Αρχική > πολιτική > Επιλεγμένα πολιτικά κείμενα 15.10.11

Επιλεγμένα πολιτικά κείμενα 15.10.11

imageΠλαστή ταυτότητα
διά της βίας

Δημοσίευμα των «New York Times» καταδεικνύει την εθνικιστική πολιτική της ΠΓΔΜ

THE NEW YORK TIMES Matthew Brunwasser, 15.10.11
 

[Σχετικό άρθρο στην ιστοσελίδα μας, κατηγορία: Πολιτική,
Το αδιέξοδο της πολιτικής της ΠΓΔΜ, 26.8.11]

Η φιλόδοξη αναγέννηση της ταυτότητας αυτού του μικρού κράτους – μια βαλκανική πατέντα υπερπατριωτισμού που συνοδεύεται από τους παιάνες των ριζών στην Αρχαία Μακεδονία – προκαλεί ανησυχία διεθνώς για τον αυξανόμενο αυταρχισμό, τη φίμωση των διαφωνούντων και τις καταγγελίες για κατάχρηση εξουσίας από το κυβερνών κόμμα. Πριν από λίγες ημέρες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε στη δημοσιότητα την ετήσια έκθεσή της για την πρόοδο της χώρας σχετικά με την ένταξή της στην ΕΕ. Οι συντάκτες της έκθεσης διαπίστωσαν οπισθοχώρηση στο θέμα της προστασίας της ελευθερίας του Τύπου και ανεπαρκή πρόοδο στην προστασία του κράτους δικαίου.

Η κριτική έρχεται σε μια στιγμή που εντείνεται η φαντασιόπληκτη αναζήτηση μιας εθνικής ψυχής. Οι επισκέπτες γίνονται δεκτοί στη χώρα με το εξής μήνυμα στο κινητό τους: «Καλώς ήλθατε στη Μακεδονία, την κοιτίδα του πολιτισμού». Το κέντρο της πρωτεύουσας μοιάζει με μια περίεργη παραφωνία αγαλμάτων – τόσο από ιστορικής όσο και από αισθητικής άποψης. Ο επισκέπτης θα δει, μεταξύ άλλων, έναν Μέγα Αλέξανδρο από μπρούντζο ύψους 29 μέτρων μαζί με τα αγάλματα του Ιουστινιανού, της Μητέρας Τερέζας, των Κίρυλλου και Μεθόδιου αλλά και μια αψίδα θριάμβου. Η εθνικιστική πολιτική του κυβερνώντος κόμματος (VMRO) προκάλεσε μια δημόσια διαμάχη για «πραγματικούς Μακεδόνες» και «προδότες» δηλώνει η Βασιλική Νεοφωτίστου, καθηγήτρια Ανθρωπολογίας στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. «Ο κόσμος φοβάται και είναι πολύ διχασμένος» προσθέτει.

Η ανησυχία για την ελευθερία του Τύπου έφτασε στο κατακόρυφο όταν η κυβέρνηση ανακάλεσε τον περασμένο Ιούνιο την άδεια του τηλεοπτικού δικτύου Α1, ίσως του πιο αντιπολιτευτικού μέσου ενημέρωσης. Η κυβέρνηση επικαλέστηκε φορολογικές παραβάσεις για να κλείσει το κανάλι. Για τον ίδιο λόγο σταμάτησαν να κυκλοφορούν τρεις εφημερίδες που ανήκουν στον ίδιο εκδοτικό όμιλο. Οι επικριτές επισημαίνουν, όμως, ότι τα φιλικά μέσα δεν έχουν ελεγχθεί ποτέ από τις Αρχές. Σύμφωνα με αναλυτές, η κυβέρνηση χρησιμοποιεί την κρατική διαφήμιση για να ελέγχει τα μέσα ενημέρωσης. «Η πολιτική πίεση και ο εκφοβισμός απέναντι στους δημοσιογράφους αυξάνεται συνεχώς» επεσήμαινε στην έκθεσή της η Κομισιόν.

Σε ένα περίεργο επεισόδιο που σημειώθηκε τον περασμένο μήνα, τρεις φιλοκυβερνητικοί δημοσιογράφοι που κάλυπταν συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την ελευθερία του Τύπου στην ΠΓΔΜ αποδοκίμαζαν τους ευρωβουλευτές που έλαβαν τον λόγο. Αποκάλεσαν τους ευρωβουλευτές «Ταλιμπάν» και «ευρωμπολσεβίκους» πριν απομακρυνθούν από την αίθουσα. Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρει επίσης: «Τα ΜΜΕ συνεχίζουν να δέχονται παρεμβάσεις από πολιτικούς και επιχειρηματίες. Εκφοβισμοί και επιλεκτική εφαρμογή του νόμου απέναντι στα μέσα ενημέρωσης αυξάνουν τους λόγους ανησυχίας». Στην έκθεση διαπιστώνεται «κάποια μικρή πρόοδος» μόνο στο δικαστικό σύστημα, αν και επισημαίνονται σημαντικά προβλήματα σχετικά με την ανεξαρτησία των δικαστών. Σε έρευνα του ΟΟΣΑ του 2009, το 44% των δικαστών ανέφεραν εξωτερικές πιέσεις από την εκτελεστική εξουσία, κόμματα ή άλλους δικαστές.

Το VMRO απορρίπτει την ταμπέλα του εθνικισμού υποστηρίζοντας ότι απευθύνεται σε όλους τους πολίτες της χώρας. Ωστόσο, το «πατριωτικό» πρόγραμμα του κόμματος δεν έχει απήχηση στους αλβανικής καταγωγής πολίτες, οι οποίοι αποτελούν το 25% του συνολικού πληθυσμού. Τα αλβανικά κόμματα καταγγέλλουν ότι η «αρχαιοποίηση» της εθνικής ταυτότητας αποξενώνει τους φίλους της ΠΓΔΜ στο εξωτερικό. Αξιωματούχοι του VMRO αρνούνται, ωστόσο, ότι το κόμμα τους αλλάζει την εθνική ταυτότητα των πολιτών. «Πρόκειται περισσότερο για μια αποκατάσταση της ταυτότητάς μας» σημειώνει ο υπουργός Οικονομικών Ζόραν Σταβρέσκι. «Προσπαθούμε να επαναδημιουργήσουμε την ταυτότητά μας γιατί χάθηκε στη διάρκεια του κομμουνισμού» προσθέτει. Μαζί του συμφωνεί και ο βουλευτής του κυβερνώντος κόμματος Βλαντίμιρ Γιόρτζεφ: «Το VMRO είναι ένα πατριωτικό κόμμα το οποίο υπερασπίζεται την εθνική κληρονομιά και την εθνική ταυτότητα» λέει.

Σχολείο

15 Οκτωβρίου: Παγκόσμια ημέρα αγανάκτησης

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 15.10.11

Για σήμερα το απόγευμα έχει οριστεί το ραντεβού των Αγανακτισμένων του πλανήτη Γη, που έκαναν το ίντερνετ να βουίζει εδώ και καιρό για μια ταυτόχρονη διαδήλωση σήμερα, 15 Οκτωβρίου σε πόλεις του κόσμου, από την Νέα Ζηλανδία, ως την Αλάσκα και από την Γουόλ Στριτ στο Σίτι του Λονδίνου. Ηδη, οι διαδηλώσεις έχουν ξεκινήσει από τις ανατολικές περιοχές του πλανήτη, τη Νέα Ζηλανδία, την Αυστραλία, την Ιαπωνία και τη νοτιοανατολική Ασία.

Ο χάρτης με τις κόκκινες βούλες όπου θα γίνει συγκέντρωσης -στο  διαδικτυακό τόπο με τον ονομασία «Ενωμένοι για την παγκόσμια αλλαγή»- έχει κυριολεκτικά κοκκινίσει, παρουσιάζοντας ένα χάρτη με περισσότερες από 951 κινητοποιήσεις σε τουλάχιστον 82 χώρες σε όλες τις κατοικημένες ηπείρους.

Από την Τανζανία ώς τη Χαβάη, οι «Καταλάβετε τη Γουόλ Στριτ» (Occupy Wall Street), συναντούν τους Ισπανούς «Indignados» και  δυο κόκκινες τελίτσες παραπάνω οι Βρετανοί “Occupy London Stock Exchange» προσπαθούν να εξηγήσουν ότι δεν θέλουν να μπουν μέσα στο ίδιο το Χρηματιστήριο του Λονδίνου. Αλλά όλοι συμφωνούν στο εξής -όπως το έθεσαν εν συντομία οι «October 15» στο Twitter- «διατηρήστε την ειρήνη, φέρτε το μυαλό σας ανοιχτό, ένα σλίπινγκ μπαγκ, φαγητό και ζεστά ρούχα και θα τα καταφέρουμε».

Στόχος τους είναι να ακουστεί ότι  «δεν είμαστε αγαθά στα χέρια των πολιτικών και των τραπεζιτών, οι οποίοι δεν μας αντιπροσωπεύουν… Θα διαμαρτυρηθούμε ειρηνικά, θα μιλάμε και θα οργανωθούμε μέχρι να μας ακούσουν» όπως αναφέρει και η ιστοσελίδα “United for Global Change”.

Ξεκίνησαν οι μεγάλες διαδηλώσεις

Ηδη, ογκώδεις διαδηλώσεις έχουν ξεκινήσει στο Σίδνεϊ και στη Μελβούρνη της Αυστραλίας, στο Οκλαντ και στο Γουέλινγκτον της Νέας Ζηλανδίας, στην Ταϊπέι, στη Μανίλα, τη Σεούλ και στο Τόκιο.

Μία από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις αναμένεται να πραγματοποιηθεί στη Ρώμη όπου οι διοργανωτές του κινήματος «Καταλάβετε τη Ρώμη» να προβλέπουν συμμετοχή έως και 200.000 ατόμων.

Δυναμική αναμένεται η συμμετοχή σε αυτήν μαθητών και φοιτητών, που διαδήλωσαν και την περασμένη εβδομάδα σε 90 πόλεις της Ιταλίας για τις περικοπές στην Παιδεία.

Η συγκέντρωση αναμένεται να ξεκινήσει στις 15:00 ώρα Ελλάδος στη Ρώμη.

Διαδηλώσεις έχουν προγραμματιστεί επίσης σε 8 πόλεις στη Γαλλία.

Στο Παρίσι, οι διαδηλωτές θα ξεκινήσουν από τους σιδηροδρομικούς σταθμούς της πόλης για σχηματίσουν πορεία που θα περάσει από το γαλλικό χρηματιστήριο και το δημαρχείο.

Οι Βρετανοί διαδηλωτές έχουν δώσει το δικό τους ραντεβού στον καθεδρικό του Αγίου Παύλου στο Λονδίνο και μετά  θα πραγματοποιήσουν πορεία στο Σίτι με σύνθημα «Καταλάβετε το LSX», το Χρηματιστήριο του Λονδίνου.

Μεγάλη αναμένεται να είναι και η διαδήλωση στη Μαδρίτη, την πόλη απ’ όπου ξεκίνησε το κίνημα των Αγανακτισμένων, τον περασμένο Μάιο.

Συγκέντρωση και συναυλία έχει προγραμματιστεί το Σάββατο το απόγευμα στην πλατεία Συντάγματος στην Αθήνα.

Για περισσότερα 15october.net

Σχολείο

Κι αν τη ρίξουν, θα τελειώσουμε;

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΡΕΛΙΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 14.10.11

Σε όλες τις εθνικές κρίσεις βαράει συναγερμός. Οι πολιτικοί -κυβερνώντες και αντιπολιτευόμενοι, ενεργοί και πρώην, όσοι έχουν κάποιο λόγο τέλος πάντων- μαζεύονται γύρω από ένα τραπέζι και αναζητούν την καλύτερη λύση, για να αποτραπεί η επαπειλούμενη καταστροφή.

Αυτό συνέβη δύο φορές στο διάστημα της Μεταπολίτευσης. Την πρώτη φορά (1974) η κρίση και η απειλή ακόμη και για την ακεραιότητα της χώρας οδήγησαν σε σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας της Δεξιάς και του Κέντρου, στην οποία ουσιαστικά έδινε την ανοχή της και η Αριστερά, που δεν συμμετείχε. Εκείνη η κυβέρνηση τα κατάφερε σχετικά καλά, η καταστροφή απετράπη, σε τέσσερις μήνες έγιναν εκλογές και η χώρα πήρε το δρόμο που πήρε.

Τη δεύτερη φορά (1989-1990), αν και η κρίση δεν ήταν εθνική ούτε ερχόταν κάποια καταστροφή, έγινε το ίδιο. Στην αρχή σχηματίστηκε κυβέρνηση συνεργασίας της Δεξιάς και της Αριστεράς (πρωτοφανής εξέλιξη) και στη συνέχεια, μετά τις εκλογές, οικουμενική κυβέρνηση Δεξιάς, Κεντροαριστεράς (ΠΑΣΟΚ) και (παραδοσιακής) Αριστεράς. Βέβαια, η κατάληξη αυτού του εγχειρήματος δεν ήταν καλή, αλλά αυτό δεν αποτελεί αντικείμενο του παρόντος σημειώματος.

Σήμερα η χώρα βρίσκεται μπροστά σε μια πρωτοφανή κρίση. Δεν είναι εύκολο να τη χαρακτηρίσουμε εθνική, επειδή δεν κινδυνεύει η εθνική της ακεραιότητα. Μπορεί, όμως, να γίνει τέτοια αν επέλθει η χρεοκοπία και οι εξελίξεις ξεφύγουν από τον έλεγχο, οπότε η οικονομική κρίση θα εξελιχθεί σε κοινωνική και, εντέλει, σε εθνική.

Και όμως, οι πολιτικές δυνάμεις δεν δείχνουν καμιά διάθεση συνεννόησης. Υστερα από μια ανεπιτυχή απόπειρα του πρωθυπουργού να βάλει στο κυβερνητικό παιχνίδι το μεγάλο κόμμα της (δεξιάς) αντιπολίτευσης, η κυβέρνησή του συνεχίζει μόνη της. Ο Σαμαράς επιδιώκει να μείνει η κυβέρνηση όσο γίνεται στην εξουσία, για να υποστεί ολοκληρωτική φθορά και να γίνει πιο εύκολη η δική του εκλογική νίκη με προοπτική αυτοδυναμίας.

Οι δυνάμεις της άλλης αντιπολίτευσης είναι ένα σκορποχώρι. Κάθε κόμμα κοιτάζει πώς θα μεγιστοποιήσει τα εκλογικά του οφέλη, χωρίς να το ενδιαφέρει τι θα γίνει την επόμενη μέρα των εκλογών. Ιδιαίτερα τα κόμματα της παραδοσιακής Αριστεράς χαρακτηρίζονται από μια ανέξοδη πολυλογία. Αλλα θέλουν ανατροπή του καπιταλισμού, άλλα απλώς ανατροπή της παρούσας κυβέρνησης, στελέχη τους τσακώνονται αν πρέπει η χώρα να μείνει στο ευρώ ή να γυρίσει στη δραχμή. Το τέλειο μπάχαλο, δηλαδή.

Πώς μπορούμε να ξεφύγουμε από αυτό το τέλμα; Δύο δρόμοι υπάρχουν. Ο πρώτος είναι να κατανοήσει ο πρωθυπουργός ότι αυτό που γίνεται σήμερα δεν μπορεί να συνεχιστεί για πολύ χωρίς να χαθεί εντελώς ο έλεγχος.

Σήμερα επικρατεί το απόλυτο μπάχαλο. Από τους 40 υπουργούς και υφυπουργούς είναι αμφίβολο αν ξεπερνούν τα δάχτυλα του ενός χεριού εκείνοι που προσπαθούν και μπορούν να κάνουν αυτό που έχουν αναλάβει. Οι καθυστερήσεις δύο χρόνων οδηγούν σε αποφάσεις πανικού. Την ίδια στιγμή το συνδικαλιστικό κατεστημένο του ΠΑΣΟΚ σε τομείς του δημόσιου τομέα (σε αγαστή συνεργασία με τους γαλάζιους συνδικαλιστές) επιχειρεί να μπλοκάρει τα πάντα, ώστε να μην αλλάξει τίποτα.

Και τα σήματα που στέλνει η κυβέρνηση το ενθαρρύνουν. Την ώρα που φορολογεί ακόμη και τη σύνταξη των 500 ευρώ, κάνει πίσω και δεν επιφέρει καμιά αλλαγή στο καθεστώς αμοιβών των πλέον καλοπληρωμένων δημοσίων υπαλλήλων (στα Ελληνικά Πετρέλαια). Ποιος το πήρε χαμπάρι;

Αν δεν καταλάβει ο πρωθυπουργός ότι όλα αυτά δεν οδηγούν παρά στην κατάρρευση και δεν κάνει κάτι για να την προλάβει (κυβέρνηση εθνικής συνεννόησης με ή χωρίς εκλογές -προτιμότερο το δεύτερο) κι αν όσοι έχουν τη δύναμη να τον επηρεάσουν δεν το κάνουν (ο Βενιζέλος, άλλοι υπουργοί κ.λπ.), τότε ο Τιτανικός-Ελλάς μπορεί να μην αποφύγει το παγόβουνο.

Αυτός είναι ο πρώτος δρόμος διεξόδου από την κρίση. Ο δεύτερος είναι να γίνει κάτι από ένα «ατύχημα» ή από ένα καπρίτσιο. Είναι αυτό που είπε πρόσφατα ο Βενιζέλος («αν πιστεύετε ότι η κυβέρνηση δεν έχει τη νομιμοποίηση να πάρει αυτά τα μέτρα, ρίξτε την»!) απηυδισμένος από όσα άκουγε από βουλευτές του ΠΑΣΟΚ και ιδιαίτερα από πρώην υπουργούς, που μόλις χάνουν την καρέκλα τους θυμούνται όλα τα λάθη, γίνονται ξαφνικά ευαίσθητοι, ανακαλύπτουν ότι κυβερνά η τρόικα και τα παρόμοια.

Βεβαίως, αρκετά από αυτά που λένε οι βουλευτές είναι σωστά. Αν, όμως, δεν μπορούν να εφαρμοστούν; Αν τα λένε συνεχώς και δεν εισακούονται; Αν «κυβερνά η τρόικα» (αυτό είναι μεγάλο παραμύθι, αλλά θα το αναλύσουμε σε άλλη ευκαιρία); Πώς τα ανέχονται όλα αυτά;

Οσοι τα πιστεύουν αυτά ειλικρινά (και όχι για να χαϊδέψουν αυτιά ), έχουν κάθε δικαίωμα -υποχρέωση θα λέγαμε- να αντιδράσουν και να κάνουν αυτό που τους κάλεσε ο Βενιζέλος να κάνουν: να ρίξουν την κυβέρνηση. Αυτό κάνουν οι υπεύθυνοι πολιτικοί, άνδρες και γυναίκες, αντί να κλαψουρίζουν πότε στη Βουλή και πότε στα κανάλια.

Αυτοί είναι οι δυο δρόμοι που μπορεί να οδηγήσουν σε κάποια διέξοδο. Το χειρότερο θα είναι να μην ακολουθηθεί κανένας, το τέλμα να συνεχιστεί και να περιμένουμε όλοι μαζί να επέλθει το μοιραίο.

Σχολείο

Οι απόψεις των ειδικών
ΤΑ ΝΕΑ 15.10.11

Διαβάστε αναλυτικά ολόκληρα τα κείμενα με τις απόψεις των ειδικών για την οικονομική περιπέτεια της Ελλάδας.

Chatham House, Ηνωμένο Βασίλειο

Νο 3 στην παγκόσμια κατάταξη

Πραγματοποιεί έρευνες που επηρεάζουν την χάραξη της βρετανικής πολιτικής τα τελευταία 65 χρόνια και έχει ισχυρούς δεσμούς με το Foreign Office. Το βραβείο Chatham House το 2010 απονεμήθηκε από τον βρετανό πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον στον τούρκο πρόεδρο Αμπντουλάχ Γκιουλ.

Ίαν Μπεγκ, σύμβουλος σε θέματα οικονομικής κρίσης, καθηγητής στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο του London School of Economics

Πιστεύω ότι στην Ελλάδα θα συμβεί κάποια μορφή χρεοκοπίας. Το πραγματικό ερώτημα είναι πώς θα οργανωθεί. Αν για κάθε ευρώ οι πιστωτές θα λάβουν 50-60 λεπτά ή αν θα εφαρμοστεί το μοντέλο της 21ης Ιουλίου με την επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής και ηπιότερους όρους – οι οποίοι είναι πιο εύκολο να διαχειριστεί κανείς αλλά πιο δύσκολο ώστε να πεισθούν οι τράπεζες να τους δεχθούν.

Αυτό είναι ένα από τα πλέον κρίσιμα σημεία.

Κανείς δεν μπορεί να ξέρει ποιο ακριβώς σενάριο θα ακολουθηθεί καθώς οι συζητήσεις ανάμεσα στους πιστωτές και τους υπουργούς οικονομικών της ευρωζώνης είναι σε εξέλιξη. Αναμφίβολα θα πρέπει να γίνει κάτι για να μειωθεί το βάρος του χρέους. Επίσης επιτακτική ανάγκη είναι να βρεθεί για την Ελλάδα ένας δρόμος που οδηγεί στην ανάπτυξη. Ειδάλλως, η κατάστασή της είναι μη βιώσιμη: τα οικονομικά μεγέθη συρρικνώνονται και το χρέος διαρκώς αυξάνει. Επιπλέον οι εταίροι πρέπει να βρουν τρόπους για να ελαχιστοποιήσουν τις πιέσεις που ασκούνται στην ελληνική οικονομία και να διευκολύνουν την επιστροφή στην ανάπτυξη.

Δεν υπάρχει εύκολος τρόπος για να γίνει αυτό. Μία λύση μπορεί να είναι η επιτάχυνση της εκταμίευσης των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών κονδυλίων.  Ρόλο μπορεί να παίξει και η συμμετοχή διαφορετικών οργάνων, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων με τη χρηματοδότηση αναπτυξιακών προγραμμάτων. Ακόμα, η δυναμική της ελληνικής οικονομίας με τις διαρθρωτικές αλλαγές που γίνονται μπορεί να αρχίσει να προσφέρει ευκαιρίες ανάπτυξης.

Πιστεύω ότι όλοι γνωρίζουμε τι πάει στραβά στην ελληνική οικονομία: η αποτυχία του εισπρακτικού μηχανισμού να συλλέξει τους φόρους, η αποτυχία των κρατικών μεταρρυθμίσεων σε θέματα μισθοδοσίας του δημοσίου και συντάξεων, η αποτυχία στο εκπαιδευτικό σύστημα. Όλοι βέβαια γνωρίζουμε επίσης ότι αυτά τα προβλήματα δεν μπορούν να λυθούν μέσα σε μία νύχτα. Για αυτό η Ελλάδα χρειάζεται την υποστήριξη των εταίρων της ώστε να βρει τρόπους για να αντιμετωπίσει τα συγκεκριμένα διαρθρωτικά προβλήματα. Τα καλά νέα είναι ότι επειδή αυτές οι μεταρρυθμίσεις δεν έγιναν στο παρελθόν, υπάρχουν πιθανότητες να μπορούν να αναζωογονήσουν την ελληνική οικονομία. Αρκεί βέβαια οι μεταρρυθμίσεις να γίνουν με αξιόπιστο προγραμματισμό.

Είναι ξεκάθαρο πλέον ότι η καθυστέρηση εκταμίευσης της έκτης δόσης μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τις προσπάθειες για τη διάσωση της Ελλάδας. Αν δεν υπάρχουν χρήματα οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν θα πληρωθούν και αυτό θα δημιουργήσει πολλά περισσότερα προβλήματα. Το Κουτί της Πανδώρας είναι μία έκφραση ελληνική: κανείς δεν γνωρίζει τι θα γίνει όταν αυτό ανοίξει.

Τελευταία, στην ευρωζώνη έχουν αρχίσει να συνειδητοποιούν ότι πρέπει να δημιουργηθεί κάποιο τείχος προστασίας για να περιορίσει την εξάπλωση της φωτιάς της ελληνικής κρίσης. Και αυτός είναι ο λόγος που συζητείται η ενίσχυση του οπλοστασίου του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF). Δεν είναι απίθανο λοιπόν τα 440 δισεκατομμύρια του EFSF να πολλαπλασιαστούν ώστε να ενισχυθεί η ικανότητά του για την επανακεφαλαιοποίηση τραπεζών ή για να αντιμετωπιστούν προβλήματα με το χρέος άλλων χωρών. Υπάρχει ισχυρή πολιτική αντίθεση σε αυτό, κυρίως από τη Γερμανία, αλλά και την Ολλανδία, την Φινλανδία και άλλες χώρες. Πιστεύω όμως ότι αργά αλλά σταθερά η ανάγκη ενός ενισχυμένου μηχανισμού αλλά και οι φωνές των Αμερικανών και του ΔΝΤ θα πιέσει τους Γερμανούς. Βέβαια, οι δημοκρατικές διαδικασίες στην Ευρώπη δεν προχωρούν με γρήγορους ρυθμούς – θα ήταν έκπληξη αν λειτουργούσε πριν από το τέλος του χρόνου.

Αυτό που όλοι ρωτούν για την Ελλάδα είναι πότε θα καταφέρετε να αλλάξετε την «νοοτροπία» του φοροεισπρακτικού μηχανισμού. Αν πάρει κανείς αποστάσεις από τις εμπλοκές των τελευταίων μηνών, βλέπει ότι το πραγματικό πρόβλημα της Ελλάδας είναι οι ιδιαίτερα χαμηλές επιδόσεις στη συλλογής φόρων – κυρίως στην μεσαία τάξη.  Ήταν οι χειρότερες στην ΕΕ των 15. Μέχρι λοιπόν να αλλάξει η φοροεισπρακτική «νοοτροπία» κάποιες από τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας θα συνεχίζουν να είναι υποτονικές και απογοητευτικές. Είσαστε λοιπόν έτοιμοι να κάνετε το μεγάλο άλμα και να δείξετε προθυμία να πληρώνετε φόρους;

Ίδρυμα Heritage, ΗΠΑ

Νο 7 στην παγκόσμια κατάταξη

Έχει στενές σχέσεις με τους ρεπουμπλικάνους, ενώ, όπως αναφέρεται στο καταστατικό του σκοπός του είναι «η διαμόρφωση και η προώθηση συντηρητικής δημόσιας πολιτικής». Απέκτησε μεγάλη δύναμη κατά τη θητεία του Ρόναλντ Ρήγκαν, ενώ εκπρόσωπός του έχει διατελέσει ο Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι.

Τέρι Μίλερ, διευθυντής του Κέντρου Διεθνούς Εμπορίου και Οικονομικών του think tank, οικονομολόγος

Η ελληνική κρίση ανέδειξε σοβαρές ανισορροπίες μεταξύ των χωρών της ευρωζώνης που απειλούν τη σταθερότητα της νομισματικής ένωσης. Εάν αυτές οι ανισορροπίες μπορούν να τεθούν υπό έλεγχο μέσω του καλύτερου συντονισμού της πειθαρχημένης δημοσιονομικής και  νομισματικής πολιτικής, η Ένωση θα μπορούσε να επιβιώσει. Το θεμελιώδες ερώτημα είναι κατά πόσο μια σειρά μέτρων, μέσω των οποίων οι λιγότερο χρεωμένες χώρες της ευρωζώνης επιδοτούν προσωρινά τους περισσότερο χρεωμένους που επιχειρούν να μειώσουν τα χρέη τους,  είναι σύμφωνη με τη θεμελιώδη έννοια της δικαιοσύνης και της ισότητας μεταξύ των πολιτών όλων των χωρών που έχουν πληγεί, είτε πρόκειται για αυτούς που χρωστούν είτε πρόκειται για τους πιστωτές.

Η παράταση της κρίσης δίνει χρόνο στις χρηματοπιστωτικές αγορές των Ηνωμένων Πολιτειών και σε άλλες χώρες να προσαρμοστούν στους υψηλότερους κινδύνους που συνδέονται με το χρέος .Αυτό μειώνει τον κίνδυνο της μετάδοσης της κρίσης. Από την άλλη πλευρά, όσο περισσότερο συνεχίζεται η κρίση, τόσο πιο πιθανό είναι να έχουμε αρνητικές επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή ανάπτυξη και το εμπόριο.

Η αναδιάρθρωση του χρέους είναι ένα ζήτημα που πρέπει να συζητηθεί ανάμεσα στους οφειλέτες και στους πιστωτές. Όσο μεγαλύτερο είναι το κούρεμα, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανή μελλοντική αύξηση του κόστους δανεισμού. Εάν η Ελλάδα  μπορούσε να βρει την πολιτική βούληση και να τηρήσει όλες τις τρέχουσες δανειακές υποχρεώσεις της στο άρτιο, η θέση της στις διεθνείς πιστωτικές αγορές και τη διεθνή κοινότητα θα βελτιωνόταν σημαντικά.

Οι καθυστερήσεις της εκταμίευσης της έκτης δόσης δημιουργούν αβεβαιότητα στην αγορά και συμβάλλουν στη διάβρωση της εμπιστοσύνης. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι καθυστερήσεις δεν είναι απίθανο να οδηγήσουν σε πτωχεύσεις τραπεζών, οι οποίες θα μπορούσαν και να είχαν αποφευχθεί. Επίσης, μπορεί να αυξήσουν την κοινωνική ένταση σε χώρες που προσπαθούν να επιλύσουν τα προβλήματα χρέους.

Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν πλέον ρυθμιστικούς μηχανισμούς και διαδικασίες για την πρόληψη των τραπεζικών κρίσεων. Δεν υπάρχει όμως αμφιβολία ότι η κρίση -στην περίπτωση που δεν γίνουν για παράδειγμα οι πληρωμές των συντάξεων ή η εξυπηρέτηση του ίδιου του χρέους- μπορεί να συμπιέσει σημαντικά την τραπεζική ρευστότητα. Επίπτωση η οποία είναι πιθανό γρήγορα να εξαπλωθεί πέρα από τα σύνορα μιας χώρας. Τόσο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα όσο και οι αρχές όλων των δυνητικά θιγόμενων χωρών πρέπει να είναι έτοιμοι να διασφαλισθεί η επαρκής ρευστότητα του συστήματος.

Κέντρο για τη Στρατηγική και τις Διεθνείς Μελέτες (CSIS), ΗΠΑ

Νο 12 στην παγκόσμια κατάταξη

Ανάμεσα στα μέλη του ξεχωρίζουν οι Χένρι Κίσινγκερ, Μαντλίν Αλμπράιτ και Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι, ο οποίος εκπροσωπούσε και το ίδρυμα Heritage. Ιδρύθηκε το 1962 στο Πανεπιστήμιο Georgetown στην Ουάσινγκτον.

Χέδερ Κόνλι, σύμβουλος του think tank για ευρωπαϊκά θέματα, οικονομολόγος

Εξετάζουμε την κρίση σε τρία διαφορετικά επίπεδα, σαν να έχουμε τρεις διαφορετικούς «πρωταγωνιστές»: ο πρώτος «πρωταγωνιστής» είναι οι εξελίξεις που έχουμε στην Ελλάδα, πώς οι Έλληνες πολίτες διαχειρίζονται τα επιπλέον μέτρα λιτότητας και αν πρόκειται να συνεχίσουν το πρόγραμμα προσαρμογής ή όχι. Ο δεύτερος είναι οι αγορές και πώς αντιδρούν στις εξελίξεις. Για παράδειγμα, ο τρόπος που αντέδρασαν στην υποβάθμιση της Ιταλίας από την Moody’s προκάλεσε αυξημένη ανησυχία για την ποιότητα και την υγεία των ευρωπαϊκών τραπεζών που κατέχουν χρέος της χώρας. Ο τρίτος «πρωταγωνιστής» είναι η Ευρωζώνη και τελικά η ΕΕ των 27: πώς αυτοί θα αντιδράσουν στην κρίση. Και οι τρεις «πρωταγωνιστές» έχουν διαφορετικά κίνητρα και βιώνουν την κρίση με διαφορετικό τρόπο. Ο καθένας από τους τρεις μπορεί να αλλάξει τη δυναμική της κρίσης ανά πάσα στιγμή.

Πιστεύω ότι τώρα μπαίνουμε σε μία νέα φάση της κρίσης. Κατά τους πρώτους 18 μήνες η στρατηγική που ακολουθήθηκε ήταν να αγοράζουν χρόνο με πολύ βαθιές περικοπές και λιτότητα η οποία απέτυχε να φέρει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Έγιναν επίσης προσπάθειες για τον περιορισμό της μετάδοσης της κρίσης. Κρίνοντας από τα όσα έχουν συμβεί σε Ιταλία και Ισπανία, αυτό απέτυχε πλήρως. Κατά την γνώμη μου πρέπει να υπάρξει διαφορετική στρατηγική. Πρέπει να απαντηθεί το ερώτημα: να συνεχίσουν να αγοράζουν χρόνο ή ήρθε η ώρα να έχουμε ριζική αλλαγή στην πολιτική με αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους ενώ η χώρα θα είναι εντός της ευρωζώνης; Πώς θα λειτουργήσει αυτό; Θα χρειαστεί πολύ σκέψη από την πλευρά των ευρωπαίων πολιτικών και των τεχνοκρατών για να χαραχθεί η πολιτική με την οποία θα προχωρήσουν. Προς το παρόν δεν βλέπω κάτι τέτοιο να λαμβάνει σάρκα και οστά…

Έχω την εντύπωση ότι πρέπει να εστιάσουμε μακριά από το ποσοστό κουρέματος των ομολόγων που κατέχουν οι τράπεζες και να αρχίσουμε να ψάχνουμε ποια είναι η καλύτερη φόρμουλα για να επανακάμψει η ελληνική οικονομία. Τι θα κάνει την Ελλάδα υγιή το γρηγορότερο δυνατό. Αυτό θα απαιτήσει πόνο αλλά πρέπει να σταματήσουμε να μιλάμε για κουρέματα και για την αποτυχημένη πολιτική των τελευταίων 18 μηνών. Χρειάζεται να βρεθεί ο καλύτερος τρόπος για να βγουν οι πολίτες και οι Ελλάδα από αυτή την κρίση το γρηγορότερο δυνατό. Με την υφιστάμενη πολιτική οι ευρωπαίοι ξεχνούν τον ασθενή που προσπαθούν να βοηθήσουν.

Πιστεύω ότι η Ελλάδα θα λάβει την 6η δόση – θα ήταν σοκ για μένα αν δεν τη δώσουν. Πιθανώς μεταξύ της 15ης Οκτωβρίου και της επόμενης αναθεώρησης τον Δεκέμβριο θα συνειδητοποιήσουν ότι έχουν την ευκαιρία να επαναρυθμίσουν την πολιτική τους για την αντιμετώπισης της κρίσης και να αναπτύξουν νέους στόχους καθώς η Ελλάδα δεν θα καταφέρει να επιτύχει τους υφιστάμενους στόχους.

Σε περίπτωση ελεγχόμενης χρεοκοπίας είναι πιθανό να επηρεαστεί όχι μόνο η οικονομία των ΗΠΑ αλλά ολόκληρος ο πλανήτης. Αυτή είναι η βασική ανησυχία μας για την κρίση από την πρώτη στιγμή που ξεκίνησε: πολύ απλά δεν γνωρίζουμε αν και πώς οι τράπεζες, τα hedge funds και τα ασφάλιστρα κινδύνου πρόκειται να επηρεαστούν και πώς θα αντιδράσουν οι αγορές σε αυτό. Ακόμα, δεν ξέρουμε ακριβώς ποιος είναι εκτεθιμένος σε τι… Υπάρχει μία αβεβαιότητα που προκαλεί τεράστια ανησυχία. Είμαστε σίγουροι δε ότι το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα θα υποστεί πολύ σοβαρό σοκ ακόμα και αν έχουμε μία ελεγχόμενη αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους. Όμως, δεν γνωρίζουμε ακριβώς τους μηχανισμούς που θα ενεργοποιηθούν στην περίπτωση της ελεγχόμενη χρεοκοπίας και αυτή είναι η μεγαλύτερη ανησυχία μας.

Η κρίση είναι συνεχόμενη και πολλοί είναι εκείνοι που πιστεύουν ότι θα έπρεπε να έχει υπάρξει λύση εδώ και καιρό. Το θέμα είναι τι ψάχνεις να λύσεις… Προσπαθείς να εξαγοράσεις χρόνο ή θέλεις πραγματικά να λύσεις το πρόβλημα και να μειώσεις το χρέος ώστε να επανακάμψει η ελληνική οικονομία; Μπαίνουμε σε μία νέα φάση της κρίσης όπου έχουμε να αντιμετωπίσουμε δυνάμεις οι οποίες είναι εκτός του ελέγχου μας. Δεν είναι ξεκάθαρο πού οδηγεί όλο αυτό.

Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σπουδών στην Βιέννη (WIIW),  Αυστρία

No 15 στην παγκόσμια κατάταξη

Ιδρύθηκε το 1973 και εξειδικεύεται στην ανάλυση και πρόβλεψη οικονομικών στοιχείων στην Κεντρική, Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη. Στα στελέχη του Ινστιτούτου περιλαμβάνεται και ο γιός του πρώτου προέδρου της FYROM Bλάντιμιρ Γκλιγκόροφ, ο οποίος ίδρυσε το Δημοκρατικό Κόμμα της Σερβίας το 1989.

Πέτερ Χάβλικ, αναπληρωτής διευθυντής, επικεφαλής οικονομολόγος

Δεν είμαι πολύ αισιόδοξος. Φοβάμαι ότι θα υπάρξει χρεοκοπία και ευελπιστώ να είναι ελεγχόμενη, δηλαδή να υπάρξει κάποια συμφωνία της Ελλάδας με τους ευρωπαίους εταίρους και τους ιδιώτες πιστωτές. Ελπίζω επίσης ότι η κατάσταση αυτή δεν θα εξελιχθεί άσχημα και ότι η κρίση δεν θα εξαπλωθεί σε άλλα κομμάτια της ευρωζώνης.

Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας που πρέπει να γίνει με τους πιστωτές στην περίπτωση μίας ελεγχόμενης χρεοκοπίας είναι πολύπλοκες. Η κύρια ανησυχία είναι πώς να περιορίσεις την εξάπλωση. Είμαι πλέον πεπεισμένος ότι χωρίς την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους δεν θα καταφέρουν να λύσουν το πρόβλημα.

Αν όμως οι πολίτες πανικοβληθούν, αποσύρουν τις καταθέσεις και οι εικόνες μεταδοθούν στην Ευρώπη και αλλού, μπορεί να έχουμε μία ανεξέλεγκτη χρεοκοπία. Θα ήθελα να πιστεύω ότι δεν θα επικρατήσει πανικός και πως θα ακολουθηθεί μία λύση μετά τις διαπραγματεύσεις της Ελλάδα με την Κομισιόν, την ΕΚΤ και το ΔΝΤ.

Και είναι πολύ δύσκολο να πει κανείς ότι υπάρχουν εγγυήσεις και ότι δεν θα επικρατήσει πανικός κατά τη διάρκεια μίας ελεγχόμενης χρεοκοπίας. Νομίζω όμως ότι οι ευρωπαίοι ηγέτες θα δείξουν ισχυρή βούληση να λύσουν την κρίση. Αυτό θα αποτελέσει μήνυμα για τις αγορές, ότι πραγματικά η μετάδοση της κρίσης μπορεί να αποφευχθεί. Ούτε για αυτό όμως υπάρχουν εγγυήσεις. Η κατάσταση είναι πάρα πολύ σοβαρή.

Το σίγουρο είναι ότι θα πρέπει να υπάρξει λύση πριν από τις 15 Νοεμβρίου, που τελειώνουν τα χρήματα στην Ελλάδα. Το πρόβλημα είναι ότι υπάρχει πολύ κακή διάθεση και στις δύο πλευρές που βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις. Οι Έλληνες νιώθουν ότι τους φέρονται σκληρά. Την ίδια ώρα πολλοί άνθρωποι σε χώρες της ευρωζώνης, στη Γερμανία, τη Φινλανδία, τη Γαλλία, την Αυστρία, την Ολλανδία έχουν πολύ αρνητική άποψη για την κατάσταση στην Ελλάδα.

Πιστεύω ότι η ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) είναι πιθανότατα απαραίτητη. Όπως είναι και τα βήματα που πρέπει να γίνουν για την δημοσιονομική και πολιτική ενοποίηση εντός της ευρωζώνης και της ΕΕ. Πρόκειται για ένα πρόβλημα που είναι πολύ δύσκολο να λυθεί μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα καθώς απαιτεί τη σύμφωνη γνώμη κάθε χώρας μέλους ξεχωριστά και υπάρχουν πολλές διαφορετικές απόψεις. Γεγονός πάντως είναι ότι η Γερμανία βρίσκεται σε πολύ δύσκολη πολιτική θέση. Από τη μία πλευρά ενδιαφέρεται να κρατήσει την ευρωζώνη ανέπαφη και να την ενδυναμώσει. Ταυτόχρονα υπάρχουν φόβοι ότι οι γερμανοί πολίτες θα πληρώνουν τα χρέη που δημιούργησαν πολίτες άλλων χωρών της ευρωζώνης.

Κατά τη γνώμη μου είναι απαραίτητο να εμπλακούν πολύ περισσότερο οι ιδιώτες πιστωτές σε περίπτωση που η λύση δοθεί με την ελεγχόμενη χρεοκοπία. Η βοήθεια θα συνεχίσει να χορηγείται στην Ελλάδα από τις επίσημες πηγές –το ΔΝΤ, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και αλλού- αλλά και οι ιδιώτες θα πρέπει να συμμετέχουν πολύ περισσότερο.

Πιστεύω ότι για να γίνει το χρέος βιώσιμο το κούρεμα θα πρέπει να είναι πάνω από από 50%, υπό την προϋπόθεση ότι οι μεταρρυθμίσεις και οι διαρθρωτικές αλλαγές συνεχίζονται. Δεν μπορείς να επαναπαυτείς μόνο στην αναδιάρθρωση του χρέους και να επιστρέψεις στην προηγούμενη κατάσταση. Η Ελλάδα θα πρέπει να υλοποιήσει τις δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις και τις υπόλοιπες διαρθρωτικές αλλαγές, ειδάλλως πολύ γρήγορα το χρέος θα αρχίσει και πάλι να συσσωρεύεται.

Η καθυστέρηση της 6ης δόσης περιπλέκει πολύ την κατάσταση. Τα επιτόκια δανεισμού ανεβαίνουν, υπάρχει κίνδυνος μετάδοσης της κρίσης.

Αν είχε δοθεί λύση έναν χρόνο πριν, τα πράγματα τώρα θα ήταν πολύ καλύτερα: το χρέος θα ήταν μικρότερο, το ίδιο ισχύει και για τα επιτόκια δανεισμού, ενώ οι κίνδυνοι για τη μετάδοση της κρίσης δεν θα ήταν τόσο μεγάλοι όσο σήμερα.

Η καθυστέρηση αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε τραπεζική κρίση – για την ακρίβεια μάλλον αυτή ήδη έχει αρχίσει να συμβαίνει. Δείτε τι έγινε με την γαλλοβελγική τράπεζα Dexia την Τρίτη. Αυτό δείχνει πόσο μεγάλος είναι ο κίνδυνος της μετάδοσης της κρίσης στον τραπεζικό τομέα. Και όσο περισσότερο διαρκεί η αβεβαιότητα καταβολής της δόσης, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος.

Ευρωπαϊκό Κέντρο Διεθνούς Πολιτικής Οικονομίας (ECIPE), Βέλγιο

Νο 16 στην παγκόσμια κατάταξη

Η νεότερη και μία από τις τρεις ισχυρότερες «δεξαμενές σκέψης» στις Βρυξέλλες. Ιδρύθηκε το 2006 ενώ ανάμεσα στα πλέον γνωστά προγράμματά της αφορούν τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου.

Φρέντρικ Έριξον, ιδρυτής και διευθυντής του think tank, οικονομολόγος

Ο κίνδυνος μετάδοσης της κρίσης στην ευρωζώνη συνδέεται άμεσα με τις προθέσεις των εταίρων της Ελλάδας. Μέχρι τώρα έχουν δείξει εξαιρετική αποφασιστικότητα ώστε να …αποφύγουν να δώσουν τις ενδεδειγμένες λύσεις στο πρόβλημα. Το να προσπαθήσει κανείς να προβλέψει τις παράλογες συμπεριφορές τους είναι πρακτικά αδύνατο.

Όπως και να έχει, πιστεύω ότι η τρόικα θα συνεχίσει να παρέχει βοήθεια στην Ελλάδα για μερικούς μήνες ακόμα. Κατά τη γνώμη μου ανάμεσα στα μέλη της ευρωζώνης αναπτύσσεται η συναντίληψη ότι πρέπει να ακολουθηθεί διαφορετική λύση για την Ελλάδα. Αυτή η λύση εμπλέκει το λεγόμενο κούρεμα, το οποίο θα είναι πολύ πιο ουσιαστικό από αυτό που αποφασίστηκε τον Ιούλιο. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς μου το χρέος της Ελλάδας πρέπει να πέσει κάτω από το 75% του ΑΕΠ. Αυτό βέβαια υπό την προϋπόθεση ότι η ελληνική οικονομία μπορεί να επιστρέψει στην ανάπτυξη. Αν συνεχιστεί η σημερινή συρρίκνωση των μεγεθών, το κούρεμα του χρέους θα πρέπει να είναι ακόμα μεγαλύτερο για να μπορέσουμε να φτάσουμε σε κάποιο βιώσιμο επίπεδο. Θα πρέπει το χρέος να μειωθεί κάτω από το 75% του ΑΕΠ, που σημαίνει ότι το κούρεμα σήμερα θα πρέπει να ανέλθει στο 60%.

Για να μην μεταδοθεί η κρίση θα πρέπει να υπάρξει ένας δακτύλιος «προστασίας» γύρω από την Ιταλία και την Ισπανία αρχικά και πιθανότατα το Βέλγιο και την Γαλλία, καθώς ένα σημαντικό ποσοστό του χρέους της Ελλάδας βρίσκεται σε αυτές τις χώρες. Θα πρέπει να υπάρχουν διαθέσιμα ποσά για την ενίσχυση των τραπεζών και φυσικά να προχωρήσουν στην αγορά κρατικών ομολόγων της Ιταλίας και της Ισπανίας στην περίπτωση που υπάρξουν αλλεπάλληλες επιπτώσεις από την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους.

Οι αγορές νιώθουν μεγάλη ανασφάλεια για την ικανότητα της ευρωζώνης να αντιμετωπίσει την ενδεχόμενη μετάδοση της κρίσης στην Ιταλία και την Ισπανία. Υπάρχουν όρια σε αυτά που μπορεί να κάνει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία αγοράζει ομόλογα για να βοηθήσει την Ιταλία και την Ισπανία να κρατούν σε κάποια επίπεδα τα επιτόκια δανεισμού. Πού ακριβώς βρίσκονται σήμερα αυτά τα όρια κανείς δεν ξέρει. Αν όμως λάβουμε υπόψη ότι από φέτος το φθινόπωρο παρεμβαίνει με αγορές ομολόγων για να συγκρατεί τα σπρεντ της Ιταλίας και της Ισπανίας πολύ φοβούμαι ότι όσο πλησιάζουμε στο 2012 η ΕΚΤ θα αρχίσει να αγγίζει τα όρια της σχετικά με αυτά που μπορεί ουσιαστικά να κάνει για να περιορίσει την κρίση.

Όσον αφορά την δυνατότητα δανεισμού για τον περιορισμό της μετάδοσης θα χρειαστούν γύρω στα 1,750 τρισεκατομμύρια ευρώ. Μπορεί τα ποσά να φτάσουν μέχρι και τα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ, αλλά κατά τη γνώμη μου 1,750 θα είναι αρκετά. Το πιο πιθανό είναι να μην χρειαστεί να χρησιμοποιηθούν. Όμως πρέπει να είναι εκεί για να λάβουν οι αγορές το μήνυμα ότι είναι διαθέσιμα ώστε να αντιμετωπιστεί η κρίση, αν τα πράγματα γίνουν ακόμη πιο δύσκολα στην περίπτωση της Ιταλίας και της Ισπανίας.

Δεν πιστεύω ότι θα υπάρξει πρόβλημα με την έκτη δόση: θα δοθεί στην Ελλάδα και το ποσό θα είναι αυτό που είχε αρχικά συμφωνηθεί. Μπορεί να υπάρξουν συζητήσεις για τη σύνθεση, τη συμμετοχή του κάθε εταίρου στη δόση – είτε πρόκειται για το ΔΝΤ είτε τις χώρες της ευρωζώνης. Μπορεί να υπάρξουν τέτοιου είδους ζητήματα αλλά γνώμη μου είναι ότι η έκτη δόση θα εκταμιευθεί.

Αναγκαστικά το «παιχνίδι» των διαπραγματεύσεων που διεξάγεται ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και την Τρόικα έχει χρονικό όριο, το οποίο τοποθετείται στην ημερομηνία την οποία η Ελλάδα θα χρειαστεί τα χρήματα για να πληρώσει μισθούς και συντάξεις. Αυτό μπορεί να είναι στις 15 Νοεμβρίου, μπορεί και όχι – δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω…

Είναι πολύ δύσκολο να προβλέψει κανείς μία τραπεζική κρίση, καθώς παίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο η ψυχολογία των καταθετών και όχι τα πραγματικά οικονομικά στοιχεία. Υπάρχουν όμως κάποιοι τρόποι για να αναχαιτίσει εξελίξεις τέτοιου είδους: συνήθως οι τρόποι αυτοί περιλαμβάνουν την υποχρεωτική διακοπή της λειτουργίας των τραπεζών για μερικές ημέρες, ώστε η ανάληψη χρημάτων να καταστεί αδύνατη. Κατά τη διάρκεια αυτού του χρονικού διαστήματος μπορεί να συμβούν και εθνικοποιήσεις τραπεζών αν αυτό κριθεί απαραίτητο. Δεν είναι όμως αυτό που με ανησυχεί περισσότερο…

Είναι η πολιτική που ακολουθείται συμπαρασύρει ακόμα πιο χαμηλά την ελληνική οικονομία. Προσθέτοντας συνεχώς μέτρα λιτότητας η οικονομία συρρικνώνεται όλο και πιο πολύ για να εξυπηρετήσει τους στόχους της δημοσιονομικής σταθερότητας. Όμως, όσο περισσότερα τα μέτρα λιτότητας τόσο δυσκολότερο είναι να επανατεθεί η οικονομία σε κίνηση. Αυτός είναι ο πιο σημαντικός τομέας – σε αυτό πρέπει να επικεντρωθούν οι προσπάθειες.

Η Ελλάδα έχει κάνει πολλά στον τομέα της δημοσιονομικής προσαρμογής και σταθερότητας. Βέβαια χρειάζεται να γίνουν περισσότερα αλλά αυτά που έχουν γίνει είναι ήδη πολλά. Κατά τη γνώμη μου αυτός ο τομέας μπορεί να μπει στον «πάγο» για κάποιο χρονικό διάστημα και όλες οι προσπάθειες να επικεντρωθούν στην επανεκκίνηση της οικονομίας. Και κάτι τέτοιο δεν γίνεται τώρα…

Υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορούν να γίνουν για την ανάπτυξη της Ελλάδας. Το κρισιμότερο σημείο όμως είναι να ρίξετε σημαντικά το κόστος εργασίας, το οποίο κατά τη γνώμη μου θα πρέπει να μειωθεί κατά 30-40%, συμπεριλαμβανομένων των φόρων. Την δεκαετία του 1990 εργαζόμουν στην Σουηδία κατά τη διάρκεια της ύφεσης και μία από τις λύσεις που ακολούθησαν για να βγουν από το τούνελ ήταν η εσωτερική υποτίμηση του εργατικού κόστους κατά 30-40%. Αυτό έδωσε τεράστια ώθηση στην οικονομία τους…

Κέντρο Διεθνούς Διακυβέρνησης και Καινοτομίας (CIGI), Καναδάς

Νο 18 στην παγκόσμια κατάταξη

Ανεξάρτητο από κομματικές αποχρώσεις, το CIGI ιδρύθηκε το 2001 με την ευγενική χορηγία του ελληνικής καταγωγής προέδρου της εταιρείας τηλεπικοινωνιών RIM Μάικ Λαζαρίδη.

Σούζαν Σέντλ, σύμβουλος του think tank, πρώην αναπληρώτρια διευθύντρια στο ευρωπαϊκό τμήμα του ΔΝΤ

Οι αντιθέσεις στην Ευρώπη σχετικά με τον χειρισμό της κατάστασης είναι ιδιαίτερα βαθιές. Έτσι, είναι πολύ πιθανό η αδράνεια των πολιτικών ιθυνόντων να πιέσει την ελληνική κρίση στο όριο: σε μία καθυστερημένη και ως εκ τούτου χαοτική χρεοκοπία ή/και αποχώρηση της Ελλάδας από την ευρωζώνη. Οποιοδήποτε από αυτά τα ενδεχόμενα θα έχει εκτεταμένες αρνητικές συνέπειες κυρίως στη ζώνη του ευρώ καθώς και στην αμερικανική και παγκόσμια οικονομία. Οι επιπτώσεις αυτές θα κυμαίνονται από την οικονομική αστάθεια της αγοράς και την μείωση στον όγκο του παγκόσμιου εμπορίου έως την επιβράδυνση της ανάπτυξης και την ύφεση.

Βλέπουμε ήδη πραγματική μόλυνση. Η συμπεριφορά των χρηματοπιστωτικών αγορών, το εμπόριο, η εμπιστοσύνη και η ανάπτυξη τις τελευταίες 6 εβδομάδες αντανακλούν σε μεγάλο βαθμό τις πολύ καταστροφικές επιπτώσεις της αβεβαιότητας που απορρέει από την αδράνεια στην αντιμετώπιση της ευρωπαϊκής κρίσης. Όσο περισσότερο διατηρείται η αβεβαιότητα, τόσο πιο αναποτελεσματικό θα είναι το ψήφισμα και τόσο χειρότερο το αποτέλεσμα για τις αγορές και τη δραστηριότητα.

Για να υπολογίσουμε το ποσοστό κουρέματος που χρειάζεται να γίνει πρέπει να έχουμε τρεις βασικές πληροφορίες: πρώτον, ποια είναι η πραγματική τρέχουσα αξία του χρέους και των υποχρεώσεων εξυπηρέτησης του χρέους σε σχέση με ρεαλιστικές προβολές της οικονομικής ανάπτυξης στην Ελλάδα. Δεύτερον, πόσα χρήματα θα προσφέρουν οι ευρωπαϊκές χώρες στην Ελλάδα μετά την αναδιάρθρωση. Τρίτον, αν η χώρα θα είναι μέσα ή έξω από την ευρωζώνη μετά το κούρεμα. Είναι κατά τη γνώμη μου αδύνατο να διακινδυνεύσει κανείς εκτιμήσεις έως ότου απαντηθούν τα τρία αυτά ερωτήματα. Είμαι σίγουρη ότι αυτούς τους υπολογισμούς κάνουν αυτή τη στιγμή στα γραφεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ.

Η καθυστέρηση εκταμίευσης της έκτης δόσης είναι όντως πολύ επικίνδυνη. Προφανώς, όσο περισσότερο η ελληνική κυβέρνηση και οι ελληνικές τράπεζες αντιμετωπίζουν σπρεντ που επηρεάζονται από τον υψηλό βαθμό αβεβαιότητας, τόσο χειρότερη γίνεται η οικονομική τους κατάσταση. Αλλά ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι αυτή η καθυστέρηση σηματοδοτεί το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκοί φορείς βρίσκονται μακριά από μία συμφωνία για το σχέδιο αντιμετώπισης της κρίσης. Σε τελική ανάλυση υπάρχουν τρία σενάρια δράσης για τους Ευρωπαίους:

Πρώτον, να υποστηρίζουν πλήρως την Ελλάδα επ’ αόριστον. Δεύτερον, να επιβάλλουν ένα κούρεμα αρκετά μεγάλο για να επιστρέψει το χρέος σε βιώσιμο επίπεδο ακόμη και αν η Ελλάδα παρουσιάσει πολύ αργούς ρυθμούς ανάκαμψης (η οποία αναμένεται αν παραμείνει η χώρα στη ζώνη του ευρώ). Τρίτον, να επιβάλουν μικρότερο κούρεμα και την απόσυρση της Ελλάδας από τη ζώνη του ευρώ. Όλες οι επιλογές είναι δυσάρεστες. Όμως θα πρέπει να παρθεί μία απόφαση – είτε μέσα από μια μελετημένη και σχεδιασμένη διαδικασία ή βιαστικά κάτω από ακραίες συνθήκες…

Κατά τη γνώμη μου υπάρχει πολύ μικρή πιθανότητα να συμβεί μία τραπεζική κρίση. Στον 21ο αιώνα, ακόμα και αν οι αρμόδιοι φορείς έχουν μέτριες ικανότητες δεν θα πρέπει να επιτρέψουν να συμβεί κάτι τέτοιο. Τα γεγονότα τις προηγούμενες εβδομάδες λίγο μπορούν να μας εμπνεύσουν για τις ικανότητες των ευρωπαϊκών δυνάμεων να πάρουν αποφάσεις, αλλά δεν θα περίμενα ότι μπορεί να επιτρέψουν ένα τέτοιο λάθος.

Σχολείο

Οι δύο χρόνοι που τρέχουν
Η χώρα έχει παγιδευτεί στα δίχτυα της διεθνούς κρίσης και της εθνικής αυτοδιάλυσης
Του Γιάννη Βούλγαρη, ΤΑ ΝΕΑ 15.10.11

Στην Ελλάδα τρέχουν σήμερα δύο χρόνοι: ο χρόνος της εθνικής αυτοδιάλυσης και ο χρόνος της αργής ανασύνταξης. Ο πρώτος χρόνος μετρά όσα ζούμε αυτές τις μέρες. Καταστάσεις οξύμωρες: οι συνδικαλιστές της ΑΔΕΔΥ καταλαμβάνουν τα υπουργεία για «να διώξουν» την τρόικα, από την οποία εξαρτάται ο μισθός τους. Σε δεύτερη ανάγνωση όμως, εικονογραφούν απλώς το σημερινό ελληνικό αδιέξοδο καθώς η χώρα έχει παγιδευτεί στα δίχτυα της διεθνούς κρίσης και της εθνικής αυτοδιάλυσης.

Η Ελλάδα ευνοήθηκε ώς πρόσφατα από την παγκόσμια αλληλεξάρτηση και την ευρωπαϊκή ενοποίηση καθώς κινήθηκε από την περιφέρεια στο κέντρο της ευρωπαϊκής διαδικασίας με ό, τι αυτό σήμαινε για την εθνική ασφάλεια, την οικονομική ανάπτυξη και τη σταθεροποίησης της δημοκρατίας. Σήμερα ζει τις ίδιες εξελίξεις επώδυνα, βρισκόμενη στο χείλος της κατάρρευσης, περιμένοντας και πάλι την αναγκαία για την επιβίωσή της ενίσχυση «από τους ξένους», έναντι των οποίων διαθέτει μηδαμινή διαπραγματευτική δύναμη. Ακόμα μικρότερη είναι η πίεση που οι συνδικαλιστές της ΑΔΕΔΥ μπορούν να ασκήσουν στην τρόικα. Οσο για διεκδικήσεις από το εθνικό Δημόσιο Ταμείο βρισκόμαστε στο «ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος».

Εχει διαμορφωθεί έτσι ένα θανατηφόρο μείγμα: η εθνική αδυναμία οδηγεί τις συντεχνίες στον παροξυσμό και ο συντεχνιακός παροξυσμός ενισχύει με τη σειρά του την εθνική αδυναμία σε έναν φαύλο κύκλο έτοιμο να εκραγεί. Τούτο το μείγμα οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην αυτοκαταστροφική λύση της επιστροφής στη δραχμή. Ως μη εμπρόθετο αποτέλεσμα, όπως λένε οι κοινωνικές επιστήμες, όταν αναλύουν τις περιπτώσεις εκείνες που οι δράσεις των επιμέρους ομάδων παράγουν ένα συνολικό αποτέλεσμα το οποίο καμία από αυτές δεν θα επέλεγε συνειδητά. Σωστά η πλειοψηφία της κοινωνίας απεύχεται μια τέτοια προοπτική γιατί βραχυχρόνια θα μετατραπούμε σε ζούγκλα και μακροπρόθεσμα σε ένα κράτος – παρία με αδύναμη οικονομία και μόνιμη γεωπολιτική ανασφάλεια σε έναν κόσμο που θα συνεχίζει να παγκοσμιοποιείται και να ενοποιείται «δίχως να κοιτάζει τη δικιά μας μελαγχολία».

Χρειάζεται να σπάσουμε τον φαύλο κύκλο και ο χρόνος στην κλεψύδρα λιγοστεύει. Για να το κάνουμε χρειάζεται να ξεκινήσουμε από μια σκληρή αλλά ρεαλιστική διαπίστωση για την επόμενη (ας πούμε) δεκαετία. Θα είναι μία περίοδος λιτότητας, υψηλής ανεργίας και χαμηλότερου βιοτικού επιπέδου. Ακόμα και αν επαληθευτεί το καλύτερο για μας σενάριο, η Ελλάδα θα κάνει χρόνια να ανακτήσει το χαμένο έδαφος. Η προοπτική της ανάκτησης εξαρτάται από τη βελτίωση της παραγωγικότητας της οικονομίας, τις επενδύσεις και τις εξαγωγές. Αυτός ο σκοτεινός ορίζοντας των μεσοπρόθεσμων προσδοκιών θα αναπροσαρμόσει τις ατομικές και συλλογικές συμπεριφορές, δράσεις και νοοτροπίες. Προς το παρόν η χώρα ζει και δρα με την ψευδαίσθηση, αν όχι τη συνειδητή αυταπάτη, ότι η απώλεια είναι πρόσκαιρη. Γι’ αυτό, παρά το βάθος της κρίσης, τα σπέρματα του νέου είναι ελάχιστα είτε κοιτάξουμε την πολιτική είτε την κοινωνία και την τέχνη. Σαν αυτή η χώρα να απώλεσε τα τελευταία χρόνια συσσωρευτικά κάτι βαθύτερο: τη διάθεση να λογαριαστεί με τα δύσκολα, τη ροπή στην αλλαγή, την ικανότητα αναστοχασμού.

Κι όμως, σε δέκα χρόνια η κρίση θα έχει περάσει και η ελληνική οικονομία θα έχει ορθοποδήσει. Κι αυτή η πιθανότητα αποτελεί τη δεύτερη, αισιόδοξη αυτή τη φορά, αφετηρία. Αν καταφέρουμε να αναποδογυρίσουμε τον χρόνο και κοιτάξουμε τον εαυτό μας από το μέλλον στο παρόν, θα μπορέσουμε να οργανώσουμε καλύτερα την πορεία από τα χαλάσματα στην ανασυγκρότηση. Γιατί τα στοιχήματα είναι μεγάλα: ποιο θα είναι το πρόσωπο της Ελλάδας τότε; Πόση διεθνή αξιοπιστία θα έχει ανακτήσει; Ποια κοινωνική συνοχή, ποιον πνευματικό δυναμισμό θα έχει; Ποιοι θα έχουν πληρώσει τι και πώς;

Οι νέες πολιτικές, κοινωνικές, συνδικαλιστικές και πνευματικές ηγεσίες θα αναδειχτούν από αυτή τη διαδικασία και από τις απαντήσεις σε τέτοιες ερωτήσεις. Θα ξεχωρίσουν όσοι και όσες θα μπορέσουν μέσα στη σημερινή παραζάλη να βρουν τη στιγμή και τη δύναμη να βγάλουν για λίγο το κεφάλι έξω από το νερό και να στοχαστούν την προοπτική της επόμενης δεκαετίας, δείχνοντας μονοπάτια και ορόσημα προς το μέλλον. Στην αποστολή τους αυτή έχουν συνομιλητή και κριτή μια κοινωνική πλειοψηφία που συνειδητά ή ενστικτωδώς προσβλέπει ακόμα σε μια μοντέρνα Ελλάδα στο πλαίσιο της Ευρώπης. Μια πλειοψηφία παραζαλισμένη όμως, η οποία ενώ συνδυάζει στο νοητικό επίπεδο συνειδητά ή ενστικτωδώς, το εθνικό συμφέρον με το ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, πολιτικά φλερτάρει με συμπεριφορές που στην κατάληξή τους θα οδηγήσουν στην περιθωριοποίηση της χώρας. Αν όμως αυτή η πλειοψηφία εμπνευστεί και βρει σημεία αναφοράς, θα κινηθεί για να προστατεύσει τον εαυτόν της και την κοινωνία από την αυτοδιάλυση.

Αυτό το κοινό κοινωνικό αίσθημα ξέρει τι περιμένει. Να συνθέσουμε τα υπολείμματα κυριαρχίας που μας έχουν μείνει σε ένα εθνικό σχέδιο ανόρθωσης που διευρύνει συνεχώς το περιθώριο αυτονομίας σε συνεργασία και όχι σε μετωπική σύγκρουση με τους ευρωπαίους εταίρους. Μόνο έτσι θα περισώσουμε το πολυτιμότερο σήμερα ηθικό – ιδεολογικό εφόδιο για την κοινωνική συνοχή και αντοχή: τον πατριωτισμό και την εθνική αξιοπρέπεια.

Ξέρει τι δεν περιμένει: ότι η κυβερνητική εναλλαγή θα προσφέρει λύση στο πρόβλημα. Γι’ αυτό ενθαρρύνει την ευρύτερη πολιτική συνεννόηση με οποιαδήποτε μορφή. Ενστικτωδώς καταλαβαίνει ότι είναι το αναγκαίο πλαίσιο για να υπάρξει αυτή η στιγμή της πολιτικής περίσκεψης και της στρατηγικής όρασης, που χάνεται στην καθημερινή βοή του μικροκομματισμού. Και δεν καταλαβαίνει γιατί σε καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης το πολιτικό σύστημα δεν μπορεί να συμπέσει π.χ. στην καθιέρωση ενός νέου φορολογικού καθεστώτος, στην εκ βάθρων αλλαγή του φοροεισπρακτικού μηχανισμού ή στην πολυσυζητημένη απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας.

Ξέρει τι θέλει. Να υψώσει η Πολιτεία παράπλευρα φράγματα που θα αφήνουν τη διαμαρτυρία και την αγανάκτηση να κυλά στο μεταξύ, χωρίς όμως η βαρβαρότητα και η ανομία να κατακλύζουν την κοινωνία και τη ζωή μας. Η μεταπολιτευτική «κουλτούρα της διεκδίκησης» δεν παράγει πλέον ενεργούς πολίτες αλλά δυνάστες και εσχάτως νέους «ανθρωποφύλακες» όπως είδαμε στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Χρειαζόμαστε ένα ανασυγκροτημένο συνδικαλιστικό κίνημα και συνδικαλιστές ηγέτες με διαφορετική νοοτροπία.

Ξέρει τι δεν θέλει: να συμβιώνει αδιάφορα με την εξαθλίωση που παράγει στα αστικά κέντρα, ιδίως στο Κέντρο της Αθήνας, η αύξουσα κοινωνική περιθωριοποίηση. Θα έβλεπε με ελπίδα οργανωμένες τοπικές παρεμβάσεις και πρωτοβουλίες (ένα fast track κοινωνικής πρόνοιας, όπως εύστοχα έγραφε ο Κωστής Παπαϊωάννου, «ΤΑ ΝΕΑ» 13-10-2011).

Ξέρει τι κατά βάθος επιζητεί: ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης που θα αυξήσει την παραγωγικότητα της οικονομίας, ένα νέο κράτος πρόνοιας που θα ανταποκρίνεται στις επιδεινούμενες συνθήκες της υψηλής ανεργίας και της αυξημένης φτώχειας. Επιζητεί να δει ένα τέλος στις περικοπές χωρίς πολιτική και περιμένει μια πρόταση καταμερισμού σε βάθος χρόνου των αναπόφευκτων θυσιών με κοινωνική δικαιοσύνη και διαφάνεια. Ποιος χάνει τι, ποιος κερδίζει τι και άρα πόσο συνεισφέρει. Ο μεταπολιτευτικός κρατισμός έχει απαξιωθεί, αλλά υπάρχει συνείδηση ότι χωρίς καλύτερο κράτος και αποτελεσματική Δημόσια Διοίκηση η ελληνική επιχειρηματικότητα δεν θα καταφέρει να τραβήξει το κάρο.

Στην Ελλάδα τρέχουν σήμερα δύο χρόνοι: ο χρόνος της εθνικής αυτοδιάλυσης και ο χρόνος της αργής ανασύνταξης. Το θέμα είναι ποιος θα κερδίσει.

Ο Γιάννης Βούλγαρης είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.

Σχολείο

imageΤο ηθικό ζήτημα επιστρέφει

Του Μιχάλη Μητσού, ΤΑ ΝΕΑ 15.10.11

«Αν νομίζετε ότι η κυβέρνηση είναι αναποτελεσματική και δεν έχει ηθικό υπόβαθρο για αυτά που κάνει, τότε ρίξτε την» είπε αυτή την εβδομάδα ο Ευάγγελος Βενιζέλος στη συνεδρίαση τριών Κοινοβουλευτικών Τομέων του ΠΑΣΟΚ. Ως προς την αναποτελεσματικότητα, μάλλον κανείς δεν έχει αυταπάτες. Τη λέξη «ηθική», όμως, είχαμε καιρό να την ακούσουμε σε σχέση με την πολιτική. Ευκαιρία λοιπόν να θυμηθούμε μια συνέντευξη που έμεινε στην Ιστορία. Την έδωσε πριν από 30 χρόνια ο ηγέτης του άλλοτε θρυλικού Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος στον ιδρυτή της εφημερίδας «Ρεπούμπλικα». Και εκδόθηκε αυτές τις μέρες σε βιβλίο, με τίτλο «Το ηθικό ζήτημα» (Εκδ. Aliberti).

«Τα κόμματα δεν κάνουν πια πολιτική» είχε πει ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ σ’ εκείνη τη συνέντευξη που δημοσιεύτηκε στις 28 Ιουλίου 1981. «Πολιτική έκαναν το 1945, το 1948, τη δεκαετία του ’50 και στα τέλη της δεκαετίας του ’60. Γίνονταν παθιασμένες συζητήσεις, σημειώνονταν συγκρούσεις ιδεών, ασφαλώς και συγκρούσεις συμφερόντων, όπου υπήρχε όμως μια προοπτική, καθώς και μέριμνα για το κοινό καλό. Τι πάθος υπήρχε τότε, τι ενθουσιασμός, τι ιερή οργή! Πάνω απ’ όλα, όμως, γινόταν προσπάθεια να κατανοηθεί και να ερμηνευτεί η πραγματικότητα του τόπου. Και υπήρχε εκτίμηση μεταξύ των αντιπάλων».

«Σήμερα τα κόμματα έχουν εκφυλιστεί, και σ’ αυτό οφείλονται οι ασθένειες της Ιταλίας» τόνισε ο γενικός γραμματέας του PCI. «Εχουν καταλάβει το κράτος και όλους τους θεσμούς του, με πρώτη την κυβέρνηση. Εχουν καταλάβει τους τοπικούς συνεταιρισμούς, τους οργανισμούς πρόνοιας, τις τράπεζες, τις δημόσιες υπηρεσίες, τα πολιτιστικά ιδρύματα, τα νοσοκομεία, τα πανεπιστήμια, την τηλεόραση, μερικές μεγάλες εφημερίδες. Το αποτέλεσμα είναι δραματικό. Ολα τα έργα που οι διάφοροι θεσμοί καλούνται να επιτελέσουν αντιμετωπίζονται σε συνάρτηση με τα συμφέροντα του κόμματος, του ρεύματος ή της ομάδας που ελέγχει τον κάθε θεσμό».

Ο Εουτζένιο Σκάλφαρι συμφωνούσε με αυτές τις παρατηρήσεις. Είχε όμως μια απορία: γιατί οι Ιταλοί δεν αντιδρούσαν; Επειδή είχαν την ηγετική τάξη που τους αξίζει ή επειδή προτιμούσαν αυτόν τον εκφυλισμό από το να έχουν τους κομμουνιστές στην εξουσία; «Είναι σαφές ότι πολλοί Ιταλοί γνωρίζουν τις συναλλαγές, τις διακρίσεις, την ευνοιοκρατία. Πολλοί από αυτούς, όμως, είναι θύματα εκβιασμού. Εχουν αποκτήσει προνόμια ή ελπίζουν να αποκτήσουν ή φοβούνται μήπως τα χάσουν. Θέλετε μια απόδειξη; Αρκεί να συγκρίνετε τα αποτελέσματα των δημοψηφισμάτων, όπου δεν υπάρχουν πελατειακές σχέσεις και ιδιωτικά συμφέροντα, με τα αποτελέσματα των βουλευτικών ή δημοτικών εκλογών. Ψηφίζοντας για το διαζύγιο το 1974 ή για τις αμβλώσεις το 1981, οι Ιταλοί έδωσαν την εικόνα μιας χώρας ελεύθερης και μοντέρνας. Αλλά στις εκλογές η εικόνα αλλάζει ριζικά».

Οι διαφορές τού σήμερα από το τότε είναι μεγάλες. Δεν υπάρχει ένας Μπερλινγκουέρ. Δεν υπάρχει ούτε ένα μαζικό αριστερό κόμμα που να αποτελεί μια πραγματική εναλλακτική λύση, μια πραγματική διέξοδο για τους απογοητευμένους. Κι όμως, η σημερινή εικόνα θυμίζει πολύ αυτή που περιέγραφε εκείνος, σε πολύ πιο απελπιστικό βέβαια βαθμό. Και όχι βέβαια μόνο στην Ιταλία.

Σχολείο

Παγκοσμιοποίηση της αγανάκτησης
Πολίτες από 71 χώρες βγαίνουν στους δρόμους
Ν. ΜΠΑΣΤΕΑ, ΤΑ ΝΕΑ 14.10.11
 

Σαν κύματα οι διαδηλώσεις των πολιτών που υποφέρουν από την κρίση μεταδίδονται από χώρα σε χώρα και από ήπειρο σε ήπειρο. Οι εξεγερμένοι της Αραβικής Ανοιξης έδωσαν το έναυσμα στους ευρωπαίους «Αγανακτισμένους» να βγουν στον δρόμο και εκείνοι με τη σειρά τους έδωσαν τη σκυτάλη στους Αμερικανούς να δημιουργήσουν το κίνημα «Καταλάβατε τη Γουόλ Στριτ», το οποίο επιστρέφει στην Ευρώπη και βρίσκει μιμητές στη Βρετανία, στην Ιρλανδία, στην Ιταλία και αλλού, καθώς αύριο διοργανώνονται συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας αγανακτισμένων πολιτών σε 71 χώρες.

Χθες στο Δουβλίνο διαδηλωτές πραγματοποίησαν καθιστική διαμαρτυρία έξω από την Κεντρική Τράπεζα χωρίς να παρενοχλούν όσους έμπαιναν σε αυτήν. Για αύριο στο Λονδίνο το ραντεβού των διαδηλωτών είναι στην Πλατεία Πατερνόστερ, κοντά στα γραφεία της Bank of America, ενώ μεγάλες διαδηλώσεις ετοιμάζονται στην Ιταλία και στην Ισπανία. Ενας ιστότοπος με την ονομασία «United for global change» παρουσιάζει χάρτη με τις εκατοντάδες κινητοποιήσεις που προγραμματίζονται για τις 15 Οκτωβρίου σε όλο τον κόσμο. «Είμαστε χαρούμενοι που η Νέα Υόρκη έχει κερδίσει μεγάλη δημοσιότητα, δήλωσε ο Χον Αγκίρε Σους, εκπρόσωπος της ισπανικής πλατφόρμας Democracia Real Ya! που διοργάνωσε τη διαδήλωση της 15ης Μαΐου απ’ όπου ξεπήδησε το κίνημα των «Αγανακτισμένων».

Στη Νέα Υόρκη, οι διαδηλωτές απείλησαν χθες να μπλοκάρουν τα συνεργεία καθαρισμού του δήμου που πρόκειται να φθάσουν στην κατασκήνωσή τους στο Πάρκο Ζουκότι. Ο δήμαρχος της πόλης Μάικλ Μπλούμπεργκ τους επισκέφθηκε το βράδυ της Τετάρτης και τους πληροφόρησε για τον καθαρισμό σήμερα, όμως οι συγκεντρωμένοι θεωρούν ότι είναι ένα σχέδιο προκειμένου να τους εκδιώξουν από την περιοχή και δήλωσαν διατεθειμένοι ακόμα και να συγκρουσθούν με τις αστυνομικές δυνάμεις που θα συνοδεύουν τα συνεργεία καθαρισμού. Τα μέλη του κινήματος ανακοίνωσαν ότι θα αναλάβουν τα ίδια την καθαριότητα και κάλεσαν να συγκεντρωθούν σκούπες, σφουγγαρίστρες και σακούλες σκουπιδιών. Κάποια άλλα μέλη του «Καταλάβατε τη Γουόλ Στριτ» πήγαν χθες στο Καπιτώλιο και διέκοψαν με συνθήματα την κατάθεση του υπουργού Αμυνας Λίο Πανέτα και του αρχηγού των Ενόπλων Δυνάμεων Μάρτιν Ντέμπσι στην επιτροπή Ενόπλων Δυνάμεων σχετικά με τις στρατιωτικές δαπάνες των επόμενων δέκα ετών.

Συλλήψεις στο Τέξας. Το κίνημα, που δημιουργήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου, επεκτείνεται σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες καθώς Αμερικανοί σε διάφορες πόλεις έχουν αρχίσει να διαδηλώνουν εναντίον των μεγάλων τραπεζών και των πολυεθνικών οι οποίες ενισχύονται από τα χρήματα των φορολογουμένων την ώρα που οι πολίτες υποφέρουν από την κρίση. Στο Οστιν του Τέξας τέσσερα άτομα συνελήφθησαν όταν αρνήθηκαν να φύγουν από την πλατεία έξω από το δημαρχείο, όπου διαδήλωναν.

Σχολείο

Η τελετή της αθωότητας

Του Μιχάλη Μητσού, ΤΑ ΝΕΑ 14.10.11

«Απ’ το αίμα βουρκωμένος λύθηκε ο ποταμός, και παντού / η τελετή της αθωότητας πνίγεται• / οι καλύτεροι χωρίς πεποίθηση, ενώ οι χειρότεροι / είναι γεμάτοι από την ένταση του πάθους. / Σίγουρα κάποια αποκάλυψη θα είναι κοντά».

Ο Ουίλιαμ Μπάτλερ Γέιτς έγραψε τη «Δευτέρα Παρουσία» το 1919 (η μετάφραση είναι του Γιώργου Σεφέρη). Τα σημερινά παιδιά ίσως να μη διδάσκονται αυτό το ποίημα στο σχολείο, αλλά ο Ντέιβιντ Ααρόνοβιτς των «Τάιμς» θυμάται με πόσο πάθος το απήγγελλε ο δικός του δάσκαλος. Ο ίδιος και οι συμμαθητές του ήταν εξεγερμένοι – αγανακτισμένοι θα λέγαμε σήμερα – όπως άρμοζε στα παιδιά της ηλικίας τους. Κι ήταν σαφές ότι η προειδοποίηση που τους απηύθυνε ο δάσκαλος θα έπεφτε στο κενό. Ηταν γεμάτοι από την ένταση του πάθους και σίγουρα δεν ήταν οι χειρότεροι. Η αποκάλυψη μπορούσε να περιμένει.

Ο ποιητής όμως έχει φυσικά δίκιο. Σε ένα μεγάλο μέρος του πλανήτη, οι μειονότητες καταφέρνουν να επιβληθούν στη σιωπηλή πλειονότητα είτε γιατί έχουν όπλα είτε γιατί είναι αποφασισμένες να πεθάνουν ή απλώς γιατί φωνάζουν πιο δυνατά. Το βλέπουμε στο Αφγανιστάν, όπου οι Ταλιμπάν και οι σύμμαχοί τους πνίγουν κάθε μετριοπαθή φωνή. Το βλέπουμε στο Ιράκ, όπου οι καμικάζι ανατινάζονται κάθε τόσο μαζί με ανυποψίαστους πολίτες χωρίς κανείς να καταλαβαίνει ποτέ τον λόγο. Το βλέπουμε στην Τυνησία, όπου οι ισλαμιστές απαιτούν τη ματαίωση της προβολής ενός καρτούν («Περσέπολις») επειδή δεν τους αρέσει. Το βλέπουμε κυρίως στην Αίγυπτο, όπου η καταπίεση των Κοπτών οδηγεί σε αιματηρές συγκρούσεις.

Παραλίγο να υποκύψουμε στον πειρασμό να προσθέσουμε στον κατάλογο την Ελλάδα, όπου κάποιες αποφασισμένες μειονότητες εμποδίζουν με τη δυναμική τους δράση κάθε βήμα, κάθε λύση, είτε πρόκειται για την αποκομιδή των σκουπιδιών είτε για τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης ή τη λειτουργία των πανεπιστημίων. Δεν το κάνουμε για να αποφύγουμε την ισοπέδωση – και την κατάθλιψη.

Το πρόβλημα με τη μετριοπάθεια είναι ότι είναι μετριοπαθής, γράφει ο Ααρόνοβιτς. Επιθυμεί μικρά, καθημερινά πράγματα: τον διάλογο, την ψήφο, τη φιλία, την υγεία, ένα απλό φαγητό. Στις δημοκρατίες, περιμένουμε από το κράτος να προστατεύσει τα δικαιώματά μας. Τα δύσκολα αρχίζουν όταν αντιδρούν οι «γεμάτοι από την ένταση του πάθους». Στις χώρες της Αραβικής Ανοιξης, οι δημοκράτες εμφανίζουν σημάδια κόπωσης. Αλλά η πρόοδος που έχει γίνει είναι αναμφισβήτητη. Στη Λιβύη, η εποχή του Καντάφι αποτελεί παρελθόν. Στην Τυνησία, θα διεξαχθούν εκλογές σε δύο μήνες και το κόμμα που προηγείται είναι οι μετριοπαθείς ισλαμιστές. Εναν μήνα αργότερα, θα ακολουθήσουν οι εκλογές στην Αίγυπτο. Και παρά τα φαινόμενα, οι περισσότεροι Αιγύπτιοι είναι μετριοπαθείς. Θα χρειαστούν βέβαια ισχυρούς θεσμούς για να προστατευθεί η πλειοψηφία από τις μειοψηφίες.

Την Αποκάλυψη δεν θα την αφήσουν – δεν θα την αφήσουμε – να έλθει.

 

Σχολείο

Κατηγορίες:πολιτική Ετικέτες: , ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: