδα θα ήταν προ πολλού απέξω.

Παπανδρέου: Σαφώς, μπορείς να συστήσεις σε έναν άρρωστο να πάει να αυτοκτονήσει. Μπορείς όμως και να προσπαθήσεις να τον βοηθήσεις, άλλωστε ο ιός έχει εξαπλωθεί. Ποιες χώρες παραβίασαν πρώτες το Σύμφωνο Σταθερότητας; Η Γαλλία και η Γερμανία. Δεν λείπει μόνο από την Ελλάδα η δημοσιονομική πειθαρχία. Μη με παρεξηγείτε: Αναλαμβάνω τις ευθύνες μου. Αλλά ευθύνονται και οι άλλοι.

Spiegel: Χρειαζόμαστε τα ευρωομόλογα ως επιπλέον εργαλείο διάσωσης;

Παπανδρέου: Τα ευρωομόλογα πρέπει να θεσπιστούν, είναι σημαντικό. Κατανοώ τους γερμανικούς φόβους για ενδεχόμενη κολεκτιβοποίηση των χρεών, όπως τη λένε, αλλά τώρα πρέπει να συμπαραταχθούμε. Έτσι θα στέλναμε σαφές μήνυμα στις αγορές για τη σταθερότητα του ευρώ κι αυτό επιτέλους θα τις καθησύχαζε.

Σχολείο

Η γλώσσα των αληθινών αριθμών

Του ΝΙΚΟΥ ΚΟΤΖΙΑ Συγγραφέα, καθηγητή του Πανεπιστημίου Πειραιώς ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 27.11.11

Σύμφωνα με την ειδική διεθνή εταιρεία συμβούλων δανειοδοτήσεων TFMA, τα 8 δισεκατομμύρια ευρώ της επόμενης δόσης, για την οποία μας εκβιάζουν, θα διανεμηθούν ως εξής: 19% θα πάνε στο ελληνικό Δημόσιο, 23% σε έλληνες κατόχους ομολόγων, κύρια ελληνικές τράπεζες, 18% στην ΕΚΤ.

Τέλος, το υπόλοιπο 40% θα πάει σε αλλοδαπούς επενδυτές, κύρια σε γερμανικές και γαλλικές τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρείες. Με άλλα λόγια, η Ελλάδα βρίσκεται εκβιαζόμενη για μια δόση δανείων τα οποία κατά το 81% θα επιστραφούν ως τοκοχρεολύσια στους δανειστές, ενώ το ελληνικό Δημόσιο θα λάβει το 19%. Πρόκειται για τον πλήρη παραλογισμό: μας εκβιάζουν οι δανειστές μας που θα λάβουν τα 4/5, αντί να τους «εκβιάζουμε» εμείς που θα τους τα δώσουμε μόλις τα λάβουμε! Τα ίδια και χειρότερα συμβαίνουν τα δύο τελευταία έτη. Το 2009 και το 2010 το 86,4% των δανείων που έχουμε λάβει χρησιμοποιήθηκαν για πληρωμή τοκοχρεολυσίων.

Η τρέλα δεν είναι μόνο ότι πληρώνουμε χρέη που δεν είναι όλα νόμιμα, αλλά ότι μας εκβιάζουν προκειμένου να «αποκτήσουμε» τη δυνατότητα αποπληρωμής τους! Δίνουμε κυριαρχία. Ευνουχίζουμε κανόνες δημοκρατίας. Πήγαμε σε βαθιά ύφεση. Ενα εκατομμύριο άνεργοι. Και όλα αυτά για να έχουμε «το δικαίωμα» να τους πληρώνουμε δανειζόμενοι με βαρείς όρους.

Η ακολουθούμενη από Βερολίνο και Βρυξέλλες τακτική είναι η ίδια με εκείνη που ασκήθηκε απέναντι στη νικημένη Γερμανία μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τότε, οι Γάλλοι και άλλοι σύμμαχοί τους, σε αντίθεση με τις αντιλήψεις των ΗΠΑ, επεδίωξαν να τιμωρήσουν και να πειθαρχήσουν τη Γερμανία με μέτρα που την οδήγησαν σε μεγάλη ανεργία, ύφεση και υπερχρέωση. Οι αποζημιώσεις που υποχρεώθηκε η Γερμανία να πληρώσει για τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο ανέρχονταν σε 325 σημερινά δισεκατομμύρια ευρώ. Η αποπληρωμή τους τέλειωσε μόλις το 2010! Το χρέος αυτό, αποτέλεσε σημαντική αιτία υπονόμευσης της δημοκρατίας στη Γερμανία και επέτρεψε την κυριαρχία του ναζισμού.

Οι Αμερικάνοι, όπως και οι Γάλλοι, διδάχθηκαν από τη λάθος αντιμετώπιση της Γερμανίας και γι’ αυτό μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο αντί να επιλέξουν την ουσιαστική διάλυση της Γερμανίας, όπως ήταν η αρχική τους σκέψη, στήριξαν τελικά τη σταθερότητά της συμβάλλοντας στο «οικονομικό θαύμα» της Γερμανίας. Η διαφορά συμπεριφοράς των νικητών ανάμεσα στον Α’ και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ήταν ότι είχαν, πλέον, αντιληφθεί ότι η λύση δεν ήταν η τιμωρία, δεν ήταν η πειθάρχηση της Γερμανίας με εξοντωτικά μέτρα, αλλά η ενσωμάτωσή της σε ένα συνολικότερο σύστημα. Η ανάγκη υποστήριξης της ανάπτυξή της. Το συμπέρασμα που εξήγαγαν, ότι για τα λάθη της ηγεσίας της Γερμανίας, ορθότερα για τα εγκλήματά της, δεν έπρεπε να τιμωρηθεί ο γερμανικός λαός ως σύνολο, αλλά κύρια οι ηγέτες της.

Σε αντίθεση, όμως, με ό,τι θετικό συνέβη για τη Γερμανία μετά το 1945, παρά τα εγκλήματα πολέμου που διέπραξε, η Γερμανία απαιτεί σήμερα τη συλλογική τιμωρία του ελληνικού λαού, ενώ διευκολύνεται στα αυτοκρατορικά της σχέδια από την ηγεσία της χώρας που ευθύνεται για ό,τι συνέβη. Αυτό δείχνει ότι οι ελίτ της Γερμανίας, εγκλωβισμένες σε έναν βαθύ οικονομικό εθνικισμό έχουν πλήρως τυφλωθεί και δεν έχουν διδαχτεί ούτε καν από την ίδια την Ιστορία.

Σχολείο

Η συμφωνία των κομμάτων στο Πρόγραμμα

Tου Κωστα Καλλιτση, ΚΑΘΗΕΡΙΝΗ 27.11.11

Εστω με απροθυμία, ύστερα από καθυστερήσεις και ταλαντεύσεις που αύξησαν το κόστος που θα πληρώσει ο ελληνικός λαός, το πολιτικό προσωπικό κάνει αναγκαστική προσγείωση στο έδαφος των πραγματικών αναγκών. Προηγήθηκαν η βελούδινη κατάρρευση μηχανισμών τυχοδιωκτικής επιρροής στα δύο μεγάλα κόμματα και η συγκρότηση της νέας κυβέρνησης συνεργασίας. Ακολούθησε κάτι πολύ σημαντικό: η στρατηγική μετατόπιση της Ν.Δ. από το έδαφος της «αντιμνημονιακής» πολιτικής στο έδαφος του προγράμματος που έχει συμφωνηθεί με τους εταίρους μας. Στόχοι του, η δημοσιονομική σταθερότητα και μεταρρυθμίσεις για την ανάκτηση της διαβρωμένης ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.

Αν δεν υπάρξουν απρόβλεπτες ανατροπές, το πρόγραμμα θα εφαρμοστεί σε πλαίσιο μεγαλύτερης σταθερότητας. Πρώτον, γιατί με τη συμφωνία των μεγάλων κομμάτων ενισχύεται η διάθεση αυτογνωσίας και η αίσθηση του μέτρου. Αποδυναμώνονται οι κραυγές υπέρ ενός νέου διχασμού. Οι απειλές περί Ειδικού Δικαστηρίου για το «έγκλημα» του Μνημονίου Ι, περί «ικριωμάτων» στο Γουδί και λοιπές γραφικότητες, εξαερώνονται. Δεύτερον και σημαντικότερον, γιατί πολιτικές που είχαν εγκριθεί με οριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία τώρα θα υλοποιηθούν ομόθυμα από τρία κόμματα – και από εκείνους που τα υπερψήφισαν και από εκείνους που τα καταψήφισαν.

Η εφαρμογή του προγράμματος είναι βασική προϋπόθεση για να συζητηθούν προσαρμογές του, όπου δει. Ηταν εξαρχής – από τον Μάιο 2010. Οταν άρχισε η προηγούμενη κυβέρνηση να κάνει βήματα σε εφαρμογή του Μνημονίου Ι, ακολούθησε η απόφαση για επιμήκυνση της αποπληρωμής των 110 δισ. και για μείωση του επιτοκίου τους. Παρότι στη συνέχεια σημειώθηκε «σοσιαλιστική» χαλάρωση στην εφαρμογή των μέτρων, οι εταίροι δεν μας «έπνιξαν» (όπως προέβλεπαν οι συνήθεις μοιρολογίστρες…), αλλά προχώρησαν στη συμφωνία της 21ης Ιουλίου. Και όταν η συμμετοχή των ιδιωτών (PSI) δεν πήγε καλά, παρότι είχαμε αποπέμψει «αγωνιστικά» την τρόικα, μας προσφέρθηκε η συμφωνία της 27ης Οκτωβρίου – με επιπλέον χρηματοδότηση 130 δισ. και προοπτική μεγάλης μείωσης του χρέους. Αυτά δείχνουν ότι, αν είχαμε υλοποιήσει όσα είχαμε συμφωνήσει, με περισσότερη δουλειά και λιγότερα έπεα πτερόεντα, σήμερα θα ήμασταν σε καλύτερη θέση.

Η Ελλάδα, όμως, εμφανιζόταν ότι στην πράξη αμφισβητούσε το πλαίσιο του προγράμματος που είχε υπογράψει. Είτε επειδή η κυβέρνηση (δέσμια φίλιων παλαιοκομματικών δυνάμεων…) εύκολα υποσχόταν αλλά εξίσου εύκολα έτεινε να αθετεί τις υποσχέσεις της – έσχατο ατόπημα οι χειρισμοί σχετικά με το δημοψήφισμα. Είτε επειδή η αντιπολίτευση πρότεινε πολιτικές ασύμβατες με αυτό το πρόγραμμα, οι οποίες (αν τις έπαιρνες στα σοβαρά…) φαινόταν ότι οδηγούν στην έξοδό μας από την Ευρωζώνη και στην επιστροφή μας στη δραχμή. Ετσι φτάσαμε να αναρωτιούνται οι ευρωπαϊκοί λαοί και οι διεθνείς οργανισμοί αν θα μείνουμε ή αν θέλουμε να μείνουμε στην Ευρωζώνη. Και οι διεθνείς αγορές χρήματος να απαντούν αρνητικά.

Το πλαίσιο του προγράμματος είναι δεδομένο. Οσοι το αποδέχονται αποδέχονται τη μεταρρυθμιστική ουσία και τα χρονοδιαγράμματά του. Αρα, δέχονται ότι η προσαρμογή θα είναι ταχεία – αναπόφευκτα, λοιπόν, βίαιη. Αλλά μόνο με αυτήν θα επιτευχθεί πρωτογενές πλεόνασμα το 2012, προϋπόθεση για να ξεκλειδώσουμε τις διεθνείς αγορές χρήματος, να εισρεύσουν κεφάλαια και να χρηματοδοτηθεί μια βιώσιμη ανάπτυξη, με νέες θέσεις εργασίας. Ο τοκετός δεν θα είναι ανώδυνος. Το καπιταλιστικό «μοντέλο της φούσκας», μιας μεγέθυνσης τροφοδοτούμενης από δημόσια και ιδιωτική κατανάλωση με δανεικά, έσπασε. Η επιστροφή στο παρελθόν είναι ουτοπία. Οσο κι αν φυσάς, η σπασμένη φούσκα δεν φουσκώνει ξανά. Αυτά «λέει» το πρόγραμμα.

Η συμφωνία των κομμάτων σε αυτό το πρόγραμμα δεν συνεπάγεται σιωπητήριο στην πολιτική. Αντιθέτως, σε αυτή τη βάση, τα μεγάλα κόμματα έχουν μια ευκαιρία να αποκαταστήσουν τη διαταραγμένη σχέση τους με τις κοινωνικές ανάγκες. Αλλάζοντας πεδίο δράσης, από τις φαντασιώσεις στους πραγματικούς συσχετισμούς. Κατανοώντας, αυτές τις κρίσιμες ώρες που η Ευρωζώνη κινδυνεύει να καταρρεύσει, ότι δεν είναι πολιτική το «κυνήγι της καρέκλας». Ούτε είναι αγωνιστικότητα ο ενταφιασμός της ευθύνης κάτω από τόνους λαϊκισμού.

Η υπευθυνότητα είναι ζητούμενο – δεν είναι δεδομένη. Υπάρχει κίνδυνος, οι κομματικοί μηχανισμοί να υποτροπιάσουν σε ιδιοτελείς συμπεριφορές που θα αποσταθεροποιήσουν την τιτάνια προσπάθεια της κυβέρνησης συνεργασίας. Να επιστρέψουν στα παλιά μόλις ο κ. Παπαδήμος καταφέρει να υπογράψει τη νέα δανειακή σύμβαση. Εφόσον εξουδετερώσουν αυτούς τους κινδύνους, τα μεγάλα κόμματα ίσως πείσουν για τη χρησιμότητά τους. Αν όχι, η Attica Bank ίσως χάσει τα λεφτά της…

Σχολείο

Νέες εποχές: Αλλάζει ή βουλιάζει η Ευρώπη;

ΤΟ ΒΗΜΑ 27.11.11

«Η δημοσιονομική λιτότητα που επιβλήθηκε σε όλη την Ευρώπη, σε συνδυασμό με την κατάρρευση της εμπιστοσύνης επιχειρήσεων και καταναλωτών, θα οδηγήσει την ευρωζώνη σε ύφεση της τάξεως του 2% το 2012, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που θα μεγαλώνει τα ελλείμματα και θα ανατροφοδοτεί την ύφεση» προειδοποίησε σε κύριο άρθρο του την Παρασκευή ο «Economist». Το περιοδικό, που αποτελεί τη βίβλο των οικονομικών αναλυτών, ανησυχεί μήπως μια ενδεχόμενη διάσπαση της ευρωζώνης «θα προκαλούσε μια παγκόσμια κρίση απείρως χειρότερη από αυτή του 2008-09» και θα απειλούσε και αυτήν ακόμη την επιβίωση της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Τι μπορεί να γίνει για να αποτραπεί η καταστροφή; Πολλοί πλέον στην Ευρώπη υποστηρίζουν ότι αυτό που χρειάζεται είναι μια πολιτική συμφωνία που θα αλλάζει ριζικά τη φιλοσοφία στην οποία στηρίχθηκε ως τώρα το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Τα αν αυτό είναι εφικτό μάλλον θα το ξέρουμε ως το τέλος του χρόνου.

Σχολείο 

Νίκος Μουζέλης, Οι φόβοι της γερµανίδας νοικοκυράς

ΤΟ ΒΗΜΑ 27.11.11

Για να καταλάβουµε την εντεινόµενη ευρωπαϊκή κρίση, καθώς και πού αυτή µας οδηγεί, πρέπει να επικεντρωθούµε στην κυρίαρχη γερµανική πολιτική έναντι των υπερχρεωµένων οικονοµιών της ευρωζώνης.

Το κράτος ως νοικοκυριό

Κατά τη γερµανίδα καγκελάριο, όπως ο νοικοκύρης δεν πρέπει να ξοδεύει περισσότερα από αυτά που κερδίζει, το ίδιο ισχύει και για το κράτος. Μια «σώφρων» κυβέρνηση πρέπει πάντα να ισορροπεί έσοδα και έξοδα. Η παραπάνω ιδέα ακούγεται προφανής αλλά είναι άκρως παραπλανητική. Γιατί αγνοείται η έννοια του χρόνου, πιο συγκεκριµένα του timing στα αγγλικά. Οταν ο κύριος στόχος δεν είναι η νοικοκυροσύνη αλλά η υπέρβαση της ύφεσης, ο Keynes είναι πιο χρήσιµος από τον Friedman. Βέβαια και η νοικοκυροσύνη και η ανάπτυξη είναι επιθυµητές αξίες. Το πρόβληµα όµως είναι πότε πρέπει να δίδεται περισσότερη έµφαση στην πρώτη και πότε στη δεύτερη. Οπως βλέπουµε σήµερα, η έµφαση στη νοικοκυροσύνη, δηλαδή στο «σφίξιµο της ζώνης», µειώνει τη ζήτηση, συρρικνώνει την οικονοµία και εντείνει την ανεργία. Η κυρία Μέρκελ, ως τυπική γερµανίδα νοικοκυρά, επιµένει ότι η ανάπτυξη προϋποθέτει δηµοσιονοµική πειθαρχία. Πρώτα επιβολή λιτότητας στους «σπάταλους» Νοτιοευρωπαίους και µετά ανάπτυξη. Είναι ακριβώς αυτή η νεοφιλελεύθερη µυθολογία που εντείνει την ύφεση στην ευρωζώνη. Με την Ιταλία όµως στα πρόθυρα της χρεοκοπίας η γερµανίδα καγκελάριος πρέπει να διαλέξει µεταξύ της νοικοκυρίστικης νοοτροπίας και της διάλυσης της ΕΕ. Γιατί ο µόνος τρόπος να µπει ένα τέλος στη δικτατορία των αγορών είναι µεσοπρόθεσµα το ευρωοµόλογο και βραχυπρόθεσµα η δυνατότητα της ΕΚΤ να αγοράζει τα οµόλογα των υπερχρεωµένων χωρών.

Κατά την κυρία Μέρκελ µε αυτή τη στρατηγική οι τελευταίες θα συνεχίσουν τον «άσωτο βίο τους». Και αυτό το επιχείρηµα όµως είναι λανθασµένο. Τίποτε δεν εµποδίζει τις ευρωπαϊκές αρχές, όταν ξεπεραστεί η ύφεση, να επιβάλλουν συλλογικά αυστηρούς δηµοσιονοµικούς ελέγχους σε όλες τις χώρες της ευρωζώνης. (Σε ό,τι αφορά τη χώρα µας, ο κ. Σαµαράς έχει δίκιο όταν ισχυρίζεται ότι στη σηµερινή συγκυρία η λιτότητα οδηγεί σε παραπέρα ύφεση. Αυτό όµως που αγνοεί είναι ότι η χώρα µας δεν µπορεί να ακολουθήσει µια αντιυφεσιακή, αναπτυξιακή πολιτική όταν, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κυριαρχεί η νεοφιλελεύθερη γερµανική ιδεολογία).
Βέβαια, τελευταία η γερµανίδα καγκελάριος τόνισε την ανάγκη ευρωπαϊκής πολιτικής ενοποίησης. Αυτό όµως που εννοεί η κυρία Μέρκελ µε τον όρο «ενοποίηση» δεν είναι περισσότερη αλληλεγγύη και οικονοµική βοήθεια στις υπερχρεωµένες οικονοµίες του ευρωπαϊκού Νότου. Αυτό που εννοεί είναι η άµεση επιβολή ακόµη αυστηρότερης δηµοσιονοµικής πειθαρχίας, δηλαδή περισσότερης λιτότητας, δηλαδή εντονότερης ύφεσης.

Οι αδικημένοι φορολογούμενοι

Ακούµε καθηµερινά ότι οι γερµανοί φορολογούµενοι δυσανασχετούν, αφού αναγκάζονται να χρηµατοδοτούν τους «σπάταλους Νοτιοευρωπαίους». Οι γερµανοί φορολογούµενοι όµως αγνοούν ότι τα χρήµατα που δίνουν στον ευρωπαϊκό Νότο είναι πολύ λιγότερα από αυτά που έµµεσα εισπράττουν µέσω της «άνισης ανταλλαγής» µεταξύ Βορρά και Νότου. Γιατί, ως γνωστόν, επειδή οι χώρες του Βορρά είναι πιο ανταγωνιστικές από αυτές του Νότου, υπάρχει µια συνεχής µεταφορά πόρων από τις δεύτερες στις πρώτες. Αυτή η βασική, δοµική ανισορροπία µεταξύ ευρωπαϊκής ηµιπεριφέρειας και ευρωπαϊκού κέντρου δεν αντισταθµίζεται από την παρεχόµενη από τον Βορρά σχετικά µικρή οικονοµική βοήθεια. Για να υπάρξει µια ουσιαστική ισορροπία θα πρέπει να δηµιουργηθούν αντισταθµιστικοί µηχανισµοί αλληλεγγύης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Τρία πιθανά σενάρια

Με βάση τα παραπάνω, νοµίζω ότι σήµερα τρεις είναι οι πιθανοί τρόποι αντιµετώπισης της ευρωπαϊκής κρίσης. Ο πρώτος, πιο αισιόδοξος τρόπος είναι η γερµανική κυβέρνηση να αντισταθεί στις πιέσεις της κοινής γνώµης και µιας µερίδας των οικονοµικών ελίτ. Να προχωρήσει δηλαδή σε µια πολιτική που θα δίνει λιγότερη έµφαση σε µια σιδηρά δηµοσιονοµική πειθαρχία και περισσότερη στην καταπολέµηση της ύφεσης. Αυτό σηµαίνει λιγότερα δάνεια µε υψηλό επιτόκιο και περισσότερη βοήθεια τύπου Μάρσαλ. Αυτή η αναπτυξιακή στρατηγική δεν θα ευνοήσει µόνο τις χώρες του Νότου αλλά, όπως στις ΗΠΑ επί διακυβέρνησης Ρούσβελτ, θα βοηθήσει και τις χώρες του Βορρά να συνεχίσουν την ισόρροπη ανάπτυξή τους.

Η δεύτερη πιθανή ευρωπαϊκή διαδροµή είναι η έξοδος των χωρών του Νότου από την ευρωζώνη και η δηµιουργία ενός αποκλειστικού κλαµπ των πιο ανταγωνιστικών οικονοµιών του Βορρά. Ετσι θα έχουµε µια Ευρώπη τριών ταχυτήτων: τη λέσχη των πλουσίων, την οµάδα αυτών που θα έχουν εξέλθει από την ευρωζώνη και την οµάδα των υπολοίπων. Αυτή όµως η λύση δεν συµφέρει ούτε τον Νότο ούτε τον Βορρά. Στις πρώτες χώρες η έξοδος θα οδηγήσει τον πληθωρισµό και την ανεργία στα ύψη. Ενώ οι δεύτερες θα χάσουν ένα σηµαντικό κοµµάτι ζήτησης για τα προϊόντα που εξάγουν. Από αυτή την άποψη νοµίζω ότι η κυρία Μέρκελ είναι ειλικρινής όταν ισχυρίζεται πως δεν θέλει την τριχοτόµηση της ΕΕ.

Τέλος, υπάρχει και το τρίτο, πιο ζοφερό σενάριο της διάλυσης της Ενωσης και της επιστροφής στα κράτη-έθνη. Σε αυτή την περίπτωση, τα τελευταία θα επανακτήσουν την αυτονοµία που έχασαν όταν εντάχθηκαν στην ΕΕ. Θα είναι όµως έρµαια των παγκόσµιων αγορών. Επίσης δεν θα έχουν καµία επιρροή στη διαµόρφωση του παγκόσµιου γίγνεσθαι.
Ας ελπίσουµε ότι η Γερµανία θα υπερβεί τη φοβία της για τον σχετικό, ελεγχόµενο πληθωρισµό που αναπόφευκτα µια ουσιαστική βοήθεια προς τον Νότο θα επιφέρει. Ας ελπίσουµε ότι κάποια στιγµή η γερµανίδα καγκελάριος θα αντιληφθεί πως η επιβολή µιας νεοφιλελεύθερης υφεσιακής πολιτικής, στη σηµερινή συγκυρία, δεν είναι συµβατή µε την προώθηση του ευρωπαϊκού εγχειρήµατος.

Ο κ. Νίκος Μουζέλης είναι ομότιμος καθηγητής Κοινωνιολογίας στην LSE.

Σχολείο 

Νίκος Χριστοδουλάκης

Μεγάλες αποφάσεις στο χείλος της αβύσσου

ΤΟ ΒΗΜΑ 27.11.11

Μετά την παγκόσµια κρίση του 2008 και ως την κρίση Ελλάδας και Ιρλανδίας το 2010, η ευρωζώνη εθεωρείτο µια περιοχή αυξηµένης σταθερότητας µέσα στη διεθνή αναταραχή. Το τραπεζικό της σύστηµα ήταν πιο προσεκτικό και δεν έκανε τις τοξικές επενδύσεις όπως οι αγγλοσαξονικές τράπεζες. Τα χρέη της ήταν χαµηλότερα και τα ελλείµµατα πιο µικρά σε σύγκριση µε την Αγγλία και τις ΗΠΑ που αναγκάστηκαν να εγκρίνουν τεράστιες ενισχύσεις για να σώσουν τα χρεοκοπηµένα ιδρύµατα και τα µεγάλα εργοστάσια. Με εξαίρεση τα γεγονότα του ∆εκέµβρη 2008 στην Αθήνα, οι κοινωνικές διαµαρτυρίες στις χώρες της ευρωζώνης έµοιαζαν µε πικνίκ µπροστά στην οργή της αµερικανικής κοινής γνώµης για τη Γερουσία, τη χλεύη της βρετανικής προς το τραπεζικό σύστηµα και τις ταραχές στην Ισλανδία. Οσα νοµίσµατα είχαν µείνει εκτός ευρώ αναλογίζονταν πόσο καλύτερα θα ήταν αν το είχαν υιοθετήσει για να έχουν τη σιγουριά της µεγάλης οικογένειας. Ακόµη και το ελβετικό φράγκο υποτιµήθηκε έναντι του ευρώ, προεξοφλώντας µια εύκολη ανάκαµψη στην ευρωζώνη και µια δραµατική ύφεση στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Πώς άραγε σε λιγότερο από δύο χρόνια φτάσαµε στη διεθνή αµφισβήτηση του ευρώ, τις απαξιωτικές διαλέξεις από υπουργούς των αναπτυσσόµενων χωρών (εσχάτως και της Τουρκίας) για την ανικανότητα της Ευρώπης και τα χαιρέκακα σενάρια για επικείµενη κατάρρευση του κοινού νοµίσµατος; Σίγουρα δεν αρκεί πλέον η αφελής δαιµονοποίηση της Ελλάδας για να δικαιολογήσει τις σηµερινές διαστάσεις της ευρωπαϊκής κρίσης ούτε και η θεωρία του σπινθήρα για να ερµηνεύσει τα αλυσιδωτά φαινόµενα επιθέσεων σε εθνικές οικονοµίες, όπως ένα καλώδιο δυναµίτη.
Η κρίση της ευρωζώνης έχει τρεις βαθύτερες αιτίες, από τις οποίες τα χρέη και τα δηµοσιονοµικά ελλείµµατα είναι (ή θα έπρεπε να είναι τώρα πια) οι µικρότερες ανησυχίες. Οι άλλες δύο είναι πιο σηµαντικές, έχουν διαρθρωτικό χαρακτήρα και θέλουν µεγάλες αποφάσεις και προσαρµογές για να αντιµετωπιστούν. Πρώτη, η εσωτερική ανισορροπία ανάµεσα στις βόρειες χώρες της ευρωζώνης που παράγουν, εξάγουν και συσσωρεύουν επενδύσεις και εµπορικά πλεονάσµατα από τη µία µεριά και στις νότιες από την άλλη µε τα µεγάλα εµπορικά ελλείµµατα, τις επενδύσεις κυρίως τουριστικού χαρακτήρα και την αδυναµία τους να παράγουν ανταγωνιστικά προϊόντα για τις διεθνείς αγορές.

Η πίεση και η αγωνία για την Ισπανία δεν παράγεται από τα δηµοσιονοµικά ελλείµµατα που ως πρόπερσι ήταν πλεονασµατικά, από το δηµόσιο χρέος που ακόµη και σήµερα είναι χαµηλότερο από τον µέσο όρο της ευρωζώνης. Προέρχεται από τη µεγάλη ανεργία που προκαλείται από την παραγωγική της αδυναµία και τροφοδοτεί φόβους και σενάρια ότι κάποια µέρα δεν θα αντέξει και θα τα βροντήξει από την ευρωζώνη. Για να αντιµετωπιστεί αυτό το πρόβληµα χρειάζονται νέα ευρωπαϊκά κεφάλαια που θα χρηµατοδοτήσουν επενδύσεις και ανάπτυξη στον Νότο. Η έκδοση κάποιου είδους ευρωοµολόγου ανάπτυξης µπορεί να είναι το πρώτο µεγάλο βήµα σε αυτή την κατεύθυνση. Επιπλέον η παραγωγική αναβάθµιση του «τεµπέλικου» Νότου θα βελτιώσει και τις πιο αγέρωχες οικονοµίες του Βορρά και έτσι συνολικά η ευρωζώνη θα µπορέσει να ξεκολλήσει από τα αναιµικά επίπεδα ανάπτυξης που παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια. Αντίθετα, η Αµερική επιδεικνύει πολύ ταχύτερη ανάκαµψη και αυτό εξηγεί και την αντιστροφή προτύπων που λέγαµε στην αρχή.

∆εύτερο µεγάλο πρόβληµα της ευρωζώνης είναι η εµµονή της να αντιµετωπίζει ένα συνολικό πρόβληµα, όπως η απειλή κατάρρευσης, µε πολιτικές που επιµερίζονται σε 17 κράτη, 17 κυβερνήσεις και 17 κοινωνίες. Θεσµικά αυτό µπορεί να αντιµετωπιστεί µε την επιτάχυνση της λεγόµενης Οικονοµικής ∆ιακυβέρνησης µε κεντρικούς υπουργούς Οικονοµικών για όλες τις χώρες, θα πάρει όµως πολλά χρόνια και καβγάδες για να υλοποιηθεί. Αν πάντως υπήρχε σήµερα µια τέτοια ∆ιακυβέρνηση, θα αντιµετώπιζε τη γενικευµένη επίθεση των αγορών µε τον µόνο τρόπο που υπάρχει διαθέσιµος βραχυχρόνια: την αύξηση της κυκλοφορίας του ευρώ όπως λέγεται οικονοµικά, το νοµισµατικό «µπαζούκας» όπως το αποκαλεί η πιάτσα των αγορών ή «περάστε από το εκτυπωτήριο» όπως θα γίνει τεχνικά. Ετσι ακριβώς έκανε τα δύο προηγούµενα χρόνια η Αµερική και σήµερα ο Οµπάµα παραδίδει µαθήµατα στη Μέρκελ και στον Σαρκοζί.

Αυτό το µέτρο µπορεί να γίνει και σήµερα από την ΕΚΤ, η οποία πρέπει να καταπιεί για λίγο την αντιπληθωριστική περηφάνια της ώσπου να περάσει η µεγάλη κρίση και να συµφωνηθεί από τις κυβερνήσεις του Βορρά που πρέπει να αναβάλουν τη δηµοσιονοµική παιδαγωγική για λίγο αργότερα. Το πρόβληµα βέβαια που θα έχει µια τέτοια λύση θα είναι ο κίνδυνος επανάληψής της, πράγµα που θα εξαερώσει την αξιοπιστία που απέκτησε η ευρωζώνη και την έκανε να ξεχωρίζει το 2008. Την κάλυψη αυτού του κινδύνου δηµοσιονοµικής υποτροπής και την αποφυγή µελλοντικών ανεύθυνων συµπεριφορών που θα µπορούσαν να τον προκαλέσουν θα αναλάβει η οικοδόµηση της διακυβέρνησης, µε όρους όµως διάσωσης όλης της ευρωζώνης και όχι µε νέους διαχωρισµούς. Το επόµενο διάστηµα θα κρίνει την έκβαση δύο ιστορικών στοιχηµάτων: το ένα που έβαζε συχνά ο µεγάλος ευρωπαϊστής Ζαν Μονέ, ότι η Ευρώπη κάνει το άλµα µόνο αν βρίσκεται στο χείλος της αβύσσου, και το άλλο που έβαζε ο µεγάλος αντι-ευρωπαϊστής Μίλτον Φρίντµαν, ότι το ευρώ θα έχει ζωή το πολύ 15 χρόνια. Θα δείξει.

Ο κ. Νίκος Χριστοδουλάκης είναι καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, πρώην υπουργός.

Σχολείο

Γιάννης Δραγασάκης

Περισσότερη λιτότητα, λιγότερη δηµοκρατία

ΤΟ ΒΗΜΑ 27.11.11

Τα πρωτοσέλιδα του διεθνούς Τύπου δεν αφήνουν κανένα περιθώριο εφησυχασµού. Το ευρώ, γράφουν, καταρρέει, η ευρωζώνη διαλύεται, η Ευρωπαϊκή Ενωση τελειώνει! Ποτέ άλλοτε δεν υπήρχε τόση οµοφωνία ως προς τον κίνδυνο καταστροφής. Αλλά ποτέ άλλοτε δεν υπήρχε επίσης τέτοια οµοφωνία ως προς το ότι η κρίση µπορεί τουλάχιστον να τεθεί υπό έλεγχο.

Η κρίση του χρέους θα τελείωνε «σε µία στιγµή», γράφει ο ευρωπαϊκός Τύπος, αν η ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα δήλωνε πως είναι έτοιµη να λειτουργήσει ως δανειστής ύστατης ανάγκης. Ο κερδοσκοπικός ρόλος των αγορών θα περιοριζόταν αισθητά αν υπήρχε κοινός µηχανισµός δανεισµού, που θα εξέδιδε ευρωοµόλογα. Και για το συσσωρευµένο χρέος έχουν προταθεί, ακόµη και από συµβούλους της κυρίας Μέρκελ, διάφορες λύσεις, ώστε αυτό να µην αποτελεί θηλιά για τους λαούς και φρένο στη µελλοντική ανάπτυξη. Προτάσεις που πριν από λίγο καιρό διατυπώνονταν µόνο από κάποιες δυνάµεις της Αριστεράς, τώρα έχουν καταστεί κοινός τόπος.
Αφού λοιπόν το ευρώ κινδυνεύει τόσο, γιατί δεν το σώζουν; Αφού υπάρχουν λύσεις, γιατί δεν εφαρµόζονται; Τι διακυβεύεται τελικά γύρω από το θέµα της διάσωσης ή µη του ευρώ;

Είναι σαφές ότι στο όνοµα της «διάσωσης του ευρώ», προετοιµάζεται ο νέος γαλλογερµανικός συµβιβασµός, που, αν γίνει µε τους γερµανικούς όρους όπως προδιαγράφεται, θα είναι µια τερατογένεση. ∆ιότι στο όνοµα της διάσωσης του ευρώ προετοιµάζεται η συρρίκνωση της ∆ηµοκρατίας, η θεσµοθέτηση της διαρκούς λιτότητας σε όλη την Ευρώπη, η εκθεµελίωση του κοινωνικού κράτους, η υποταγή της πολιτικής στις «αγορές».
Ζητείται όχι µόνο η νοµισµατική, αλλά και η δηµοσιονοµική πολιτική και, πρακτικά, η οικονοµική πολιτική σε όλες τις ουσιώδεις πτυχές της να µην είναι αντικείµενο λαϊκής ετυµηγορίας, αλλά αρµοδιότητα ανεξάρτητων, πέρα από κάθε δηµοκρατικό έλεγχο, αρχών ή προκαθορισµένων όρων ενταγµένων στα εθνικά Συντάγµατα. Το δικαίωµα και η δυνατότητα της κάθε κοινωνίας να κάνει επιλογές διαβαθµίζεται ανάλογα µε την πιστοληπτική της αξιολόγηση. Χώρες π.χ. της δικής µας βαθµίδας δεν θα έχουν κανένα περιθώριο επιλογής. Αλλά και σε χώρες υψηλής διαβάθµισης, όπως η Γερµανία, και εκεί οι λαοί θα είναι στο περιθώριο.

Και επειδή αυτές οι ρυθµίσεις δεν είναι αποδεκτές από τους ευρωπαϊκούς λαούς, επειδή δεν µπορούν να επιβληθούν µε δηµοκρατικό τρόπο, επιχειρείται να επιβληθούν ως καταναγκασµός, ως έσχατη αλλά και µόνη λύση υποτίθεται για τη «διάσωση του ευρώ» και αυτό αφού πρώτα, υποστηρίζει η «γερµανική γραµµή», επιβληθούν οι νέοι κανόνες. Ενώ υπάρχουν λύσεις δεν εφαρµόζονται αν προηγουµένως δεν επιβληθεί η δηµοσιονοµική και θεσµική οµογενοποίηση περί το γερµανικό µοντέλο. Παίζεται έτσι ξανά το παιχνίδι µε τη φωτιά.
Οι επιθέσεις των αγορών στα ιταλικά οµόλογα, οι προειδοποιητικές βολές για υποβάθµιση της Γαλλίας, οι δυσκολίες κατά τη διάθεση ακόµη και των γερµανικών οµολόγων, η κρίση των τραπεζών, όλα αυτά δεν αντιµετωπίζονται έγκαιρα µε τους αναγκαίους θεσµικούς και άλλους τρόπους, αλλά αξιοποιούνται πολιτικά για την αιτιολόγηση της ανάγκης για περισσότερη λιτότητα και λιγότερη δηµοκρατία. Εµείς, ως χώρα-«πειραµατόζωο», το ζήσαµε ήδη αυτό το νέο µοντέλο ελέγχου και πειθαρχίας. Γνωρίζουµε από πρώτο χέρι πόσο εύκολα η κατάσταση µπορεί να ξεφύγει από κάθε έλεγχο, πώς η ύφεση µπορεί να γίνει δραµατική.
Αυτό επαναλαµβάνεται τώρα σε ευρωπαϊκή κλίµακα. Τώρα, σιγάσιγά όλη η Ευρώπη γίνεται Ελλάδα, από την άποψη αυτή.

Η επιδιωκόµενη δηµοσιονοµική οµογενοποίηση θα συνοδεύεται από αυξανόµενη αναπτυξιακή και κοινωνική πόλωση και µακρά στασιµότητα στο µεγαλύτερο µέρος, αν όχι στο σύνολο, της Ευρώπης. Και τούτο γιατί η κάθε χώρα πρέπει να µηδενίσει τα δηµοσιονοµικά και εξωτερικά ελλείµµατα µόνη της και µε βάση τη γερµανική συνταγή, πράγµα πρακτικά ανέφικτο για πολλές χώρες. Η εσωτερική ζήτηση, τα εισοδήµατα, η παραγωγή, οι επενδύσεις, δεν µπορούν να πέφτουν απεριόριστα χωρίς να τεθούν σε κίνδυνο ακόµη και οι όροι ύπαρξης µιας κοινωνίας. Αλλά κι αν τούτο επιτευχθεί, εν ανάγκη µε «φωτιά και τσεκούρι», δεν είναι καθόλου βέβαιο πόσα από τα αρχικά της µέλη θα έχουν αποµείνει ζωντανά σ’ αυτήν τη νέα, δηµοσιονοµικά οµογενοποιηµένη Ευρώπη.

Ο νέος συµβιβασµός λοιπόν, αν γίνει, θα είναι εύθραυστος, η όποια διευθέτηση θα είναι πρόσκαιρη, ως την επόµενη καταιγίδα.
Για να σωθεί το ευρώ πρέπει να ανατραπούν οι αντιδηµοκρατικές και ανισότιµες αρχές πάνω στις οποίες αυτό οικοδοµήθηκε· και οι οποίες γεννούν τις διαλυτικές κοινωνικές και περιφερειακές ανισότητες.
Το θέµα λοιπόν είναι πώς θα υπερασπισθούµε την πολιτική και τη δηµοκρατία, το κοινωνικό κράτος και την εργασία, την αλληλεγγύη και την ισότιµη συνεργασία, στην κάθε χώρα ξεχωριστά και στην Ευρώπη ως σύνολο, αφού µόνο στις βάσεις αυτές µπορεί να υπάρξει ένα κοινωνικά νοµιµοποιηµένο, πραγµατικά κοινό νόµισµα στην υπηρεσία των λαών και όχι των µεγάλων συµφερόντων.

Ο κ. Γιάννης Δραγασάκης είναι
πρώην βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ.

Σχολείο

Τι ζητούν οι «αγορές» από την ευρωζώνη;

Του Γιάννη Βούλγαρη, TA NEA 26.11.11

Η ευρωζώνη φλέγεται. Η φωτιά αγγίζει τη Γερμανία, πολιορκεί τη Γαλλία, καίει ήδη την Ιταλία και την Ισπανία, απειλεί την Αμερική και όλο το παγκόσμιο σύστημα. Η κρίση της ευρωζώνης είναι εμβληματική. Κάνει διαφανέστερες τις αντιφάσεις της σημερινής μορφής της παγκόσμιας κρίσης και τα διακυβεύματα τόσο στο εθνικό και στο ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και στο παγκόσμιο. Δεν είναι τυχαίο. Το ευρώ αποτέλεσε γέννημα της παγκοσμιοποίησης και ταυτόχρονα πρόταση ενός κάποιου πολιτικού ελέγχου της.

Εκ πρώτης όψεως, η κρίση της ευρωζώνης φαίνεται να προκύπτει από το ότι «οι αγορές επιτίθενται στα κράτη». Είναι ένα από τα στερεότυπα που καθημερινά αναπαράγονται στον δημόσιο λόγο. Η εικόνα που συνειρμικά γεννιέται είναι «οι κερδοσκόποι» που σπεκουλάρουν για να βγάλουν κέρδος γονατίζοντας τα κράτη. Ομως ούτε «οι αγορές» ούτε οι κεφαλαιούχοι είναι ένα ενιαίο πράγμα, ούτε έχουν ενιαία συμπεριφορά και στόχους. Στην πραγματικότητα, η κρίση της ευρωζώνης σήμερα δείχνει το αντίθετο από ό,τι υποστηρίζει το εν λόγω στερεότυπο. Οι «αγορές», ή καλύτερα ένα μεγάλο μέρος των «αγορών», λένε στην Ευρώπη, ή καλύτερα στη Γερμανία, «φτιάξε κράτος». Ασφαλώς δεν το λένε «όλες οι αγορές», κάποιοι ποντάρουν στα οικονομικά και γεωπολιτικά κέρδη που θα τους φέρει η διάλυση του ευρώ. Και όσοι το λένε δεν εννοούν ένα κράτος εδαφικό, ιεραρχικά συγκεντρωτικό και πολιτισμικά ενοποιημένο, όπως ήταν το νεωτερικό Κράτος.

Λένε πάντως ότι χρειάζονται ένα συνεκτικότερο πλαίσιο πολιτικής εξουσίας από το σημερινό, που να μειώνει την αστάθεια και να καθιστά περισσότερο προβλέψιμες τις εξελίξεις. Το λένε βέβαια με μισή καρδιά. Γιατί πάντα, οι καπιταλιστές είχαν μια αντιφατική και διχασμένη σχέση με το Κράτος. Από τη μια, διεκδικούσαν ή διακήρυσσαν την ελευθερία δράσης του κεφαλαίου, από την άλλη χρειάζονταν και επιζητούσαν τις ρυθμίσεις και την προστασία που μόνο η πολιτική εξουσία μπορούσε να εξασφαλίσει και που ήταν αναγκαίες για την αναπαραγωγή του. Ποια από τις δύο στάσεις θα βάραινε, ποιος θα ζητούσε τι, εξαρτιόταν από τις συγκεκριμένες συνθήκες. Η κρίση χρέους, η απόσυρση των κεφαλαίων από την αγορά ευρωπαϊκών κρατικών ομολόγων, αλλά και ο περιορισμός πλέον των επενδυτικών επιλογών που θεωρούνται σίγουρες εκφράζουν κατ’ αρχάς τη γενικευμένη ανασφάλεια που έχει προκαλέσει το ελλιπές πλαίσιο πολιτικής εξουσίας και η ασάφεια της πολιτικής κατεύθυνσης. Το αίτημα τώρα είναι: πολιτική αποφασιστικότητα ώστε να αποκατασταθούν, αν όχι να ενισχυθούν, οι εγγυήσεις και οι ρυθμίσεις που παρέχει η πολιτική εξουσία στις «αγορές» ή σε κάποιες από τις «αγορές».

Είναι εύκολα κατανοητό γιατί η ανάγκη παρουσιάζεται πιεστικά στην ευρωζώνη. Σε αυτή την περιοχή το κράτος είχε εισέλθει στη λεγόμενη «μετακυριαρχική» φάση, έχοντας παραχωρήσει οικειοθελώς μέρος της εξουσίας του σε υπερεθνικούς θεσμούς με στόχο μέσω της θεσμικής συνεργασίας να επιτύχει καλύτερο έλεγχο των παγκοσμιοποιημένων διαδικασιών που το υπερέβαιναν. Η προβληματική αρχιτεκτονική του ευρώ ήταν η οικονομική έκφραση των εξελισσόμενων μετασχηματισμών της πολιτικής εξουσίας και της εθνικής κυριαρχίας. Το σημερινό πρόβλημα του ευρώ δείχνει ότι η Ευρώπη χτυπήθηκε από τα κύματα της κρίσης του 2008 τη στιγμή που βρισκόταν στη μέση του ποταμού. Ετσι, σήμερα αναπτύσσονται αντίθετες ροπές. Θα γυρίσει πίσω στην όχθη της εθνοκρατικής πρότερης κατάστασης; Θα προχωρήσει στην αντίπερα όχθη της εμβάθυνσης της πολιτικής ενοποίησης; Θα κινηθεί ως σύνολο στη μία ή στην άλλη όχθη ή θα τεμαχιστεί;

Μήπως η Ευρώπη πληρώνει σήμερα την «ύβριν» να προχωρήσει πολύ πέραν της παραδοσιακής εθνικής κυριαρχίας; Οχι. Οπως η ενοποίηση ήταν γέννημα της παγκοσμιοποίησης, έτσι και το σημερινό υπαρξιακό της δίλημμα συνοψίζει την κρίση της προηγούμενης φάσης της παγκοσμιοποίησης και αφορά εξίσου τα μεγάλα κράτη (HΠΑ, Κίνα, Ιαπωνία κ.λπ.) παρ’ ότι αυτά μένουν πλησιέστερα στη μορφή – στο εθνικό κράτος. Συνοψίζει τη σημερινή εκκρεμότητα μεταξύ της πιθανής αναδίπλωσης στον εθνοκρατικό ορίζοντα με όξυνση των διακρατικών συγκρούσεων ή, αντίθετα, της επικράτησης ενός νέου «παραδείγματος παγκοσμιοποίησης», στο οποίο η συνεννόηση των μεγάλων κρατών και των άλλων σημαντικών «παικτών» θα καθιερώσει μια επαρκή πολιτική διεύθυνση των υπερεθνικών οικονομικών ροών.

Σε κάθε περίπτωση, η κρίση έχει πολιτικοποιήσει έντονα και απότομα την παγκοσμιοποίηση, την ευρωπαϊκή ενοποίηση, τις εθνικές κοινωνίες. Εχει δραματοποιήσει το περιεχόμενο της πολιτικής και των πολιτικών αποφάσεων. Βρισκόμαστε μακριά από την «ειρηνική» Πολιτική της εποχής των παχιών αγελάδων που είχε την άνεση να (ανα)διανέμει έναν συνεχώς αυξανόμενο πλούτο μέσω της συναλλαγής με τις κοινωνικές ομάδες και τους πολίτες. Τώρα η Πολιτική έχει αποκτήσει τη δραματικότητα που επιβάλλουν οι έκτακτες καταστάσεις. Ειδικά στην Ευρώπη, η Πολιτική αγγίζει τη βαθύτερη ουσία της, καθώς καλείται υπό μία έννοια «να φτιάξει κράτος». Γι’ αυτό οι χρόνοι της παλαιάς πολιτικής φαντάζουν ακινησία, το πολιτικό προσωπικό και οι επαγγελματίες συνδικαλιστές μοιάζουν συχνά με ηθοποιούς που ξεχάστηκαν στον ρόλο του προηγούμενου έργου, οι ηγέτες μικραίνουν δίπλα στο μέγεθος των σημερινών απαιτήσεων.

Η αναστολή των καθιερωμένων μορφών κομματικού ανταγωνισμού, όπως συμβαίνει τώρα στη χώρα μας, η επιστράτευση εξωκομματικών προσώπων όπως ο κ. Παπαδήμος, δεν είναι παρά η πιστοποίηση της ανεπάρκειας του υπάρχοντος πολιτικοκομματικού συστήματος να ανταποκριθεί στις νέες «πολεμικές» πολιτικές συνθήκες. Η νέα εποχή θα αναζητήσει πολιτικούς που θα είναι «καπετάνιοι», αφήνοντας στο βάθος της σκηνής τους χειριστές ψήφων και τους μεσολαβητές. Αν δεν τους βρει, αν με άλλα λόγια η πολιτική και η κοινωνία δεν σταθεί ικανή να ανανεωθεί, το τίμημα δεν θα είναι η στασιμότητα αλλά η παρακμή. Το πρόβλημα στη χώρα μας τίθεται με όρους υπαρξιακούς. Ώς τώρα η πολιτική ζωή και η αντιμετώπιση της κρίσης κινήθηκε στο μοτίβο «Μνημόνιο – όχι Μνημόνιο». Από τη μια, εγκλωβίστηκε στη δημοσιονομική λιτότητα χωρίς μεταρρυθμίσεις και από την άλλη στη δημαγωγική καλλιέργεια ανέξοδων «μαγικών λύσεων», πρώτα με τη «μονομερή στάση πληρωμών» που πρότειναν διάφοροι στα αριστερά, ύστερα με την «επαναδιαπραγμάτευση» του κ. Σαμαρά.

Τώρα το διακύβευμα έχει φτάσει στο θεμελιακό «ευρώ – όχι ευρώ». Η νέα κρίση της ευρωζώνης έχει οδηγήσει τις «αγορές» να μας σπρώχνουν ήδη στην έξοδο. Οι ελληνικές επιχειρήσεις, οι έλληνες επαγγελματίες αντιμετωπίζονται ήδη σαν μελλοντικοί απόβλητοι. Οι πολιτικές ηγεσίες της Ευρώπης υπολογίζουν αν τους συμφέρει να πληρώσουν για να μείνουμε ή να φύγουμε. Σήμερα θεωρείται πιθανό το ευρώ να διαλυθεί. Αλλά είναι, κατά τη γνώμη μου, πολύ πιθανότερο να σωθεί, και η Ευρώπη να κάνει με καθυστέρηση αλλά τελικά να κάνει το βήμα προς την πολιτική ολοκλήρωση. Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα μας περιλαμβάνει. Είναι απόλυτα βέβαιο ότι μας συμφέρει να μας περιλάβει. Η νέα πολιτικοποίηση και η δραματικότητα της Πολιτικής στη χώρα μας συνοψίζεται σε αυτόν το στόχο. Γιατί σημαίνει να υπογράψουμε μεταξύ μας ένα νέο κοινωνικοπολιτικό συμβόλαιο, αφού εκείνο της μεταπολίτευσης τέλειωσε. Σημαίνει επίσης να ξαναστήσουμε το πολιτικοδιοικητικό σύστημα γιατί το υπάρχον φαλίρισε. «Ομπρός οι δημιουργοί…», όπως έγραφε σε χαλεπούς καιρούς ο ποιητής.

Ο Γιάννης Βούλγαρης είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.

Σχολείο

Η υπογραφή του κ. Σαμαρά

Του ΔΗΜΗΤΡΗ Κ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 26.11.11

Μιλώντας για τα τρέχοντα, θα ήταν αρκούντως ενδιαφέρουσα η άποψη του κ. Καρατζαφέρη, περί δημιουργίας μιας Κούβας της Μεσογείου από τα αριστερά κόμματα, εάν δεν είχε υπογράψει ο κ. Σαμαράς.

Ο κ. Καρατζαφέρης συνηθίζει να παρουσιάζει τα οικονομικά-πολιτικά προβλήματα διηγούμενος ιστοριούλες. Αν και έχει κατακριθεί γι’ αυτό, προσωπικά συντάσσομαι με την άποψη του Neil Postman, ο οποίος ισχυρίζεται ότι αυτή η μορφή του λόγου είναι σίγουρα ικανή να εκφράζει αλήθειες για τις οικονομικές σχέσεις, καθώς και για κάθε είδους σχέσεις.

«Εάν βέβαια έχεις καταφέρει να αποκτήσεις αυτό που ο Μπέρτραντ Ράσελ αποκαλούσε "ανοσία στην ευφράδεια"», διαβάζοντας και τις σχετικές ανακοινώσεις των κομμάτων της Αριστεράς, μπορείς εύκολα να διαπιστώσεις ότι η σχέση μιας Αριστεράς εκτός ευρώ με την Αριστερά εντός ευρώ, δηλαδή η αγαστή συνεργασία των κ. Παπαρήγα, κ. Τσίπρα, κ. Κουβέλη κ.λπ., είναι μάλλον αδιανόητη. Η Κούβα της Ευρώπης μπορεί να περιμένει δι’ ολίγον. Εάν ο μέσος Ελληνας δεν μπορεί να γελάσει με όλα αυτά λόγω των συνθηκών ζωής του, μπορεί να γελάσει με… πίστωση.

Ηαίσθηση πάντως ότι, μέσω της υπογραφής του κ. Σαμαρά, τα κόμματα του Μνημονίου αυξάνονται κατά ένα (Ν.Δ.) και πλέον εκφράζουν την ίδια γενική πολιτική με απόλυτο τρόπο, απεφεύχθη για τη Ν.Δ. μέσω του τύπου της επιστολής. Σαν τα ρολόγια που δείχνουν μεν την ίδια ώρα, αλλά οι διαφορές κατασκευής είναι εμφανείς. Συνήθως, όπως έγραφε ο Ερνστ Κασίρερ, «η φυσική πραγματικότητα μοιάζει να υποχωρεί καθώς προάγεται η δυναμική των συμβόλων». Και στη συγκεκριμένη περίπτωση η υπογραφή του κ. Σαμαρά δεν μπήκε στο ίδιο «κάδρο» με τις υπογραφές του κ. Παπανδρέου, οπότε η κοινή υποστήριξη δεν αποκτά κοινό συμβολισμό.

Αν και αντιδεξιός, δεν μπορώ παρά να αναγνωρίσω την ευφυΐα της κίνησης. Ο κ. Σαμαράς φαίνεται να πλήρωσε χωρίς ιδιαίτερες απώλειες την «επανίδρυση» του πρώην αρχηγού του και τα λάθη του πρώην συγκατοίκου του. Η υπογραφή του δεν μπορεί να λειτουργήσει ως υπόμνηση αλλά και δεν αναδημιουργεί συνεχώς «το παρελθόν». Μια τηλεοπτική μεταφορά της υπογραφής, π.χ. σε ένα προεκλογικό σποτ του ΠΑΣΟΚ από κοινού με τον κ. Παπανδρέου, θα μετάλλασσε και τον τρόπο που σκέφτεται ο καθένας, αφού συνήθως ένα μεγάλο μέρος των σκέψεών μας, δυστυχώς, διαμεσολαβείται τηλεοπτικά· σκεφτόμαστε μέσω εικόνων. Σε «ένα είδος λαϊκού θεάτρου», όπως η τηλεόραση, η λογική των επιχειρημάτων δεν έχει θέση, αφού η παρουσίαση είναι ελλειπτική, ασυνεχής και αποσπασματική, ενώ έχει μάλλον ιδιαίτερη θέση το πιστολάκι των μαλλιών του/της τηλεπαρουσιαστή/στριας, για να παραφράσω λίγο τον Postman.

Ουσιαστικά θα αφαιρούνταν η δυνατότητα από τον κ. Σαμαρά δημιουργίας μιας εναλλακτικής ή τροποποιημένης πολιτικής, ακόμη και στο ίδιο πλαίσιο, άσχετα αν πολλοί πιστεύουν ότι δεν μπορεί να το κάμει. Στην εποχή βέβαια της τηλεοπτικής πραγματικότητας -και οι υπολογιστές τον τύπο της τηλεόρασης ακολουθούν- τα πάντα θα εξαρτηθούν από την ικανότητα των επιτελείων των κομμάτων να ζωγραφίζουν εικόνες.

Λόγω όμως του «συρσίματος» επί τόσον καιρό, το ιδιαίτερο πρόβλημα της κρίσης, καθώς και της αβεβαιότητας που παράγεται είναι η τροποποίηση ή αλλαγή των λεγόμενων «αγορών ρουτίνας». Η ρουτίνα ή η κανονικότητα της επανάληψης των αγορών είναι αναγκαία για μια ήδη δομημένη και κανονικοποιημένη οικονομία. Εάν, φέρ’ ειπείν, αλλάξει η ρουτίνα του γρήγορου φαγητού στην Αθήνα και ο καθένας κουβαλάει το κατσαρολάκι μαζί του, όπως το ’60, ή αλλάξει η ρουτίνα του τσίπουρου ή του καφέ σε επαρχιακές πόλεις, όπως ο Βόλος, η Λάρισα κ.λπ., η δημιουργία «νέων αγορών ρουτίνας» θα διαρκέσει πολύ και θα είναι πολύ δύσκολη και συγκεχυμένη. «Η απόρριψη ή η τροποποίηση της παράδοσης είναι μια μακρά και άνιση διαδικασία». Η αποκαλούμενη «δημοσιονομική διαχείριση», η οποία επρόκειτο-πρόκειται να γίνει διαφανής, ακόμη διορίζει στις λεγόμενες προσωποπαγείς ή προσωρινές θέσεις στο Δημόσιο. Μία ματιά στα ΦΕΚ τεύχος Γ’ από τον Ιανουάριο του 2011 θα σας πείσει.

Ηεμπειρία της αγοράς, κρίνοντας από τα αποτελέσματα του Μνημονίου, λείπει από τη συγκέντρωση των διδακτορικών που έκανε ο κ. Παπανδρέου μέσω του opengov. Ο ίδιος και η ομάδα των συνεργατών που επέλεξε απέτυχαν. Ισως δεν αντελήφθησαν εγκαίρως ποίοι θα ήταν «εντός» και ποίος «εκτός» κυβέρνησης, προεξάρχοντος κόμματος κ.λπ. Εξ ου και οι συνεχείς «διαβουλεύσεις».

Ο κ. Παπαδήμος διαχειρίζεται στην ουσία μια αποτυχία. Ας μην ξεχνάμε ότι οι κανονισμοί-οδηγίες περί χρέους, επιτοκίων, πληθωρισμού και κυρίως μόχλευσης καθορίζονται από το σύστημα της Ε.Ε. και βεβαίως δημιουργούν πολιτικές. Ο κ. Παπαδήμος, λόγου χάριν, ή ο κ. Μόντι θα επιλέξουν πολιτικές ως τεχνοκράτες ή ως πολιτικοί; Καλό θα ήταν οι εκλογές να μην καθυστερήσουν.

Σχολείο

  • Economist: Χωρίς τολμηρές αποφάσεις, τέλος το ευρώ

Οδεύει προς κατάρρευση, μόνο οι ηγέτες της ευρωζώνης μπορούν να το σώσουν

ΤΟ ΒΗΜΑ 24/11/2011

Economist: Χωρίς τολμηρές αποφάσεις, τέλος το ευρώ

Το ευρώ οδεύει με ταχύτητα προς την κατάρρευση του, εκτιμά ο Economist στο κύριο άρθρο του, και οι ηγέτες της Ευρωζώνης πρέπει άμεσα να πάρουν τολμηρές αποφάσεις για να την αποτρέψουν. Ο χρόνος λιγοστεύει επικίνδυνα, αλλά οι λύσεις υπάρχουν: ο Economist τάσσεται υπέρ της αποφασιστικής παρέμβασης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, των προτάσεων για ένα είδος ευρωομόλογου, σε συνδυασμό με αυστηρή πολιτική και μεταρρυθμίσεις στην ευρωπεριφέρεια για τις οποίες «ήδη δεσμεύτηκαν οι κυβερνήσεις».
Έχοντας στο εξώφυλλο ένα ευρώ που πέφτει σαν φλεγόμενος μετεωρίτης, ο Economist εκτιμά πως η κατάρρευση του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος θα προκαλέσει παγκόσμια ύφεση μεγαλύτερη αυτή του 2008-2009, χρεοκοπίες, καταρρεύσεις τραπεζών, σπάσιμο της Ευρωζώνης στα δύο απειλώντας ακόμα και την ίδια της Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι πιθανότητες για μία ασφαλή έξοδο από τη διογκούμενη κρίση μειώνονται με ταχύτητα, επισημαίνει ο Economist.
Μέσα ένα περιβάλλον περιορισμένης ρευστότητας, αντιδημοφιλών μέτρων λιτότητας και πτώσης της καταναλωτικής εμπιστοσύνης, το 2012 μπορεί να φέρει την Ευρωζώνη σε βαθιά ύφεση. Αυτό θα τροφοδοτήσει ένα φαύλο κύκλο ελλειμμάτων, λιτότητας και όλο και μεγαλύτερης δυσαρέσκειας.
Μόνο οι τολμηρές πολιτικές μπορούν να βγάλουν την Ευρώπη από αυτόν τον κύκλο, λέει ο Economist, αλλά οι Ευρωπαίοι ηγέτες «φαίνονται ανίκανοι ή απρόθυμοι να είναι αρκετά τολμηροί» και δεν έχουν ιδέες πώς να αντιμετωπίσουν την τρέχουσα κατάσταση.
Αν δεν δοθούν λύσεις, «το ευρώ μπορεί να καταρρεύσει μέσα σε εβδομάδες» αλλά, όπως προειδοποιεί ο Economist, όσο περνά ο καιρός, τόσο πιο τολμηρές αποφάσεις πρέπει να πάρουν οι ηγέτες.
Μόνο η ΕΚΤ μπορεί να παράσχει μία λύση που θα ανακουφίσει άμεσα το πρόβλημα. Πρέπει να γίνει ο πιστωτής έσχατης ανάγκης ή –αν δεν συμφωνήσουν οι κυβερνήσεις για αυτό– να συνεχίσει να αγοράζει κρατικά ομόλογα κυρίως της περιφέρειας, να μειώσει και άλλο τα επιτόκια και να εγκαινιάσει πολιτική πιστωτικής χαλάρωσης όπως έπραξε η Fed.
Αναγκαίο είναι ακόμη να καθιερώσει ένα είδος ευρωομολόγου όπως αυτό που πρότεινε η Κομισιόν. Η άρνηση της Γερμανίας να δεχτεί και αυτήν την πρόταση, χωρίς αλλαγή στάσης εκ μέρους της, εκτιμά το περιοδικό, θα φέρει σύντομα την καγκελάριο Μέρκελ μπροστά σε τετελεσμένα γεγονότα.

Σχολείο

«Νεογκωλικά οράματα

Του Μιχάλη Μητσού, ΤΑ ΝΕΑ 25.11.11

Ο στρατηγός Ντε Γκωλ είχε μια έμμονη ιδέα με την παγκόσμια επιρροή της χώρας του. Και φοβόταν ότι η δημιουργία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων θα οδηγούσε στη μείωση αυτής της επιρροής. Ανέθεσε λοιπόν το 1961 στον τότε πρεσβευτή της Γαλλίας στη Δανία, τον Κριστιάν Φουσέ, να επεξεργαστεί μια εναλλακτική λύση, που θα λεγόταν «Ενωση Κρατών» και θα εξασφάλιζε μια ισορροπία εξουσιών ευνοϊκή προς τη χώρα του. Αλλά η πρωτοβουλία δεν απέδωσε καρπούς. Η επιτυχία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και η έλλειψη ενθουσιασμού των άλλων χωρών για μια γαλλοκεντρική συμμαχία οδήγησαν το «Σχέδιο Φουσέ» στον σκουπιδοτενεκέ της Ιστορίας.

Οριστικά; Οχι. Οπως γράφει ο Αρνό Λεπαρμαντιέ στη Μοντ, ο Νικολά Σαρκοζί προσπαθεί μισό αιώνα αργότερα να ξαναδώσει ζωή σ’ εκείνο το σχέδιο. Ηδη από τη θέση του υπουργού Εσωτερικών του Ζακ Σιράκ, είχε προσπαθήσει να επιβάλει το 2003 ένα διευθυντήριο των μεγάλων χωρών (Γαλλία, Γερμανία, Βρετανία, Ιταλία, Ισπανία). Ο στόχος του ήταν να βάλει στην άκρη τις μικρές χώρες και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Αλλά η διεύρυνση της Ευρώπης δεν συμβιβαζόταν μ’ ένα τέτοιο σχέδιο. Η χρεοκοπία της Lehman Brothers, το 2008, πρόσφερε στον γάλλο Πρόεδρο μια δεύτερη ευκαιρία που θα του επέτρεπε επιπλέον να συμφιλιώσει τη Γαλλία του ΝΑΙ με τη Γαλλία του ΟΧΙ. Η πρότασή του για συγκρότηση ενός συμβουλίου ηγετών της ευρωζώνης προσέκρουσε όμως αυτή τη φορά στην αντίδραση της Ανγκελα Μέρκελ, η οποία φοβόταν ότι με τον τρόπο αυτό θα απομονωνόταν το Βερολίνο από τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, θα υπονομευόταν η εσωτερική αγορά και θα άνοιγε ο δρόμος για μια μη δημοκρατική Ευρώπη.

Ο Σαρκοζί δεν έβλεπε ποτέ με καλό μάτι την Ευρώπη των 27, καθώς θεωρεί ότι έχουν εκχωρηθεί υπερβολικές εξουσίες στην Κομισιόν. Σε τέσσερις βασικούς τομείς – την εσωτερική αγορά, τον ανταγωνισμό, το εμπόριο και την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων – θα ήθελε την επιστροφή της εθνικής κυριαρχίας. Η Κομισιόν δεν αρέσει ούτε στη Μέρκελ. Η τελευταία προσπαθεί τον τελευταίο καιρό να αποκτήσει τον έλεγχο των προϋπολογισμών της ευρωζώνης. Ο Σαρκοζί δεν είναι διατεθειμένος να δεχθεί κάτι τέτοιο, καθώς φοβάται την εξέγερση των λαών. Το αδιέξοδο έτσι είναι πλήρες. Και τα νεογκωλικά οράματα του γάλλου Προέδρου δεν θα γίνουν ποτέ πραγματικότητα.

Αρα; Η ευρωζώνη βρίσκεται πράγματι στο χείλος του γκρεμού; Ή μήπως θα δούμε μια διάσπαση ανάμεσα στον Βορρά και τον Νότο; Ενα τέτοιο σενάριο – απαντά ένας άλλος δημοσιογράφος της Μοντ, ο Φιλίπ Ρικάρ – θα σήμαινε ουσιαστικά την εξαφάνιση του ευρώ, αφού δύσκολα μπορεί κανείς να φανταστεί τη συμβίωση δύο ευρώ, ενός βόρειου και ενός νότιου. Το βέβαιο είναι ότι η νομισματική ένωση στην πρώτη της εκδοχή απέτυχε. Το ερώτημα είναι κατά πόσον θα καταστεί δυνατή η κατασκευή ενός άλλου οικοδομήματος ώστε να αποφευχθεί το μοιραίο.

Σχολείο

Η υπογραφή Σαμαρά και η εθνική αξιοπρέπεια

Γρηγόρης Καλφέλης, ΤΟ ΒΗΜΑ 25.11.11

Για μια ακόμη φορά βιώσαμε στη δημόσια σφαίρα αυτής της χώρας μια παρανοϊκή συζήτηση, όπου κάποιες αδιέξοδες εθνικιστικές φωνές, ήθελαν να μας πείσουν ότι η εθνική αξιοπρέπεια μιας χώρας εξαρτάται μονοδιάστατα από την υπογραφή του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης!
Όμως η εθνική αξιοπρέπεια είναι ένα βασανιστικό μέγεθος, που κερδίζεται κάθε μέρα σε βάθος χρόνου. Και χάνεται από άθλιες καθημερινές συμπεριφορές.
Έτσι καταρρακώνεται χυδαία αυτή η έννοια από την φοροδιαφυγή, όταν δηλαδή ευκατάστατοι γιατροί, δικηγόροι και επιχειρηματίες δεν δηλώνουν τα πραγματικά τους εισοδήματα και στερούν το ελληνικό κράτος από την πολύτιμη δυνατότητα να επιτύχει τους στοιχειώδεις στόχους του.

Να κτίσει σχολεία, νοσοκομεία και άλλες υποδομές! Αυτό είναι μια ανυπόφορη προσβολή της εθνικής μας αξιοπρέπειας, γιατί αδυνατίζει την κρατική μας οντότητα.
Και με την ευκαιρία αυτή θα ήθελα να αναφέρω και κάτι άλλο. Είναι θετικός μεν ο πρόσφατος συμβολισμός των συλλήψεων πολλών επιχειρηματιών που φοροδιαφεύγουν (κάτι που επιτρέπεται από το άρθρο 275 παρ. 3 της Ποινικής μας Δικονομίας), αλλά χρειάζονται και καταδίκες που θα οδηγήσουν στη φυλακή, γιατί μόνο έτσι θα αντιληφθούν οδυνηρά πολλοί συμπολίτες μας ότι δεν πρέπει να φοροδιαφεύγουν.
Επίσης η εθνική μας αξιοπρέπεια είχε χαθεί πανηγυρικά εδώ και χρόνια. Όταν δηλαδή στα καλά χρόνια που είχαμε μεγάλες εισροές κεφαλαίων από την Ευρώπη, εμείς δεν δημιουργούσαμε παραγωγική δομή, αλλά τα ρίχναμε όλα στην κατανάλωση για να ενισχύσουμε ένα κατάπτυστο ατομικιστικό μοντέλο ζωής (με «εορτοδάνεια» και ό,τι άλλο παράλογο μπορεί να φανταστεί κανείς).

Πράγμα που το πληρώνουμε σήμερα με φοβερό τίμημα, γιατί δεν έχουμε ισχυρό κράτος (Krugman, When Austerity Fails, Nytimes, 22/5/2011). Και για αυτό το κατάντημα ευθύνονται κυρίως οι διεφθαρμένες πολιτικές ελίτ που κυβέρνησαν αυτόν τον τόπο (αλλά και οι πολίτες που αφομοίωσαν τη διαφθορά και την έκαναν τρόπο ζωής).
Ας μη «πιπιλίζουμε», λοιπόν, μονότονα την θεωρία για τους ευρωπαϊκούς εκβιασμούς, γιατί αν είχαμε μια ισχυρή οικονομία, τότε δεν θα ήμασταν σαν χώρα κολλημένοι στον τοίχο, ούτε θα εξαρτιόμασταν από τα θλιβερά δισεκατομμύρια των δανειστών μας.
Επομένως για μια ακόμη φορά τα media (με τα αξιοθρήνητα δελτία των «οκτώ») και τα χρεοκοπημένα πολιτικά κόμματα έστειλαν στον κόσμο απλοϊκά μηνύματα εικονικότητας και εξαπάτησης (σε ότι αφορά την έννοια της εθνικής αξιοπρέπειας).
Όμως αυτή η ιστορία αποκάλυψε και κάτι άλλο. Ότι, δηλαδή, εξακολουθεί να υπάρχει στον ευρύτερο συντηρητικό χώρο ένα αποστεωμένο τμήμα, που προσεγγίζει την έννοια του έθνους με τα πιο φθαρμένα «εμφυλιοπολεμικά» συστατικά (που θυμίζουν λίγο – πολύ τα γνωστά περί πατρίδας, οικογένειας και θρησκείας). Και αυτό το ζήσαμε μεγαλοπρεπώς αυτές τις μέρες με όλους εκείνους που έδιναν τις περίφημες ηρωικές συμβουλές στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης για να μην υπογράψει.

Όμως σήμερα οι εθνικές ταυτότητες διαμορφώνονται μέσα από τη ροή των δημόσιων διαλόγων της κοινωνίας των πολιτών (Ρόρτυ, «Η αριστερή σκέψη στην Αμερική του 20ου αιώνα», εκδ. Πόλις). Έτσι, το βασικό ζήτημα είναι άλλο: Δηλαδή, τι είναι αυτό που θα πρέπει να προσπαθήσουμε να γίνουμε; Και κυρίως: θέλουμε να παραμείνουμε στην Ευρώπη, που σήμερα μεν βρίσκεται κάτω από την αποκρουστική ηγεμονία της Μέρκελ, αλλά που αύριο μπορεί να έχει μια διαφορετική ταυτότητα; Και ήδη η Κομισιόν πρότεινε δειλά τα περίφημα ευρωομόλογα (μετά την πρωτοφανή επίθεση των αγορών ακόμη και στη Γερμανία). Ή θέλουμε να χρεοκοπήσουμε και να γίνουμε μια γραφική εναλλακτική μορφή της Αλβανίας;

Και αν ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης δεν υπονόμευε επί δύο συνεχή χρόνια οποιοδήποτε σχέδιο διάσωσης, τότε και η διαπραγματευτική μας θέση – ως κράτος – θα ήταν πιο ισχυρή και ο ίδιος δεν θα έκανε μέσα σε δεκαπέντε μέρες μια κολοσσιαία ιδεολογική μεταστροφή (πράγμα που απαξιώνει ακόμη περισσότερο τους πολιτικούς συνολικά). Και είναι επίσης λυπηρό ότι και σοβαρές φωνές από τη Δημοκρατική Αριστερά υιοθέτησαν αυτή τη ρηχή εθνικιστική λογική, κάτι που δεν ταιριάζει σε μια Αριστερά (η οποία δεν θέλει να είναι απλός θεατής των εξελίξεων).
Ποιο είναι το συμπέρασμα; Όλες αυτές τις μέρες πολύ έπαιξαν απαράδεκτα με μια πλαστή έννοια της εθνικής αξιοπρέπειας!

Ο κ. Γρηγόρης Καλφέλης είναι Καθηγητής της Νομικής Σχολής του Α.Π.Θ 
 

Σχολείο

Πολυετή βαρυχειμωνιά προβλέπουν 30 οικονομολόγοι

Του ΜΠΑΜΠΗ ΜΙΧΑΛΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 25.11.11

Θα περάσουν χρόνια έως ότου η Ελλάδα και οι υπόλοιπες χώρες της περιφέρειας της ευρωζώνης καταφέρουν να ορθοποδήσουν από την ύφεση ή την υποτονική ανάπτυξη, την υψηλή ανεργία και τα ελλείμματα.

Τριάντα οικονομολόγοι, που συμμετείχαν σε σχετική έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε από το Reuters την προηγούμενη εβδομάδα, πιστεύουν ότι η έξοδος της χώρας μας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και της Ιρλανδίας από τη σημερινή κρίση θα πάρει πολύ περισσότερο χρόνο από αυτόν που εκτιμούν σήμερα οι κυβερνήσεις. Προβλέπουν χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης για το 2012 και το 2013 και την ανεργία να παραμένει στα σημερινά εκρηκτικά επίπεδα, τουλάχιστον ώς το 2014.

Ειδικά για την Ελλάδα, οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η οικονομία θα βιώσει τη μεγαλύτερη σε διάρκεια ύφεση από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η μέση πρόβλεψη είναι ότι το ελληνικό ΑΕΠ θα συρρικνωθεί -για πέμπτο συνεχόμενο χρόνο- το 2012 κατά 3%, ενώ για το 2013 δεν βλέπουν καθόλου ανάπτυξη. Εκτιμήσεις οι οποίες είναι εμφανώς χειρότερες σε σχέση με αυτές του Μεσοπρόθεσμου και οι οποίες μιλούν για ύφεση 3% το 2012 και ανάπτυξη 2,1% το 2013.

Παράλληλα, προβλέπουν ότι η επίσημη ανεργία θα ξεπεράσει το 18% το 2012, ενώ στους νέους θα εκτοξευθεί αντίστοιχα ώς το 44%. Οπως υπογραμμίζουν, αυτή η παρατεταμένη καθίζηση της ελληνικής οικονομίας είναι κυρίως αποτέλεσμα των τεράστιων περικοπών στους μισθούς και τις συντάξεις του δημόσιου τομέα, των σημαντικών απωλειών θέσεων εργασίας στον ιδιωτικό τομέα και της αύξησης των φόρων. Μέτρα που επιβλήθηκαν στο πλαίσιο των συμφωνιών δανειοδότησης που υπέγραψε η ελληνική κυβέρνηση με τους διεθνείς πιστωτές.

Εξίσου απογοητευτικές είναι, όμως, οι προβλέψεις των οικονομολόγων και για τις υπόλοιπες χώρες.

Για την Πορτογαλία βλέπουν ότι η οικονομία της θα βιώσει τη χειρότερη ύφεση από τη δεκαετία του ’70. Ετιμούν ότι, λόγω των σκληρών μέτρων λιτότητας, το πορτογαλικό ΑΕΠ θα συρρικνωθεί κατά 1,6% φέτος, κατά 2,9% το 2012 και 0,9% το 2013.

Για την Ιρλανδία προβλέπουν ανάπτυξη 1,6% φέτος, 0,7% το 2012 και 2% το 2013. Θεωρούν, όμως, το στόχο της κυβέρνησης για μέσο ρυθμό ανάπτυξης 2,8% από το 2013 ώς το 2015 υπεραισιόδοξο και προειδοποιούν για τις αρνητικές επιπτώσεις που θα έχει στην ανάπτυξη της προσανατολισμένης στις εξαγωγές οικονομίας η επιβράδυνση της ευρωζώνης.

Τέλος, για την Ισπανία προβλέπουν ανάπτυξη 0,7% φέτος, αλλά καθόλου ανάπτυξη για το 2012 -έναντι της εκτίμησης της κυβέρνησης για 0,8% και 2,3% αντίστοιχα. Για το 2013 βλέπουν 1,2%. Ωστόσο, βλέπουν ότι η ανεργία θα παραμείνει ώς τότε πάνω από το 20%.

Σχολείο

Ο Σαμαράς, η σωστή δόση και η θύελλα

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΡΕΛΙΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 25.11.11

Μικρή αναδρομή: Τον Ιούλιο του 1983, η πρώτη κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου υπέγραψε την ανανέωση της συμφωνίας παραμονής των αμερικανικών βάσεων στην Ελλάδα. Την ίδια μέρα οι οργανώσεις του ΠΑΣΟΚ έκαναν διαδηλώσεις με σύνθημα «οι βάσεις φεύγουν, ο αγώνας δικαιώνεται»!

Πώς το θυμηθήκαμε; Ακούγοντας τη νυχτερινή (Τετάρτη βράδυ) δήλωση του Αντώνη Σαμαρά «τα πετύχαμε όλα». Είχε προηγηθεί η επιστολή του προς τους Ευρωπαίους ηγέτες, την οποία μάλλον αποδέχονται ασμένως. Αν με το «όλα» εννοεί ότι θα ‘ρθουν τα λεφτά της έκτης δόσης, προσυπογράφουμε. Αν (εξακολουθεί να) εννοεί ότι «δεν υπέκυψε» και τα άλλα λαϊκίστικα και, δήθεν, πατριωτικά, καλύτερα να διαβάσει και να ακούσει τι του σέρνουν ορισμένοι από τους «φίλους» και μέχρι χθες «στυλοβάτες» του.

Ενας εργαζόμενος, ένας επιχειρηματίας, ένας πρωθυπουργός, μια χώρα μπορεί -και πρέπει- να αισθάνονται εθνικά υπερήφανοι και ανεξάρτητοι, υπό μία απαράβατη προϋπόθεση: ότι μπορούν να στέκονται στα πόδια τους με την εργασία και την παραγωγή τους. Ακόμα κι αν δανείζονται, μπορούν να το κάνουν με όρους ισοτιμίας, εφ’όσον είναι φερέγγυοι. Μπορεί, εν τέλει, να είναι αξιοπρεπείς. Ποιος δεν το έχει νιώσει αυτό, όταν μια τράπεζα του ζητάει διπλές και τριπλές εγγυήσεις, για να του χορηγήσει ένα δάνειο;

Τα δύο τελευταία χρόνια η χώρα έχει χάσει τη δυνατότητα να διαπραγματεύεται με στοιχειώδεις όρους αμοιβαιότητας. Σε πολλά έχει χάσει και την αξιοπρέπειά της. Οσα γίνονται αυτές τις μέρες είναι απλώς η αφορμή. Οι αιτίες ανάγονται σε όσα έγιναν -ή δεν έγιναν- από τότε που άρχισε η κρίση (στα μέσα του 2008) ώς τον προηγούμενο μήνα. Δεν είναι ώρα να αναλυθούν ξανά οι ευθύνες των δύο κυβερνήσεων (Καραμανλή και Παπανδρέου), το σήμερα μετράει και, κυρίως, το αύριο.

Οσοι είδαν το αποτέλεσμα της συνάντησης των Κανών, με τους Ευρωπαίους ουσιαστικά να απαγορεύουν στον πρωθυπουργό μιας χώρας να προσφύγει στη λαϊκή ετυμηγορία (δημοψήφισμα), ένιωσαν ανάμικτα συναισθήματα. Από απέχθεια και οργή ώς μελαγχολία. Αλλά γι’ αυτό φταίνε η Μέρκελ και ο Σαρκοζί; Ή μήπως ο δικός μας πρωθυπουργός, ο οποίος λίγες μέρες πριν είχε συνυπογράψει μαζί τους μια συμφωνία και, για να ξεφύγει από το αδιέξοδό του, αποπειράθηκε να απαλλαγεί από την ευθύνη, χωρίς καμία προσυνεννόηση μαζί τους;

Ακολούθησε το σίριαλ με την «υπογραφή» του Σαμαρά. Αλήθεια, η απαίτηση των Ευρωπαίων ήταν για να «ταπεινώσουν» και τον ίδιο και τη χώρα, όπως ισχυρίζονται ορισμένοι έμποροι του πατριωτισμού, μέχρι πρότινος «φίλοι» του Σαμαρά, που τώρα αισθάνονται σαν απατημένοι σύζυγοι;

Ας σκεφθούμε. Τι άκουγαν όλο το προηγούμενο διάστημα οι Ευρωπαίοι; Οι παλινωδίες του Παπανδρέου είναι γνωστές. Ο Σαμαράς συμφωνούσε μεν με τους στόχους της συμφωνίας της 26ης Οκτωβρίου, αλλά όχι και με τα μέτρα που τη συνόδευαν. Ζητούσε εδώ και τώρα εκλογές, αλλά στο τέλος συμβιβάστηκε με την κυβέρνηση Παπαδήμου (την οποία κάποιοι θεοπάλαβοι δικοί του σύμβουλοι και φίλοι χαρακτήριζαν… κοινοβουλευτική χούντα!) και εκλογές σε τρεις μήνες. Εβαλε δύο κορυφαία στελέχη του στην κυβέρνηση και τον οικονομικό του σύμβουλο, αλλά -λέει- δεν συγκυβερνάει! Θέλει και να κυβερνάει και να αντιπολιτεύεται!

Τι καταλάβαιναν από όλα αυτά οι Ευρωπαίοι; Οτι είναι δίβουλος. Οτι ήθελε να πατάει σε δύο βάρκες. Συμφωνούσε με το αυστηρό πλαίσιο της συμφωνίας, για να μην μπει σε κίνδυνο η έκτη δόση, αλλά και χωρίς ισχυρή δέσμευση, ώστε να λέει στους δικούς τους ότι «δεν υποκύπτει». Ωσπου έφτασε ο κόμπος στο χτένι, αναγκάστηκε να κάνει άλλη μια «τούμπα» («κωλοτούμπες» κάνει μόνο ο Καρατζαφέρης…) και να στείλει την επιστολή.

Βέβαια, τώρα πρέπει να καλέσει το φίλο του Φαήλο και να του εξηγήσει ότι δεν είναι «χάρτινη» η απειλή για την έκτη δόση (αλλιώς γιατί να υποχρεωθεί να στέλνει επιστολές δεξιά κι αριστερά;). Πρέπει να πείσει τον, επίσης φίλο του, Χάρρυ Κλυνν ότι δεν υπέγραψε «τον ενταφιασμό της Ελλάδας»! Ευκολότερα θα πείσει τον πολυλογά Γιάννη Μανώλη, αν του ψιθυρίσει ότι, χωρίς την έκτη δόση, μπορεί και να μην πάρει τη σύνταξή του και η Ν.Δ. να μην μπορεί να πληρώσει τους υπαλλήλους της.

Σίγουρα δεν πρόκειται να πείσει όσους (μέχρι πρότινος αβανταδόρους του) στα μέσα ενημέρωσης αισθάνονται «προδομένοι» από την επιστολή που έστειλε και αλυχτάνε πρωί πρωί σε κάποιες εκπομπές, λέγοντάς του ότι μετέχει στην… «τριμερή χουντική συγκυβέρνηση», η οποία υπηρετεί τους… «ξένους εισβολείς»!

Το καλύτερο, βέβαια, θα ήταν να τους γράψει στα παλιά του τα παπούτσια. Η τελική απόφασή του ήταν αυτονόητη και γι’ αυτό σωστή. Ομως, το πρόβλημα της Ελλάδας δεν λύθηκε με την έκτη δόση. Ούτε με την έβδομη που θα ακολουθήσει. Την ώρα που η ευρωζώνη κλυδωνίζεται, ούτε ο Σαμαράς ούτε ο Παπανδρέου έχουν άλλα περιθώρια να παίζουν μικροπολιτικά παιχνιδάκια. Ας κάτσουν κάτω με τον Παπαδήμο να δουν πώς μπορούν να σώσουν ό,τι ακόμη σώζεται μέσα στη γενικότερη θύελλα.

Κατηγορίες:πολιτική Ετικέτες: , , , ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: