Αρχική > βιβλία > Το μοναδικόν του βιβλίου

Το μοναδικόν του βιβλίου

Πηγή: Δημαράς, Α. (επιμ.) (2007),
Η μεταρρύθμιση που δεν έγινε,
Αθήνα: Εστία

clip_image002Εκατόν είκοσι χρόνια πριν!
Εκατόν είκοσι χρόνια πριν και η συζήτηση αφορά την αμφισβήτηση της χρησιμοποίησης του ενός σχολικού βιβλίου σε κάθε μάθημα.
Τα επιχειρήματα είναι απλές, μεγάλες αλήθειες. Η επιστημονική, παιδαγωγική, εκπαιδευτική θεώρηση επιτάσσουν τη χρήση πολλών σχολικών βιβλίων ανά γνωστικό αντικείμενο
και τότε και τώρα.

Έγιναν απόπειρες, υπήρξαν προβλήματα,  τελικά το νερό γύριζε στη μεγάλη κοίτη,
στο ένα σχολικό βιβλίο.
Με τη δικτατορία του Μεταξά και μετά, μάλιστα, η κοίτη αυτή θα ισχυροποιηθεί.

Θα γίνει πάλι μια απόπειρα το 1997. Το πολλαπλό βιβλίο αγκαλιάσθηκε από τα σχολεία. Η απόπειρα πάλι ανακόπηκε.
Είχα εκφράσει τότε, ως πρόεδρος της ΟΛΜΕ, την έντονη διαμαρτυρία μου για την αντιμεταρρυθμιστική πολιτική με άρθρα και συνεντεύξεις.

Η μοναδική χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση με αυτό το καθεστώς. Η μοναδική χώρα, φαντάζομαι, στην οποία μια καινοτομία που εμφανίστηκε στη δεκαετία του 1890, δεν μπορεί να εκφραστεί και να υλοποιηθεί ούτε το 2011, σε εποχές κοινωνιών της γνώσης! Ελλάδα της κρίσης… 

Εξώφυλλο: Γραμματική, του Α. Σκιά, 1894

Επιμέλεια: Νίκου Τσούλια

Από το «Υπόμνημα περί διδακτικών βιβλίων» το οποίο επιτροπή συγγραφέων υπέβαλε στον Πρωθυπουργό (Χαρίλαο Τρικούπη) τον Οκτώβριο 1893.

Το πλημμελές. Του ισχύοντος Νόμου περί διδακτικών βιβλίων δεν είναι ορθή, κατά τη γνώμη ημών, ούτε η αποκλειστική έγκρισις και χρήσις ενός και μόνου βιβλίου δι’ έκαστον μάθημα, ούτε η διεξαγωγή του διαγωνισμού ανά παν τρίτον έτος μόνον, ούτε ο τρόπος διορισμού των κριτών. […] Αλλά το πάντων ολεθριώτατον, ω παρέπονται τα λοιπά, είναι το πρώτο ψεχθέν, η αποκλειστική δηλονότι έγκρισις και χρήσις ενός και μόνου βιβλίου δια τους αμέσως εφεξής εκτιθέμενους λόγους.

Αποκρούσαμεν το μοναδικόν του βιβλίου, διότι πρώτον το εν βιβλίον εξαναγκάζει τους μαθητάς και τους διδασκάλους να σκέπτωνται ακριβώς ούτως, όπως εσκέφθη και ειργάσθη εις και μόνος, ο συγγράψας αυτό, όπερ αντίκειται στους νόμους της φύσεως, διότι πάντες οι άνθρωποι δεν σκέπτονται και δεν κρίνουσιν ομοιοτρόπως, αλλ’ έκαστοι έχουσι τρόπον ίδιον, διαλλάσσοντα προς τον των λοιπών, και διότι η αυτή αλήθεια ή ιδέα διαφορώτερόν πως παρ’ άλλου διατυπούμενη συμβαίνει να καθίσταται εις άλλους μάλλον ευαντίληπτος.

Δεύτερον, διότι το μονοπώλιον της μαθήσεως και της σοφίας δεν φαίνεται ότι είναι πράγμα εύκολον, δια θετών νόμων επιβαλλόμενον.

Τρίτον, διότι το εν βιβλίον είναι αυτόχρημα βιβλιοκαπηλικόν μονοπώλιον, όπερ δεν διενεργεί μεν το Κράτος, αλλά παραδίδει εις άτομα· το μονοπώλιον δε των βιβλίων απεδείχθη δε εκ των δύο προτελεσθέντων διαγωνισμών ήκιστα συντελεστικόν εις την πνευματικήν κίνησιν το τόπου ημών, διότι κατεδίκασε μεν εις αργίαν και νάρκην επί χρόνον μακρόν τας χείρας και τα πνευματικάς δυνάμεις των δυναμένων και εφιεμένων συγγράφειν, παρέσχε δε τη νεολαία βιβλία ουχί πάντοτε τα άριστα και των αποκλεισθέντων ομοειδών υπέρμετρα.

Τέταρτον, διότι δια του ενός βιβλίου, αντί να καταπολεμηθή, εξεναντίας εξυπηρετείται και προάγεται θαυμασίως η βιβλιοκαπηλία, καθόσον επί όλην τετραετίαν πρώην, και τριετίαν νυν, νέμεται και καπηλεύει εις και μόνος εν εγκριθέν – ίσως κρίμασιν οις οίδεν Κύριος – βιβλίον του αφαιμάσσων τους γονείς των μαθητών, υπερπληρών χρημάτων τα ίδια βαλάντια, πιέχων τους βιβλιοπώλας εν τη εξασκήσει του επαγγέλματος αυτών, ζημιών τους τυπογράφους και δεσμεύων τας χείρας παντός άλλου δυναμένου και εφιεμένου συγγράφειν· αύτη δε η πολλαπλή και άδικος δέσμευσις και πίεσις των άλλων, χρηματική δε θησαύρισις ενός τινος ατόμου, είναι αυτόχρημα η πρώτη δυνάμεως βιβλιοκαπηλία, και ουχί ο εν τε τοις πνευματικοίς αγώσι και εν τη επιχειρηματική βιβλιεμπορία και τυπογραφία ελεύθερος ανταγωνισμός, όστις πάντοτε ωφελίμως θεραπεύει και προάγει το κοινωνικόν αγαθόν.

Πέμπτον, διότι ουδαμού του πεπολιτισμένου κόσμου ισχύει παρόμοιον νομοθέτημα, δοκιμή δε τις γενομένη προ πολλών ενιαυτών εν Πρωσσία απέτυχε, και η ιδέα του ενός και μόνου βιβλίου εγκατελείφθη οριστικώς.

Έκτον, διότι το αμελητέας παρά τινων ασπαζόμενον ενιαίον του βιβλίου, είναι κατ’ άνθρωπον τέλειον, επομένως πάντοτε ελλιπές, άρα ουδένα έχον λόγον προτιμήσεως άλλων ομοίων, έσθ’ ότε δε και καλλιτέρων τούτου, του εγκρινόμενου δηλονότι ενός.

Έβδομον, διότι συχνάκις συμβαίνει, ως η πείρα του παρελθόντος μαρτυρεί, να μη εγκρίνηται το σχετικώς άριστον, αλλ’ ενίοτε το πολύ υπολειπόμενον άλλων του αυτού είδους βιβλίων.

Όγδοον, διότι τινές των κ.κ. κριτών και ιδίως των εισηγητών κρίνουσι τα βιβλία ουχί κατά το δίκαιον και το ορθόν, αλλά κατά τας ιδίας συμπαθείας και αντιπαθείας, και κατ’ αρχάς ουχί πάντοτε τας υγιεστέρας και ασφαλεστέρας.

Ένατον, διότι ο εκ του χρήματος πειρασμός είναι μέγας, το δ’ εκ της εγκρίσεως βιβλίου τινός, όταν είναι εν, κέρδος είναι αρκούντως ικανόν, ώστε παρεχόμενον αφειδώς πως παρά των κρινομένων, να δελεάση και να επηρεάση αποτελεσματικώς τινας εκ των κρινόντων.

Δέκατον, διότι οι μεν των διδασκάλων και των καθηγητών δύνανται να διδάσκωσι τελεσφερώτερον κατά τούτο το βιβλίον, οι δε κατ’ εκείνο, όταν είναι πλείονα, ουχί δε κατά το αποκλειστικόν εν.

Ενδέκατον, διότι επί τοσούτον ισοδύναμα είναι πολλάκις τα κρινόμενα βιβλία, ώστε εν τω προλαβόντι διαγωνισμώ εις μεν κριτής ως εισηγητής, απέρριψε δι’ ίσους λόγους αρετών […] αμφοτέρας τας προς κρίσιν υποβληθείσας Ψυχολογίας, έτερος δε τις κριτής επί πολύ αμφεταλαντεύθη εις ποίαν εκ δύο υπό κρίσιν Γεωμετριών ν’ απονείμη το γέρας.

Δωδέκατον, διότι τα μεν των φίλων βιβλία, δόκιμα ή αδόκιμα, συνήθως θα εγκρίνωνται δι’ όλην την κατά τον Νόμον τριετίαν, πάντα δε τάλλα δι’ εν μόνον έτος…

Κατηγορίες:βιβλία Ετικέτες:
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: