Αρχική > πολιτική > Κορφολόγημα πολιτικής αρθρογραφίας 21.11.11

Κορφολόγημα πολιτικής αρθρογραφίας 21.11.11

clip_image002Πόσο κινδυνεύει η ευρωζώνη

Του ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΟΣ ΜΑΡΑΒΕΓΙΑ
Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 20.11.11

Τις τελευταίες μέρες παρατηρείται μια νέα επικίνδυνη επιδείνωση της κρίσης στην ευρωζώνη. Εκτός από τις μικρές και αδύναμες οικονομίες της Ελλάδας, Πορτογαλίας και Ιρλανδίας, οι οποίες έχουν ζητήσει τη συνδρομή του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού και του ΔΝΤ, μεγάλες και πολύ ισχυρότερες οικονομίες, όπως αυτές της Ιταλίας, Ισπανίας, Βελγίου, Αυστρίας και εν μέρει της Γαλλίας αντιμετωπίζουν μεγάλη αύξηση στο κόστος δανεισμού τους.

Ιδιαίτερα, η Ιταλία και η Ισπανία αντιμετωπίζουν επιτόκια πάνω από 6%, ποσοστό δηλαδή που αποτελεί το όριο για έξοδο από τις αγορές και προσφυγή στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό. Η άνοδος αυτή των επιτοκίων δανεισμού μπορεί να οδηγήσει στη διάλυση της ευρωζώνης όπως τη γνωρίζουμε σήμερα ή και σε αλλαγή οικονομικής πολιτικής, δεδομένου ότι δεν είναι δυνατόν τόσο μεγάλες οικονομίες, όπως αυτή της Ιταλίας και της Ισπανίας, να ενταχθούν για τη δανειοδότησή τους στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό. Οι οικονομίες αυτές αποτελούν περίπου το 1/3 του ΑΕΠ της ευρωζώνης (17% Ιταλία, 13% Ισπανία) και συνεπώς είναι αδύνατον να καλυφθούν με ευρωπαϊκά δανειακά κεφάλαια.

Τι συμβαίνει, όμως, και οι διεθνείς αγορές παρουσιάζουν «νευρικότητα» στην περίπτωση της Ιταλίας και της Ισπανίας αλλά και, σε μικρότερο βαθμό, άλλων ισχυρότερων χωρών με καλύτερες επιδόσεις, δεδομένου ότι δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί η οικονομική δυνατότητα να αποπληρώσουν τα χρέη τους, εφόσον διαθέτουν βιομηχανικό δυναμικό και σημαντικό εξαγωγικό εμπόριο;

Επιπλέον, τα δεδομένα σχετικά με το χρέος και το έλλειμμα του προϋπολογισμού τους δεν δικαιολογούν μια τόσο μεγάλη ανησυχία. Η Ιταλία και η Ισπανία έχουν χρέος 120% και 70% ΑΕΠ και έλλειμμα 4% και 6,5% ΑΕΠ αντιστοίχως, το 2011. Η οικονομική τους κατάσταση είναι πολύ καλύτερη από αυτήν που υπάρχει στις τρεις χώρες που βρίσκονται εκτός αγορών (Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιρλανδία). Και οι δυο προαναφερόμενες χώρες έχουν ήδη πάρει σοβαρά μέτρα λιτότητας, όπως επιτάσσουν οι δανειστές, προκειμένου να επιτύχουν σταδιακή δημοσιονομική προσαρμογή, ενώ οι προβλέψεις για τα επόμενα χρόνια δεν είναι δυσοίωνες.

Ενδεχομένως, η αύξηση του κόστους δανεισμού να παρατηρείται για συγκυριακούς ή/και προληπτικούς λόγους, μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία της συγκρότησης νέας κυβέρνησης στην Ιταλία και να πραγματοποιηθούν οι εκλογές στην Ισπανία. Μπορεί επίσης οι αγορές να ανησυχούν για τον προβλεπόμενο εξαιρετικά χαμηλό ρυθμό ανάπτυξης στην ευρωζώνη (0,5% το 2012). Μπορεί, όμως, η αύξηση των επιτοκίων να είναι περισσότερο δομική, δηλαδή να προεξοφλείται από τις αγορές μια πιθανή αλλαγή στάσης της Γερμανίας έναντι της ευρωζώνης, έπειτα από διάφορα δημοσιεύματα για τη δημιουργία ενός «σκληρού» ευρώ για τις ισχυρές χώρες και ενός «περιφερειακού» λιγότερο σκληρού ευρώ για τις λιγότερο ισχυρές χώρες. Μπορεί, επίσης, οι αγορές να αντιδρούν στο «κούρεμα» των ελληνικών ομολόγων ή και στην πιθανότητα εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ, που σήμερα δεν αποτελεί μόνο θεωρητική υπόθεση. Μπορεί, τέλος, να δοκιμάζουν τα όρια της εμμονής της Γερμανίας να μην επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να παρεμβαίνει αγοράζοντας κρατικά ομόλογα και παρέχοντας έτσι ρευστότητα σε όλες τις λιγότερο ισχυρές χώρες της ευρωζώνης, εφόσον δεν υπάρχει άλλος διαθέσιμος τρόπος διάσωσης των μεγαλύτερων από αυτές.

Οπως και να έχει το ζήτημα, είναι σημαντικό να μη βρίσκεται στο επίκεντρο μόνο η Ελλάδα, προκειμένου η σημερινή κυβέρνηση να αντιμετωπίσει τα ελληνικά προβλήματα με κύριους στόχους τη δημιουργία πρωτογενούς πλεονάσματος στον προϋπολογισμό του 2012 και την οριστικοποίηση των συμφωνιών της 26ης-27ης Οκτωβρίου 2011. Οι στόχοι αυτοί πρέπει να επιτευχθούν για το συμφέρον της χώρας μας ανεξάρτητα από τη μακροπρόθεσμη εξέλιξη της ευρωζώνης.

Σχολείο

 

Ψήφος εμπιστοσύνης χωρίς προοπτική

Του ΝΙΚΟΥ ΚΟΤΖΙΑ Συγγραφέα, καθηγητή του Πανεπιστημίου Πειραιώς ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 20.11.11

Η Ελλάδα χάνει χρόνο και δεν συζητά επί της ουσίας. Σαν κάποιον που κάθεται σε καφενείο και διηγείται ιστοριούλες χωρίς μνήμη και μέλλον. Τα πρώτα ονόματα της πολιτικής σκηνής του Κόμματος του Μνημονίου παρέλασαν ομιλούντες στη Βουλή, επιβεβαιώνοντας το γεγονός ότι δεν διαθέτουν σχέδιο για το μέλλον της χώρας, ενώ αγνοούν τις εξελίξεις στην Ε.Ε.

Τα τύμπανα της πτώχευσης κτυπούν εκκωφαντικά. Ομως οι ντόπιες κυρίαρχες ομάδες για άλλα ενδιαφέρονται. Ετοιμάζονται να κάνουν μια τελευταία μεγάλη αρπαχτή. Ειδικότερα οι τραπεζίτες να διασφαλίσουν την κοινωνικά προκλητική «προνομιούχα μετοχή» που ελπίζουν να επιβάλει ο συνάδελφός τους νέος πρωθυπουργός. Ως δημοσιονομικό αντίβαρο σε αυτά, ετοιμάζεται η λεηλασία μισθών και συντάξεων. Η εκχώρηση δημόσιας περιουσίας και νέες εγγυήσεις στους δανειστές. Η αύξηση επιτοκίων στα ομόλογα που θα παραδώσουν σε αντικατάσταση των παλαιοτέρων.

Σχέδιο διάσωσης της χώρας δεν υπάρχει από την ελληνική κυβέρνηση. Απλά καλείται ως γραφειοκρατική μηχανή να υλοποιήσει τις αποφάσεις του ευρωπαϊκού διευθυντηρίου, που έχει διαφορετικά κριτήρια και στοχεύσεις από εκείνα τα οποία όφειλε να έχει μια πατριωτική-ευρωπαϊκά σκεπτόμενη κυβέρνηση. Διότι οι επιλογές του διευθυντηρίου υπονομεύουν στη συνείδηση των πολιτών της Ε.Ε. την ίδια την προοπτική μιας δημοκρατικής πολιτικά ενοποιημένης φιλειρηνικής Ευρώπης.

Πριν λίγες ημέρες ο βρετανός πρωθυπουργός Κάμερον, απαντώντας στη Μέρκελ, έκφρασε τον ανερχόμενο ευρωσκεπτικισμό που υπάρχει στην κοινωνία της τρίτης μεγαλύτερης δύναμης στην Ε.Ε. Ευρωσκεπτικισμός που έχει κερδίσει σημαντικές θέσεις και στο Εργατικό Κόμμα. Εξέφρασε την αντίθεσή του σε περισσότερη ολοκλήρωση. Ενα «περισσότερο» που η Μέρκελ το ορίζει ως περισσότερη πειθαρχία, ως υποταγή στα νομισματικά μεγέθη και ως συσσώρευση μέσων τιμωρίας του «αποκλίνοντα» Νότου.

Η Ιταλία, η χώρα με την πιο φιλική κοινωνία προς την Ε.Ε., η τρίτη ισχυρότερη δύναμη στην ευρωζώνη, βρίσκεται σε βαθιά κρίση. Μέχρι την άνοιξη του 2012 θα πρέπει να βρει 300 δισεκατομμύρια ευρώ για να πληρώσει τους δανειστές της. Κάτι που σήμερα φαντάζει απίθανο. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο αν διασφαλιστούν τρία μέτρα από τους κεντρικούς μηχανισμούς της Ευρώπης: α) Να κόψει χρήμα η ΕΚΤ. Αυτό το χρήμα θα γεννήσει πληθωρισμό, αλλά θα δώσει και ρευστότητα. Ταυτόχρονα, σύμφωνα με έναν πρώτο υπολογισμό, κάθε 6% πληθωρισμού μειώνει ανά πέντε χρόνια την αξία των δανείων κατά 20%! Μειώνει βέβαια και την αξία των μισθών και των συντάξεων, αλλά αυτό το κάνει έτσι και αλλιώς η εσωτερική υποτίμηση. β) Να αποφασιστεί να δανείζει η ΕΚΤ τα κράτη όπως τις τράπεζες, δηλαδή με 1,25%-1,5% και όχι με 5,5%-7%. Και τέλος γ) να ενισχυθεί ο κεντρικός μηχανισμός σταθεροποίησης της Ε.Ε. στα τρία τρισεκατομμύρια σε συνδυασμό με την έκδοση ευρωομολόγων. Αν δεν υπάρξει ένας συνδυασμός από αυτά τα μέτρα τότε η Ιταλία θα χρεοκοπήσει και η ευρωζώνη θα διαλυθεί.

Εάν ληφθούν τα προαναφερθέντα μέτρα και συνδυαστούν με σειρά δικών μας, όπως είναι η μη αναγνώριση παράνομου χρέους, η ανακατανομή των βαρών στο εσωτερικό της χώρας, η προώθηση μιας κοινωνικά δίκαιης αναπτυξιακής πολιτικής, τότε ίσως υπάρξει λύση του «ελληνικού προβλήματος». Αλλιώς η χρεοκοπία είναι προ των πυλών, χειρότερη της Ιταλικής, διότι θα συνδυαστούν τα αρνητικά της χρεοκοπίας με την προηγηθείσα παράδοση πλούτου, δημόσιας περιουσίας και κυριαρχίας.

Σχολείο

 

Η χούντα τής υπερεθνικής ελίτ

Του ΤΑΚΗ ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΥ
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 19.11.11

Οπως έγραφε προχθές ένα έγκυρο όργανο της υπερεθνικής ελίτ, οι «Financial Times», «η ευρωζώνη, όντας αντιμέτωπη με αναταραχή στις επαρχίες, απέστειλε σε αυτές δύο νέους κυβερνήτες: στη θέση του αλλοπρόσαλλου Παπανδρέου τον πρώην αντιπρόεδρο της ΕΚΤ και στη θέση του απείθαρχου Μπερλουσκόνι τον Μόντι, πρώην επικεφαλής της πολιτικής ανταγωνισμού στην Κομισιόν».1 Εκείνο που παρέλειψε η εφημερίδα να αναφέρει είναι ότι και οι δύο, μαζί με στελέχη πολυεθνικών κ.λπ., είναι μέλη της Τριμερούς Επιτροπής (Trilateral Commission),2 δηλαδή της επιτροπής που ίδρυσε ο Ροκφέλερ το 1973, όταν οι πολυεθνικές μορφοποιούσαν την άτυπη υπερεθνική ελίτ που θα διαχειριζόταν την τότε αναδυόμενη διεθνοποιημένη καπιταλιστική οικονομία της αγοράς.

Η επιτροπή αυτή, υποτίθεται, είχε στόχο την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των τριών κύριων συνιστωσών της υπερεθνικής ελίτ (ΗΠΑ, Ευρώπη, Ιαπωνία) αλλά, στην πραγματικότητα, αποτελούσε βασικό όργανο για την προώθηση μελών της στη διαχείριση της Νέας Τάξης που καθιέρωνε η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση. Επιπρόσθετα, και οι δύο (μαζί με τον Ντράγκι, τον νέο πρόεδρο της ΕΚΤ) ανήκουν, «σε διάφορους βαθμούς», όπως σημειώνει η έγκυρη «Le Monde»3, στο ευρωπαϊκό τμήμα της γνωστής Goldman Sachs, κύριου «στελέχους» της υπερεθνικής ελίτ!

Σήμερα, για πρώτη φορά στη μεταπολεμική Ιστορία της, η Ελλάδα κυβερνάται από έναν μη εκλεγμένο από το Λαό τεχνοκράτη που, τυπικά, τον διόρισαν κόμματα χωρίς την παραμικρή λαϊκή εντολή για την καταστροφική πολιτική τους και, ουσιαστικά, η ίδια η υπερεθνική ελίτ. Και όλα αυτά, με τη σύμπραξη ενός εθνικιστικού κόμματος-μαϊμού (το μοναδικό σημαντικό ευρωπαϊκό «εθνικιστικό» κόμμα -στην πραγματικότητα, απλά ακροδεξιό και ρατσιστικό- υπέρ της Ε.Ε.!).

Δεν είναι λοιπόν περίεργο ότι η νέα αυτή διακομματική χούντα, που διαδέχθηκε την προηγούμενη μονοκομματική χούντα, η οποία χωρίς την παραμικρή λαϊκή νομιμοποίηση εισήγαγε τα πιο κτηνώδη μέτρα κατά των λαϊκών στρωμάτων στην Ιστορία μας (μέχρι την εγκληματική διακοπή του ηλεκτρικού ρεύματος, ενός βασικού για την επιβίωση αγαθού, σε όποιον δεν πληρώνει το χαράτσι υπέρ των ελίτ!), δεν έχει βέβαια στόχο τη «σωτηρία της Πατρίδας» όπως ισχυρίζεται. Απλά έχει στόχο να σώσει τις τσέπες των τραπεζιτών δανειστών μας στο εξωτερικό, μέσα από την ελαχιστοποίηση των ζημιών τους, καθώς και να προωθήσει γενικότερα τα συμφέροντα της «απάτριδος» υπερεθνικής ελίτ του κεφαλαίου και των ντόπιων ελίτ και προνομιούχων στρωμάτων, δηλαδή μιας μικρής μειοψηφίας του ελληνικού λαού, σε βάρος βέβαια των λαϊκών στρωμάτων.

Ετσι ο «διαπρεπής τεχνοκράτης και ακαδημαϊκός πρωθυπουργός»,4 που καλείται να μας «σώσει», στην πραγματικότητα ψεύδεται ασύστολα όταν καταστροφολογεί για τις συνέπειες της εξόδου από την Ε.Ε., τη στιγμή που άλλοι, απείρως σημαντικότεροι από αυτόν (αλλά και από παρόμοια με αυτόν πανεπιστημιακά παπαγαλάκια στην Ελλάδα) διεθνείς οικονομολόγοι, που δεν λειτουργούν όμως ως «άνθρωποι της υπερεθνικής ελίτ στην Αθήνα», δείχνουν ότι δεν υπάρχει διέξοδος από την καταστροφική κρίση της Ελλάδος μέσα στην ευρωζώνη – ή θα έλεγα σωστότερα μέσα στην Ε.Ε., εφ’όσον η ένταξή μας σε αυτή είναι η απώτερη αιτία της έντασης της χρόνιας κρίσης μας.5

Και όλα αυτά, βέβαια, με προφανή στόχο να τρομοκρατήσει την «πλειοψηφία των νοικοκυραίων», οι οποίοι φτωχοποιούνται ραγδαία, ότι δήθεν δεν υπάρχει εναλλακτική λύση από την αποικιοκρατική δανειακή σύμβαση που μας καταδικάζει σε θέση τυπικού προτεκτοράτου της υπερεθνικής ελίτ, με μόνιμη ανεργία πάνω από 20% του πληθυσμού και διπλάσια ανεργία ανάμεσα στους νέους. Δηλαδή, από τα Μνημόνια που μας καταδικάζουν να γίνουμε ένα Μεξικό της ευρωπαϊκής περιφέρειας, συνεχώς χρεωμένο και απόλυτα εξαρτημένο, το οποίο θα έχει στο μεταξύ ξεπουλήσει και κάθε κοινωνικό πλούτο στις εξευτελιστικές τιμές που επιβάλλουν οι «αγορές».

Τώρα, που σύσσωμη η πολιτική και οικονομική ελίτ, καθώς και η πανεπιστημιακή και η μιντιακή ελίτ και οι περισσότεροι από την ελληνική «κουλτούρα», ρητά ή σιωπηρά επιδοκιμάζουν τη χούντα της υπερεθνικής ελίτ («για να μην καταστραφούμε»!) και συμπαρατάσσονται σε ένα Μαύρο Μέτωπο, η διάκριση «αυτοί» ή «εμείς» γίνεται περισσότερο φανερή παρά ποτέ. «Αυτοί», οι ελίτ και τα προνομιούχα κοινωνικά στρώματα, και «εμείς», η μεγάλη πλειονότητα του λαού, κυρίως στα λαϊκά στρώματα, που θα πληρώσουν πολύ ακριβά τη μετατροπή της χώρας και σε τυπικό προτεκτοράτο. Αυτονόητη, επομένως, και η μοναδική διέξοδος από τον ολοκληρωτικό εξανδραποδισμό μας ως λαού στα χέρια της υπερεθνικής ελίτ και των «ανθρώπων της» στην Ελλάδα: η δημιουργία ενός παλλαϊκού Μετώπου Εθνικής και Κοινωνικής Απελευθέρωσης που θα ενώσει όλους, ανένταχτους ή οργανωμένους, κάτω από ένα ελάχιστο πρόγραμμα με κοινούς στόχους τη μονομερή έξοδο από την Ε.Ε. (όχι απλά το ευρώ), την άρνηση πληρωμής του Χρέους και την άμεση απαλλοτρίωση του ιδιωτικοποιημένου κοινωνικού πλούτου, μαζί με τα απαραίτητα συμπληρωματικά μέτρα. Αλλά θα επανέλθω.

http://www.inclusivedemocracy.org/fotopoulos

1. Martin Wolf, «Europe must not allow Rome to burn», «Financial Times», 15/11/2011.

2. Α. Μπουγάτσου, «Ε», 11/11/2011.

3. Βλ. «Goldman Sachs, le trait d’union entre Mario Draghi, Mario Monti et Lucas Papademos», «Le Monde», 14/11/2011.

4. Κ. Μπέης, «Ε», 15/11/2011.

5. Βλ. Τ. Φωτόπουλος, «Η Ελλάδα ως προτεκτοράτο της υπερεθνικής ελίτ» (Γόρδιος, Νοέμβρης 2010), Μέρος Γ’.

Σχολείο

Οπως και πριν από 2.000 χρόνια

Του Μιχάλη Μητσού, ΤΑ ΝΕΑ 18.11.11

Μια ξένη αντιπροσωπεία που αντιπροσωπεύει μια ισχυρή συμμαχία φτάνει μια μέρα σε μια μικρή χώρα της Μεσογείου και απευθύνει τελεσίγραφο: ή θα παραχωρήσετε την εθνική σας κυριαρχία, θα ενταχθείτε στη συμμαχία μας και θα πληρώσετε έναν εξωφρενικό φόρο ή θα σας καταστρέψουμε. Οι πολιτικοί ηγέτες της χώρας αυτής προβάλλουν διάφορα επιχειρήματα προσπαθώντας να αποφύγουν τον εκβιασμό, αλλά οι ξένοι είναι ανένδοτοι. Μάταια επιμένουν οι εκπρόσωποι του λαού ότι δεν μπορούν να εκχωρήσουν την ελευθερία τους. Οι ξένοι αντιπρόσωποι αποχωρούν οργισμένοι και εκτελούν την απειλή τους, αφανίζοντας την ανυπότακτη χώρα.

Οχι, δεν πρόκειται για μια ηρωική περιγραφή της αντιπαράθεσης Αθηνών – Βρυξελλών, δεν θα περιμένατε ασφαλώς να διαβάσετε κάτι τέτοιο σ’ αυτή τη στήλη. Η παραπάνω σύγκρουση σημειώθηκε πριν από 2.000 χρόνια ανάμεσα σε δύο προγόνους της σύγχρονης Ελλάδας: την πόλη-κράτος των Αθηνών και τη Μήλο. Και την περιγράφει ο Θουκυδίδης στον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Το 416 π.Χ., ενώ πολεμούσαν ήδη με τη Σπάρτη, οι Αθηναίοι απαίτησαν από τη Μήλο να ενταχθεί στη Συμμαχία της Δήλου. Οπως επισημαίνει στον ιστότοπο Rue89.com ο Ρόμπερτ Ζαρέτσκι, καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Χιούστον, η συμμαχία αυτή είχε στην αρχή αμυντικό χαρακτήρα – δημιουργήθηκε άλλωστε μετά τη δεύτερη περσική εισβολή – αλλά στη συνέχεια έγινε εργαλείο του αθηναϊκού ιμπεριαλισμού. Τα κράτη-μέλη, μην μπορώντας να αποσχιστούν, ήταν αναγκασμένα να υποταχθούν στην αθηναϊκή κυριαρχία και να πληρώνουν έναν ετήσιο φόρο. Η συμμαχία υπερασπιζόταν τα συμφέροντά τους ακόμη και χωρίς τη θέλησή τους…

Υπάρχουν ασφαλώς μεγάλες διαφορές ανάμεσα σ’ εκείνα τα γεγονότα και τα σημερινά, γράφει ο αμερικανός ιστορικός. Η Αθήνα είχε εμπλακεί τότε σ’ έναν παγκόσμιο πόλεμο. Η Μήλος ήταν ένα μικρό, ουδέτερο κράτος. Και φυσικά δεν υπήρχε κρίση χρέους. Το διακύβευμα όμως είναι και στις δύο περιπτώσεις το ίδιο: η σχέση ανάμεσα στην εθνική κυριαρχία και τους υπερεθνικούς οργανισμούς. Το κίνητρο για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, δηλαδή ο φόβος της Ρωσίας και του Στάλιν, έχει ξεχαστεί εδώ και πολύ καιρό, όπως είχε ξεχαστεί γρήγορα και ο λόγος που δημιουργήθηκε η Συμμαχία της Δήλου, δηλαδή η περσική απειλή. Κι όπως η Αθήνα είχε μετατραπεί πριν από 2.000 χρόνια σε μια αυταρχική κυβέρνηση, έτσι και τώρα βλέπουμε πίσω από το ευρώ να ορθώνονται το αυστηρό νομισματικό οικοδόμημα της Γερμανίας, μια νευρική ΕΚΤ που ανησυχεί υπερβολικά για τον πληθωρισμό και ένα Συμβούλιο Υπουργών που λαμβάνει αποφάσεις χωρίς δημοκρατικό διάλογο. Οι ανώνυμοι γραφειοκράτες των Βρυξελλών δεν είναι και πολύ διαφορετικοί από την ανώνυμη αντιπροσωπεία της Αθήνας: και οι δύο διατυπώνουν προτάσεις που δεν επιτρέπεται να απορριφθούν.

Η τύφλωση και η αλαζονεία που κατέστρεψαν την αρχαία πόλη των Αθηνών – διερωτάται ο Ζαρέτσκι – βρίσκονται άραγε και σήμερα επί το έργον; Οι ευγενείς και ανθρωπιστικές προθέσεις που συνόδευσαν το ευρωπαϊκό σχέδιο έχουν δώσει οριστικά τη θέση τους στα συμφέροντα και τις σκοπιμότητες;

Σχολείο

Ευρωπαϊκή ή εθνική δημοκρατία;
Η ΕΕ δεν μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις χωρίς επαρκή νομιμοποίηση

Του Π.Κ. Ιωακειμίδη, ΤΑ ΝΕΑ 18.11.11

 

Τα όσα (τραγικά και κωμικά) συνέβησαν τις τελευταίες μέρες στη χώρα γύρω από τις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) και το «πακέτο στήριξης» (ανακοίνωση δημοψηφίσματος και ματαίωσή του, απαίτηση γραπτών εγγυήσεων σεβασμού των δεσμεύσεων και οι αντιδράσεις που προκάλεσε) αναδεικνύουν ένα θεμελιακό πρόβλημα του ευρωπαϊκού πολιτικού συστήματος. Το πρόβλημα αυτό έγκειται στο γεγονός ότι ενώ οι καίριες αποφάσεις οικονομικής πολιτικής λαμβάνονται σε επίπεδο ΕΕ από τα όργανά της (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Συμβούλιο Υπουργών, Eurogroup, κ.ά.) η νομιμοποίησή τους πρέπει να γίνει σε εθνικό επίπεδο, από τα εθνικά πολιτικά συστήματα και τους θεσμούς δηλαδή. Εδώ έχουμε μια βασική αντίφαση και ασυμμετρία. Εχουμε με άλλα λόγια ένα ευρωπαϊκό σύστημα λήψης αποφάσεων και διαμόρφωσης πολιτικής, αλλά δεν έχουμε ευρωπαϊκή δημοκρατία. Η δημοκρατία παραμένει εθνική δημοκρατία που λειτουργεί στο πλαίσιο των εθνικών κρατών – μελών με τους επιμέρους κανόνες που ορίζει η συνταγματική τάξη των κρατών – μελών. Το φαινόμενο αυτό συνιστά τη βασική εκδοχή του περίφημου «δημοκρατικού ελλείμματος» σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) και η άμεση εκλογή των μελών του από το εκλογικό σώμα το οποίο (υποτίθεται) θα κάλυπτε και θα ακύρωνε το «έλλειμμα» αυτό, δεν μπόρεσε να επιτελέσει αυτόν τον ρόλο (και σε σημαντικό βαθμό δεν του επιτρέπει να πράξει κάτι τέτοιο). Δεν μπόρεσε να συνδέσει τους ευρωπαϊκούς θεσμούς με την ευρύτερη ευρωπαϊκή κοινωνία. Από μια άλλη πλευρά, η ανάληψη της πρωθυπουργίας σε Ελλάδα και Ιταλία από κατά βάση τεχνοκράτες (υψηλού κύρους και ικανοτήτων – Λ. Παπαδήμο και Μ. Μόντι αντίστοιχα) έχει επίσης ανοίξει μια συζήτηση για τη σχέση ευρωπαϊκού συστήματος και εθνικών δημοκρατικών συστημάτων.

Η απουσία ευρωπαϊκής δημοκρατίας οφείλεται βασικά στην απουσία «ευρωπαϊκού δήμου», ενός λίγο – πολύ ενιαίου ευρωπαϊκού εκλογικού σώματος. Ολες οι μέχρι τώρα προσπάθειες για τη διάπλαση του ευρωπαϊκού δήμου και της ευρωπαϊκής ταυτότητας έχουν παταγωδώς αποτύχει, δυστυχώς. Το θλιβερότερο δε είναι ότι η τρέχουσα κρίση στην ευρωζώνη και οι προσπάθειες που έγιναν για την αντιμετώπισή της με τα «πακέτα διάσωσης» έχουν συμβάλει προς την κατεύθυνση της απόκλισης παρά της σύγκλισης απόψεων, στάσεων, αντιλήψεων ανάμεσα στους λαούς των κρατών – μελών της Ενωσης, σε μια λογική δηλ. διάπλασης του ευρωπαϊκού δήμου, του εκλογικού σώματος. Τα εκλογικά σώματα, π.χ. όπως αυτά της Γερμανίας, της Ολλανδίας, της Φινλανδίας και όχι μόνο, ανοιχτά τάσσονται στην πλειοψηφία τους ενάντια στις προσπάθειες στήριξης της Ελλάδας και άλλων χωρών – μελών της Νότιας, μεσογειακής Ευρώπης. Τάσσονται, με άλλα λόγια, ενάντια στην εκδήλωση της αναγκαίας αλληλεγγύης που συνιστά (ή οφείλει να συνιστά) τον ακρογωνιαίο λίθο του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Το αποτέλεσμα είναι ότι το «έλλειμμα νομιμοποίησης» οξύνεται και οι προοπτικές για βαθύτερη πολιτική ενοποίηση (πολιτική ένωση) και ευρωπαϊκή δημοκρατία να καθίστανται πολύ δυσκολότερες. Κάτω από τις συνθήκες αυτές είναι αναπόφευκτο να αναζητείται «συνολική νομιμοποίηση» σε επίπεδο εθνικών πολιτικών συστημάτων και θεσμών.

Ωστόσο στη διαδικασία αυτή αναπόφευκτα επίσης αναδεικνύονται όλα τα παθογενή στερεότυπα μιας εθνικής πολιτικής διαδικασίας, ιδιαίτερα σε χώρες – μέλη όπως η Ελλάδα. Και το ιδιαίτερα παθογενές στερεότυπο μορφοποιείται γύρω από τον άξονα της εθνικής κυριαρχίας. Ειδικά στην περίπτωση της Ελλάδας, η δημόσια συζήτηση γύρω από τα όρια της εθνικής κυριαρχίας στο πλαίσιο της Ενωσης προσλαμβάνει ολοένα και περισσότερο αντιφατικό χαρακτήρα. Ετσι, ενώ έχουμε εκχωρήσει σημαντικό μέρος της κυριαρχίας μας στην Ευρωπαϊκή Ενωση ως αναπόφευκτη συνέπεια της θεσμικής συμμετοχής μας σε αυτή (για τη δημιουργία «της συλλογικής ευρωπαϊκής κυριαρχίας») εμφανιζόμαστε τώρα να έχουμε προβλήματα με την εκχώρηση πρόσθετου μέρους προκειμένου να διασωθεί η χώρα και να προχωρήσει η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση προς την κατεύθυνση της βαθύτερης οικονομικής και πολιτικής ενοποίησης, αν και εμφανιζόμαστε υπέρμαχοι της βαθύτερης ενοποίησης.

Το πρόβλημα επομένως της δημοκρατίας και της νομιμοποίησης έχει τις ευρωπαϊκές αλλά και εθνικές διαστάσεις, αντιφάσεις και αδιέξοδα ίσως. Η άρση όλων αυτών συνιστά τελικά προϋπόθεση για την επιβίωση της Ευρωπαϊκής Ενωσης, αλλά και της Ελλάδας ως χώρας – μέλους της Ενωσης. Η ΕΕ δεν μπορεί να συνεχίσει να λαμβάνει αποφάσεις χωρίς επαρκή δημοκρατική νομιμοποίηση.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του ΔΣ του ΕΛΙΑΜΕΠ

 Σχολείο
Νέα γαλλογερμανική κόντρα
Μέρκελ και Σαρκοζί διαφωνούν για τον ρόλο της ΕΚΤ ενώ η κρίση απειλεί το Παρίσι

Γιώργος Κανελλόπουλος, ΤΑ ΝΕΑ 17.11.11

Σε μια από τις κρισιμότερες καμπές της ευρωζώνης, Γερμανοί και Γάλλοι εμφανίζονται και πάλι διχασμένοι για τον τρόπο αντιμετώπισης της κρίσης, η οποία παρά τις συνεχείς παρεμβάσεις από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εξακολουθεί να εξαπλώνεται, απειλώντας όχι μόνο την Ιταλία και την Ισπανία αλλά και τη Γαλλία και το Βέλγιο.

Μέρκελ και Σαρκοζί διαφωνούν για τον ρόλο που πρέπει να έχει η ΕΚΤ στην αντιμετώπιση της κρίσης, τη στιγμή που το κόστος δανεισμού συνεχίζει να αυξάνεται επικίνδυνα οδηγώντας και άλλες χώρες στο κατώφλι του ευρωπαϊκού μηχανισμού βοήθειας και του ΔΝΤ.

Την αδυναμία των Ευρωπαίων να παρουσιάσουν ολοκληρωμένο σχέδιο για την αντιμετώπιση της κατάστασης από τότε που αυτή εκδηλώθηκε και τα λάθη που έχουν γίνει παραδέχτηκε ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο ενώπιον του Ευρωκοινοβουλίου. Την ίδια στιγμή ο αμερικανός Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα με ασυνήθιστα σκληρές δηλώσεις του άσκησε κριτική στην ΕΕ για τις καθυστερήσεις που παρατηρούνται, τονίζοντας ότι το βασικό πρόβλημα της Ευρώπης είναι η έλλειψη «πολιτικής βούλησης».

Η ΕΚΤ πραγματοποίησε χθες μία από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις των τελευταίων ημερών αγοράζοντας μαζικά από τη δευτερογενή αγορά ομόλογα της Ιταλίας και της Ισπανίας, σε μια προσπάθεια να σταματήσει η άνοδος στο κόστος δανεισμού των χωρών αυτών που απειλεί ουσιαστικά να τις αποκλείσει από τις αγορές και να τις οδηγήσει στο κατώφλι του ΔΝΤ.

Παρά τις αγορές αυτές όμως το κόστος παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα αφού τα επιτόκια των δεκαετών ομολόγων της Ιταλίας βρέθηκαν και πάλι κοντά στο 7% και τα αντίστοιχα της Ισπανίας ξεπέρασαν το 6%. Τα σπρεντ της Ιταλίας, αφού υποχώρησαν αρχικά, στη συνέχεια σκαρφάλωσαν στις 520 μονάδες και της Ισπανίας στις 460 μονάδες βάσης.

Ανοδο στις μονάδες σημείωσαν τα σπρεντ της Γαλλίας, που βλέπει πλέον με τόσο υψηλό κόστος δανεισμού να απειλείται η κορυφαία αξιολόγησή της ΑΑΑ. Το Παρίσι αντέδρασε έντονα αφού όπως είπε η κυβερνητική εκπρόσωπος Βαλερί Πεκρές η αύξηση αυτή «δεν δικαιολογείται» και κάλεσε ευθέως την ΕΚΤ να αναλάβει δράση, ζητώντας εμμέσως πλην σαφώς από την Τράπεζα να παρέμβει ρίχνοντας μεγαλύτερη ρευστότητα στις αγορές (αγοράζοντας ομόλογα).

«Ο ρόλος της ΕΚΤ είναι να διασφαλίζει τη σταθερότητα του ευρώ, αλλά και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στην Ευρώπη. Εχουμε εμπιστοσύνη ότι η ΕΚΤ θα λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στην Ευρώπη», είπε με νόημα η Πεκρές.

Η ίδια η γερμανίδα Καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ όμως μιλώντας από το Βερολίνο, έπειτα από συνάντηση με τον ιρλανδό Πρωθυπουργό Εντα Κένι, είπε… «νάιν» σε πιο ενεργό ρόλο της ΕΚΤ για την αντιμετώπιση της κρίσης. «Με βάση τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε τις συνθήκες, η ΕΚΤ δεν έχει τη δυνατότητα να επιλύσει αυτά τα προβλήματα στην ευρωζώνη» είπε η Μέρκελ.

Η επιμονή των Γερμανών να έχει πιο περιορισμένο ρόλο η ΕΚΤ στην κρίση προκάλεσε την αντίδραση του γάλλου υπουργού Οικονομικών Φρανσουά Μπαρουάν. Υπενθυμίζεται ότι οι δύο πλευρές κοντραρίστηκαν σκληρά μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, όταν η Γαλλία ζήτησε να δοθεί τραπεζική άδεια στο Ευρωπαϊκό Ταμείο EFSF ώστε να αποκτήσει πρόσβαση σε χρηματοδότηση από την ΕΚΤ και να αγοράζει εκείνο ομόλογα.

Οπως είπε ο Μπαρουάν στη γαλλική εφημερίδα «Les Echos», «η Γερμανία για ιστορικούς λόγους έχει κλείσει την πόρτα σε άμεση ανάμειξη της ΕΚΤ», εννοώντας ότι το Βερολίνο δεν αφήνει την Τράπεζα να παρέμβει με απεριόριστη ρευστότητα στην αγορά (και όχι μόνο στη δευτερογενή). Οταν «η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (FED), η Τράπεζα της Αγγλίας και η Τράπεζα της Ιαπωνίας παρενέβησαν (στις αγορές όταν χρειάστηκε) και δεν τέθηκε θέμα ανεξαρτησίας» συμπλήρωσε ο Μπαρουάν.

Πορτογαλία. Η κρίση δείχνει για τα καλά τα δόντια της αφού ακόμη και στην Πορτογαλία, που πήρε το πράσινο φως για την εκταμίευση της επόμενης δόσης, η τρόικα στην έκθεσή της διαπιστώνει σημαντικούς κινδύνους όπως βαθύτερη από το αναμενόμενο ύφεση για το 2012 και προκλήσεις στην υιοθέτηση διαρθρωτικών αλλαγών από τη χώρα. Η Μέρκελ εξήρε πάντως τις προσπάθειες της Ιρλανδίας που τη θεωρεί χώρα-παράδειγμα όσον αφορά την υιοθέτηση των μεταρρυθμίσεων.

Σχολείο

Η νομιμοποίηση των σταγονιδίων

Tης Ξενιας Κουναλακη, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 17.11.11

Στη δυτική Ευρώπη οποιαδήποτε υπόνοια ακροδεξιάς ρητορικής δρα σα σφυράκι νευρολόγου πάνω σε γόνατο ασθενούς. Κινητοποιεί τούς εν υπνώσει προοδευτικούς νευρώνες, που εκτινάσσονται αυτόματα, ερεθίζονται με το παραμικρό και διεκδικούν περιθωριοποίηση του φαινόμενου: «Οι αντισημίτες συγκυβερνούν την Ελλάδα». Αυτό έγραψε την επομένη του σχηματισμού της κυβέρνησης Παπαδήμου η εφημερίδα Bild, ένα από τα πλέον λαϊκίστικα ταμπλόιντ της Γερμανίας. O εκδότης της, Αξελ Σπρίνγκερ, ήταν παντρεμένος με Εβραία σε πρώτο γάμο και ίσως γι’ αυτό τον λόγο το ταμπλόιντ, που έχει διαδραματίσει κατάπτυστο ρόλο καθόλη τη διάρκεια της μεταπολεμικής Ιστορίας της Γερμανίας, εξακολουθεί να διατηρεί ζωντανές ορισμένες ευαισθησίες. Οι Γάλλοι σοσιαλιστές εξέδωσαν αγωνιώδη ανακοίνωση για τη συμμετοχή του ΛΑΟΣ στο νέο κυβερνητικό σχήμα. «Να πού οδηγεί η Ευρώπη όταν γυρίζει την πλάτη της στους λαούς», τόνισε στην ανακοίνωσή του το PS.

Στην Ελλάδα, αντίθετα επικρατεί μια περίεργη ανεκτικότητα απέναντι στην ακροδεξιά. Απειρη ενδεχομένως στον εντοπισμό της σχετικής ρητορικής πίσω από την ομοφοβία, τον αντισημιτισμό, τη μισαλλοδοξία και τον ρατσισμό, η ελληνική κοινωνία προβάλλει διάφορα σαθρά επιχειρήματα για τη νομιμοποίησή της: ότι οι δικοί μας ακροδεξιοί είναι καλύτεροι, πιο λάιτ, ότι είναι ελαφρώς γραφικοί και άρα ανώδυνοι, ότι ανένηψαν από παιδικά ολισθήματα, ότι περιορίζονται στα λόγια και όχι στις πράξεις. Nαζιστικοί χαιρετισμοί στο Κολλέγιο Αθηνών και επιδρομές με καδρόνια στη Νομική ήταν τα παιδικά λαθάκια του Μάκη Βορίδη. «Κόκκινη κάρτα στους λαθρομετανάστες-απέλαση τώρα», ήταν το πιο πρόσφατο σύνθημα του ξενοφοβικού σχηματισμού του στις δημοτικές εκλογές του 1998 και του 2002. Ο Αδωνις Γεωργιάδης ήταν μάρτυρας υπεράσπισης του αρνητή του Ολοκαυτώματος Κώστα Πλεύρη, ενώ το εισιτήριο του Αστέριου Ροντούλη για τη δόξα ήταν ότι αποκάλεσε σύσσωμη την προηγούμενη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ «γομάρια».

Οι αντιστάσεις του πολιτικού κόσμου σταδιακά αμβλύνονται με αποτέλεσμα ο λαϊκιστικός, εύπεπτος, συχνά ελκυστικός -για τη δοκιμαζόμενη κοινή γνώμη- λόγος της ακροδεξιάς να διαχέεται και να εμποτίζει ακόμη και τα mainstream κόμματα. Ισως μια από τις πιο θαρραλέες δηλώσεις προήλθε από τον πρώην υπουργό της Ν.Δ., Σωτήρη Χατζηγάκη, ο οποίος μίλησε για «ακροδεξιά σταγονίδια» στο εσωτερικό της Ν.Δ., διευκρινίζοντας ότι εννοεί ορισμένους συμβούλους του ηγέτη της αξιωματικής αντιπολίτευσης (ή μήπως συμπολίτευσης;) Αντώνη Σαμαρά. Και στο ΠΑΣΟΚ μόνο ο βουλευτής Ξάνθης, Τσετίν Μάντατζη δήλωσε ότι δεν θα δώσει ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση Παπαδήμου, εξαιτίας της συμμετοχής εκείνων «που εμποδίζουν και ναρκοθετούν τη σύνθεση της ελληνικής κοινωνίας».

Σχολείο

 

Η Ακροδεξιά στο πλυντήριο
Η υπουργοποίηση των «μόνων αληθινών Ελλήνων»

Του Κωστή Παπαϊωάννου, ΤΑ ΝΕΑ 17.11.11

 

Η συμμετοχή του ΛΑΟΣ στη νέα κυβέρνηση αποτελεί αξιοσημείωτο γεγονός στην ιστορία της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας, γεγονός που υπερβαίνει το βάρος της ολιγόμηνης παρουσίας τεσσάρων στελεχών του στο Υπουργικό Συμβούλιο. Σηματοδοτείται η συμβολική και ουσιαστική νομιμοποίηση της ελληνικής Ακροδεξιάς. Τερματίζεται η εξορία της από την κυβερνητική εξουσία 37 έτη μετά την πτώση της δικτατορίας. Η εξέλιξη δικαιολογεί και επιβάλλει την αυτόνομη αξιολόγησή της, ανεξάρτητα από τη συνολική γνώμη που έχει κανείς για τον σχηματισμό, τη σύνθεση και τις διαδικασίες κυοφορίας της νέας κυβέρνησης. Προφανώς η συμμετοχή της Ακροδεξιάς δεν είναι αποκομμένη από τις πολιτικές συνδηλώσεις της νέας κυβέρνησης. Ταυτόχρονα όμως είναι άλλης τάξης θέμα και ως τέτοιο θα έπρεπε να τίθεται. Εχουν όμως πάθει οι επικριτές της κυβέρνησης (κυρίως οι εξ αριστερών) ό,τι κι ο βοσκός του μύθου: καταγγέλλοντας μονίμως εκτροπές και πραξικοπήματα, δεν ακούγονται όταν ο λύκος μπαίνει στο μαντρί. Και από την άλλη πλευρά, όσοι θεωρούν θετική αυτή την κυβέρνηση, έστω ως αναγκαίο κακό ή μοναδική επιλογή, θα έπρεπε να αντιδρούν επίσης στην παρουσία του ΛΑΟΣ στους υπουργικούς θώκους. Το φαιό στίγμα σκιάζει και εν τέλει υπονομεύει τη διατυμπανιζόμενη «εθνική συνεννόηση».

Κατά την προσωπική μας άποψη, λοιπόν, οι τέσσερις εκπρόσωποι του ΛΑΟΣ αποτελούν θεμελιακή αστοχία υλικού στη σύνθεση της κυβέρνησης. Είτε κρίνουμε ότι η κυβέρνηση Παπαδήμου έχει αντιλαϊκό χαρακτήρα είτε φρονούμε ότι σε τούτη την κρίσιμη συγκυρία η διακομματική συνεννόηση είναι σωτήρια, η δική τους υπουργοποίηση παραβιάζει την «κόκκινη γραμμή»: θίγει τον φιλελεύθερο χαρακτήρα του κράτους δικαίου. Και μόνη η συμμετοχή τους εγείρει ισχυρές ενστάσεις για τη νέα κυβέρνηση, ενστάσεις που ήδη εγείρονται έντονα σε ξένα ΜΜΕ και διεθνή όργανα την ώρα που εδώ επικρατεί εύγλωττη σιωπή. Ας μην ξεχνάμε μάλιστα ότι η συμμετοχή αυτή δεν ήταν απαραίτητη για τον σχηματισμό της κυβέρνησης. Ο «μεγάλος συνασπισμός» ήταν εφικτός ούτως ή άλλως. Ηταν επιλογή των δύο μεγάλων της συμμαχίας να συμμετάσχει ο ΛΑΟΣ. Επιλογή βέβαια συμβατή με το γενικότερο κλίμα «συναίνεσης» που δημιουργήθηκε στα ΜΜΕ και την προσδοκία της πλειονότητας των πολιτών να τερματιστεί η πολιτική εκκρεμότητα. Επιλογή κυρίως συμβατή με το πολυετές ξέπλυμα της εγχώριας Ακροδεξιάς που επιτελούν τα ιδιωτικά τηλεοπτικά δίκτυα.

Η πολιτική μας αξιολόγηση συνεκτιμά αλλά υπερβαίνει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά και την ιστορία των προσώπων. Οι εθνικιστικές, φιλοδικτατορικές, αντισημιτικές ιδέες, η θητεία σε βίαιες φασιστικές ομάδες και χουντικά μορφώματα, οι αμφίβολης σοβαρότητας τοποθετήσεις έχουν βέβαια τη σημασία τους. Ομως το κύριο ζήτημα είναι το ακροδεξιό στίγμα του κόμματος, στίγμα που δεν μπορεί να σβήσει καμιά «δημοκρατική παντομίμα». Αρκούν ως απόδειξη τα λόγια του κ. Καρατζαφέρη: «Να τους κόψουν τα πόδια (τους ακροδεξιούς), να τους αποκεφαλίσουν, να τους βγάλουν τα μάτια. Ποσώς με ενδιαφέρει. Ας τη γρατσουνίσουν, ας τη λασπώσουν, είναι κάτι που δεν μου ανήκει. Αν θέλουν να βρουν Ακροδεξιά ας ψάξουν στο 0,8% του κ. Βορίδη. Αυτός είναι στην ομάδα του κ. Λεπέν. Εγώ ανήκω στην ευρωπαϊκή Δεξιά…».

Ζούμε εσχάτως την οξύτερη εκδοχή της πανευρωπαϊκής τάσης για ετεροκαθορισμό της πολιτικής. Ακόμα και τούτη την ώρα, όμως, οφείλουμε διαρκώς να αναρωτιόμαστε: πόση αύξηση του δημοκρατικού ελλείμματος μπορούμε να δικαιολογήσουμε στο όνομα της μείωσης του δημοσιονομικού ελλείμματος; Δεν εγείρεται ζήτημα προάσπισης θεμελιωδών αρχών μιας ανοιχτής δημοκρατικής πολιτείας όταν πολιτικός παράγοντας που επιδιώκει ρόλο ρυθμιστή διέπεται από τέτοιες ιδέες: «Είμαστε οι μόνοι αληθινοί Ελληνες. Δεν είμαστε ομοφυλόφιλοι, Εβραίοι και κομμουνιστές»;

Και ένα τελευταίο σημείο. Μέλη της κυβέρνησης διακηρύσσουν σε όλους τους τόνους πως οι επιμέρους ενστάσεις πρέπει να παραμεριστούν μπροστά στην ανάγκη συναίνεσης. Ακούγεται λογικό. Με ενδιαφέρον αναμένουμε λοιπόν την επιβεβαίωση αυτής της αρχής, πρώτα από τους ίδιους τους υπουργούς. Λαμπρή ευκαιρία τούς δίνει η δυνατότητα στήριξης του νομοσχεδίου «Καταπολέμηση εκδηλώσεων ρατσισμού και ξενοφοβίας» του υπουργείου Δικαιοσύνης, όταν (και εάν) αυτό έρθει στη Βουλή. Υπάρχει όμως ένα μικρό αγκάθι: στελέχη της κυβέρνησης θα μπορούσαν να διώκονται ποινικά καθώς, με τον δικό του τρόπο ο καθένας και σε διαφορετική ένταση, έχουν κατά καιρούς εκφράσει απόψεις που μπορούν άνετα να υπαχθούν στις διατάξεις αυτού του νομοσχεδίου.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου

Σχολείο

 

imageΗ κοινωνία της ανισότητας

Του Μιχάλη Μητσού, ΤΑ ΝΕΑ 14.11.11

 

Τον περασμένο αιώνα, το μοντέλο της ανακατανομής του εισοδήματος περιόρισε τις κοινωνικές ανισότητες. Η επιλογή αυτή ήταν συνδεδεμένη με τη μνήμη των μεγάλων συλλογικών δοκιμασιών, και κυρίως των δύο Παγκοσμίων Πολέμων, και με τον φόβο του κομμουνισμού, που ανάγκασε ακόμη και τα πιο συντηρητικά καθεστώτα να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις. Σήμερα, αυτοί οι δύο παράγοντες δεν είναι πια τόσο ισχυροί. Το «κίνητρο» για την αλληλεγγύη έχει έτσι υποχωρήσει. Κι έχουν ενισχυθεί δύο κακά, ουσιαστικά οι δύο όψεις του νεοφιλελευθερισμού: οι ανισότητες κι ένας διαλυτικός ατομισμός.

Η νέα κυρίαρχη ιδεολογία είναι η λατρεία της αξιοκρατίας, λέει ο Πιερ Ροζανβαλόν, καθηγητής στο Collège de France, που το τελευταίο του βιβλίο τιτλοφορείται «Η κοινωνία των ίσων» (θα κυκλοφορήσει προσεχώς από τις Εκδόσεις ΠΟΛΙΣ). Είναι αλήθεια ότι σε πολιτικό επίπεδο οι δημοκρατίες είναι σήμερα πιο ισχυρές απ’ ό,τι πριν από τριάντα χρόνια, τα αντίβαρα πιο οργανωμένα, η ενημέρωση πληρέστερη. Παρακμάζει όμως η δημοκρατία ως κοινωνικός σύνδεσμος που στηρίζεται στην ισότητα. Κι αυτό είναι πολύ επικίνδυνο. Μια δημοκρατία δεν μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται όταν λείπει από τα άτομα ή αίσθηση ότι ανήκουν σε μια ενιαία κοινωνία. Ερχεται τότε να γεμίσει το κενό ο λαϊκισμός, με μια εθνικιστική ιδεολογία που στηρίζεται στον αποκλεισμό, την ξενοφοβία και μια υποθετική ομοιογένεια.

Η έμφαση που δίνεται τα τελευταία τριάντα χρόνια στην αξιοκρατία και την ισότητα των ευκαιριών, λέει ο γάλλος καθηγητής σε συνέντευξή του στη «Ρεπούμπλικα», συνοδεύεται από μια σχεδόν ανθρωπολογική μεταμόρφωση του ατομισμού. Εχουμε την εντύπωση ότι διαθέτουμε μια επιπλέον εξουσία στη ζωή μας μόνο και μόνο επειδή είμαστε ενημερωμένοι καταναλωτές. Το ότι έχουμε να διαλέξουμε όμως ανάμεσα σε δέκα κινητά τηλέφωνα δεν μας κάνει υπεύθυνους πολίτες. Το ζητούμενο είναι η επεξεργασία μιας νέας φιλοσοφίας της ισότητας, που δεν θα στηρίζεται πια στην ομοιογένεια και την ισοπέδωση, αλλά θα λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες του καθενός. Μαζί μ’ αυτή την ισότητα «θέσεων» πρέπει να προωθηθεί και μια ισότητα «αμοιβαιότητας»: ο καθένας συνεισφέρει με ανάλογο τρόπο σε μια κοινωνία όπου η ισορροπία δικαιωμάτων και υποχρεώσεων είναι ίδια για όλους. Σ’ αυτήν ακριβώς την αμοιβαιότητα βασίζονται οι «αόρατοι θεσμοί» που ρυθμίζουν την κοινωνική ζωή: η εμπιστοσύνη, η νομιμότητα, ο σεβασμός της αρχής. Θεσμοί που δυσκολεύονται σήμερα να διατηρήσουν το κύρος τους και την αποτελεσματικότητά τους.

Να γιατί η ισότητα πρέπει να επιστρέψει στο κέντρο του κοινωνικού χώρου, καθιστώντας δυνατή την ισότητα «της συμμετοχής» που βρίσκεται στο κέντρο της πολιτικής και δημοκρατικής ζωής. Η προώθηση αυτού του είδους της ισότητας – δηλαδή μιας συμμετοχής στα κοινά που δεν θα εξαντλείται στην άσκηση του εκλογικού δικαιώματος – είναι προς το συμφέρον όλων. Ενας κόσμος της ανισότητας, εκτός του ότι αποτελεί προσβολή για τους πιο φτωχούς, είναι ένας κόσμος που κυριαρχείται από ανασφάλεια, βία και υψηλό κοινωνικό κόστος. Η κοινωνία της ανισότητας δεν είναι μόνο άδικη, συνιστά και οικουμενική απειλή.

Σχολείο

Σπορ και καπιταλισμός

Του Γιώργου Αγγελόπουλου, ΤΑ ΝΕΑ 14.11.11

 

«Γιατί έχουμε ανάγκη να ξεσκάμε παρακολουθώντας ή κάνοντας σπορ; Επειδή η καθημερινή ζωή αλλοτριώνει, είναι βαρετή. Αντί να αντιμετωπίσουν αυτή την αποκρουστική πραγματικότητα και να αγωνιστούν για να δημιουργήσουν συνθήκες ζωής στις οποίες να μην επιβιώνουν απλώς αλλά να ζουν, οι μάζες κάνουν ενέσεις αθλητικού "οπίου" και εκστατικών ψευδαισθήσεων νίκης», λέει ο Φαμπιάν Ολιέ, καθηγητής σωματικής αγωγής σε λύκειο και φιλόσοφος του κινήματος κατά των σπορ.

Ο 40χρονος Ολιέ είναι ένας ασυνήθιστος καθηγητής σωματικής αγωγής. Διδάσκει χωρίς σφυρίχτρα ούτε χρονόμετρο στον λαιμό και δεν φοράει ποτέ αθλητική φόρμα. Προσαρμόζει τους κανόνες ώστε να μην αισθάνεται κανείς αποκλεισμένος και λέει ότι προσπαθεί να ακούει τα σώματα των παιδιών. Καταδικάζει τα σπορ, τη διδασκαλία των οποίων θεωρεί συνώνυμη της ταπείνωσης. «Οταν φτιάχνονται οι ομάδες, οι τελευταίοι που επιλέγονται είναι πάντα τα κορίτσια, οι χοντρούληδες ή οι ασθενικοί. Στον αγώνα για να είμαστε οι καλύτεροι παραμερίζουμε τους πιο αδύναμους. Συμβολικά αυτό είναι πολύ βίαιο και οι μαθητές που το αντιμετωπίζουν αισθάνονται για καιρό ταπεινωμένοι», εξηγεί στον γαλλικό ιστότοπο Rue89. Αλλωστε το γεγονός ότι στα σπορ υπάρχουν χωριστές κατηγορίες για άνδρες και για γυναίκες καθιστά σαφές το ότι «αντί να κοινωνικοποιούν, όπως λέγεται, τα σπορ κατατεμαχίζουν το κοινωνικό σώμα προκρίνοντας τη σωματική ανωτερότητα των μεν έναντι των δε. Των ανδρών έναντι των γυναικών, των νέων έναντι των γέρων, των εύρωστων έναντι των αναπήρων… Πρόκειται για μια ολοκληρωτική ανθρωπομετρία».

Ο Φαμπιάν Ολιέ διάβασε Μαρξ στο σχολείο και μεγάλωσε σε μια «πολύ αριστερή», όπως ο ίδιος λέει, οικογένεια. Νεότερος είχε πάθος με το τζούντο, όμως γρήγορα απηύδησε να είναι διαρκώς κουρασμένος, τραυματισμένος από τις καθημερινές προπονήσεις, και άρχισε να βρίσκει γελοίο το να πρέπει να κοπανάει τους φίλους του πάνω στο τατάμι. Λέει ότι τον αφύπνισε η ανάγνωση της «Πολιτικής κοινωνιολογίας των σπορ» του Ζαν-Μαρί Μπρομ. Εκανε στη συνέχεια ένα μεταπτυχιακό στη Φιλοσοφία και σήμερα διευθύνει το μηνιαίο φιλοσοφικό περιοδικό «Quel Sport?». «Η σωματική δραστηριότητα μεταμορφώθηκε ιστορικά σε σπορ και αυτό έχει πολιτικές συνέπειες. Η έμμονη ιδέα των σπορ είναι να είσαι ο καλύτερος, αυτός που κατουράει μακρύτερα. Ολο αυτό πηγαίνει μαζί με την καπιταλιστική ιδεολογία και την αρχή της σωματικής απόδοσης. Προωθεί μόνο μία ιδεολογία, αυτήν του ανταγωνισμού όλων έναντι όλων και της θανατηφόρας υπέρβασης των σωματικών ορίων», υπογραμμίζει ο Ολιέ. «Ακόμη και η αναρρίχηση ή το σερφ, δραστηριότητες που ήταν στο περιθώριο στη δεκαετία του 1970, έγιναν ανταγωνιστικά σπορ. Το αρχικό πνεύμα "ελευθερίας" διαλύθηκε μέσα σε αυτή την εμμονή για τη δημιουργία του πρωταθλητή. Τα σπορ είναι, με λίγα λόγια, ένας ενσαρκωμένος καπιταλισμός. Το αθλητικό σώμα γίνεται ένα κεφάλαιο που πρέπει να το κάνεις να καρποφορήσει για να παραγάγει μια υπεραξία».

Κατηγορίες:πολιτική Ετικέτες: , , ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: