Αρχική > εκπαίδευση > Ιδιωτικοποιήσεις και εκπαίδευση

Ιδιωτικοποιήσεις και εκπαίδευση

Του Νίκου Τσούλια

clip_image001Ο διαρκώς επεκτεινόμενος οικονομικός φιλελευθερισμός σε όλα τα πεδία των σύγχρονων κοινωνικών χώρων επεκτείνεται (φυσικά) και στην εκπαίδευση.
Ο λόγος είναι απλός.
Η εκπαίδευση συνιστά έναν από τους μεγαλύτερους θεσμούς με σχεδόν απεριόριστη επενδυτική δυνατότητα, αφού η μόρφωση των νέων δεν είναι απλά και μόνο μια σταθερά συνιστώσα της δημόσιας ζωής, αλλά συγκεντρώνει όλο και πιο έντονο κοινωνικό ενδιαφέρον.

Ουσιαστικά έχουμε μια ιστορική τομή. Ενώ μέχρι τώρα η εκπαίδευση εθεωρείτο δημόσιος κοινωνικός χώρος, τώρα λογίζεται ως οικονομικό ιδιωτικό – επιχειρηματικό πεδίο.

Η δημόσια εκπαίδευση αποτελεί λοιπόν τον τελευταίο θεσμό που επιδιώκει να αποικίσει η επιχειρηματική δραστηριότητα και η εμπορευματοποιημένη οικονομία. Οι τάσεις είναι περισσότερο ισχυρές στις υψηλά εκβιομηχανισμένες χώρες αλλά και στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης από ό,τι στη χώρα μας. Οι επιπτώσεις απ’ αυτή την εξέλιξη δεν μπορούν να σταθμιστούν ακόμα, όχι απλά και μόνο γιατί βρισκόμαστε στην αρχή των διεργασιών, αλλά και γιατί φαίνεται να ανασυντάσσεται συνολικά εξ αυτής της εξέλιξης ο χάρτης της θεσμικής εκπαίδευσης, όπως αυτός προσδιορίστηκε στη νεωτερική περίοδο, τόσο στους επιμέρους θεσμούς της όσο και στο περιεχόμενο και στους σκοπούς της!

Η Εκπαιδευτική Διεθνής (Education International) ανέθεσε στο Ινστιτούτο Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και πιο συγκεκριμένα σε μια ερευνητική ομάδα του με επικεφαλής τον Stephen Ball και τη Deborah Youdell να συντάξουν μια σχετική έκθεση που τελικά έχει τον τίτλο «Η κρυφή ιδιωτικοποίηση στη δημόσια εκπαίδευση».

Τμήματα της εργασίας αυτής θα παρουσιάζονται μέσω των βιβλιογραφικών παραπομπών των σχετικών άρθρων και, φυσικά, όταν θα αρχίσει η παροχή ψηφιακών βιβλίων μέσω της παρούσας ιστοσελίδας, θα δοθεί ολόκληρη και η εν λόγω εργασία.
Σύμφωνα με την έκθεση αυτή η ιδιωτικοποίηση μπορεί να διακριθεί σε δύο τύπους:

«α. Ιδιωτικοποίηση στο εσωτερικό της δημόσιας εκπαίδευσης ή «ενδογενής» ιδιωτικοποίηση.

Οι μορφές αυτές ιδιωτικοποίησης αφορούν την εισαγωγή ιδεών, τεχνικών και πρακτικών από τον ιδιωτικό τομέα, έτσι ώστε ο δημόσιος τομέας να μοιάζει περισσότερο με επιχείρηση και να γίνει πιο φιλικός με τις επιχειρήσεις. Πράγματα, δηλαδή, όπως η επιλογή, η μεταβίβαση του ελέγχου του προϋπολογισμού, ο ανταγωνισμός μεταξύ σχολείων, ο «νέος διοικητισμός» (new managerialism), η ανταγωνιστική χρηματοδότηση μέσω συμβάσεων, το μάνατζμεντ της απόδοσης και το επιχειρηματικό πνεύμα.

β. Ιδιωτικοποίηση της δημόσιας εκπαίδευσης ή «εξωγενής» ιδιωτικοποίηση

Οι μορφές αυτές ιδιωτικοποίησης αφορούν το άνοιγμα των υπηρεσιών της δημόσιας εκπαίδευσης στη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα σε κερδοσκοπική βάση και τη χρησιμοποίηση του ιδιωτικού τομέα για τον σχεδιασμό, τη διοίκηση ή την παροχή πλευρών της δημόσιας εκπαίδευσης. Αυτό επεκτείνεται, επίσης, στην ιδιωτικοποίηση προγραμμάτων πολιτικής, αλλά και της ίδιας της πολιτικής, με παραινέσεις, συμβουλευτικές υπηρεσίες, αξιολογήσεις και έρευνες, καθώς και με τη διαμόρφωση και διατύπωση πολιτικής.

Η πρώτη μορφή ιδιωτικοποίησης, στην οποία ο δημόσιος τομέας καλείται να συμπεριφερθεί περισσότερο όπως ο ιδιωτικός, έχει πλέον επεκταθεί ευρέως και παγιωθεί. Η δεύτερη μορφή ιδιωτικοποίησης, στην οποία ο ιδιωτικός τομέας εισχωρεί στη δημόσια εκπαίδευση, είναι νεότερη, αλλά αναπτύσσεται ταχύτατα.

Αυτές οι μορφές ιδιωτικοποίησης δεν αποκλείουν η μία την άλλη και συνήθως αλληλοσυνδέονται – μάλιστα, η εξωγενής ιδιωτικοποίηση, σε καθιερωμένα δημόσια εκπαιδευτικά συστήματα, γίνεται εφικτή λόγω προηγούμενων ενδογενών μορφών. Συγκεκριμένα, η εισαγωγή των μεθόδων της ανάθεσης υπηρεσιών, της χρηματοδότησης βάσει ανταγωνισμού και του μάνατζμεντ απόδοσης στη δημόσια εκπαίδευση, την κάνουν ευάλωτη σε ακόμα πιο εντατικές μορφές ιδιωτικοποίησης και στη συμμετοχή φορέων παροχής του ιδιωτικού τομέα. Και η χρήση του ιδιωτικού τομέα για την εισαγωγή νέων εκπαιδευτικών υπηρεσιών σε εν μέρει κρατικά συστήματα εισάγει, παράλληλα, ενδογενείς μορφές στα συστήματα αυτά».

Τα ερωτήματα που προκύπτουν από τη γενικευμένη τάση και σε διεθνή κλίμακα ιδιωτικοποίησης της εκπαίδευσης δεν μπορεί να οριοθετηθούν μόνο στο θεωρητικό επίπεδο.
Αφορούν αυτή καθεαυτή τη δράση των συλλογικών εκπαιδευτικών και κοινωνικών κινημάτων, κλονίζουν τον πυρήνα της όλης λειτουργίας και της καταστατικής ύπαρξής των.
Πιο συγκεκριμένα.
Θεωρώ πως, αν η ιδιωτικοποίηση προχωρήσει στην έκταση που διαφαίνεται σήμερα, τότε τα εκπαιδευτικά κινήματα θα αλλάξουν χαρακτήρα, δεν θα είναι πλέον τα ίδια!

Αναφύονται, λοιπόν, σαφή και αμείλικτα ζητήματα:
Μπορείς να μη λάβεις υπόψη σου καθόλου τις γενικές τάσεις της ιδιωτικοποίησης και πώς μπορεί να συμβεί αυτό;
Μπορεί η εκπαίδευση να αποτελέσει μια νησίδα έξω από τις κρατούσες οικονομικές διεργασίες; 
Πώς μπορείς να αντισταθείς στην εμπορευματοποίηση της εκπαίδευσης σε τοπική, σε εθνική, σε διεθνή κλίμακα, και τι σημαίνει συγκεκριμένα αυτή η μορφή της αντίστασης;
Ποιος είναι ο στρατηγικός στόχος των συλλογικών κοινωνικών φορέων στη σημερινή διεθνή τάση και πορεία της παγκοσμιοποίησης; 

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: