Αρχική > αποδελτιώσεις > Αξόδευτα πάθη, κ.α.

Αξόδευτα πάθη, κ.α.

Steiner G. (2002), Αξόδευτα πάθη,
Αθήνα: Νεφέλη, σ.

image[Οι αποδελτιώσεις δεν αντικαθιστούν το διάβασμα των βιβλίων, αντίθετα το κεντρίζουν. Προσφέρονται ως πρόταση μελέτης του σχετικού βιβλίου και για διευκόλυνση στη δική σας αποδελτίωση.
Ο χρόνος γι’ αυτούς που διαβάζουν
έχει … άλλη αξία.
Θεωρώ πως κάθε διάβασμα βιβλίου απαιτεί κορφολόγημα του κειμένου για καλύτερη μελέτη και για βιβλιογραφική χρήση]

Επιμέλεια: Νίκου Τσούλια

Εισαγωγή

Ρεύματα όπως η ‘κριτική θεωρία’, ο ‘μεταστρουκτουραλισμός’, η ‘αποδόμηση’ και ο ‘μεταμοντερνισμός’ ήρθαν να κλονίσουν, με διάφορους τρόπους, τις σχέσεις, όπως γίνονταν έως τότε αντιληπτές, μεταξύ λέξεων και νοήματος. 17

… η απεμπόληση της μνήμης ( της εκμάθησης δια της μνήμης ) από το σχολείο, συνεπάγονται ην έκλειψη της αναγνωστικής πράξης και του βιβλίου του ίδιου. 18

Μια τέτοια προσπάθεια ορισμού μάς φέρνει αναπόφευκτα στις τρεις αρχετυπικές θεμελιώδεις γλωσσικές πράξεις του πολιτισμού μας – την εβραϊκή Βίβλο, τον Όμηρο και τον Σαίξπηρ -, απ’ όπου και μεταβαίνουμε στον πιο δημιουργικό τρόπο ανάγνωσης, που είναι η ποιητική μετάφραση. 19

Ο σπάνιος αναγνώστης.

Ο πίνακας του Σαρντέν ( Φιλόσοφος αναγιγνώσκων ) ολοκληρώθηκε στις 4 – 12 – 1734. Το θέμα και η πόζα, ένας άνδρας ή μια γυναίκα να διαβάζουν ένα βιβλίο ανοικτό πάνω σ’ ένα τραπέζι, εμφανίζονται συχνά εκείνη την εποχή. 21

… και η οποία κορυφώνεται στην υπερβολική υπόθεση του Μαλλαρμέ, σύμφωνα με την οποία αντικείμενο του σύμπαντος είναι Le Livre, το οριστικό βιβλίο, το κείμενο που υπερβαίνει το χρόνο. 24

Μόνο τα βιβλία έχουν κατατροπώσει το θάνατο και έχουν εκπληρώσει αυτό που ο Πωλ Ελυάρ όριζε ως βασικό κίνητρο του καλλιτέχνη: Le dur desir du durer ( Η διαρκής επιθυμία της διάρκειας ). 24

Γιατί σε κάθε βιβλίο υπάρχει ένα στοίχημα ενάντια στη λήθη, ένα στοίχημα ενάντια στη σιωπή, που μπορεί να κερδηθεί μονάχα όταν το βιβλίο ανοιχτεί και πάλι ( όμως, αντίθετα από τον άνθρωπο, το βιβλίο μπορεί να περιμένει αιώνες την τυχαία στιγμή της ανάστασης ). 25

Υπάρχει τόσο λίγος χρόνος στη « βιβλιοθήκη του κόσμου » (η μαλλαρμική φράση του Μπόρχες ). 25

… για να διαβάσεις καλά, πρέπει να σε διαβάσει αυτό που διαβάζεις. 28

Η ανάγνωση, όπως την αποτυπώνει ο Σαρντέν, είναι σιωπηλή και μοναχική. Πρόκειται για μια παλλόμενη σιωπή και μια μοναξιά πλημμυρισμένη από τη ζωή της λέξης. 31

Ο αναγνώστης απαντά στο κείμενο, ανατρέχοντας στην οργανωμένη αφθονία του προσωπικού του αποθέματος σε αναφορές και μνήμες. 40

Η ατροφία της μνήμης είναι το κυρίαρχο χαρακτηριστικό στην εκπαίδευση και στην κουλτούρα του μέσου και του ύστερου 20ου αιώνα. 40

Η εκπαίδευση σήμερα, ιδίως στις Η.Π.Α., είναι σχεδόν αμνησία. 41

Αλλά που να βρούμε αληθινούς αναγνώστες; Πρέπει, φαντάζομαι, να τους εκπαιδεύσουμε. 44

Έχω ένα όραμα ‘σχολών δημιουργικής ανάγνωσης’ ( ‘σχολή’ είναι μάλλον πολύ επιτηδευμένη λέξη – ένα ήσυχο δωμάτιο κι ένα τραπέζι φτάνουν ). 44

Πρέπει να ξυπνήσουμε τους άτονους μυς της μνήμης, να ανακαλύψουμε στο βάθος του εντελώς συνηθισμένου εαυτού μας τις αστείρευτες πηγές του στοχασμού και την απόλαυση που προέρχεται από τα κείμενα που έχουν βρει ασφαλές κατάλυμα μέσα μας. Πρέπει να αναζητήσουμε μέσα μας τα ίχνη της μυθολογίας και των γραφών, τα κατάλοιπα της συλλογικής ιστορικής μνήμης, χωρίς την οποία είναι σχεδόν αδύνατο, εκτός και αν ανατρέχουμε σε όλο και πιο επεξεργασμένες υποσημειώσεις, να διαβάσουμε επαρκώς έστω και μια γραμμή του Τσώσερ, του Μίλτον, του Γκαίτε, ή , για να δώσω σκόπιμα ένα μοντερνιστικό παράδειγμα, ένα στίχο του Μάντελσταμ. 44 – 45

Πραγματικές παρουσίες.

Η γραμματολογία, η σημειωτική, η μελέτη της ερμηνείας του νοήματος και η τρέχουσα ερμηνευτική πρακτική, τα πρότυπα της πιθανής καταγωγής του ανθρώπινου λόγου, η τυπική και πραγματιστική ανάλυση και περιγραφή της γλωσσικής πράξης και έκφρασης, έχουν το προηγούμενό τους στον Κρατύλο και τον Θεαίτητο του Πλάτωνα, στην αριστοτελική λογική, στην κλασσική και μετακλασική τέχνη και ανατομία της ρητορικής. 46 – 47

« Είναι πιο ενδιαφέρον να διαβάζει κανείς ό,τι έγραψε ο Ντεριντά για τον Ρουσσώ παρά τον Ρουσσώ τον ίδιο » – είναι μια διαστροφή… 64

Ο Όμηρος στα αγγλικά.

Μια αρνητική ανάγνωση στον Σαίξπηρ.

Η φιλοσοφία και η λογοτεχνία είναι θεωρητικά οικοδομήματα της συναλλαγής μεταξύ λέξης και κόσμου. 104

Η θέση του φανταστικού μέσα στις ‘αξίες αληθείας’ της αναλυτικής και συστηματικής σκέψης, η θέση του φανταστικού μέσα στις ‘αξίες ακριβείας’ της ηθικότητας, έχουν αποτελέσει ένα δημιουργικό ερέθισμα για την επιστημολογία και την ηθική. 105

Τίμων ο Αθηναίος: « Ο κόσμος δεν είναι παρά μια λέξη »… 117

Σύμφωνα με τον Γέητς, « στα όνειρα αρχίζουν οι ευθύνες ». 118…

Η γνώση του Dichter είναι αντιθετική προς τη ‘γνώση της πληροφορίας’, προς την εγκυκλοπαιδική πολυπραγμοσύνη. Στον Dichter η γνώση, η νόηση και η αναγνώριση είναι ηθικές πράξεις, κατά μία έννοια που δεν διαφέρει πολύ από την πλατωνική επιστημολογία του αγαπητικού πνεύματος. Η γνώση του Dichter, η ‘κριτική ζωής’ που επιχειρεί οργανώνονται, γίνονται δηλαδή οργανικές, μέσω της ηθικής αντίληψης – και η μετάδοση αυτής της γνώσης και κριτικής ζωής αποτελεί, η ίδια, όχι τόσο μια αισθητική όσο μια ηθική πράξη. 122

τα όρια της γλώσσας του είναι, σύμφωνα με το ιδίωμα του Tractatus, τα όρια του κόσμου μας. 124

… ένας διδακτισμός της εγκράτειας διακατέχει τόσο τον ύστερο Τολστόι όσο και τον ύστερο Βίτγκενστάιν… 129

Απόλυτη τραγωδία.

Το προπατορικό αμάρτημα, είτε από τον Αδάμ εκπορεύεται είτε από τον Προμηθέα, δεν αποτελεί κατηγορία του τραγικού. Εμπεριέχει και την πιθανότητα ενός ευγενούς κινήτρου, και τη δυνατότητα της λύτρωσης. 132

Τι είναι η συγκριτική φιλολογία;

Κάθε σημαίνουσα ενέργεια πρόσληψης, στη γλώσσα, την τέχνη, τη μουσική, είναι συγκριτική. Η γνώση είναι ανα – γνώριση, είτε σύμφωνα με την υψηλή πλατωνική ιδέα της ανάμνησης λησμονημένων αληθειών, είτε με την ψυχολογική έννοια. 151

Διαβάζω σημαίνει συγκρίνω. 154

Γκαίτε: « όποιος δεν γνωρίζει ξένες γλώσσες, δεν γνωρίζει τίποτα για τη δική του ». 157

Κάθε ανάγνωση επιστρατεύει την ιστορία και τις αρχές της γλώσσας. 162

… οι πρωταρχικοί ελληνικοί μύθοι αντιστοιχούν, κατά μια έννοια, στις ρίζες της ινδο- ευρωπαϊκής γραμματικής. 168

… ο ίδιος ο Γκαίτε υποστήριζε ότι η καταγωγική προέλευση του Φάουστ ήταν ο Προμηθέας. 169

… να αφουγκράζεσαι τη μουσική που ενοικεί στη σκέψη. 174

Μια ακριβής τέχνη

Η εποχή μας μιλάει αμερικάνικα αγγλικά. 189

Ο Άγγλος και ο Αμερικάνος μεταφραστής έχει μεγάλη ευθύνη. Η fata libellorum (μοίρα των βιβλίων) βρίσκεται, σε μεγάλο βαθμό, στα χέρια του. 189

Γκέτε: « Να ανα-δημιουργείς ό,τι έχει δημιουργηθεί προκειμένου να το προφυλάξεις από την περιβολή μιας άκαμπτης πανοπλίας: αυτός είναι ο σκοπός της αιώνιας, ζωντανής πράξης ».194

Η ιστορικότητα των ονείρων

Υποκείμενα σε αφήγηση, σε ερμηνεία, τα όνειρα περνούν από την αλήθεια στην ιστορία. 201

Ο ύπνος, αυτή η αληθινά μαζική ψυχοσωματική δραστηριότητα, για την οποία τόσα λίγο κατανοούμε, είναι ατομική και κοινωνική πραγματικότητα. 205

Αν τα όνειρα δεν εκθέτουν τα ιερογλυφικά του μέλλοντος, πάντως ψελλίζουν το νυχτερινό αλφαβητάρι του αυθεντικού μας παρελθόντος. Είναι η ιστορία της γέννησής μας. Πόρρω απέχοντας από το να είναι ένα σημάδι χάους ή ανευθυνότητας, η ‘παιδικότητα’ των ονείρων είναι απόδειξη του ταξιδιού τους, με αφετηρία το χαμένο χρόνο της ψυχής μας. 210

Τα αρχεία της Εδέμ

… η αφηρημένη σκέψη είναι ο πραγματικός κινητήρας της ενσυνείδητης ζωής. 231

Οι δύο αλέκτορες

Ο θάνατος είναι η παύση του λόγου. 278

Στο θάνατο γινόμαστε ‘εμείς’. 279

Δύο δείπνα

Ο θάνατος του Σωκράτη και ο θάνατος του Ιησού εξακολουθούν να αποτελούν τη λυδία λίθο της ιστορικότητάς μας, των ανακλαστικών ευαισθησίας και ομολογίας τα οποία προκαλεί η ανάμνηση, των αναφορών μας στην εβραιο – χριστιανική και την κλασική μας ταυτότητα. 316

 

Σχολείο

Από το “Diavaseme.gr”
George Steiner

Ο Τζωρτζ Στάινερ (George Steiner) γεννήθηκε το 1929 στο Παρίσι από Εβραίους γονείς αυστριακής καταγωγής. Η οικογένειά του μετανάστευσε στην Αμερική το 1940. Ήδη από τα πρώτα παιδικά του χρόνια μιλούσε τρεις γλώσσες• Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, στο Χάρβαρντ και στην Οξφόρδη με υποτροφία Rhodes. Καθηγητής συγκριτικής λογοτεχνίας στα Πανεπιστήμια του Καίμπριτζ, της Γενεύης και της Οξφόρδης, επαγγελματίας κριτικός βιβλίου στα εγκυρότερα λογοτεχνικά περιοδικά κι εφημερίδες του καιρού μας, παθιασμένος αναγνώστης, στιλίστας δοκιμιογράφος κι επιπλέον μυθιστοριογράφος και διηγηματογράφος.

Είναι τιμητικό μέλος της αμερικανικής ακαδημίας των τεχνών και των επιστημών, τιμητικός συνεργάτης του κολλεγίου Balliol της Οξφόρδης. Του έχει απονεμηθεί η διάκριση Chevalier de lα Legion d’Honneur από τη γαλλική κυβέρνηση και το βραβείο Truman Capote από το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ (ΗΠΑ) το 1998. Την ίδια χρονιά εκλέχτηκε μέλος της βρετανικής ακαδημίας. Το 2004 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Εργογραφία στα Ελληνικά:

•  Η σιωπή των βιβλίων,     (2008, Ολκός)
•  Δέκα (πιθανοί) λόγοι για τη μελαγχολία της σκέψης, (2007, Scripta)
•  Νοσταλγία του απόλυτου, (2007, Άγρα)
•  Errata, (2005, Scripta)
•  Μετά τη Βαβέλ, (2004, Scripta)
•  Περί δυσκολίας, (2002, Ψυχογιός)
•  Στον πύργο του Κυανοπώγωνα, (2002, Scripta)
•  Αξόδευτα πάθη, (2001, Νεφέλη)
•  Οι Αντιγόνες, (2001, Καλέντης)
•  Η βαρβαρότητα της άγνοιας, (2000, Scripta)
•  Η σιωπή και ο ποιητής, (1997, Έρασμος)
•  Ο θάνατος της τραγωδίας, (1988, Δωδώνη)

Εργογραφία του:

Tolstoy or Dostoevsky: An Essay in Contrast   Faber and Faber, 1960
The Death of Tragedy   Faber and Faber, 1961
Anno Domini: Three Stories   Faber and Faber, 1964
The Penguin Book of Modern Verse Translation   Penguin, 1966
Language and Silence: Essays 1958-1966   Faber and Faber, 1967
In Bluebeard’s Castle: Some Notes Towards the Redefinition of Culture   Faber and Faber, 1971
Extraterritorial: Papers on Literature and the Language Revolution   Faber and Faber, 1972
The Sporting Scene: White Knights of Reykjavik   Faber and Faber, 1973
After Babel: Aspect of Language and Translation   Oxford University Press, 1975
Why English?   Oxford University Press, 1975
Has Truth a Future?   (The Bronowski Memorial Lecture 1978)   BBC, 1978
Heidegger   Harvester Press, 1978
On Difficulty and Other Essays   Oxford University Press, 1978
The Portage to San Cristobal of A. H.   Faber and Faber, 1981
Antigones   Clarendon Press, 1984
George Steiner: A Reader   Penguin, 1984
A Reading Against Shakespeare   University of Glasgow, 1986
Real Presences: Is There Anything in What We Say?   Faber and Faber, 1989
Proofs and Three Parables   Faber and Faber, 1992
What is Comparative Literature?: An Inaugural Lecture Delivered before the University of Oxford on 11 October 1994   Clarendon Press, 1995
Homer in English   (editor)   Penguin, 1996
No Passion Spent: Essays 1978-1996   Faber and Faber, 1996
The Deeps of the Sea, and Other Fiction   Faber and Faber, 1996
Errata: An Examined Life   Weidenfeld & Nicolson, 1997
Grammars of Creation   Faber and Faber, 2001
Lessons of the Masters   Harvard University Press (US), 2003
Nostalgia for the Absolute   House of Anansi Press, 2004
My Unwritten Books   Weidenfeld & Nicolson, 2008

Κατηγορίες:αποδελτιώσεις Ετικέτες:
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: