Αρχική > κοινωνία > Το δικαίωμα στην αποτυχία

Το δικαίωμα στην αποτυχία

clip_image001Του Νίκου Χατζηαυγουστίδη

Η ανάγκη, η επιθυμία να πετυχαίνει ο άνθρωπός τους στόχους του, να νιώθει επιτυχημένος μέσα στην κοινωνική ομάδα στην οποία ζει, είναι φυσική, γενετική
θα έλεγα , ανάγκη του ανθρώπου, που θεμελιώνεται πάνω στο «τραύμα της γέννησης» ή το «σύνδρομο μειονεξίας» κατά Άντλερ.

Με την επιτυχία, από τα παιδικά κιόλας χρόνια, θεμελιώνεται η εμπιστοσύνη προς εαυτόν, η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμηση του .

Μέσα από την ποιοτική και ποσοτική αναλογία της σχέσης Επιτυχία – Αποτυχία, οργανώνεται ένα καλά δομημένο και συνεκτικό «Εγώ» ή αντίθετα ένα ευάλωτο και εύθραυστο ψυχικό όργανο, που στην πρώτη δυσκολία κλονίζεται και καταρρέει.

Όταν η ανάγκη της επιτυχίας υπηρετείται με φυσικούς όρους και τρόπους, κινητοποιεί γόνιμα τις δυνάμεις μας και συμβάλει στην ατομική και ομαδική πρόοδο, μέσα σε ένα κλίμα «φυσικής άμιλλας», που όχι μόνο δεν είναι βλαπτική αλλά και αναγκαία σε κάθε εξέλιξη.

Ο φόβος της αποτυχίας είναι οικουμενικό ανθρώπινο χαρακτηριστικό (όσο πιο αναπτυγμένη είναι η κοινωνία, τόσο πιο έντονος) και λειτουργεί σαν μυθικός μηχανισμός άμυνας μπροστά στο φάντασμα, στο σύμπλεγμα κατωτερότητας, την ανυπόφορη εκείνη αίσθηση ότι υστερούμε έναντι των άλλων, κοινωνικά, πνευματικά, ερωτικά, εμφανισιακά, οικονομικά κλπ .

Ίσως γύρω από αυτόν τον πρωτογενή φόβο, και εξαιτίας αυτού, οργανώνει και διαπλάθει ο άνθρωπος όλη του την προσωπικότητα .

Είναι θεμελιακό συστατικό για τη διαμόρφωση της ταυτότητας του .

Αν δηλαδή το άτομο είναι συμφιλιωμένο με τον εαυτό του και το περιβάλλον του (διαμέσου της Αυτοεπιβεβαίωσης και Αυτοκατάφασης) ή αντίθετα είναι γεμάτο ανασφάλειες και νευρωτικές προσεγγίσεις.

Από τη στιγμή που υπάρχει το (πάντα ανολοκλήρωτο) «Εγώ», συνδέεται άρρηκτα με το ύποπτο «Εσύ», το οποίο είναι αντίπαλο και «Εχθρικό» για την ασφάλεια και «Παντοδυναμία» της ατομικότητας μας.

Όλοι οι περίφημοι φροϋδικοί μηχανισμοί άμυνας του «Εγώ» λειτουργούν για να κρύψουν τα κουσούρια μας, τις αδυναμίες μας, τους φόβους μας και τις ενοχές μας, προβάλλοντας ταυτόχρονα πάνω σ’ αυτή την υποκριτική βάση την υπεροχή και την ανωτερότητα μας.

Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι ποιο είμαστε εμείς αλλά ποιοι είμαστε έναντι των άλλων.

Γιατί οι «Άλλοι» είναι η διαρκής και μόνιμη απειλή (μήπως μας ξεπεράσουν, μήπως μας αποκαλύψουν τις κρυμμένες αδυναμίες μας, η κόλαση μας είναι οι άλλοι κατά Σαρτρ) .

Η ποιότητα αυτής της αντιπαράθεσης πιστοποιεί το ήθος των ανθρώπων που την εκφράζουν .

Αρχίζει από τον απάνθρωπο και αθέμιτο ανταγωνισμό (ατομικό και συλλογικό) και φτάνει ως τις υψηλές και ευγενείς διαφορές ποιοτήτων, ως το διακριτικό εκείνο αίσθημα για μια ανώτερη έκφραση και πρόταση .

Η εποχή μας με τα πρότυπα της έχει δημιουργήσει μια φρενήρη κούρσα έναν ιλιγγιώδη ρυθμό, μέσα σε ένα ασφυκτικό ζωτικό χώρο έναν υπερσυμπιεστή πάνω στην ανθρώπινη δράση εν ονόματι του κέρδους και της ευτυχίας.

Οι μαθητές είναι αναγκασμένοι να αφομοιώνουν μία τεράστια ύλη , συχνά άχρηστων γνώσεων , μέσα από μία στρεβλή παιδεία και κοινωνική νοοτροπία , που αγνοούν το ουσιώδες και προκρίνουν το τυπικό (τη βαθμολατρία , το πτυχίο το μάστερ , το διδακτορικό) .

Είναι αναγκασμένοι να πηγαίνουν σχολείο, φροντιστήριο, ιδιαίτερα, ωδείο, γυμναστήριο, ξένες γλώσσες (μην ξεχνάμε και τον πεζόδρομο του Αλμυρού, κάτι ανάλογο της Αρχαίας Αγοράς, λέμε τώρα ) κλπ πράγματα που τα φορτίζουν αφάνταστα και τα εκτρέφουν από τους ψυχοβιολογικούς τους ρυθμούς.

Η έλλειψη αξιών κάνει πρωταθλήτρια την υλοφροσύνη.

Η κουλτούρα της εποχής μας είναι η αποθέωση του εντυπωσιασμού, του εύκολου και γρήγορου κέρδους.

Η υστέρηση πνευματικότητας.

Πάνω από όλα το περίφημο image, το κυνήγι των «ιδανικών» αναλογιών, οι χημικές δίαιτες για αδυνάτισμα πάση θυσία και άλλοι καταναγκασμοί που περιέχουν την παθογένεια μιας συλλογικής Νεύρωσης, σε όρια επιδημίας .

Δεκάδες μαθητές  στην Ιαπωνία, αυτοκτονούν κάθε χρόνο όταν αποτυγχάνουν στις εξετάσεις (ας ελπίσουμε να μην συμβεί και στη χώρα μας).

Γιατί αυτό θεωρείται ύψιστη καταισχύνη και ντροπή για την οικογένεια και την κοινωνία.

Αυτά τα παιδιά είναι οι τραγικοί καμικάζι του Τίποτα (καθώς πέφτουν από τα μπαλκόνια), οι ανήλικοι σαμουράι , για ένα κωμικό και θανάσιμο χαρακίρι μπροστά στην αποτυχία.

Κάπως έτσι γεννιούνται τα «οικονομικά θαύματα»:

Το θαύμα προϋποθέτει το θύμα.

Η καινούργια θεότητα είναι τα αναβολικά (κυριολεκτικά και μεταφορικά).

Η καινούργια θρησκεία είναι καταχρηστική αφθονία (Μέχρι πότε, μας τέλειωσε και αυτό) .

Που μας πνίγει στο δόγμα της και στον ολοκληρωτισμό της.

Ζούμε το θρίαμβο της ατομικότητας.

Του εγωκεντρισμού.

Τη μυθοποίηση της πρωτιάς.

Όλα είναι ντοπαρισμένα, στο όνομα της υπεροχής.

Οι τρελές αγελάδες, τα οστεάλευρα, το απεμπλουτισμένο ουράνιο, ο ρόλος των μέσων μαζικής ενημέρωσης, το Διαδίκτυο, οι εξοπλισμοί.

Να γίνουμε πιο παραγωγικοί (λέμε τώρα), πιο δυνατοί από τους άλλους.

Να εξουσιάσουμε.

Να ξεπεράσουμε.

Να ξεπεράσουμε τον άλλον πάση θυσία.

Αυτό μοιάζει το σύνθημα σε όλα τα επίπεδα της ζωής.

Με όλες τις καταστροφικές παρενέργειες.

Με όλη τη σύνθλιψη του ανθρώπινου προσώπου.

Με ποιο κόστος.

Είναι το αιώνιο εξουσιαστικό πρόβλημα (σε διαφορετικές κόπιες) , στη βάση της στείρας και άγονης προσπάθειας για επιτυχία.

Είναι η «Έρις», το «Νείκος» του Εμπεδοκλή.

Που γεννά μέτωπα.

Πολέμους.

Όχι γόνιμες, δημιουργικές, προσπάθειες, γιατί εκεί θα επικρατήσουν οι εχέφρονες, οι άριστοι και όχι οι αλαζόνες και οι καπάτσοι.

Όταν το πλαίσιο της δράσης είναι ανθρώπινο, η επιτυχία δεν γίνεται αυτοσκοπός, δεν δημιουργεί οίηση.

Και η αποτυχία γίνεται αποδεκτή, αποδεικνύεται χρήσιμη.

Αν πρέπει να υπάρχει «το δικαίωμα στην τεμπελιά», όπως λέει ο Λαφάρκ, έτσι νομίζω θα πρέπει να υπάρχει «το δικαίωμα στην αποτυχία».

Αυτό το δικαίωμα μας συμφιλιώνει με τους φόβους και τις αδυναμίες μας.

Μας επιτρέπει να αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι, χωρίς ρετουσαρίσματα και απονενοημένες εξιδανικεύσεις.

Μας χαλαρώνει μας εξοικειώνει με τους άλλους στο ότι και εκείνοι είναι το ίδιο φοβισμένοι και τρωτοί.

Και παρ’ όλες τις «επιτυχίες» και την έπαρση τους, στο βάθος ξέρουν την αλήθεια, τι τραύματα και τι ματαιώσεις κρύβουν.

Το δικαίωμα στην αποτυχία μας απαλλάσσει από το διαρκή και μάταιο ανταγωνισμό.

Από το αίσθημα ότι διαρκώς μας απειλούν, ότι μας αφήνουν πίσω.

Οι ανατολικοί φιλόσοφοι θα απαντούσαν ως εξής φαντάζομαι στο ερώτημα «αποτυχία, ή επιτυχία»:

Αυτός που μένει ανεπηρέαστος στη χασούρα είναι πραγματικά σημαντικός.

Αυτός που απολαμβάνει την επιτυχία και την αποτυχία του το ίδιο είναι ο Αληθινός Αυτοκράτορας.

Αυτά αυτοί.

Άλλα εμείς:

Μας το λέει ο μεγάλος Καβάφης: «Υπεροψίαν και μέθην θα είχε ο Δαρείος».

Εννοώντας βέβαια πως ο βάρβαρος Πέρσης βασιλιάς Δαρείος είναι ο αιώνας μας.

Και ο καθένας από εμάς είναι ένας μικρός Δαρείος.

Αν θέλετε μπορείτε να τα δημοσιεύσετε, τώρα πέρασαν οι Πανελλαδικές Εξετάσεις , τα παραπάνω γράφτηκαν κατά τη διάρκεια των διαλλειμάτων στο βαθμολογικό κέντρο του Νομού Μαγνησίας.

Τις Πανελλαδικές Εξετάσεις τις ζω περίπου ένα μήνα κάθε χρόνο, σαν υπεύθυνος της Φυσικής Θετικής Τεχνολογικής Κατεύθυνσης και Βιολογίας Γενικής Παιδείας .

Κατηγορίες:κοινωνία Ετικέτες: , ,
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: