Αρχική > πολιτική > Στρατηγική των κοινωνικών κινημάτων β

Στρατηγική των κοινωνικών κινημάτων β

Του Νίκου Τσούλια

clip_image002

[Συνεχίζουμε την προηγούμενη προσέγγισή μας]

γ) Η διεύρυνση της κινηματικής κουλτούρας.

1. Συνολικοποίηση της δράσης στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. Δε νομίζω ότι οι κλαδικοί αγώνες είναι οι προσφορότερες μορφές σ’ αυτή τη συγκυρία.

2. Διαμόρφωση σαφών και ρεαλιστικών στόχων. Δεν πρέπει να καλλιεργούνται μεγάλες προσδοκίες, οι οποίες τελικά μη πραγματοποιούμενες όχι μόνο απογοητεύουν, αλλά και προσθέτουν εύκολα επιχειρήματα στην αναποτελεσματικότητα των συνδικάτων και αποδομούν την έννοια της συλλογικότητας. Ο παραταξιακός λόγος, απαραίτητος γιατί εκφράζει υπαρκτά κοινωνικά ρεύματα, δεν μπορεί να αναπτύσσεται στη βάση του ποιος είναι πιο αγωνιστικός ή στο ποιος κατέχει το “πολιτικά ορθό”. Αυτή η αντίληψη ανθοφόρησε κυρίως στην πρώιμη μεταπολιτευτική περίοδο, αλλά τώρα είναι θνησιγενής. Ο παραταξιακός λόγος δεν μπορεί παρά να είναι σχετικός, όχι “απόλυτος”. Είναι σχετικός εξ ορισμού – αλλιώς δεν θα ήταν παραταξιακός, είναι σχετικός και εκ της σκοπιμότητας των συλλογικών οργάνων  – αλλιώς δεν θα υπάρχουν συνθέσεις.
 
3. Μαζικοποίηση των αγώνων. Προς τούτο απαιτείται διαρκής διάλογος, διάλογος ουσίας, όχι συνθηματικός λόγος, όχι παραταξιακός λόγος που δήθεν κατέχει την αλήθεια και το δέον γενέσθαι σε σχέση με τους άλλους παραταξιακούς λόγους, διάλογος με τους εργαζομένους και όχι τηλεοπτικά χάπενινγκ. Η προσφυγή στις λειτουργίες της “βάσης” είναι το πέρασμα για μια νέα φάση στην ιστορία των κινημάτων.

4. Υιοθέτηση μορφών αγώνα που θα συσπειρώνουν τους εργαζόμενους. Εδώ τα πράγματα είναι απλά. Δεν θα ανακαλύψουμε τον τροχό. Στις μορφές δράσης υπάρχουν οι απεργίες και τα συλλαλητήρια. Δεν είναι μορφές δράσεις οι παρακμιακές νοοτροπίες και πρακτικές, όπως η καλοκαιρινή “απόφαση” της ΑΔΕΔΥ που καλούσε τους υπαλλήλους των εφοριών να πηγαίνουν μεν στην εργασία τους, αλλά στην ουσία να μην εργάζονται. Σκέφτεστε αγαπητοί της ΑΔΕΔΥ να πηγαίνουν στα σχολεία οι εκπαιδευτικοί και να κάθονται στα γραφεία ή να μπαίνουν στις αίθουσες, να μην κάνουν μάθημα και απλώς να κοιτάνε τους μαθητές;
Κινηματική κουλτούρα είναι, για παράδειγμα, οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές να λειτουργούν τα σχολεία με τον πιο άρτιο τρόπο, αγωνιζόμενοι ταυτόχρονα για τα δίκαια αιτήματά τους με συγκεντρώσεις και συλλαλητήρια τα απογεύματα.

Ένας λόγος ξύλινος μέχρι το απώτατο εσωτερικό του και μια δράση ακτιβισμού δίκην Μ.Κ.Ο. (Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων), δράση καταλήψεων και άλλων τέτοιων συναφών “επαναστατημένων κινήσεων” προκαλούν αποσυσπείρωση στους εργαζόμενους, δεν αποκτούν νομιμοποίηση στις συνειδήσεις των πολιτών. Η όλη προσέγγιση αξιολογείται με απλές ερωτήσεις. Δηλαδή, αν καταλάβουμε όλοι όλους τους θεσμούς με τους οποίους έχουμε επαγγελματική αναφορά ή άλλη θεσμική σχέση (νοσοκομεία, σχολεία, υπουργεία, φυλακές, ιδρύματα κλπ), τότε θα ικανοποιηθούν τα αιτήματά μας; θα αλλάξουμε τις παραγωγικές σχέσεις; θα μετασχηματίσουμε το ταξικό κράτος; θα βοηθήσουμε στην υπέρβαση της κρίσης;

5. Συγκεκριμένη διάθεση αυτοκριτικής από τα συνδικαλιστικά όργανα. Όχι απλά και μόνο γιατί είναι αναγκαία για δεοντολογικούς λόγους. Αλλά και γιατί υπάρχει έδαφος. Για τις μεγάλες ανισότητες που υπάρχουν μεταξύ των υπαλλήλων με τα ίδια προσόντα, ναι μεν η κύρια ευθύνη βαραίνει τις κυβερνήσεις, αλλά και οι συνομοσπονδίες δεν έκαναν και τίποτα ουσιαστικό για να επιλυθούν. Και κάποιοι δείχνουν να απορούν σαν να μην γνώριζαν τις προνομιακές απολαβές κάποιων χώρων.    

δ) Ενίσχυση του δημιουργικού χαρακτήρα του συνδικαλισμού.

Θα το τονίζω διαρκώς. Οι μεγάλοι παιδαγωγοί και διανοητές της παιδείας και του λαού μας (Δελμούζος, Γληνός, Παπανούτσος κλπ) σε φοβερά αντίξοες συνθήκες διωγμών και ηθικής σπίλωσης έπαιρναν πρωτοβουλίες για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού μας συστήματος, δημιουργούσαν πρωτοποριακά σχολεία, έγραφαν βιβλία, ανέπτυσσαν νέες παιδαγωγικές μεθόδους, διαμόρφωναν μια προοδευτική πρόταση εν τοις πράγμασι. Δεν ήταν εραστές του καταγγελτικού λόγου και της απλής διεκδίκησης. Άλλωστε, δεν χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση για να διαπιστωθεί ότι δεν “περνά” όλη μας η δημόσια ζωή από τη σχηματική πολιτική σφαίρα, υπάρχει και αυτόνομος κοινωνικός χώρος με πολιτική λειτουργία και ιδεολογική ακτινοβολία.

Σήμερα, λοιπόν, είναι αναγκαίο όσο ποτέ άλλοτε, η ανάπτυξη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών για τη βελτίωση των δημόσιων αγαθών. Πιο συγκεκριμένα και όσον αφορά τις εκπαιδευτικές Ομοσπονδίες, οφείλουν να αναπτύξουν χαρακτηριστικά Μορφωτικού Κινήματος, να αναδείξουν το ζήτημα της μόρφωσης, να ενθαρρύνουν τη δημιουργία Μορφωτικών Ομίλων. Πάντα τόνιζα ότι το Εκπαιδευτικό Κίνημα για να μπορεί να ανταποκριθεί στο ρόλο του πρέπει να αποκτήσει χαρακτηριστικά Μορφωτικού Κινήματος. Γιατί δε μπορείς να αναφερθείς σε δράση για τα ζητήματα του εκπαιδευτικού, χωρίς να αναφερθείς σε δράση για το σχολείο. Γιατί δεν μπορείς να αναφερθείς σε δράση για το σχολείο, αν δεν αναφερθείς σε μορφωτική δράση συνολικά στην κοινωνία. Κάθε εκπρόσωπος των εκπαιδευτικών Ομοσπονδιών εκπροσωπεί ένα μορφωτικό τμήμα της κοινωνίας μας, ένα μέρος της ελληνικής διανόησης και αυτό είναι φοβερά όμορφο προνόμιο αλλά και βαριά ευθύνη που απαιτεί ένταση σύνεσης και βαθιά πνευματική καλλιέργεια.

Οι Ομοσπονδίες οφείλουν να διαμορφώσουν ένα Εκπαιδευτικό Μανιφέστο, με το οποίο, εκτός των άλλων, θα καλούν τους εκπαιδευτικούς:

1) να ενισχύσουν τον παιδαγωγικό τους ρόλο,
2) να κάνουν αυτόβουλα παραπάνω ώρες (π.χ. 2 ώρες την εβδομάδα για τους μαθητές / μαθήτριες που έχουν ανάγκη, για τα παιδιά των μεταναστών, για τα παιδιά της Γ΄ Λυκείου κλπ),
3) να συνεργήσουν στην προώθηση του έργου των σχολικών και δημοτικών βιβλιοθηκών, ώστε τα αγαθά της μόρφωσης να αποκτήσουν ευρύτερο κοινωνικό χαρακτήρα, να κάνουν την εκπαίδευση όχι μόνο σχολική υπόθεση αλλά και κοινωνική κλπ.
4) να συμμετέχουν σε πρωτοβουλίες αλληλεγγύης σε περιπτώσεις που χρήζουν ιδιαίτερης φροντίδας κλπ, κλπ

ε) Διαμόρφωση συνολικής πρότασης για την πορεία της χώρας.

Η ουσιαστική πολιτικοποίηση του λόγου μας (και όχι η σχηματική – κομματική σύλληψη) για τη συνολική πορεία της χώρας είναι αναγκαία, γιατί σε μια πολιτική προοπτική μπορείς να εντάξεις το επιμέρους κλαδικό αλλά και το κοινωνικό, γιατί αυτό ισχυροποιεί τα επιμέρους στοιχεία σου. Να αμφισβητηθεί ο καταναλωτισμός ως κυρίαρχο κοσμοθεωρητικό στερέωμα, να καταδειχθεί ότι είναι παράγοντας που οδηγεί αναπόφευκτα στην όξυνση των ανισοτήτων και στην κρίση.

Το τετράπτυχο της “λειτουργίας” του σύγχρονου καπιταλισμού είναι: οι ιδιωτικοποιήσεις, η εμπορευματοποίηση, η κερδοσκοπία και ο καταναλωτισμός. Τον καταναλωτισμό τον έχει “εκχωρήσει” στους πολίτες – καταναλωτές, αλλά παράλληλα είναι και το στοιχείο που αν αμφισβητηθεί, μπορεί να στομώσει τα άλλα. Δεν είναι μόνο η ανισότητα των υλικών αγαθών που προκαλεί το αδιέξοδο, είναι και αναγωγή τους σε υπέρτατα αγαθά, σε μοναδικά αγαθά κοινωνικής προόδου και ανθρώπινης ολοκλήρωσης, αφού, όπως πολύ σωστά εξηγεί ο Κ. Τσουκαλάς (Είδωλα πολιτισμού), “η αγορά είναι ακριβώς ο κοινωνικός στίβος στον οποίο πραγματώνεται και κυριαρχεί η ‘ανθρώπινη φύση’”.

Η ολιγάρκεια (τέτοια ώρα, τέτοια λόγια – θα ισχυριστεί κάποιος αυτονόητα – αλλά δεν είναι αίτιο της κρίσης και ο ανορθολογικός και παραληρηματικός τρόπος ζωής, της χωρίς όρια αφθονίας αγαθών, έστω και με δανεικά;), η αμφισβήτηση της λατρείας των υλικών αγαθών, η καλλιέργεια των κοινωνικών σχέσεων, η ανάπτυξη της πνευματικότητας, η ανάδειξη του βαθύτερου πυρήνα του ουμανισμού δεν είναι στείρου ηθικολογικού ποιού ζητήματα, δεν είναι λέξεις θεωρητικές για “παιδιά”, είναι σημεία αμφισβήτησης της κυρίαρχης ιδεολογίας – της ιδεολογίας που έχει μετασχηματίσει τον πολίτη σε καταναλωτή (δηλαδή του έχει αλλάξει το βασικό του προσανατολισμό!), είναι εργαλεία αμφισβήτησης των σημερινών παραγωγικών σχέσεων – των σχέσεων που αναπαράγουν την αδικία και τις ανισότητες, είναι ουσιώδη αξιακά στοιχεία για μια δίκαιη κοινωνία, είναι προτάγματα για τις μεγάλες αφηγήσεις της ιστορίας.

Ο λόγος των κοινωνικών κινημάτων – και ειδικότερα των εκπαιδευτικών – δεν μπορεί παρά να είναι λόγος διαπαιδαγωγικός, η δε όλη δράση τους εκτός από τον χαρακτήρα της διεκδίκησης οφείλει να είναι δράση δημιουργικότητας, να δημιουργεί γεγονότα που προάγουν την αλληλεγγύη και τη συλλογικότητα, γεγονότα που δίνουν έστω μερικές απαντήσεις στα προβλήματά μας, μικρά ή μεγάλα.

Ο επίλογος σε οποιαδήποτε στρατηγική είναι γνωστός από την ιστορία των κοινωνικών κινημάτων. Η αποτελεσματικότητα των κινημάτων θα κριθεί πρωτίστως από την ενεργή στήριξη που θα έχουν από τα μέλη τους και από τους εργαζόμενους. Και εδώ η ευθύνη του καθενός μας είναι προσωπική, αμεταβίβαστη και ιστορική. Να συνειδητοποιήσουμε όλοι ότι σήμερα απλά συμβαίνει αυτό που εδώ και δεκαετίες τόνιζε ο Α. Καμύ (Ο επαναστατημένος άνθρωπος) – και όχι μόνο ο Καμύ και κυρίως η ίδια η πραγματικότητα – ότι, δηλαδή, “το κεφάλαιο συγκεντρώνεται πια μόνο στα χέρια μερικών αφεντάδων που η αυξανόμενη δύναμή τους βασίζεται στην κλοπή”.

Συμμετέχουμε με πάθος στη δράση των κοινωνικών κινημάτων με τις όποιες ενστάσεις μας και την όποια κριτική μας. Βασικό μέλημά μας είναι η προάσπιση των συμφερόντων του κόσμου της εργασίας από τη σκληρή επίθεση των δυνάμεων της αγοράς και του κεφαλαίου. Αξίες μας και δυναμική μας είναι η κοινωνική δικαιοσύνη, η άμβλυνση των ανισοτήτων, το κράτος δικαίου.

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: