Αρχική > λογοτεχνία > Νόμπελ Λογοτεχνίας 2011

Νόμπελ Λογοτεχνίας 2011

ΣΤΟΝ 80ΧΡΟΝΟ ΣΟΥΗΔΟ ΠΟΙΗΤΗ

ΤΟΥΜΑΣ ΤΡΑΝΣΤΡΕΜΕΡ

ΤΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

Ενα «τυχερό» Νομπέλ

Του Μανώλη Πιμπλή,
ΤΑ ΝΕΑ, 07 Οκτωβρίου 2011

 

imageΟι ποιητές τον ξέρουν καλά, το ευρύ κοινό όχι. Ο Τούμας Τράνστρεμερ, ο 80χρονος σουηδός ποιητής που επελέγη χθες για το Νομπέλ Λογοτεχνίας 2011, δεν είναι λοιπόν ένα άγνωστο όνομα: είναι μεταφρασμένος σε σχεδόν 60 γλώσσες! Είναι ένα από τα μεγάλα ονόματα της ποίησης διεθνώς και αυτό, ενδεχομένως, να το χρωστάει σε έναν άλλο αμερικανό ποιητή: τον Ρόμπερτ Μπλάι. Ειδικά για την ποίηση, μια καλή μετάφραση στα αγγλικά είναι ο ακρογωνιαίος λίθος μιας καλής διεθνούς πορείας. Το ξέρουμε αυτό και από ανάλογες περιπτώσεις στα ελληνικά γράμματα.

Οπως εξήγησε κάποτε ο ίδιος ο Τράνστρεμερ, ευτύχησε να ενδιαφερθεί για την ποίησή του ένας άλλος ποιητής που έγραφε με παρόμοιους τρόπους, κινιόταν στις ίδιες ποιητικές κατευθύνσεις. «Οταν γράφεις σε μια μικρή γλώσσα όπως τα σουηδικά, συνήθως βρίσκεσαι στα χέρια κάποιου που είναι ειδικός στη γλώσσα σου, αλλά έχει μικρή αίσθηση της ποίησης», είπε. «Εγώ στάθηκα τυχερός».

Με τα πρώτα του χρήματα, που τα κέρδισε στα 24 του χρόνια από ένα βραβείο για την πρώτη του ποιητική συλλογή, ήλθε στα μέρη μας. Είχε όνειρο να ταξιδέψει, έβλεπε τότε τον εαυτό του σαν εξερευνητή, και έφτασε στην Τουρκία και στην Ελλάδα που του έκαναν βαθιά εντύπωση – έγραψε, τότε, και ένα ποίημα με τον τίτλο «Σιέστα». Συνέχισε να ταξιδεύει πολύ, για κάποια χρόνια. Η δασκάλα μητέρα του, με την οποία ζούσε – είχε χωρίσει από τον δημοσιογράφο πατέρα του -, δεν είχε ποτέ ταξιδέψει έξω από τη Σουηδία. Εκείνος δεν ήθελε να ακολουθήσει ένα τέτοιο παράδειγμα.

Η ποίησή του, λένε οι ειδικοί, είναι διαποτισμένη από τη φύση και τη μουσική – η μουσική είναι η άλλη μεγάλη του αγάπη, και μάλιστα στα νεανικά του χρόνια ετοιμαζόταν για καριέρα στο πιάνο, μέχρι που στα είκοσί του αποφάσισε ότι θα αφοσιωθεί στην ποίηση. Στην πραγματικότητα, βέβαια, υπάρχει και ένα υπόστρωμα πολιτικό. Διάβαζε άλλωστε πάντα και πολλή ιστορία. «Με ενδιαφέρει πολύ η πολιτική αλλά περισσότερο με έναν ανθρωπιστικό παρά με έναν ιδεολογικό τρόπο», έχει πει.

Αυτό είναι φανερό και από την επαγγελματική του διαδρομή. Τελείωσε πανεπιστήμιο στη Στοκχόλμη, παίρνοντας πτυχίο από ένα τμήμα που εξειδικευόταν στην Ποίηση, την Ιστορία των Θρησκειών και την Ψυχολογία. Αν η ποίηση έγινε ο προορισμός του, με τις περίπου δεκαπέντε ποιητικές συλλογές που τον οδήγησαν και στο Νομπέλ, η ψυχολογία ήταν αυτή που τον έθρεψε τα πρώτα χρόνια.

Μέσω του επαγγέλματος του ψυχολόγου δούλεψε πολύ με παραβατικούς, με ναρκομανείς αλλά και με άτομα με ειδικές ανάγκες. Ετσι η ποίησή του συνοδεύτηκε και από έμπρακτη κοινωνική δράση. Η Σουηδική Ακαδημία πάντως τον βράβευσε «γιατί, μέσω των πυκνών, διαυγών εικόνων του, μας δίνει μια νέα πρόσβαση στην πραγματικότητα».

Σχολείο

Στον Σουηδό ποιητή Τ. Τράνστρεμερ
το Νόμπελ Λογοτεχνίας

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 6.10.11

Ο Σουηδός ποιητής Τούμας Τράνστρεμερ κέρδισε το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2011, όπως ανακοίνωσε σήμερα η Σουηδική Ακαδημία. Ο πρωθυπουργός της Σουηδίας Φρέντρικ Ράινφελντ χαιρέτισε τη βράβευση του ποιητή, ενώ πρόσθεσε ότι ελπίζει αυτή η βράβευση να συμβάλει στην προώθηση της ανάγνωσης λογοτεχνίας στη χώρα του, καθώς και το διεθνές ενδιαφέρον για τη σουηδική λογοτεχνία.

Σύμφωνα με την Ακαδημία, ο 80χρονος ποιητής και ψυχολόγος, βραβεύθηκε "διότι μέσω πυκνών, διαυγών εικόνων μας δίνει μια νέα πρόσβαση στην πραγματικότητα. Οι περισσότερες ανθολογίες ποιημάτων του Τράνστρεμερ χαρακτηρίζονται από οικονομία, ορθότητα και εκφραστικές μεταφορές. Στην τελευταία του ανθολογία (…) ο Τράνστρεμερ τείνει προς μία μινιμαλιστική φόρμα με ακόμη μεγαλύτερη συμπύκνωση".

Ο γραμματέας της Ακαδημίας Πέτερ Ένγκλουντ δήλωσε στη σουηδική κρατική τηλεόραση ότι μίλησε με τον Τράνστρεμερ και ότι "πιστεύω πως εξεπλάγη" από τη βράβευσή του. "Άκουγε μουσική…", πρόσθεσε. Ο Ένγκλουντ διευκρίνισε εξάλλου ότι ο ποιητής βρίσκεται μεταξύ των προτεινόμενων για Νόμπελ από το 1973, ενώ πρόσθεσε ότι εδώ και σχεδόν 40 χρόνια δεν έχει πάρει κανένας Σουηδός συγγραφέας το βραβείο.

Ο Σουηδός πρωθυπουργός Φρέντρικ Ράινφελντ χαιρέτισε τη βράβευση του συμπατριώτη του, ενώ πρόσθεσε ότι ελπίζει αυτή η βράβευση να συμβάλει στην προώθηση της ανάγνωσης λογοτεχνίας στη χώρα του. Στην ανακοίνωσή του ο Ράινφελντ επισήμανε επίσης ότι αυτή η διάκριση θα προκαλέσει διεθνές ενδιαφέρον για τη σουηδική λογοτεχνία.
Μιλώντας από το διαμέρισμα του Σουηδού ποιητή στη Στοκχόλμη, η κόρη του Πάουλα Τράνστρεμερ, δήλωσε ότι ο πατέρας της ήταν ήρεμος όταν έμαθε τα νέα και ότι η οικογένειά του είναι ενθουσιασμένη. "Το πιο σημαντικό πράγμα για εκείνον ήταν πάντα οι αναγνώστες του", πρόσθεσε η Πάουλα Τράνστρεμερ για τον πατέρα της.

"Είναι φανταστικό", δήλωσε από τη μεριά της η Εύα Μπόνιερ, εκδότρια του ποιητή.

Ο ίδιος ο Τράνστρεμερ δεν μίλησε στους δημοσιογράφους.

Με τα ποιήματά του ο Τούμας Τράνστρεμερ υποδηλώνει ότι η ποιητική εξέταση της φύσης επιτρέπει να βουτήξουμε στα βάθη της ανθρώπινης ταυτότητας και της πνευματικής της διάστασης. "Η ύπαρξη ενός ανθρώπινου όντος δεν τελειώνει εκεί όπου τελειώνουν τα δάχτυλά του", δήλωσε ένας Σουηδός κριτικός για τα ποιήματα του Τράνστρεμερ, τα οποία έχουν χαρακτηριστεί ως "λαϊκές προσευχές".

Η φήμη του Σουηδού ποιητή στον αγγλόφωνο κόσμο οφείλει πολλά στη φιλία του με τον Αμερικανό ποιητή Ρόμπερτ Μπλάι, ο οποίος μετέφρασε στα αγγλικά μεγάλο μέρος του έργου του. Συλλογές του Τράνστρεμερ έχουν πωληθεί σε χιλιάδες αντίτυπα στη Σουηδία και έχουν μεταφραστεί σε περίπου 50 γλώσσες.

Τα ποιήματα του Τράνστρεμερ είναι γεμάτα μεταφορές και εικόνες. Παρουσιάζουν απλές εικόνες από την καθημερινή ζωή και τη φύση. Το ενδοσκοπικό του ύφος, το οποίο περιγράφεται από το περιοδικό Publishers Weekly ως "μυστικιστικό, πολύπλευρο και θλιμμένο", αντίκειται με την ίδια τη ζωή του ποιητή, ο οποίος είναι δεσμευμένος σε έναν αγώνα για έναν καλύτερο κόσμο κι όχι μόνο μέσω των ποιημάτων.

Γεννημένος στις 15 Απριλίου του 1931 στη Στοκχόλμη, ο Τράνστρεμερ μεγάλωσε με τη μητέρα του μετά την απώλεια, πολύ νωρίς, του πατέρα του. Το 1956, αφού έχει πάρει το πτυχίο του στην ψυχολογία, διορίζεται στο Ψυχοτεχνολογικό Ινστιτούτο του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης, προτού ασχοληθεί το 1960 με ανήλικους παραβάτες σε ειδικό κέντρο. Παράλληλα με ένα πλούσιο ποιητικό έργο, ο Τράνστρεμερ εργάστηκε με άτομα με ειδικές ανάγκες, καταδικασθέντες και τοξικομανείς.

Την περίοδο των σπουδών του, σε ηλικία 23 ετών, δημοσιεύει την πρώτη του συλλογή με τίτλο "17 ποιήματα", στον μεγαλύτερο σουηδικό εκδοτικό οίκο, τον Bonniers, με τον οποίο θα συνεχίσει να συνεργάζεται καθ’ όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του. Για τον εκδότη του, η ποίηση του Τράνστρεμερ είναι "μια διαρκής ανάλυση του αινίγματος της προσωπικής ταυτότητας απέναντι στη λαβυρινθώδη ποικιλομορφία του κόσμου".

Το 1966 τιμάται με το βραβείο Bellman, το οποίο ακολουθούν πολλές άλλες διακρίσεις, μεταξύ των οποίων το βραβείο Petrarque (Γερμανία, 1981) και το Neustadt International Prize (ΗΠΑ, 1990).

Το 1997, η εργατική πόλη Βέστεραας, όπου έζησε 30 χρόνια προτού επιστρέψει στη Στοκχόλμη τη δεκαετία του 1990, δημιουργεί το βραβείο Transtromer για να τον τιμήσει.
Το 1990 κι αφού έχει δημοσιεύσει δεκάδες συλλογές, ο ποιητής υφίσταται εγκεφαλικό, το οποίο του προκαλεί μερική παράλυση και αφασία, καταδικάζοντάς τον να μειώσει σε μεγάλο βαθμό τις δραστηριότητές του.

Το πρώτο έργο που δημοσιεύει έξι χρόνια μετά το εγκεφαλικό, είναι η συλλογή υπό τον τίτλο "Πένθιμη Γόνδολα", η οποία πούλησε 30.000 αντίτυπα. Ο αριθμός των αντιτύπων που πωλήθηκαν θεωρείται περισσότερο από τιμητικός για μια ποιητική συλλογή. Μετά την επιτυχία αυτή, ο Τράνστρεμερ δεν δημοσιεύει τίποτα για οκτώ χρόνια με μόνη εξαίρεση την αλληλογραφία του με τον Μπλάι.

Το πιο πρόσφατο έργο που δημοσίευσε ο Σουηδός ποιητής είναι το 2004 μια συλλογή με 45 χάικου, η οποία κυκλοφόρησε στη Γαλλία υπό τον τίτλο "La grande enigme" (Το μεγάλο αίνιγμα), από τον οίκο Castor Astral.
Έκτοτε η μουσική έχει κερδίσει τον ερασιτέχνη πιανίστα. Παίζει πιάνο καθημερινά, με το αριστερό χέρι, καθώς το δεξί του έχει πληγεί μετά το εγκεφαλικό, και περνάει τα πρωινά του ακούγοντας κλασική μουσική, διηγήθηκε φέτος η σύζυγός του σε συνέντευξή της στη μεγάλη σουηδική εφημερίδα Dagens Nyheter.

Ο Τούμας Τράνστρεμερ ζει με τη σύζυγό του Μόνικα, με την οποία έχουν δύο κόρες.
Στα ελληνικά κυκλοφορούν οι συλλογές του: "Τα Ποιήματα" (εκδόσεις Printa) και "Πένθιμη Γόνδολα" (εκδόσεις Νεφέλη).

Σχολείο

Στον σουηδό Τούμας Τρανστρέμερ το Νομπέλ Λογοτεχνίας

Θεωρείται ο μεγαλύτερος σύγχρονος ποιητής της Σουηδίας

ΤΟ ΒΗΜΑ 06/10/2011

Στον σουηδό Τούμας Τρανστρέμερ το Νομπέλ Λογοτεχνίας

Ο 80χρονος Τούμας Τρανστρέμερ

Στον σουηδό ποιητή Τούμας Τρανστρέμερ απονέμεται το Βραβείο Νομπέλ Λογοτεχνίας 2011, όπως ανακοίνωσε η Σουηδική Ακαδημία το μεσημέρι της Πέμπτης στη Στοκχόλμη.
«Με τις συμπαγείς, διαφανείς εικόνες του μας προσφέρει μια φρέσκια προσέγγιση της πραγματικότητας» ήταν η αιτιολόγηση των μελών της επιτροπής του Βραβείου Νομπέλ διά στόματος του μόνιμου γραμματέα της Σουηδικής Ακαδημίας Πέτερ Ένγκλουντ.

Ο 80χρονος Τούμας Τρανστρέμερ θεωρείται ο μεγαλύτερος σύγχρονος ποιητής της Σουηδίας. Τα υπερβατικά, σουρεαλιστικά ταξίδια του ποιητή στον εσωτερικό κόσμο και η στενή του σχέση με την ιδιαιτερότητα του σουηδικού τοπίου έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 50 γλώσσες. Στα ελληνικά κυκλοφορούν η συγκεντρωτική έκδοση «Τα ποιήματα» (Printa, 2004) και η εξαιρετικά δημοφιλής συλλογή του «Η πένθιμη γόνδολα» (Νεφέλη, 2000), μεταφρασμένες από τον Βασίλη Παπαγεωργίου.

Τα μέλη της Σουηδικής Ακαδημίας έχουν επικριθεί πολλές φορές τα τελευταία χρόνια για τις φιλοευρωπαϊκές επιλογές τους. Τέτοιου είδους παρατηρήσεις δεν απασχολούν όμως, όπως φάνηκε, τα μέλη της Επιτροπής Νομπέλ, η οποία και εφέτος απένειμε την ύψιστη λογοτεχνική διάκριση σε έναν Ευρωπαίο. Ο Τούμας Τρανστρέμερ γίνεται ο όγδοος Ευρωπαίος που τιμάται με το κορυφαίο λογοτεχνικό βραβείο στην υφήλιο τα τελευταία δέκα χρόνια, μετά τη Γερμανίδα Χέρτα Μίλερ (2009), τον γάλλο Ζαν-Μαρί Γκιστάβ Λε Κλεζιό (2008), τους Βρετανούς Ντόρις Λέσινγκ (2007) και Χάρολντ Πίντερ (2005), την Αυστριακή Ελφρίντε Γέλινεκ (2004), τον Ούγγρο Ίμρε Κέρτες (2002) και τον βρετανικής υπηκοότητας Β. Σ. Νάιπολ (2001) με καταγωγή από το Τρινιτάντ.

Ο Τούμας Τρανστρέμερ γεννήθηκε στη Στοκχόλμη το 1931. Η μητέρα του ήταν δασκάλα και ο πατέρας του δημοσιογράφος. Η γονείς του χώρισαν όταν ο ποιητής ήταν πολύ μικρός. Τον ανέθρεψε η μητέρα του, μαζί με τους γονείς της, στο εξοχικό των οποίων, στο αρχιπέλαγος της Στοκχόλμης, ο μικρός Τούμας περνούσε τα όμορφα καλοκαίρια των διακοπών του. 

Σπούδασε ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης και εργάστηκε ως ψυχολόγος κατ’ αρχάς σε σωφρονιστικό κατάστημα ανηλίκων και στη συνέχεια σε διάφορα ιδρύματα σε πολλά μέρη της χώρας του προσφέροντας υποστήριξη σε άτομα με ειδικές ανάγκες, καταδικασθέντες και τοξικομανείς. Το ενδιαφέρον του για την ποίηση εκδηλώθηκε στα λυκειακά του χρόνια μαζί με ένα εξίσου ισχυρό ενδιαφέρον για τη μουσική και ιδιαίτερα το πιάνο. Η πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «17 ποιήματα» κυκλοφόρησε το 1954, όταν ακόμη σπούδαζε. Στις επόμενες συλλογές που εξέδωσε, από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 έως τη δεκαετία του 1970, εμπνεύστηκε από τα ταξίδια του στα Βαλκάνια, στην Ισπανία και στην Αφρική και απέδωσε την ταραγμένη ιστορία της Βαλτικής σαν ποιητική αναμέτρηση ανάμεσα στην ξηρά και τη θάλασσα.

Το 1990 υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο που του προκάλεσε μερική σωματική παράλυση και απώλεια της ομιλίας του. Δεν σταμάτησε όμως να γράφει. Η συλλογή του «Η πένθιμη γόνδολα» πούλησε, στην πρώτη της έκδοση το 1996, σχεδόν 30.000 αντίτυπα. Τα μισά από τα ποιήματα της συλλογής, όπως και όλα τα ποιήματα της συλλογής «Το μεγάλο αίνιγμα», γράφτηκαν μετά την περιπέτεια της υγείας του. Σε πρόσφατη συγκινητική εμφάνιση του ποιητή στο Λονδίνο, ενώ φίλοι της ποίησής του απάγγελναν στίχους του, ο ίδιος –ερασιτέχνης μουσικός– έπαιζε στο πιάνο μελωδίες μόνο με το αριστερό του χέρι. Διαρκής βοηθός στην επικοινωνία του με τον κόσμο, είναι η επί 53 χρόνια σύντροφός του, η σύζυγός του Μόνικα, με την οποία έχουν δύο κόρες.

Ο Τούμας Τρανστρέμερ έχει περιγράψει τα ποιήματά του σαν «τόπους συνάντησης», όπου το σκοτάδι και το φως, ο εσωτερικός κόσμος και το εξωτερικό περιβάλλον, ενώνονται για να μας προσφέρουν μια στιγμιαία επαφή με τον κόσμο, την Ιστορία ή τους εαυτούς μας.

Η ανακοίνωση της Σουηδικής Ακαδημίας γέμισε ενθουσιασμό τους συμπατριώτες του ποιητή. Τελευταία φορά που η Σουηδία απέσπασε το Νομπέλ Λογοτεχνίας (έχουν τιμηθεί συνολικά έξι Σουηδοί στο παρελθόν) ήταν το 1974 όταν και το μοιράστηκαν οι Έιβιντ Τζόνσον και Χάρι Μάρτινσον. Το 1909 η Σέλμα Λάγκερλεφ, η συγγραφέας του βιβλίου «Το θαυμαστό ταξίδι του Νιλς Χόλγκερσον» έγινε η πρώτη Σουηδή που τιμήθηκε με το βραβείο.

«Το μόνο που θέλω να πω αστράφτει απρόσιτο» γράφει ο Τρανστρέμερ στο πρώτο ποίημα της συλλογής «Η πένθιμη γόνδολα».

Δείγματα της ποιητικής γραφής του Τούμας Τρανστρέμερ

Βράδυ – πρωί
Το κατάρτι του φεγγαριού έχει σαπίσει και το πανί έχει τσαλακωθεί. Ο γλάρος μεθυσμένος πετά μακριά πάνω απ’ το νερό. Το βαρύ τετράγωνο της αποβάθρας είναι καρβουνιασμένο. Οι λόχμες βυθίζονται στο σκοτάδι.
Έξω στις σκάλες. Η αυγή χτυπά και ξαναχτυπά στις γρανιτένιες πύλες της θάλασσας και ο ήλιος αστράφτει κοντά στον κόσμο. Μισοπνιγμένοι θερινοί θεοί ψηλαφούν στη θαλασσινή ομίχλη.
(Από την πρώτη του συλλογή, «17 ποιήματα, 1954)

Πένθιμη γόνδολα αρ. 2
Δυο γερόντια, πεθερός και γαμπρός, ο Λιστ και ο Βάγκνερ, μένουν στο Canale Grande μαζί με την αεικίνητη γυναίκα που είναι παντρεμένη με τον βασιλιά Μίδα, αυτόν που μεταμορφώνει ό,τι αγγίξει σε Βάγκνερ.
Το πράσινο ψύχος της θάλασσας διαπερνά τα δάπεδα του μεγάρου.
Ο Βάγκνερ είναι καταβεβλημένος, η γνώριμη κατατομή που μοιάζει φασουλή είναι κουρασμένη όσο ποτέ άλλοτε,
το πρόσωπό του λευκή σημαία.
Η γόνδολα είναι βαριά φορτωμένη με τις ζωές τους, δυο εισιτήρια μ’ επιστροφή και ένα απλό.
(Από τη συλλογή «Η πένθιμη γόνδολα», 1996)

Προσόψεις

Στην άκρη του δρόμου βλέπω την εξουσία και μου φαίνεται σαν κρεμμύδι με αλληλοεπικαλυπτόμενα πρόσωπα που αποσπώνται το ένα μετά το άλλο…
(Από τη συλλογή «Το μεγάλο αίνιγμα», 2004)

Σχολείο

Στον Σουηδό ποιητή, Τόμας Τρανστρέμερ, το Νόμπελ Λογοτεχνίας

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο Σουηδός ποιητής Τόμας Τρανστρέμερ κέρδισε το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2011.

Ο 80χρονος Σουηδός ποιητής Τούμας Τράνστρεμερ, ο οποίος τιμήθηκε σήμερα, Πέμπτη, με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, ήταν ήδη ο πιο γνωστός από τους σκανδιναβούς ποιητές που εξακολουθούν να βρίσκονται εν ζωή για το έργο του στο οποίο διερευνά τη σχέση ανάμεσα σε αυτό που μας είναι οικείο και τον κόσμο που μας περιβάλλει.

Με τα ποιήματά του ο Τράνστρεμερ, ο οποίος έχει σπουδάσει ψυχολογία, υποδηλώνει ότι η ποιητική εξέταση της φύσης επιτρέπει να βουτήξουμε στα βάθη της ανθρώπινης ταυτότητας και της πνευματικής της διάστασης.

«Η ύπαρξη ενός ανθρώπινου όντος δεν τελειώνει εκεί όπου τελειώνουν τα δάχτυλά του», δήλωσε ένας Σουηδός κριτικός για τα ποιήματα του Τράνστρεμερ, τα οποία έχουν χαρακτηριστεί ως «λαϊκές προσευχές».

Η φήμη του Σουηδού ποιητή στον αγγλόφωνο κόσμο οφείλει πολλά στη φιλία του με τον Αμερικανό ποιητή Ρόμπερτ Μπλάι, ο οποίος μετέφρασε στα αγγλικά μεγάλο μέρος του έργου του. Συλλογές του Τράνστρεμερ έχουν πωληθεί σε χιλιάδες αντίτυπα στη Σουηδία και έχουν μεταφραστεί σε περίπου πενήντα γλώσσες.

Τα ποιήματα του Τράνστρεμερ είναι γεμάτα μεταφορές και εικόνες. Παρουσιάζουν απλές εικόνες από την καθημερινή ζωή και τη φύση.

Το ενδοσκοπικό του ύφος, το οποίο περιγράφεται από το περιοδικό Publishers Weekly ως «μυστικιστικό, πολύπλευρο και θλιμμένο», αντίκειται με την ίδια τη ζωή του ποιητή, ο οποίος είναι δεσμευμένος σε έναν αγώνα για έναν καλύτερο κόσμο κι όχι μόνο μέσω των ποιημάτων.

Γεννηθείς στις 15 Απριλίου του 1931 στη Στοκχόλμη, ο Τράνστρεμερ μεγαλώνει με τη μητέρα του μετά την απώλεια, πολύ νωρίς, του πατέρα του.

Το 1956, αφού έχει πάρει το πτυχίο του στην ψυχολογία, διορίζεται στο Ψυχοτεχνολογικό Ινστιτούτο του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης, προτού ασχοληθεί το 1960 με ανήλικους παραβάτες σε ειδικό κέντρο.

Παράλληλα με ένα πλούσιο ποιητικό έργο, ο τιμηθείς σήμερα με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, εργάζεται με άτομα με ειδικές ανάγκες, καταδικασθέντες και τοξικομανείς.

Την περίοδο των σπουδών του, σε ηλικία 23 ετών, δημοσιεύει την πρώτη του συλλογή με τίτλο «17 ποιήματα», στον μεγαλύτερο σουηδικό εκδοτικό οίκο, τον Bonniers, με τον οποίο θα συνεχίσει να συνεργάζεται καθ’ όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του.

Για τον εκδότη του, η ποίηση του Τράνστρεμερ είναι «μια διαρκής ανάλυση του αινίγματος της προσωπικής ταυτότητας απέναντι στη λαβυρινθώδη ποικιλομορφία του κόσμου».

Το 1966 τιμάται με το βραβείο Bellman, το οποίο ακολουθούν πολλές άλλες διακρίσεις, μεταξύ των οποίων το βραβείο Petrarque (Γερμανία, 1981) και το Neustadt International Prize (ΗΠΑ, 1990).

Το 1997, η εργατική πόλη Βέστεραας, όπου έζησε τριάντα χρόνια προτού επιστρέψει στη Στοκχόλμη τη δεκαετία του 1990, δημιουργεί το βραβείο Transtr?mer για να τον τιμήσει.

Το 1990 κι αφού έχει δημοσιεύσει δεκάδες συλλογές, ο ποιητής υφίσταται εγκεφαλικό, το οποίο του προκαλεί μερική παράλυση και αφασία, καταδικάζοντάς τον να μειώσει σε μεγάλο βαθμό τις δραστηριότητές του.

Το πρώτο έργο που δημοσιεύει μετά το εγκεφαλικό, έξι χρόνια αργότερα, είναι η συλλογή υπό τον τίτλο «Πένθιμη Γόνδολα», η οποία πούλησε 30.000 αντίτυπα. Ο αριθμός των αντιτύπων που πωλήθηκαν θεωρείται περισσότερο από τιμητικός για μια ποιητική συλλογή.

Μετά την επιτυχία αυτή, ο Τράνστρεμερ δεν δημοσιεύει τίποτα για οκτώ χρόνια με μόνη εξαίρεση την αλληλογραφία του με τον Μπλάι.

Το πιο πρόσφατο έργο που δημοσίευσε ο Σουηδός ποιητής είναι το 2004 μια συλλογή με 45 χάικου, η οποία κυκλοφόρησε στη Γαλλία υπό τον τίτλο «La grande enigme» (Το μεγάλο αίνιγμα), από τον οίκο Castor Astral.

Έκτοτε η μουσική έχει κερδίσει τον ερασιτέχνη πιανίστα. Παίζει πιάνο καθημερινά, με το αριστερό χέρι, καθώς το δεξί του έχει πληγεί μετά το εγκεφαλικό, και περνάει τα πρωινά του ακούγοντας κλασική μουσική, διηγήθηκε φέτος η σύζυγός του σε συνέντευξή της στη μεγάλη σουηδική εφημερίδα Dagens Nyheter.

Ο Τόμας Τράνστρεμερ ζει με τη σύζυγό του Μόνικα, με την οποία έχουν δύο κόρες.

Στα ελληνικά κυκλοφορούν οι συλλογές του: «Τα Ποιήματα» (εκδόσεις Printa) και «Πένθιμη Γόνδολα» (εκδόσεις Νεφέλη).

Σχολείο

Tomas Tranströmer – My Nobel prize-winning hero

The literature prize means the world of poetry can finally raise a glass to salute this humble man

Robin Robertson , guardian.co.uk, Friday 7 October 2011

Every October, for decades, a group of reporters and photographers have gathered in the stairwell of an apartment block in a quiet district of Stockholm, waiting to hear if the poet upstairs has finally won the Nobel prize for literature. The poet’s wife, Monica, would bring them tea and biscuits while they stood around – but they would always leave, around lunchtime, as the news came in that the prize had gone to someone else. Annually, the name of Tomas Tranströmer comes up, and with every year one felt a growing sense that he would never receive this highest literary honour from his own country. The vigil is over now, with Thursday’s wonderful news.

The landscape of Tranströmer’s poetry – the jagged coastland of his native Sweden, with its dark spruce and pine forests, sudden light and sudden storm, restless seas and endless winters – is mirrored by his direct, plain-speaking style and arresting, unforgettable images. The master-poet of anxiety, of stress, he explores the vulnerability of the human in the face of the irrational – intrigued by polarities and how we respond to finding ourselves amid epiphanies, at pivotal points, at the fulcrum of a moment: "The sun is scorching. The plane comes in low, / throwing a shadow in the shape of a giant cross, rushing over the ground. / A man crouches over something in the field. / The shadow reaches him. / For a split-second he is in the middle of the cross. // I have seen the cross that hangs from cool church arches. / Sometimes it seems like a snapshot / of frenzy." ("Out in the Open")

Tranströmer is not only Scandinavia’s greatest living poet, he is a writer of world stature. It is an honour to know this man, and to have translated some of his work – and a huge happiness to me that this work will now reach so many new readers. The world of poetry can finally raise a glass to salute this humble man, this magnificent poet.

The Deleted World by Tomas Tranströmer, translated by Robin Robertson, is published by Enitharmon.

Σχολείο

Tomas Tranströmer’s Nobel prize for literature provokes a mixed response

Tranströmer’s win has drawn some sniping, but I’m delighted to learn of a major talent I hadn’t previously known

Posted by Alison Flood Friday 7 October 2011, guardian.co.uk

Obscure Swedish poet or magnificent writer? You’d be forgiven, reading reactions to the naming of Tomas Tranströmer as the Nobel laureate for literature, for getting a little confused.

Commentary ranges from the delighted to the bemused to the angry, so let’s start with Tranströmer himself. Largely unable to speak since a stroke in 1990, his wife Monica told the media that he was "surprised, very surprised" to win. "It happened very fast. We thought the winners would be told ahead of the announcement. I think Tomas was called four minutes before the announcement was made," she said. It means, she added, that "the speculation of previous years has ended" (the Swedish poet has long been a favourite to take the prize). "I must say I feel happiness, one has to feel happy about it," she said, while in a release issued by his Swedish publisher Bonnier, she added that they’ll be celebrating by having "fish for dinner, but the rest is a surprise".

The hurrah for Tranströmer crew is led by Paul Muldoon, writing in the New Yorker, that it is "truly heartwarming" to see him win, adding that "Sweden should be proud to honour a poet who has meant so much to the rest of us throughout the world and who confirms the notion held by many of us that poetry is no less politically charged when it examines the interior world of kettle-boiling and hearsay than when it more obviously takes on the exterior world of ‘burning witches and heretics in the boiling squares,’ as the great Derek Mahon once put it". Teju Cole, also writing on the New Yorker blog, calls Tranströmer one of his "ports of refuge" in a beautiful, affectionate hymn of praise to a poet who he reads "when I wish to come as close as possible to what cannot be said". I love the line he quotes from Tranströmer describing New York, as "a high place where with one glance you take in the houses where eight million human beings live".

Sigrid Rausing, at Granta, is also in celebratory mode. "No poet expresses better the drift between now, then, and eternity; the sadness at the heart of nostalgia," she writes. "No poet expresses better the relationship between humans and the natural world. The black and melancholy seas, the drifting seagulls, the oaks and elks, the storms, rowanberries, the moon and stars, the well, salt, and wolves are agents rather than background; they are what the world is, as much as we are. It’s dark, and thoughtful. It is, also, bleakly intelligent."

But Peter Englund’s hope that Tranströmer’s nationality would be a "secondary" issue, as the poet is "already a part of world literature", is already dashed, with the jury’s decision to overlook America (and Asia, Africa, etc) provoking, as the Washington Post put it, a "who?" and a "huh?". Philip Hensher in the Telegraph is largely unimpressed: "Time has shown every single Swedish winner of the prize to be ‘a little phenomenon of no interest’ outside their own country, as one disgruntled juror described William Golding in the year he won. What will it do for this popular Stockholm favourite?" he asks, later pointing to one of Tranströmer’s haikus, "which perhaps has more of a swing to it in Swedish: ‘My happiness swelled/and the frogs sang in the bogs/of Pomerania.’"

Tim Parks at the New York Review of Books blog doesn’t think much of the whole judging process – "eighteen (or sixteen) Swedish nationals will have a certain credibility when weighing up works of Swedish literature, but what group could ever really get its mind round the infinitely varied work of scores of different traditions," he writes – while Hephzibah Anderson at Bloomberg was fiercely negative. "Literature’s newest Nobel laureate is widely read, reviewed and respected. In Sweden, that is. Despite having been translated into more than 50 languages, poet Tomas Tranströmer is best known internationally as one of those arcane names that draw perennial bets from Nobel-watchers fond of mocking the Swedish Academy," she writes. She goes on to state that "his victory does nothing to restore the standing of a prize whose decisions have increasingly courted accusations of Eurocentricity, political motivation and anti-Americanism" and to criticise the prize for its "perverse preference for authors obscure, politically correct or downright unreadable (all three in the case of Elfriede Jelinek)".

While I can see the point she’s making, I actually rather like it when the Nobel goes to someone I haven’t read before. Sampling the poems of Tranströmer which are available online, I am rather swept off my feet; reading appreciations of him by people I respect, I am most definitely going to get my hands on his New Collected Poems, which is where, along with The Half-Finished Heaven, we are told to start by the Nobel committee’s Peter Englund. Although the Associated Press is reporting that his work is out of stock, Neil Astley at his UK publisher Bloodaxe tells me he is currently rushing through a reprint of 4,000 copies, with an ebook to be released by the end of next week. Great news.

Σχολείο

Nobel prize for literature: Tomas Tranströmer joins a strange gang

For all their august reputation, the Swedish poet’s fellow winners have a notably chequered history

by John Dugdale Thursday 6 October 2011,  guardian.co.uk

Pablo Neruda and Knut Hamsun

Nobel champions (of Stalin) Pablo Neruda, left, and (of Hitler) Knut Hamsun. Photograph: AFP/Corbis

In becoming the 108th winner of the Nobel prize for literature, Tomas Tranströmer joins a curious club in which giants such as WB Yeats, Rabindranath Tagore, TS Eliot and Jean-Paul Sartre are outnumbered by obscure figures (often Scandinavian realist novelists or poets from Mediterranean or Latin countries) you’ve never heard of. Several should not be in at all, according to the contemporary interpretation of the prize’s rules as excluding anyone except imaginative writers; the roll of honour includes the philosophers Henri Bergson, Rudolf Christoph Eucken and Bertrand Russell, the Roman historian Theodor Mommsen and Winston Churchill, whose chronicle of the second world war (put together by young researchers) secured his entry as a historian. Erik Axel Karlfeldt, a Swedish poet, was not only dead when awarded the 1931 prize but until his death had been permanent secretary of the awarding body, the Swedish Academy. Two more little-known Swedes who were then academy members, Eyvind Johnson and Harry Martinson, were scandalously jointly honoured in 1974.

Politically, the laureates range from Knut Hamsun, who eulogised Hitler, to Pablo Neruda, who composed an ode to Stalin, and Mikhail Sholokhov, who had been a Supreme Soviet member under him; left-of-centre views perhaps predominate (Jorge Luis Borges’s support for rightwing regimes is said to have put paid to his chances), but conservatives such as Eliot, François Mauriac and VS Naipaul have received the nod too. Creatively, authors at the avant-garde end of modernism or writing experimental novels, plays or poetry after 1945 are scarce – Eliot, William Faulkner, Samuel Beckett, Claude Simon and José Saramago are the most obvious adventurers. Conversely, Proust, Joyce and other difficult authors have been shunned.

Of the 107 laureates since 1901, only 12 have been women, and a longstanding European bias is evident when countries are ranked Olympics-style by wins: first France, then the US, UK, Germany, Sweden, Italy and Spain, followed by Russia/Soviet Union, Ireland and Poland all on level pegging. Naguib Mahfouz is so far the Arab world’s sole winner and is one of Africa’s four; Asia has had three, divided between India and Japan; Latin America and the Caribbean seven. As well as the strength of its own tradition, France owes its record to the number of exiles who choose to live there, and overall the proportion of laureates resident in non-native countries is striking, with recent winners such as Saramago, Gao Xingjian, Naipaul, JM Coetzee, Doris Lessing, Herta Müller and Mario Vargas Llosa continuing the pattern.

Regarding Nobel literature laureates as role models would be a mistake. Half the American winners alone – Faulkner, Ernest Hemingway, Sinclair Lewis, Eugene O’Neill, John Steinbeck – were alcoholics. Hemingway killed himself; Kawabata Yasunari probably did too, and the aforementioned Harry Martinson tried ineffectually to end his life with scissors during the outcry over his questionable shared victory. Maurice Maeterlinck was exposed as a plagiarist, Günter Grass as having fought with the Waffen-SS. André Gide’s long-running relationship with Marc Allégret began when the latter was 15. Sartre has been portrayed as benefiting from, in effect, the procuring of distressed young women by his partner, Simone de Beauvoir.

One future laureate (Vargas Llosa) punched another (Gabriel García Márquez) in public, probably over a woman; it’s also possible that one (Russell) slept with the wife of another (Eliot). Russell’s leading rival for the title of most priapic laureate, Elias Canetti – who, it should be noted, became British and so contributes to the UK tally – wrote callously in a memoir about his former lover, Iris Murdoch, who had depicted him as the sinister enchanter figure in her novels.

When Beckett won in 1969, his wife called the prize "a catastrophe", referring to the pressures of unsought fame and the demands on his attention. Others have grimly recognised it as pointing to imminent creative death, and perhaps imminent literal death: the average number of years laureates survive after victory is markedly low, and post-prize masterpieces would probably form a very short list.

Σχολείο

Tomas Tranströmer: Tracks

A poem by the 2011 Nobel prize for literature winner

Tomas Tranströmer, guardian.co.uk, Thursday 6 October 2011

2 am: moonlight. The train has stopped
out in the middle of the plain. Far away, points of light in a town,
flickering coldly at the horizon.

As when a man has gone into a dream so deep
he’ll never remember having been there
when he comes back to his room.

As when someone has gone into an illness so deep
everything his days were becomes a few flickering points, a swarm,
cold and tiny at the horizon.

The train is standing quite still.
2 am: bright moonlight, few stars.

• Translated from the Swedish by Robin Fulton from New Collected Poems, translated by Robin Fulton (Bloodaxe Books, 2011)

Κατηγορίες:λογοτεχνία Ετικέτες: ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: