Αρχική > εκπαίδευση > Ταλαντεύσεις επί των Θρησκευτικών

Ταλαντεύσεις επί των Θρησκευτικών

Του Νίκου Τσούλια

ΤΟ ΑΡΘΡΟ 17.1.10

Hagia Sophia 

Νέες όψεις ζητημάτων αναδύονται όσον αφορά τη διδασκαλία των θρησκευτικών στα σχολεία λόγω του διαμορφούμενου διαπολιτισμικού και πολυπολιτισμικού χαρακτήρα της κοινωνίας μας. Συγκεκριμένα τον Ιούλιο του 2008 με την εγκύκλιο Γ2/91109/10-07-2008 του τότε ΥΠ.Ε.Π.Θ. αναφερόταν ότι «σχετικά με την απαλλαγή των μαθητών από το μάθημα των Θρησκευτικών, σας κάνουμε γνωστό ότι για την απαλλαγή αυτή απαιτείται υπεύθυνη δήλωση του κηδεμόνα του μαθητή αν είναι ανήλικος ή του ίδιου αν είναι ενήλικος, στην οποία θα αναφέρεται η επιθυμία απαλλαγής, χωρίς να δηλώνεται ο λόγος της συγκεκριμένης επιλογής».

Στη συνέχεια με την εγκύκλιο Γ2/104071/4-8-2008 σημειωνόταν συμπληρωματικά ότι «για τους γονείς των ανήλικων μαθητών ή τους ίδιους τους μαθητές, εάν είναι ενήλικοι, που για λόγους συνείδησης δεν επιθυμούν να παρακολουθήσουν το μάθημα των Θρησκευτικών, δεν είναι αναγκαία η αιτιολόγηση της άρνησης στην υπεύθυνη δήλωση που απαιτείται. Διαδικασία άλλωστε που ακολουθείται στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση για πάρα πολλά χρόνια».

Το όλο θέμα ολοκληρώθηκε με την εγκύκλιο Φ12/977/109744/Γ1 26-8-08, όπου για το ειδικότερο θέμα της θρησκευτικής συνείδησης και πίστης σημειωνόταν ότι «οι αλλόθρησκοι ή ετερόδοξοι οι οποίο απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών για λόγους συνείδησης, κατά την ώρα διδασκαλίας του συγκεκριμένου μαθήματος παρακολουθούν υποχρεωτικά τη διδασκαλία διαφορετικού διδακτικού αντικειμένου σε άλλο τμήμα της ίδιας τάξης».

Αξίζει να σημειωθεί ότι ανάλογες οι ρυθμίσεις που αφορούν τους μαθητές που έχουν άλλο θρησκευτικό δόγμα, έχουν πολύ μακρά διαδρομή, στον Ν. 4397/1929 ΦΕΚ 307/1929 τ. Α΄ και στις εγκυκλίους 144483/13-1-1956, Γ2/3826/7-9-1987, Γ2/118/12-1-1988, Γ1/11/2-1-1990, Γ2/8904/29-11-1995, Γ2/7231/24-1-2002, Γ2/61723/13-6-2002 και Γ2/12907/8-2-2005.

Τι έγινε όμως στη συνέχεια; Λόγω των σοβαρών πολιτικών προβλημάτων της κυβέρνησης εκείνης της περιόδου το Υπ. Παιδείας κινήθηκε σε θολά νερά, γιατί με δημόσιες δηλώσεις του αρμόδιου υπουργού, επιχειρήθηκε να οριοθετηθεί το όλο θέμα στα όρια της θρησκευτικής και μόνο συνείδησης (και όχι γενικά της συνείδησης χωρίς καμιά αιτιολόγηση), γιατί υπήρχε πίεση συντηρητικών κύκλων. Οι μαθητές και οι γονείς τους, όμως, είχαν δηλώσει τη στάση τους από την αρχή της χρονιάς με βάση τις εγκυκλίους.

Ωστόσο, το υπουργείο δεν απέστειλε συγκεκριμένη εγκύκλιο στα σχολεία που να αναθεωρεί την προηγούμενη απόφασή του, γιατί θα ξεσηκώνονταν οι ενδιαφερόμενοι, αλλά και γιατί θα συναντούσε την αμφισβήτηση από το Συνταγματικό Χάρτη, από τον Συνήγορο του Πολίτη, που είχε ήδη «αφήσει ανεξεταστέο» τον υπουργό, και από την Ε.Ε. Και έτσι επιλέχθηκε ο δρόμος των δημόσιων δηλώσεων χωρίς εμπράγματο περιεχόμενο με τη δημιουργία σύγχυσης στην εκπαιδευτική κοινότητα. Βέβαια, οι δημόσιες δηλώσεις δεν παράγουν θεσμικούς κανόνες, και έτσι το Υπουργείο εμφανιζόταν να μην τηρεί τη νομιμότητα αλλά και να μην έχει έναν γενικό έστω αλλά σταθερό προσανατολισμό.

Επιπλέον, αρκετοί μαθητές επιλέγουν αν θα κάνουν το μάθημα των Θρησκευτικών με βάση τον όγκο της ύλης και τη βαθμολογική συμπεριφορά των καθηγητών (η Ιερά Σύνοδος συνέστησε, αναρμοδίως, σε κάποια φάση την ανεκτικότητα των εκπαιδευτικών) με αποτέλεσμα την περαιτέρω ενίσχυση της πολυπλοκότητας του θέματος. Γιατί αναφέρω ένα θέμα εκτός επικαιρότητας; Επειδή το πρόβλημα παραμένει και θα το βρούμε μπροστά μας, απαιτείται αποσαφήνιση των εκπαιδευτικών επιλογών.

Προς τούτο, πρέπει να ληφθούν υπόψη τα εξής:

1) Είναι αυτονόητο ότι σε νέα ζητήματα θα υπάρχουν ταλαντεύσεις, ιδιαίτερα σε πεδία που οι συμβολισμοί έχουν έντονο χρωματισμό.

2) Oι πολλαπλοί κοινωνικοί και πολιτισμικοί μετασχηματισμοί επηρεάζουν τους εκπαιδευτικούς θεσμούς μας σε πολλά παραδοσιακά πεδία.

3) Η χώρα μας έχει επιλέξει την οδό της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης ως μια εθνική στρατηγική και κατά συνέπεια διέρχεται περίοδο αλληλεπιδράσεων. Π.χ. το ζήτημα της παρουσίας θρησκευτικών συμβόλων έχει ανοίξει στην Ιταλία και στην Ισπανία με έντονους προβληματισμούς και σκληρές αντιπαραθέσεις.

4) Το ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με φοβικά στερεότυπα και με σύνδρομα θρησκευτικού λαϊκισμού αλλά με σεβασμό στην πολιτισμική μας φυσιογνωμία, η οποία, όμως, θα μετασχηματίζεται με σύγχρονους όρους.

5) Στην πρώιμη αυτή φάση, πέραν της γενικής αλλά συγκεκριμένης εκπαιδευτικής πολιτικής, θα πρέπει να παραχωρείται ερμηνευτικός χώρος στην εκπαιδευτική κοινότητα και στη σχολική μονάδα για επιμέρους εξειδικεύσεις. Για παράδειγμα, στα περισσότερα σχολεία το θέμα της παρουσίας των θρησκευτικών συμβόλων αντιμετωπίζεται κατά περίπτωση με αποδραματοποιημένη προσέγγιση και δεν παρουσιάζονται προβλήματα.

Επί του πυρήνα του θέματός μας, η γνώμη μου είναι σαφής: πρέπει να αναθεωρούμε τις εκπαιδευτικές μας πολιτικές με βάση την εικόνα μιας «ανοιχτής κοινωνίας» και με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα όλων των πολιτών της χώρας μας, όπως αυτά εξελίσσονται στη σημερινή συγκυρία. Η πολιτισμική μας ταυτότητα έχει βαθιές ρίζες και ισχυρή παράδοση και οποιοσδήποτε σύγχρονος μετασχηματισμός της την ανανεώνει και την ενισχύει!

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: