Αρχική > σχολείο > Σχολείο και νέες τάσεις στην εκπαίδευση

Σχολείο και νέες τάσεις στην εκπαίδευση

clip_image002Του Νίκου Τσούλια

The more education you have,
the more education you want

UNESCO.

Το σχολείο πάντα είχε και θα έχει μια περίεργη σχέση με τον χρόνο. Κανένας άλλος κοινωνικός θεσμός δεν έχει αυτή την ιδιομορφία. Έπρεπε και πρέπει να αναπαράγει, ως ένα βαθμό, το παρελθόν με τη μεταβίβαση του πιο σημαντικού πολιτισμικού του φορτίου στη νέα γενιά και να ανιχνεύει τις τάσεις (επιστημονικές, κοινωνικές κλπ) του μέλλοντος και με αυτό το «διαχρονικό μίγμα» να διαμορφώνει το παρόν του. Και αυτό ανεξάρτητα από την επιμέρους ιδεολογική κοσμοθεωρία, συντηρητική ή προοδευτική, αφού η πολιτική προσέγγιση αναπόφευκτα θα πρέπει να κινηθεί με μια κλίμακα διαχρονικότητας και με μεγαλύτερες μάλιστα ευθύνες.

Η ανίχνευση όμως του μέλλοντος είναι μια δύσκολη υπόθεση, που γίνεται ακόμα πιο δύσκολη όταν σε μια χώρα δεν υπάρχουν αυτοφυή παιδαγωγικά, εκπαιδευτικά και μορφωτικά ρεύματα και διανοούμενοι που θα ψηλαφίζουν και θα αποκρυσταλλώνουν τη δυναμική των νέων καιρών. Σε αυτό το έλλειμμα προστίθεται και το γεγονός ότι συνήθως οι πολιτικοί σχεδιαστές της εκπαίδευσης δεν έχουν ούτε την εικόνα του σχολείου ούτε τη δυνατότητα ανάλυσης των κοινωνικών δρώμενων και αυτοσχεδιάζουν με βάση την προσωπική τους εμπειρία ή και τις προσωπικές ή και τις συντεχνιακές σκοπιμότητες.

Ειδικά η ελληνική εκπαίδευση έχει δεινοπαθήσει α) από την οδύσσεια του γλωσσικού ζητήματος, β) από τις κομματικού και στενά ιδεολογικού τύπου παρεμβάσεις και γ) από την ασχετοσύνη των εκάστοτε σχεδιαστών της εκπαιδευτικής πολιτικής. Αλλά και η εκπαιδευτική συζήτηση του σχολείου για το παρελθόν δεν είναι εύκολη – οι εντάσεις ως προς το περιεχόμενο της σχολικής ιστορίας είναι αποκαλυπτικές – αφού η γραφή του παρελθόντος δεν είναι μια απλή κατα (γραφή) και η ιστοριογραφία επιζητεί σημαντικό μερίδιο από την ιστορία!

Η αδυναμία του εκπαιδευτικού μας συστήματος στο να εγκολπώσει ή μάλλον να προβλέψει στοιχειωδώς τις τάσεις και τις εξελίξεις μπορεί να τεκμηριωθεί εύκολα από τρία «εκπαιδευτικά συμβάντα» των τελευταίων δεκαετιών.

Πρώτον, η παρουσία μαθητών και μαθητριών από γονείς μετανάστες και οικονομικούς πρόσφυγες περίπου σε 10% ξάφνιασε το ελληνικό σχολείο – αν και όλοι βλέπαμε να διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα στην ελληνική κοινωνία – και παρουσιάστηκε ανέτοιμο.

Δεύτερον, το ελληνικό γυμνάσιο και λύκειο εξακολουθούν να μην περιλαμβάνουν – εκτός ενός μικρού ποσοστού – στους κόλπους των τους μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, παρά το γεγονός ότι αυτή η νέα τάση ήταν νέα για τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα στη δεκαετία του 1980.

Τρίτον, η ευρωπαϊκή διάσταση της εκπαίδευσης παραμένει για την Ελλάδα μια ασαφής εκπαιδευτική περιοχή και δεν έχουν αναπτυχθεί ούτε καν κάποιες στοιχειώδεις συνιστώσες. Ακόμα και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση – που τα πράγματα είναι πιο σαφή λόγω του λεγόμενου «Ενιαίου Χώρου» – εμείς ταλαντευόμαστε ως προς το πώς θα κινηθούμε.

Και στις τρεις περιπτώσεις, είναι σαφής η ανυπαρξία ενός στοιχειώδους σχεδιασμού και ενός πλαισίου εφαρμοσμένης πολιτικής, πολλώ μάλλον η έστω θεωρητική σύλληψη μιας εθνικής στρατηγικής. Το γεγονός ότι η χώρα μας βρίσκεται σε μια πρωτοφανή κρίση – για την κλίμακα της μεταπολεμικής περιόδου της διαρκούς προόδου – οφείλεται, κατά τη γνώμη μου, και στην αδυναμία των πολιτικών δυνάμεων και προσώπων να διαμορφώνουν μια αποτελεσματική πολιτική ειδικά στην εκπαίδευση.

Οι τάσεις των νέων εποχών ήδη έχουν συζητηθεί στα βασικά τους σημεία και συζητούνται στους διεθνείς οργανισμούς οι επιμέρους πολιτικές, αλλά η χώρα μας κινείται με μια αυτάρκεια αυτάρεσκης διάθεσης ή και αυτιστικής συμπεριφοράς. Αν ρωτηθούν, για παράδειγμα, οι ιθύνοντες της εκπαιδευτικής πολιτικής στο πώς αξιοποίησαν την έκθεση της UNESCO (1996), Εκπαίδευση: Ο θησαυρός που κρύβει μέσα της (Learning: the treasure within), θα διαπιστωθεί ότι δεν έγινε καμιά ουσιαστική μελέτη στο πεδίο της εφαρμοσμένης πολιτικής.

Ποιες είναι όμως οι βασικές τάσεις – προκλήσεις που τίθενται από το γενικότερο πλαίσιο στο σχολείο; Είναι εξ ορισμού γενικές και ως εκ τούτου η εκπαιδευτική επεξεργασία θεωρείται αρκετά δύσκολη και πολύπλοκη.

α) Η ψηφιακή τεχνολογία αλλάζει κάθε πτυχή της ζωής των ανθρώπων, ενώ η βιοτεχνολογία ενδέχεται να αλλάξει και την ίδια τη ζωή!
β) Η σύγχρονη ζωή παρέχει περισσότερες ευκαιρίες και επιλογές στα άτομα αλλά και μεγαλύτερους κινδύνους και αβεβαιότητες (κοινωνίες διακινδύνευσης).
γ) Μεγαλώνει το χάσμα ανάμεσα σ’ αυτούς που έχουν γνώσεις και σ’ αυτούς που περιθωριοποιούνται.
δ) Η ψηφιακή οικονομία επεκτείνεται με ιδιαίτερα ταχύ ρυθμό και η μετάβαση των νέων από την εκπαίδευση στην εργασία γίνεται όλο και πιο περίπλοκη.

Αλλά δεν υπάρχει μόνο το «φωτεινό μέρος» στις νέες τάσεις. Υπάρχει και το σκοτεινό. Οι διευρυνόμενες οικονομικές ανισότητες και η ταχεία επέκταση της φτώχειας στη χώρα μας δημιουργούν ένα σκηνικό που παραπέμπει σε σκηνές σουρεαλισμού, σε σκηνές των μυθιστορημάτων του Κ. Ντίκενς, των ταινιών “Συνοικία το όνειρο”, «Μάμα Ρόμα», «Ο κλέφτης ποδηλάτων» κλπ, σε σκηνές που νομίζαμε ότι ανήκουν σε ένα νεκρό παρελθόν. Τα κρούσματα λιποθυμίας μικρών μαθητών στο σχολείο που έπασχαν από ασιτία σε πρώτη φάση μας σόκαραν, αλλά στην ουσία θέτουν ζητήματα βασικών αρχών λειτουργίας της δημοκρατίας στη χώρα μας.

Συμπερασματικά, οι νέες τάσεις δεν πηγάζουν μόνο από το άγνωστο μέλλον, προκύπτουν και από εκκρεμότητες του παρελθόντος και του παρόντος και κυρίως επιλέγονται από το τι κοινωνία θέλουμε να δημιουργήσουμε.

Θα συνεχίσουμε.

clip_image002[1]

ΣχολείοΣχολείοΣχολείο

Κατηγορίες:σχολείο Ετικέτες: , ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: