Αρχική > εκπαιδευτικός > Η φυσιογνωμία του εκπαιδευτικού

Η φυσιογνωμία του εκπαιδευτικού

του Νίκου Τσούλια

(ως πρόεδρος της ΟΛΜΕ)

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “ΤΑ ΝΕΑ”, 3.10.1998

Classroom_learn_teacher : Students in class sitting on floor volunteering for teacher (selective focus)Δυστυχώς, και ο εκπαιδευτικός δεν απέφυγε την ειδικά αφιερωμένη σ’ αυτόν ημέρα,  αφού χρειάζεται ιδιαίτερη μέριμνα στήριξης απέναντι στις κρατούσες αντιλήψεις και πρακτικές. Η 5η Οκτωβρίου χαρακτηρίζεται ως Παγκόσμια Ημέρα των Εκπαιδευτικών για να τονισθεί σε διεθνές επίπεδο η ανάγκη πολλαπλής ενίσχυσής τους αλλά και η σπουδαιότητα του σημερινού και αυριανού ρόλου τους.

Σήμερα οι Ομοσπονδίες όλων των Εκπαιδευτικών Ελλάδας και Κύπρου οργανώνουν εκδήλωση για το «σημαντικό ρόλο των εκπαιδευτικών στη σύγχρονη εποχή», που τελεί υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας. Και αυτό το γεγονός δηλώνει την αποφασιστικότητά μας για την ανάδειξη της παιδαγωγικής μας φυσιογνωμίας στην πρωτεύουσα θέση των κοινωνιών της μάθησης.

Σε μια ιστορική περίοδο όπου οι γνώσεις αυξάνονται με ραγδαίο ρυθμό και διαμορφώνουν όλο και πιο αποφασιστικά τις εξελίξεις στο σύγχρονο κόσμο, αν το δημόσιο σχολείο δε βρεθεί σε αντίστοιχη πορεία και οι δυνάμεις της αγοράς επιβάλουν την εμπορευματική και χρησιμοθηρική γνώση, τότε οι μορφωτικές ανισότητες θα προκαλέσουν κοινωνικά χάσματα και το δημοκρατικό έλλειμμα θα πλήξει τον ενδότερο πυρήνα της ηθικής της παιδαγωγικής.

Η Εκπαιδευτική Διεθνής (Education International), που αντιπροσωπεύει τους εκπαιδευτικούς όλου του κόσμου, δίνει με σαφή τρόπο το στίγμα της σημερινής συγκυρίας : «Η εκπαίδευση είναι μια επένδυση στο μέλλον των πολιτών και των κοινωνιών. Στην αυγή του 21ου αιώνα, το δικαίωμα στην εκπαίδευση δεν είναι τίποτα άλλο παρά το δικαίωμα του «συμμετέχειν» στη ζωή του σύγχρονου κόσμου».

Μέσα σε ένα τέτοιο σύνθετο και αντιφατικό περιβάλλον απαξίωσης αλλά και δυναμικής προοπτικής, έντασης προβλημάτων αλλά και μετασχηματισμών και μετεξέλιξης, ο εκπαιδευτικός ξετυλίγει το δικό του νήμα της διδακτικής τέχνης, αναζητεί ξέφωτα μάθησης στην πυκνή άγνοια της κατασκευασμένης πραγματικότητας και δημιουργεί κώδικες πνευματικής επικοινωνίας για ουσιαστικοποίηση των ανθρώπινων λειτουργιών και σχέσεων.

Γιατί πρέπει να ιχνηλατείς τις πρώτες διαδρομές της σκέψης του παιδιού και να ρίχνεις σπέρματα σε τόπους που διψάνε όλο και πιο πολύ για το νερό της γνώσης. Να μεταπλάθεις το όνειρο του νέου στις μορφές της φιλοδοξίας και της ευθύνης, χωρίς να αλλοιώνεις τους ουτοπικούς του χρωματισμούς. Να διαστέλλεις διαρκώς το σύμπαν της εφηβικής προσωπικότητας. Να διαβαίνεις τα δύσκολα μονοπάτια των αντιφάσεων, του αναπαραγωγού των κατακτημένων γνώσεων και ιδεών αλλά και του πρώτου δημιουργού του Κόσμου της κριτικής και της αμφισβήτησης.

Ο εκπαιδευτικός χαρακτηρίζεται από μια όμορφη μοναδικότητα. Από τα «χέρια του» περνάνε όλοι οι πολίτες και μάλιστα σε μια ηλικία όπου τα βιώματα εγχαράσσονται σαν ένα αέναο παρόν, άλλοτε σαν ένα σταθερό (άπιαστο ή όχι, αδιάφορο) όνειρο, άλλοτε σα μια διαρκή δοκιμασία στόχου και εκπλήρωσης και άλλοτε σαν μια νοσταλγική αφήγηση ζωής. Μέσα σε κάποια ανάμνηση ή αναστοχασμό του κάθε ανθρώπου κάπου θα υπάρχει το σχήμα ενός δασκάλου, κάποια κουβέντα του απλή ή ένας λογισμός διδακτικός.

Ο εκπαιδευτικός αγωνίζεται για το δημόσιο σχολείο. Είναι ταυτισμένος με τον αγώνα του εκπαιδευτικού κινήματος, γιατί γνωρίζει ότι μόνο μέσα από μια αναβαθμισμένη εκπαίδευση μπορεί να υπηρετηθούν οι δημοκρατικές αρχές και οι ηθικές αξίες της παιδαγωγικής, μόνο στη δημόσια εκπαίδευση μπορεί να αρτιώσει το δικό του μορφωτικό σχήμα, μπορεί να ανοίξει τους ορίζοντες της χειραφέτησης του νέου.

Ο εκπαιδευτικός δεν μπορεί παρά να είναι ένας εν δυνάμει διανοούμενος, όχι κατ’ ανάγκη με την έννοια του στοχαστή, αλλά του διαμορφωτή ενός συστήματος αξιών που εξανθρωπίζουν τον πολίτη, που προάγουν την αγωνιστική στάση ζωής, που ψηλαφούν το βαθύτερο υπαρξιακό μας πυρήνα. Γιατί το σχολείο δεν προτιμά τον εύκολο δρόμο των άλλων κοινωνικών θεσμών, που αρκούνται στο «να καταγγέλλουν το κακό», αλλά επιλέγει μια πολύ πιο επίπονη αλλά και γοητευτική λειτουργία, ασπαζόμενο την άποψη του Σπινόζα που τόνιζε ότι «είναι καλύτερα να διδάσκεις τις αρετές παρά να καταδικάζεις τις κακίες».

Το έργο του εκπαιδευτικού είναι αρκετά σύνθετο. Γιατί δεν είμαστε μόνο μεταβιβαστές γνώσης, αλλά προσπαθούμε να διαμορφώσουμε μεθόδους σκέψης και δράσης στους μαθητές μας όχι μόνο για κάποια γενική κατανόηση των εκφράσεων της κοινωνίας και της φύσης αλλά και για τη συγκρότηση δημοκρατικών αντιλήψεων και πρακτικών ενάντια στην αδικία και στην ανισότητα.

Γιατί, ως παιδαγωγοί, προσπαθούμε να εισάγουμε τους νέους στην πιο κρίσιμη «απορία» του ανθρώπου, «ποιος, πράγματι, είναι ο όλος Κόσμος, ποια είναι η όλη πραγματικότητα»[1] και να βρίσκουμε διαρκώς νέα γνωστικά εργαλεία, καινούργια εννοιολογικά σχήματα ερμηνείας και επανερμηνείας του Κόσμου και της ζωής.


[1] (Από το κύριο άρθρο του περιοδικού της ΟΛΜΕ, Νοέμβριος 1929)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: