Αρχική > αποδελτιώσεις > Μετακαπιταλιστική κοινωνία, Π. Ντράκερ

Μετακαπιταλιστική κοινωνία, Π. Ντράκερ

imageDrucker, P. (2000),
Μετακαπιταλιστική κοινωνία,
Αθήνα: Cutenberg, σ.

[Οι αποδελτιώσεις δεν αντικαθιστούν το διάβασμα των βιβλίων, αντίθετα το κεντρίζουν.
Προσφέρονται ως πρόταση μελέτης του σχετικού βιβλίου και για διευκόλυνση στη δική σας αποδελτίωση.
Ο χρόνος γι’ αυτούς που διαβάζουν έχει … άλλη αξία.
Θεωρώ πως κάθε διάβασμα βιβλίου απαιτεί κορφολόγημα του κειμένου για καλύτερη μελέτη και για βιβλιογραφική χρήση]

Επιμέλεια: Νίκου Τσούλια

Παρόμοια μεταμόρφωση με τη σημερινή υπέστη η Ευρώπη τον 13ο αιώνα… 9

Υπάρχει μόνο μια παγκόσμια ιστορία και ένας παγκόσμιος πολιτισμός – και τα δύο όμως είναι δυτικοποιημένα. 11

Είναι βέβαιο ότι στην πολιτική έχουμε ήδη μετακινηθεί από την 400χρονη περίοδο του κυρίαρχου εθνικού κράτους προς έναν πλουραλισμό, όπου το εθνικό κράτος θα είναι μια μάλλον από τις πολλές παρά η αποκλειστική μονάδα της ολοκλήρωσης. Θα είναι μια από τις συνιστώσες – αν και η βασική συνιστώσα – αυτού που ονομάζω «μετακαπιταλιστική πολιτεία», ένα σύστημα όπου θα ανταγωνίζονται και θα συνυπάρχουν διεθνείς, περιφερειακές, εθνοκρατικές και τοπικές, ακόμα και φυλετικές δομές. 13

Η αγορά θα παραμείνει σίγουρα ο πραγματικός συντελεστής ολοκλήρωσης της οικονομικής δραστηριότητας. Ως κοινωνία όμως, οι αναπτυγμένες χώρες έχουν ήδη μετακινηθεί προς τον μετακαπιταλισμό. 13

Αντί για κεφαλαιοκράτες και προλετάριους οι κοινωνικές τάξεις της μετακαπιταλιστικής κοινωνίας είναι οι εργάτες των γνώσεων και οι εργάτες των υπηρεσιών. 15

Τα γεγονότα του 1989 και του 1990 ήταν κάτι παραπάνω από απλό τέλος μιας εποχής. Σήμαναν το τέλος ενός είδους ιστορίας. 16

Η κατάρρευση του μαρξισμού ως θρησκευτικής πεποίθησης σημαδεύει το τέλος της πίστης στη σωτηρία δια μέσου της κοινωνίας. 23

Με τη βιομηχανική επανάσταση … Η μεταμόρφωση προκλήθηκε από μια ριζική μεταβολή στη σημασία της γνώσης. Τόσο στη Δύση όσο και στην Ανατολή η γνώση θεωρήθηκε ότι αφορά το είναι. Κι ύστερα, σχεδόν μέσα σε μια νύχτα, άρχισε να αναφέρεται στο πράττειν. Έγινε πλουτοπαραγωγικός πόρος και χρειώδες. Η γνώση ήταν πάντα ένα ιδιωτικό αγαθό. Σχεδόν μέσα σε μια νύχτα έγινε δημόσιο αγαθό. 31

Σήμερα η γνώση εφαρμόζεται στην ίδια τη γνώση. 32

Είναι ίσως πρόωρο να ονομάσει κανείς την κοινωνία μας «κοινωνία των γνώσεων». Μέχρι στιγμής δεν έχουμε παρά μια οικονομία των γνώσεων. 32

Ο καπιταλισμός και η βιομηχανική επανάσταση – χάρη στην ταχύτητα και την έκτασή τους – δημιούργησαν έναν παγκόσμιο πολιτισμό. 37

… κάθε πληροφορία, από όποια περιοχή και αν προέρχεται – είναι πανομοιότυπη όταν εκφράζεται με ποσοτικούς όρους και μπορεί κανείς να την επεξεργαστεί και να την παρουσιάσει με τον ίδιο τρόπο… 38

Ο Σωκράτης θεωρεί ότι η μόνη λειτουργία της γνώσης είναι η αυτογνωσία: η διανοητική, ηθική και πνευματική ανάπτυξη του προσώπου. 40

Ο Δαρβίνος, ο Μάρξ και ο Φρόυντ αποτελούν την τριάδα που αναφέρεται συχνά ως οι «δημιουργοί του σύγχρονου κόσμου». 57

… η γνώση εφαρμόζεται για τη συστηματική παραγωγή καινοτομίας. 61

Το ότι η γνώση έχει καταστεί ο κατ’ εξοχήν πόρος, αντί να είναι ένας από τους πόρους, είναι αυτό που έκανε την κοινωνία μας «μετακαπιταλιστική». Το γεγονός αυτό μεταβάλλει – ουσιαστικά- τη δομή της κοινωνίας μας. Δημιουργεί μια νέα κοινωνική και οικονομική δυναμική. Δημιουργεί μια νέα πολιτική. 64

Η παραδοσιακή γνώση ήταν γενική. Αυτό που σήμερα θεωρούμε ως γνώση είναι αναγκαστικά πολύ εξειδικευμένο. 65

Η αξία αυτού που θεωρούμε ως γνώση κρίνεται στην πράξη. Αυτό που εννοούμε ως γνώση είναι η πληροφορία που είναι αποτελεσματική για την πράξη, πληροφορία που εστιάζεται στα αποτελέσματα. Τα αποτελέσματα αυτά τοποθετούνται εκτός του προσώπου – στην κοινωνία και την οικονομία ή στην προαγωγή της ίδιας της γνώσης. 66

Όσο περισσότερες εξειδικευμένες είναι οι γνώσεις, τόσο πιο αποτελεσματικές θα είναι. 70

Από μόνες τους οι γνώσεις είναι στείρες. Γίνονται παραγωγικές μόνον όταν συγχωνευθούν σε μια ενιαία, ενιαιοποιημένη γνώση. 70

Οι οργανώσεις είναι το ανθρωπογενές περιβάλλον, η «κοινωνική οικολογία της μετακαπιταλιστικής κοινωνίας. 73

Η κοινωνία, η κοινότητα και η οικογένεια είναι θεσμοί συντήρησης. Προσπαθούν να διατηρήσουν μια σταθερότητα και να αποτρέψουν, ή τουλάχιστον να επιβραδύνουν, τη μεταβολή. Η οργάνωση όμως της μετακαπιταλιστικής κοινωνίας των οργανώσεων είναι αποστεθαροποιητική. 79

Οι δεξιότητες σε αντίθεση προς τη γνώση, μεταβάλλονται αργά και σπάνια. 80

Η κοινωνική καινοτομία είναι άλλο τόσο σημαντική για την παραγωγή της νέας γνώσης και για την παλαίωση της ήδη υφιστάμενης, όσο και μια νέα επιστήμη ή μια νέα τεχνολογία. 81

Η μεγαλύτερη μεταβολή ίσως έγκειται στο γεγονός ότι στα τελευταία 40 χρόνια η σκόπιμη καινοτομία – τόσο η τεχνική όσο και η κοινωνική – έχει καταστεί μια ξεχωριστή επιστήμη, την οποία μπορεί κανείς να μάθει και να διδάξει. 81

Γνωσιογενής μετακαπιταλιστική κοινωνία… 83

Η μετακαπιταλιστική κοινωνία πρέπει να είναι αποκεντρωμένη. 83

Ο Μαρξ πίστευε ότι η μεγαλύτερη μεταβολή που σημειώνεται στην κοινωνία, εξαιτίας της εισαγωγής του καπιταλισμού, ήταν η «αλλοτρίωση» του εργάτη. 88

Παρά το σχετικά ελεύθερο προσβάσιμο εκπαιδευτικό σύστημα της Ευρώπης, η τάση να καταστεί η εργασία παθητικό μάλλον παρά ενεργητικό στοιχείο θα δημιουργήσει, για μια μακρά μεταβατική περίοδο, σοβαρά κοινωνικά προβλήματα όσο και πολιτικές συγκρούσεις. 100

Και κανένας δε θα ισχυριστεί ότι ο δάσκαλος του 1990 είναι παραγωγικότερος από το δάσκαλο του 1900 ή του 1930. 113

Οι περισσότερες ανθρώπινες εργασίες διεξάγονται ομαδικά. 115

Για να πετύχουμε τη βελτίωση της παραγωγικότητας που χρειάζεται τώρα η μετακαπιταλιστική κοινωνία, η οργάνωση πρέπει να καταστεί μια μαθησιακή και διδάσκουσα οργάνωση. 124

Τόσο η καπιταλιστική όσο και η σοσιαλιστική κοινωνία είχαν «κρυσταλλικές» δομές. Η μετακαπιταλιστική κοινωνία θα μοιάζει μάλλον με ρευστό. 129

Η δύναμη πρέπει να εξισορροπείται πάντα από την ευθύνη, αλλιώς καταντά τυραννία. 135

Το εθνικό κράτος σχεδιάστηκε για να αποτελεί το φρούριο της κοινωνίας των πολιτών. Το μεγακράτος είναι ο αφέντης της. 159

… η κατανομή του εισοδήματος μεταξύ των βασικών τάξεων μιας κοινωνίας καθορίζεται από δύο παράγοντες και μόνον: τον πολιτισμό της κοινωνίας και το επίπεδο παραγωγικότητας της οικονομίας. 171

Ολοένα και περισσότερο το εθνικό κράτος παρακάμπτεται από την περιφερειακότητα (πυροδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα…193). Εσωτερικά υποσκάπτεται από το φυλετισμό. 185

… η πληροφορία θα καταστεί διεθνική και θα ξεφύγει πραγματικά από οποιοδήποτε έλεγχο οποιασδήποτε χώρας. 187

Το χρήμα που γίνεται διεθνικό υπερκεράζει το εθνικό κράτος, αχρηστεύοντας τη εθνική οικονομική πολιτική. 188

Σήμερα το μήνυμα που διακηρύσσεται και εφαρμόζεται είναι η «διαφορετικότητα». 198

Η βασική αιτία του φυλετισμού δεν είναι ούτε πολιτική ούτε οικονομική. Είναι υπαρξιακή. Οι άνθρωποι έχουν ανάγκη από ρίζες σε έναν διεθνικό κόσμο. Έχουν ανάγκη την κοινότητα. 200

Όσο πιο διεθνικός γίνεται ο κόσμος, τόσο θα είναι και περισσότερο φυλετικός. 202

Η διεθνικότητα, η περιφερειακότητα, και ο φυλετισμός ανάμεσά τους, διαμορφώνουν γρήγορα μια νέα μορφή πολιτείας, μια νέα και σύνθετη πολιτική δομή, που δεν έχει προηγούμενο. 202

…στις επόμενες δεκαετίες θα έχουμε περισσότερο μάλλον παρά λιγότερο κράτος. 205

Η μετακαπιταλιστική κοινωνία και η μετακαπιταλιστική πολιτεία χρειάζονται έναν νέο κοινωνικό τομέα. 215

.Ο ωραιότερος πολιτικός λόγος της δυτικής παράδοσης αναφέρεται στην ιδιότητα του πολίτη: είναι ο συναρπαστικός λόγος που έβαλε ο Θουκιδίδης στο στόμα του Περικλή. 220

Οι μη κερδοσκοπικές οργανώσεις έχουν γίνει οι μεγαλύτεροι εργοδότες της Αμερικής. 226

Αυτό που δίνει την υπεροχή στην αγορά είναι το γεγονός ότι οργανώνει την οικονομική δραστηριότητα γύρω από την πληροφορία. 233

Οι κύριοι παραγωγοί πλούτου έγιναν η πληροφορία και η γνώση. 236

Η γνώση δεν παράγεται φτηνά. Όλες οι αναπτυγμένες χώρες ξοδεύουν περί το 1/5 του Α.Ε.Π. τους για την παραγωγή και διάδοση των γνώσεων. 239

Η δημιουργία γνώσεων είναι η μεγαλύτερη επένδυση σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες. 239-240

Για την έρευνα συστήματος… Απαιτεί αυτό που θα μπορούσαμε να το ονομάσουμε «οργάνωση της Άγνοιας» – και υπάρχει πάντοτε περισσότερη άγνοια παρά γνώση γύρω μας. 248

… στην κοινωνία της γνώσης το σχολείο λογοδοτεί για τον τρόπο που λειτουργεί και για τα αποτελέσματά του. 250

Στη Δύση το σχολείο πέρασε από μια προηγούμενη τεχνολογική επανάσταση πριν από μερικές εκατονταετίες. Την επανάσταση που προκάλεσε το τυπωμένο βιβλίο. 250

Η Δύση κατέκτησε την παγκόσμια ηγετική της θέση μεταξύ 1500 και 1650 σε μεγάλο βαθμό επειδή αναδιοργάνωσε τα σχολεία της με άξονα τη νέα τεχνολογία του έντυπου βιβλίου. 251

… η ίδια η τεχνολογία ενδιαφέρει λιγότερο από ό,τι οι μεταβολές που προκαλεί στην ουσία, στο περιεχόμενο και στα σημεία στα σημεία που συγκεντρώνουν την προσοχή τους η σχολική εκπαίδευση και το σχολείο. 252

Η τεχνολογία, όσο σημαντική και εμφανής και αν είναι, δεν θα είναι το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό γνώρισμα της μεταμόρφωσης της παιδείας. Πιο σημαντική θα είναι η αναθεώρηση του ρόλου και της λειτουργίας της σχολικής εκπαίδευσης – των σημείων στα οποία εστιάζει την προσοχή της, των σκοπών της, των αξιών της. Η τεχνολογία θα εξακολουθήσει να είναι σημαντική, κυρίως όμως γιατί θα μας αναγκάσει να κάνουμε νέα πράγματα και λιγότερο γιατί θα μας επιτρέψει να κάνουμε ό,τι και πριν αλλά καλύτερα. 253

Η πραγματική πρόκληση που μας περιμένει δεν είναι η ίδια η τεχνολογία. Είναι η χρήση που θα κάνουμε της τεχνολογίας. 254

Οι προδιαγραφές της σχολικής εκπαίδευσης για τη μετακαπιταλιστική κοινωνία …254

Οι προδιαγραφές αυτές απαιτούν την δημιουργία ενός σχολείου που διαφέρει τόσο από το σημερινό, όσο διέφερε το «σύγχρονο» σχολείο, για το οποίο καθόρισε ο Κομένιους τις προδιαγραφές εδώ και 350 χρόνια, από το σχολείο που υπήρχε πριν από το τυπωμένο βιβλίο. 254

Ιδού οι νέες προδιαγραφές:

– Το σχολείο που χρειαζόμαστε πρέπει να παρέχει σε όλους υψηλής τάξεως μόρφωση – πολύ ανώτερη από αυτήν που σήμερα εννοούμε με τον όρο «παιδεία». 254

– Πρέπει να εφοδιάζει τους μαθητές όλων των επιπέδων και όλων των ηλικιών με το κίνητρο της μάθησης και με την πειθαρχία της συνεχούς εκπαίδευσης.

– Πρέπει να είναι ένα ανοικτό σύστημα, προσβάσιμο τόσο από εκείνους που έχουν ήδη ένα υψηλό μορφωτικό επίπεδο όσο και από εκείνους που για οποιοδήποτε λόγο δεν είχαν στα νιάτα τους πρόσβαση σε μια ανώτερη εκπαίδευση.

– Πρέπει να παρέχει γνώση, τόσο με την έννοια της ουσίας όσο και με την έννοια της διαδικασίας –αυτό που οι Γερμανοί διακρίνουν ως wissen και koennen.

– Η σχολική εκπαίδευση δεν μπορεί πια να είναι το μονοπώλιο των σχολείων. Στη μετακαπιταλιστική κοινωνία η εκπαίδευση πρέπει να διατρέχει ολόκληρη την κοινωνία. Όλες οι οργανώσεις (επιχειρήσεις, δημόσιες υπηρεσίες, μη κερδοσκοπικές οργανώσεις) πρέπει να γίνουν και οργανώσεις μάθησης και διδασκαλίας. 255

Ο εκπαιδευτικός παρέχει κίνητρα, κατευθύνει και ενθαρρύνει. Στην πραγματικότητα γίνεται ένας ποδηγέτης και ένα καταφύγιο. 256

Στο σχολείο του μέλλοντος ο μαθητής θα είναι ο δάσκαλος του εαυτού του, με έναν υπολογιστή ως ατομικό του εργαλείο. 256

… η θέση κοινωνικών στόχων πάνω από το στόχο της μάθησης αποτέλεσε έναν από τους βασικούς παράγοντες της παρακμής της αμερικανικής στοιχειώδους εκπαίδευσης. 257

Στην κοινωνία της γνώσης οι άνθρωποι πρέπει να μάθουν πώς να μαθαίνουν. 259

Η μετακαπιταλιστική κοινωνία απαιτεί συνεχή διαβίου μάθηση. 259

Η επιτυχία προκαλεί εθισμό. 260

…ο καλύτερος ορισμός της διδασκαλίας και του εκπαιδευτικού είναι ότι ανακαλύπτει τις ικανότητες του μαθητή και τις επικεντρώνει στην επιτυχία. 260

… οι εκπαιδευτικοί ξόδευαν τον περισσότερο χρόνο τους ως «φροντιστές». Αυτό μπορεί να το κάνει καλά, στην πραγματικότητα καλύτερα από ό,τι ένας άνθρωπος, ο ηλεκτρονικός υπολογιστής. 261

Τα σχολεία θα πρέπει να καταστούν «ανοικτά συστήματα». 263

Αυτό που απαιτείται τώρα είναι ένα νέο αξίωμα: «όση περισσότερη σχολική εκπαίδευση έχει ένα άτομο, τόσο συχνότερα θα χρειάζεται πρόσθετη σχολική εκπαίδευση». 263-264

… η μετακαπιταλιστική κοινωνία πρέπει να δημιουργήσει ένα εκπαιδευτικό σύστημα που, για να χρησιμοποιήσουμε έναν όρο της πληροφορικής, παρέχει «τυχαία πρόσβαση». 265

… οι αναπτυγμένες κοινωνίες είναι οργανωμένες έτσι που τα άτομα να παραμένουν στο στάδιο που ήτα όταν άρχισαν την επαγγελματική τους σταδιοδρομία. 265

Η σχολική εκπαίδευση δεν θα είναι πια το έργο των σχολείων. Θα είναι όλο και πιο πολύ μια κοινή προσπάθεια όπου τα σχολεία θα είναι εταίροι και όχι μονοπώλια. Σε πολλές περιοχές τα σχολεία θα είναι ένας μόνο από τους πολλούς διαθέσιμους διδακτικούς και μαθησιακούς θεσμούς, που θα ανταγωνίζονται μεταξύ τους για την προσφορά διδασκαλίας και μάθησης. 266

Όσο η γνώση θα γίνεται ο πόρος της μετακαπιταλιστικής κοινωνίας τόσο θα αμφισβητούνται αναγκαστικά η κοινωνική θέση του σχολείου ως «παραγωγού» και «μέσου διανομής» της γνώσης και το μονοπώλιό του. 269

… κανένας θεσμός δεν αντιμετωπίζει προκλήσεις τόσο ριζοσπαστικές όσο αυτές που θα μεταμορφώνουν το σχολείο. 269

Η γνώση δεν βρίσκεται σε ένα βιβλίο, σε μια βάση δεδομένων, σε ένα λογισμικό. Αυτά παρέχουν πληροφορίες. Η γνώση βρίσκεται πάντα σε ένα άτομο. 270

… για τον εκπρόσωπο της κοινωνίας της γνώσης, το μορφωμένο άτομο. 270

Αλλά δεν αρκεί η γέφυρα με το παρελθόν – και αυτό είναι όλο και όλο ό,τι προσφέρουν οι ανθρωπιστές. Ο μορφωμένος άνθρωπος πρέπει να είναι σε θέση να καθιστά τη γνώση του ικανή να επηρεάζει το παρόν, για να μην πούμε να διαμορφώνει το μέλλον. 273

Ο μορφωμένος άνθρωπος που χρειαζόμαστε θα πρέπει να είναι σε θέση να εκτιμήσει και άλλες παραδόσεις και πολιτισμούς… 274

Το μέλλον μπορεί να είναι «μετα – Δυτικό». 274

Ο αυριανός μορφωμένος άνθρωπος θα πρέπει να είναι έτοιμος για μια ζωή σε έναν οικουμενικό κόσμο. 275

Η μετακαπιταλιστική κοινωνία είναι μια κοινωνία της γνώσης και μια κοινωνία των οργανώσεων. 276

Στη μετακαπιταλιστική κοινωνία όλοι οι μορφωμένοι άνθρωποι θα πρέπει να είναι διατεθειμένοι να καταλαβαίνουν και τους δύο πολιτισμούς (του κόσμου του διανοούμενου και του διευθυντικού στελέχους). 277

Οι ελευθέριες τέχνες και η Allgemeine Bildung, που δεν ενσωματώνουν τις γνώσεις σε ένα «σύμπαν γνώσης», δεν είναι ούτε ελευθέριες ούτε Bildung (μόρφωση). 278

Αυτό όμως που χρειαζόμαστε – και αυτό που θα ορίζει ποιος είναι ο μορφωμένος άνθρωπος στην κοινωνία της γνώσης – είναι η ικανότητα κατανόησης των διαφόρων γνώσεων. 278

Δεν υπάρχουν «Βασίλισσες της Γνώσης» στην κοινωνία της γνώσης. Όλες οι γνώσεις είναι ισάξιες. Όλες οι γνώσεις οδηγούν στην αλήθεια, όπως έλεγε ο μεγάλος άγιος και φιλόσοφος του Μεσαίωνα, ο άγιος Μποναβεντούρα. 279

Ένα όμως πράγμα μπορούμε να προβλέψουμε: η μεγαλύτερη μεταβολή θα είναι η μεταβολή της γνώσης – στη μορφή και το περιεχόμενό της, στη σημασία της, στην ευθύνη της και σε ό,τι σημαίνει να είναι κανείς μορφωμένος άνθρωπος. 280

Σχολείο

Πήτερ Ντράκερ – Η μετακαπιταλιστική κοινωνία

Posted on January 25, 2011 by antiracistes

του Θανάση Τσακίρη, στο: Homo Politicus

Peter Ferdinand Drucker (19/11/1909-11/11/2005)
Ήταν συγγραφέας, επιστημονικός σύμβουλος διοικήσεων οργανισμών και περιέγραφε τον εαυτό τους ως «κοινωνικό οικολόγο». Συνδύαζε τόσο την ιδιότητα του λόγιου όσο και αυτή του εκλαϊκευτή. Η κύρια ερευνητική του αποστολή ήταν να εξερευνήσει τον φαινομενικά γνωστό (αλλά ουσιαστικά άγνωστο) κόσμο των επιχειρήσεων, των κυβερνητικών και των μη κερδοσκοπικών οργανισμών. Είχε τη δυνατότητα να «προβλέπει» το μέλλον του καπιταλισμού με βάση τις υπάρχουσες τάσεις που εκδηλώνονταν στους χώρους των επιχειρήσεων και των κυβερνήσεων.

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Βιέννη μιας ακόμα ακμάζουσας Αυστρίας και σε ένα σπίτι όπου συναντιόνταν διανοούμενοι, υψηλά ιστάμενοι κρατικοί αξιωματούχοι, οικονομικοί και άλλοι κοινωνικοί επιστήμονες για να συζητήσουν και να δημιουργήσουν νέες ιδέες. Μετά το λύκειο πήγε στο Αμβούργο της Γερμανίας που είχε περισσότερες ευκαιρίες για δουλειά και μόρφωση. Αρχικά δούλεψε ως βοηθός σε μια βαμβακοβιομηχανία και συνέχισε ως δημοσιογράφος στο οικονομικό περιοδικό Der Österreichische Volkswirt (Ο Αυστριακός Οικονομολόγος) και στην Φραγκφούρτη στην ημερήσια εφημερίδα Frankfurter General-Anzeiger.

Το 1931 πήρε το διδακτορικό του δίπλωμα στο Διεθνές και Δημόσιο Δίκαιο από το Πανεπιστήμιο της Φραγκφούρτης. Στα πρώτα του βήματα στο χώρο της οικονομικής και κοινωνικής σκέψης επηρεάστηκε από τον φίλο του πατέρα του, τον διάσημο Αυστριακό Γιόζεφ Σουμπέτερ. Από τη θεωρία του τελευταίου περί της «δημιουργικής καταστροφής» ως ίδιον του καπιταλισμού, ο Ντράκερ θα κρατήσει τις σημασίες της «καινοτομίας» και της «επιχειρηματικότητας». Επηρεάστηκε επίσης από τον θεωρητικό του κράτους πρόνοιας, τον Βρετανό Τζων Μέιναρντ Κέυνς, αλλά κατά ένα τρόπο διαφορετικό. Το 1934 παρακολούθησε μια διάλεξή του στο Πανεπιστήμιο Κέμπριτζ: «Ξαφνικά συνειδητοποίησα ότι ο Κέυνς και οι λαμπροί μελετητές της οικονομίας που βρίσκονταν στην αίθουσα ενδιαφέρονταν για τη συμπεριφορά των εμπορευμάτων, ενώ εγώ ενδιαφερόμουν για τη συμπεριφορά των ανθρώπων.»

Έτσι, σε όλη του την ζωή ασχολιόταν με τις σχέσεις των ανθρώπων στο πλαίσιο των οργανισμών και συνειδητά αρνιόταν να τους εντάξει σε μια λογική των αριθμών που τους συνθλίβει, όπως τους θέλει η σημερινή αντίληψη περί «ανθρωπίνων πόρων». Ασχολήθηκε, λοιπόν, με το πώς οι οργανισμοί θα φέρουν στην επιφάνεια τον καλύτερο εαυτό των ανθρώπων οι οποίοι δεν είναι «μόνοι στη γη» αλλά όντα κοινωνικά που αναζητούν την αίσθηση της κοινότητας και της αξιοπρέπειας στα πλαίσια της σύγχρονης «κοινωνίας των οργανώσεων». Εκείνα τα χρόνια που έβραζε το αίμα του αρνήθηκε να προσχωρήσει στο Ναζισμό, όπως έκαναν πάμπολλοι φοιτητές της γενιάς του. Τα δύο πρώτα βιβλία του αφορούσαν το συντηρητικό Γερμανό φιλόσοφο Φρίντριχ Γιούλιους Σταλ και το «Εβραϊκό Ζήτημα» στη Γερμανία, το οποίο είχε την τύχη όλων των βιβλίων που είχαν να πουν κάτι στους ανθρώπους. Ρίχτηκε από τους Ναζιστές στην πυρά.

Πήρε το δρόμο της αυτοεξορίας που πήραν δεκάδες χιλιάδες δημοκρατικοί Γερμανοί. Πήγε στο Λονδίνο όπου εργάστηκε ως ασφαλιστικός υπάλληλος και αργότερα ως ανώτερος οικονομολόγος μιας ιδιωτικής τράπεζας. Αργότερα έφυγε με τη σύζυγό του για τις ΗΠΑ, όπου έγινε πανεπιστημιακός καθηγητής, ελεύθερος δημοσιογράφος και σύμβουλος, και απεχθανόταν τον τίτλο του «γκουρού» που τον θεωρούσε συνώνυμο του «τσαρλατάνου», κρίση που, κατά την άποψή μου, δικαιώθηκε την τελευταία τριακονταετία κατά την οποία αυτός όρος πολυφορέθηκε αλλά άφησε πίσω της εκατοντάδες χιλιάδες απολυμένους από τις καταρρέουσες επιχειρήσεις.

Ανάμεσα στις προβλέψεις του που κατέστησαν πραγματικότητα σε μεγάλο βαθμό ήταν ότι οι μεγάλες δημόσιες επιχειρήσεις βάδιζαν στις «λεωφόρους» της ιδιωτικοποίησης και της αποκέντρωσης, η ανάδειξη της Ιαπωνίας παγκόσμια οικονομική δύναμη στις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα, η αποφασιστική σημασία που δίνεται πλέον στο μάρκετινγκ, η ανάδυση της λεγόμενης «κοινωνίας της πληροφορίας» που επιβάλει την έννοια της «δια βίου μάθησης». Ήδη από το 1959 άρχισε να μιλά για τον «εργάτη της γνώσης» και αργότερα διατύπωσε την έννοια της «παραγωγικότητας της εργασίας βάσει της γνώσης».

Το 1954 με το βιβλίο του The Practice of Management λάνσαρε τον όρο “management by objectives” κάτι διαφορετικό από τον όρο “management by goals”, θεωρώντας ότι μόνο μέσα από δημοκρατική συμμετοχή των εργαζομένων στην διαμόρφωση των αντικειμενικών σκοπών του οργανισμού μπορούν οι δύο πλευρές (διοίκηση και εργαζόμενοι) να εργαστούν για την επίτευξή τους. Αλλιώς αν άλλος (ο από πάνω) θέτει τους στόχους και άλλος πρέπει να τους πετύχει ακόμη και η ιδέα της αυτοαξιολόγησης καταλήγει σε βάρος του αξιολογούμενου. Τονίζει ότι το κέρδος δεν είναι ο πρωταρχικός στόχος της επιχείρησης αλλά βασική συνθήκη για τη συνέχιση της ύπαρξής της. Πρώτος στόχος είναι να είναι ικανοποιημένοι οι άνθρωποι που εργάζονται σε αυτήν.

Η σκέψη του Ντράκερ, βέβαια, δεν ξέφευγε από τα όρια της καπιταλιστικής ιδεολογίας. Η τελευταία ιδέα που λάνσαρε ήταν αυτή της «μετακαπιταλιστικής κοινωνίας» (το βιβλίο κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 1996 από τον εκδοτικό οίκο Gutenberg): η «νέα κοινωνία – που είναι ήδη παρούσα – είναι η μετακαπιταλιστική κοινωνία. Η νέα αυτή κοινωνία θα χρησιμοποιήσει σίγουρα – ας το επαναλάβουμε – την ελεύθερη αγορά ως το μοναδικό δοκιμασμένο μηχανισμό οικονομικής ολοκλήρωσης. Δε θα είναι μια “αντικαπιταλιστική” κοινωνία. Δε θα είναι καν μια μη – καπιταλιστική κοινωνία – το μόνο που δεν είναι η επόμενη κοινωνία είναι μια μαρξιστική κοινωνία»

Το πορτραίτο φιλοτέχνησε ο
Θανάσης Τσακίρης
Δρ. ΠΜΣ «Πολιτική Επιστήμη και Κοινωνιολογία»
Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Κατηγορίες:αποδελτιώσεις Ετικέτες: ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: