Αρχική > εκπαίδευση > Η πρόκληση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Η πρόκληση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

clip_image002Του Νίκου Τσούλια

Η περιβαλλοντική εκπαίδευση (Π.Ε.) έχει ωριμάσει, έχει κλείσει έναν κύκλο συστηματικής παρουσίας και δημιουργικής παρέμβασης στο σχολείο και προκάλεσε έναν νέο εκπαιδευτικό αστερισμό δημιουργίας και προόδου.

Διαμόρφωσε συνειδήσεις αμφισβήτησης του καταναλωτισμού και του εμπορευματοποιημένου τρόπου ζωής στους νέους και στις νέες,
ανέδειξε μια κουλτούρα παιδαγωγικού πάθους και προσφοράς σε έναν σημαντικό αριθμό εκπαιδευτικών στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση,
άνοιξε δρόμους – έστω μερικής – ανανέωσης του παραδοσιακού σχολείου,
γέννησε μια πλούσια θεματική – και όχι μόνο – βιβλιογραφία, παρακαταθήκη για τους μελλοντικούς θεράποντες αυτού του εκπαιδευτικού τοπίου, βιβλιογραφία όχι μόνο σε γενικό επίπεδο αλλά και ειδική σε κάθε σχολείο για τα τοπικά ζητήματα,
ξεχέρσωσε πρώτη τα μονοπάτια της εκπαιδευτικής έρευνας,
καλλιέργησε την αυτενέργεια και αυτό βοηθά στην αυτογνωσία, αφού, όπως πολύ σοφά ισχυρίζεται ο Π. Φρέιρε, “κανένας δεν μπορεί να ανακαλύψει την πραγματικότητα για τον άλλον”, 
προκάλεσε ευρεία συναίρεση επιστήμης και παιδαγωγικής.

Ουσιαστικά αποτέλεσε το πρώτο «πρόγραμμα» διαφοροποίησης ενός εκπαιδευτικού συστήματος φοβερά ομοιόμορφου και συγκεντρωτικού από τις απαρχές της γέννησής του.

Η Π.Ε. είναι σε μια φάση μετεξέλιξης. Δεν μπορεί να συνεχίσει με τα ίδια χαρακτηριστικά. Οφείλει:
α) Να κάνει διάχυση των οικολογικών προσεγγίσεων και στο curriculum του σχολείου, β) να συνεργήσει στην ανάπτυξη της διαθεματικής προσέγγισης των διαφόρων πεδίων της θεσμοθετημένης στο σχολείο γνώσης – η διαθεματικότητα, άλλωστε, αποτέλεσε το πρωτοποριακό της στοιχείο και έχει παράξει σημαντικά αποθέματα δεξιοτήτων και εμπειρίας,
γ) να τροφοδοτήσει τη σχολική ζωή με τον ολιστικό και βιωματικό χαρακτήρα της γνώσης αφενός και με το αξιακό φορτίο μιας καινοτομικής κοσμοαντίληψης αφετέρου, που μπορούν να συναφθούν με την έννοια της κλασικής και της γενικής παιδείας.

Η Π.Ε. έχει πολλά να αφηγηθεί: εμπειρίες, δυσκολίες, καλές στιγμές, αυτοσχεδιασμούς, απογοητεύσεις, ονειροπολήσεις, αποτελεσματικές δράσεις. Σίγουρα αποτέλεσε την πιο ριζοσπαστική και ελπιδοφόρα παιδαγωγική κίνηση στο εκπαιδευτικό μας σύστημα τις προηγούμενες δεκαετίες. Σήμερα καλείται να προχωρήσει σε ποσοτική και ποιοτική αναβάθμισή της. Να αγκαλιάσει και να εκφράσει περισσότερους μαθητές και καθηγητές δίνοντας μια νέα ώθηση στη μορφωτική λειτουργία του σχολείου.

Ταυτόχρονα πρέπει να δώσει νέους χυμούς στο παιχνίδι της γνώσης μέσα από τις νεωτερικές αντιλήψεις της. Να συναντηθεί με τα μεγάλα ριζοσπαστικά ρεύματα της Κριτικής Εκπαιδευτικής Θεωρίας που επιδιώκει να αναδείξει «ένα μορφωμένο άτομο που θα ερμηνεύει τον κόσμο στοχαστικά και θα συνειδητοποιεί το είδος των αξιών με τις οποίες δεσμεύεται, το αξιολογικό σύστημα των άλλων και τις ψευδείς αξίες που προβάλλει ο σύγχρονος πολιτισμός».

Παραφράζοντας μια ιαπωνική παροιμία, μπορώ να πω ότι η «περιβαλλοντική εκπαίδευση και η παραδοσιακή θεώρηση του σχολείου θέλουν να κοιμούνται στο ίδιο κρεβάτι, αλλά να βλέπουν διαφορετικά όνειρα». Ίσως γιατί βλέπουν διαφορετικά τον τρόπο συγκρότησης της μάθησης και τις σχέσεις εκπαιδευτικών – εκπαιδευόμενων. Οι εξελίξεις, όμως, στο οικονομικό, κοινωνικό και πολιτισμικό πεδίο διαμορφώνουν διαρκώς νέο σκηνικό για τη σχολική λειτουργία.

Και η Π.Ε. πρέπει να δίνει διαρκώς νέους προβληματισμούς και απαντήσεις και στα παιδαγωγικά ζητήματα της εποχής και στις οικολογικές ανησυχίες και να προάγει τη βασική εκπαίδευση, γιατί «όταν αυτή είναι επιτυχημένη, αυξάνει την επιθυμία για συνέχιση της μάθησης». Ο τεχνολογικός πολιτισμός, άλλωστε, θέτει διαρκώς καινούργιες προκλήσεις, τη μηχανική γενετική, τη βιοτεχνολογία, την πληροφορική κλπ που αλλάζουν τον χαρακτήρα της παραγωγής, της κοινωνικής ηθικής, της ίδιας της γνώσης.

Σε κάθε περίπτωση, ο πυρήνας των εκπαιδευτικών που σήκωσε το βάρος της μέχρι τώρα πορείας της Π.Ε., πρέπει «με λογισμό και μ’ όνειρο» να ανοίξει νέους δρόμους στη σχολική πράξη. Να κάνουμε τους μαθητές μας να σκέφτονται ανεξάρτητα, να αμφισβητούν, να δημιουργούν, να μη χορταίνουν ποτέ τη γνώση, να έχουν άποψη για τη ζωή. Και βεβαίως, να τροφοδοτούμε τις φιλοδοξίες, τις ευθύνες αλλά και τα όνειρα των μαθητών και των μαθητριών, γιατί όπως λέει και ένα τραγούδι, «αν δεν κάνεις όνειρα, πως μπορούν αυτά να βγουν αληθινά»;

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: