Αρχική > βιολογία > Άρθρα για τη Βιολογία στο Λύκειο

Άρθρα για τη Βιολογία στο Λύκειο

Μπορεί μια σύγχρονη εκπαιδευτική πρόταση να μη λαμβάνει υπόψη της τα δεδομένα στον κοινωνικό, παραγωγικό και πολιτισμικό πλαίσιο;
Μπορεί το Νέο Λύκειο να έχει μακρά πνοή αν δεν έχει σύγχρονο βηματισμό με βάση τα κρατούντα επιστημονικά ρεύματα;

Μπορεί να μειώνεται ο ρόλος της Βιολογίας σε σχέση με την προηγούμενη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση;
Βλέπουμε μια “επιμέρους” επανάληψη της γνωστής ιστορικής παλινωδίας “μεταρρύθμιση – αντιμεταρρύθμιση” που γινόταν στην εκπαίδευση γενικά;
Τα “σημεία των καιρών” δεν είναι ορατά στους σχεδιαστές της εκπαιδευτικής πολιτικής;

Επιμέλεια: Νίκου Τσούλια

 Στον δρόμο του Δαρβίνου

Χαρίτωνα Χιντήρογλου, ΤΑ ΝΕΑ 29/8/11

Είναι λάθος η υποβάθμιση του μαθήματος της Βιολογίας στα σχολεία

Πρόπερσι ήταν το Ετος Δαρβίνου – και το γιορτάσαμε. Πέρυσι ήταν το Ετος της Βιοποικιλότητας – και επίσης το γιορτάσαμε δεόντως. Η συζήτηση για την οικολογία δεσπόζει όλο και περισσότερο σε ολόκληρο τον κόσμο. Το ατύχημα της Φουκουσίμα στρέφει την ανθρωπότητα να επανεξετάσει τις ενεργειακές πηγές. Στην Ελλάδα μιλάμε για πράσινη ανάπτυξη, που προϋποθέτει αναπροσανατολισμό της παραγωγικής βάσης και, πάντως, την εμβάθυνση της γνώσης των βιολογικών συστημάτων. Οι ανάγκες της κοινωνίας μας, ωστόσο, δεν φαίνεται να καθρεφτίζονται στον κεντρικό σχεδιασμό. Η Βιολογία, στη βασική εκπαίδευση, αντί να αναβαθμίζεται περιθωριοποιείται. Είναι λογικό;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η παιδεία της χώρας σε όλα της τα επίπεδα χρειάζεται μια αναδόμηση, μια επικαιροποίηση, ίσως και έναν εκ βάθρων αναπροσανατολισμό. Το ότι ο ρόλος της εκπαίδευσης, σε γενικές γραμμές, είναι να συμβάλλει στη διαμόρφωση της κοινωνικής συνείδησης των αυριανών πολιτών είναι επίσης κάτι χιλιοειπωμένο. Δυστυχώς, όμως, το καθ’ ύλην αρμόδιο υπουργείο Παιδείας δεν δείχνει να έχει κατανοήσει ορισμένα θεμελιώδη ζητήματα για την ουσιαστική αναβάθμιση της παιδείας των αυριανών συμμάχων της βιώσιμης ανάπτυξης και της βιωσιμότητας των πολιτών του έθνους. Ενώ ως πρώτο μέλημα μιας σύγχρονης παιδείας κρίνεται η σύνδεσή της με τα προτάγματα της βιώσιμης ανάπτυξης, το υπουργείο περί άλλα τυρβάζει.

Σε μια εποχή όπου τα στερεότητα και τα προπύργια της καταναλωτικής κοινωνίας καταρρέουν το ένα μετά το άλλο, όπου τα ζητούμενα της βιώσιμης ανάπτυξης και της εφαρμογής των διεθνών συνθηκών αλλά και των συμβάσεων για την προστασία της βιοποικιλότητας έχουν μετατραπεί σε Κασσάνδρες για το μέλλον του πλανήτη, το υπουργείο υποβαθμίζει το περιεχόμενο της επιστήμης της Βιολογίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Με άλλα λόγια, την εποχή όπου οι προκλήσεις των κλιματικών αλλαγών, τα ζητούμενα του ευ ζην, των φυσικών καταστροφών, των καθοριστικών προκλήσεων της τεχνολογίας (δείτε, π.χ., την πυρηνική καταστροφή της Φουκουσίμα), της ολοένα αυξανόμενης φτώχειας στον πλανήτη, των μεγαλύτερων μεταναστευτικών ρευμάτων στην ιστορία του homo sapiens, των διατροφικών αλλαγών και αναγκών, της αύξησης του παγκόσμιου πληθυσμού, των επιδημιών κ.ά., εμείς ως κράτος επιλέγουμε την επιβολή σιωπητηρίου στη γνώση των βιολογικών συστημάτων.

Επιλέγουμε, δηλαδή, να σβήσουμε από το λεξικό της καθημερινότητάς μας όρους και κώδικες επικοινωνίας, που είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι με το μέλλον των παιδιών. Ορους και έννοιες όπως είναι η εξέλιξη, η οικολογία, η μοριακή βιολογία, το DNA, η ταξινόμηση, ο μικροβιόκοσμος, η βιοποικιλότητα, η ρύπανση, η βιοτεχνολογία, η αειφορία και άλλες συναφείς, έννοιες που επί της ουσίας συνεισφέρουν στην ανόρθωση του ανθρώπινου γίγνεσθαι.

Δεν πρόλαβε να στεγνώσει το μελάνι στο τυπογραφείο της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως, δεν πρόλαβε δηλαδή να ισχύσει ο νόμος περί προστασίας της βιοποικιλότητας, και το υπουργείο Παιδείας επέλεξε την υποβάθμισή του, ενώ θα έπρεπε να το εντάξει στην ύλη της Βιολογίας.

Από ό,τι διαφαίνεται, οι αρμόδιοι δεν τόλμησαν να προχωρήσουν στην αναπροσαρμογή της ύλης της Βιολογίας ώστε να αποτελεί θεμελιώδες μάθημα, που θα παίζει ενοποιητικό ρόλο όλων των άλλων κορυφαίων επιστημονικών κλάδων. Αντίθετα, φαίνεται ότι προτιμούν την αποδυνάμωσή της. Πώς όμως θα γίνει δυνατή η ουσιαστική ανάπτυξη της κοινωνικής συνείδησης των αυριανών πολιτών, αν δεν την ενισχύσει το κράτος με έννοιες όπως αυτή του οικολογικού αποτυπώματος; Αν δεν διδαχθούν οι μαθητές, οι αυριανοί πολίτες της χώρας, ποιοι είναι οι δρόμοι της βιώσιμης ανάπτυξης;

Πώς θα πεισθούν για τη βιώσιμη ανάπτυξη αν δεν έχουν προηγουμένως διδαχθεί τι περιέχει η έννοια της βιωσιμότητας; Και πώς θα κατανοήσουν την έννοια της βιωσιμότητας αν δεν μάθουν τι σημαίνει βιολογία, τι εξελικτική βιολογία και τι κοινωνιοβιολογία; Δεν αντιλαμβάνονται οι αρμόδιοι πως δεν είναι τυχαίο ότι στην εποχή μας χρησιμοποιείται σε πλήθος εννοιών το πρόθεμα «βιο-», που προσδιορίζει λέξεις όπως βιοηθική, βιοπολιτική, βιοαντίληψη κ.ο.κ.

Είναι θλιβερό το γεγονός ότι, ενώ μέχρι πρόπερσι όλος ο κόσμος γιόρταζε το ΄Ετος Δαρβίνου, πέρυσι το Παγκόσμιο Ετος Βιοποικιλότητας και φέτος, το 2011, στην απαρχή της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα, η κυβέρνηση που συνεχίζει να επικαλείται την πράσινη ανάπτυξη, επί της ουσίας ενταφιάζει ένα βασικό θεμέλιο της γνώσης και συνάμα της σοφίας του αυριανού βιο-κόσμου. Ενδεχομένως να χρειάζεται η δεύτερη ανάγνωση μιας απόφασης, η αλλαγή της οποίας θα αποβεί χωρίς αμφιβολία υπέρ του κοινωνικού συνόλου.

Διότι η κατεύθυνση της κοινωνίας μας, των οικονομιών μας, οι προοπτικές της ανάπτυξης της χώρας δεν μπορούν να ταυτίζονται με τον «ενταφιασμό» της Βιολογίας στη βασική εκπαίδευση.

Ο Χαρίτων Χιντήρογλου είναι καθηγητής Θαλάσσιας Βιολογίας στο Τμήμα Βιολογίας του ΑΠΘ, chintigl@bio.auth.gr

Σχολείο

Μάνατζμεντ παντού, αλλά όχι Βιολογία

Του Ν. Ξυδάκη, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 29.4.11

clip_image0013Το πρόγραμμα διδασκομένων μαθημάτων στο υπό διαρκή μεταρρύθμιση λύκειο, όπως έχει γίνει γνωστό, μάς βάζει σε σκέψεις για τη δυναμική της πολύπαθης αυτής σχολικής βαθμίδας. Κατά κοινή ομολογία, το λύκειο αντί να αποτελεί την κορωνίδα της γενικής παιδείας, έχει καταντήσει ένας διάδρομος χωρίς δική του αξία, ένα πέρασμα με απόληξη τις πανελλαδικές εξετάσεις για την εισαγωγή στα ΑΕΙ, ήδη προβληματικά και ανεπαρκή κι αυτά.

Αντί ο έφηβος μαθητής να ολοκληρώνει τις εγκύκλιες σπουδές του και να αποκτά ουσιαστική γνωριμία με τις επιστήμες και τα γράμματα, εξαναγκάζεται να επιλέξει «κατεύθυνση, και να πέσει με τα μούτρα στα φροντιστήρια και στο εστιασμένο διάβασμα της εξεταστέας ύλης.

Αντί να μαθαίνει, αποστηθίζει και εξετάζεται. Το νέο λύκειο φαίνεται ότι δεν καταφέρνει να θεραπεύσει αυτήν τη μονομέρεια. Πάλι στη Β΄ Λυκείου οι 16χρονοι καλούνται να επιλέξουν «κατεύθυνση», θετική ή θεωρητική, και στη Γ΄ Λυκείου επιλέγουν επιπλέον και τεχνολογική. Ουδέν καταστροφικό μέχρι στιγμής. Τα αλλόκοτα αρχίζουν με το μενού μαθημάτων. Στο νεωτεριστικό λυκειακό μείγμα Δανίας Νότου – Φινλανδίας – ΜΒΑ προκρίθηκαν ως υποχρεωτικά μαθήματα και για τις δύο βασικές κατευθύνσεις οι Αρχές Οικονομίας και Διοίκησης και το Πρότζεκτ-Ερευνητική Εργασία.

Αντιθέτως, δεν κρίθηκαν απολύτως αναγκαία τα μαθήματα της Βιολογίας και της Πληροφορικής ο μαθητής Β΄ Λυκείου καλείται να επιλέξει ένα μόνο εκ των δύο. Αν διδαχθεί Βιολογία, χάνει την Πληροφορική, και αντιστρόφως. Είναι σαφές ότι για το νέο λύκειο το Μάνατζμεντ και το Πρότζεκτ κρίθηκαν υπέρτερα και πιο αναγκαία από τη Βιολογία και την Επιστήμη των Υπολογιστών. Εντούτοις, ο οιοσδήποτε έχει στοιχειώδη σχέση με την εποχή, γνωρίζει ότι οι επιστήμες που εκτοξεύθηκαν στα τέλη του 20ού αιώνα και αυτές που πρόκειται αναμφίβολα να κυριαρχήσουν και στον 21ο αι. είναι η Βιολογία και η Πληροφορική. Και όχι βέβαια μόνο ως επιστημονικά – επαγγελματικά πεδία, αλλά ως γνωστικές περιοχές άμεσα συνυφασμένες με την καθημερινή ζωή, με το περιβάλλον, με την αναδιαμορφούμενη ηθική, με την επικοινωνία, με κάθε μορφή εργασίας και κοινωνικής σχέσης.

Με ποια λογική άρα το υπουργείο Παιδείας σχεδιάζει το λύκειο του 21ου αιώνα, συρρικνώνοντας ή και εξαφανίζοντας τη διδασκαλία των κατ’ εξοχήν επιστημών του καιρού μας; Μπορώ να φανταστώ τη χρησιμότητα της εκπαίδευσης στην έρευνα και τις μεθόδους της, αλλά δεν μπορώ να φανταστώ τη σημασία της διδασκαλίας Μάνατζμεντ (και έτσι όπως διδάσκεται…) στον σχηματισμό μιας εγκύκλιας μόρφωσης.

Και ήδη μπορώ να φανταστώ 18χρονο απόφοιτο λυκείου που δεν θα έχει ακούσει το όνομα του Δαρβίνου και τη θεωρία της εξέλιξης ή, αντιστοίχως, δεν θα υποψιάζεται καν πώς τα Μαθηματικά, η Λογική και οι γλωσσικές δομές βρίσκονται στον πυρήνα του λάπτοπ, του κινητού του ή του πλεϊστέισον, δηλαδή της καθημερινότητάς του. Πάλι ημιμαθείς «πτυχιούχους» ετοιμάζουμε.

Κατηγορίες:βιολογία Ετικέτες: ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: