Αρχική > εκπαίδευση > Δείκτες ποιότητας και αξιολόγησης της εκπαίδευσης

Δείκτες ποιότητας και αξιολόγησης της εκπαίδευσης

Του Νίκου Τσούλια

«ΤΟ ΑΡΘΡΟ» 20/12/09

clip_image001

Η υστέρηση του εκπαιδευτικού μας συστήματος σε σχέση με την ανάλυση των στοιχείων ποιότητάς του και με αξιολόγησή του προκαλεί σοβαρές επιπτώσεις στην προοπτική του. Σύμφωνα με τις κρατούσες τάσεις της βιβλιογραφίας, μια σύγχρονη μορφή επιστημονικής αξιολόγησης της εκπαίδευσης α) δεν έχει καμιά σχέση με τα παλιά σχήματα του επιθεωρητισμού και β) δεν αποτελεί «εργαλείο ιδεολογικού ελέγχου του σχολείου», εκτός αν θεωρούμε καθετί το εκπαιδευτικό ως ιδεολογικό (που ως ένα βαθμό μόνο ισχύει), οπότε σε μια τέτοια περίπτωση δύσκολα τίθεται σε επιστημονική δοκιμασία και απλώς είναι θέμα πολιτικών αντιπαραθέσεων.

Αντίθετα, η αξιολόγηση α) απορρέει από την ίδια τη φύση της σύνθετης εκπαιδευτικής και μορφωτικής λειτουργίας (ποιος εκπαιδευτικός, για παράδειγμα, δεν αξιολογεί στη δική του μικροκλίμακα διαρκώς τον τρόπο εργασίας του και δεν αναζητεί νέους τρόπους παιδαγωγικής και επιστημονικής παρέμβασης για να ανταποκριθεί στις πολλαπλές προκλήσεις της αίθουσας;), β) είναι βασικός παράγοντας για τον πολιτικό σχεδιασμό, την ουσιαστική κοινωνική συμμετοχή και την επιστημονική προσέγγιση της εκπαιδευτικής λειτουργίας και γ) είναι συστατικό στοιχείο για τη διαρκή βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης, και ως τέτοιο συζητείται σε όλα τα ευρωπαϊκά (και όχι μόνο) εκπαιδευτικά συστήματα και αναδεικνύεται από την επιστημονική βιβλιογραφία.

Ήδη από το 1999 στις χώρες μέλη της Ε.Ε. συζητούνται τα επιμέρους πεδία. Υπήρξε μια κατ’ αρχήν συμφωνία για τον προσδιορισμό αυτών των πεδίων, που κατέληξε σε 16 δείκτες. Αυτοί, χωρίς ιεράρχηση, είναι:

α) όσον αφορά στην επίτευξη των αποτελεσμάτων: 1) στα μαθηματικά, 2) στην ανάγνωση, 3) στην επιστήμη, 4) στις ξένες γλώσσες, 5) στην ικανότητα μάθησης, 6) στις νέες τεχνολογίες, 7) στην πολιτική αγωγή,

β) όσον αφορά τη συμμετοχή: 8) στα ποσοστά σχολικής εγκατάλειψης, 9) στην ολοκλήρωση της 12ετούς εκπαίδευσης, 10) στα ποσοστά παρακολούθησης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης,

γ) όσον αφορά την παρακολούθηση της σχολικής εκπαίδευσης: 11) στη συμμετοχή των γονέων, 12) στην αξιολόγηση και καθοδήγηση της σχολικής εκπαίδευσης και, τέλος,

δ) όσον αφορά τις πηγές και δομές: 13) στην εκπαιδευτική δαπάνη ανά μαθητή, 14), στην εκπαίδευση και κατάρτιση των διδασκόντων, 15) στα ποσοστά συμμετοχής στην προσχολική αγωγή και 16) στον αριθμό μαθητών ανά Η/Υ.

Σε αυτούς τους δείκτες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατύπωσε μερικές βασικές παρατηρήσεις: 1) Οι δείκτες πρέπει να συνδέουν τα αποτελέσματα και τα επιτεύγματα του εκπαιδευτικού συστήματος με τις διαθέσιμες πηγές. 2) Οι δείκτες πρέπει να είναι τέτοιου τύπου, ώστε τα σχολεία και οι εκπαιδευτικοί να βρίσκουν τρόπους και εργαλεία για τη βελτίωση της ποιότητας. 3) Οι δείκτες θα πρέπει να αναπτύσσονται με τέτοιο τρόπο, ώστε να δίνουν μια «πλήρη εικόνα» της ποιότητας στην εκπαίδευση με όλη την πολυπλοκότητά της. 4) Υπάρχει ανάγκη να βρεθούν δείκτες, οι οποίοι να προάγουν νέες μεθόδους αξιολόγησης, οι οποίες θα είναι εσωτερικές, διαμορφωτικές και ποιοτικές στην προσέγγισή τους. 5) Οι δείκτες θα πρέπει να είναι συναφείς με την πολιτική. 6) Οι δείκτες θα πρέπει να είναι έγκυροι. 7) Οι δείκτες θα πρέπει να επιτρέπουν τις συγκρίσεις μεταξύ των χωρών.

Επίσης η E.T.U.C.E. (Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Εκπαιδευτικών Οργανώσεων) κατέθεσε μερικές βασικές παρατηρήσεις: 1) Η ποιότητα δεν πρέπει να θεωρηθεί ως στατική έννοια. 2) Η ποιοτική εκπαίδευση δεν πρέπει να θεωρείται ως καταναλωτική διαδικασία, αλλά μάλλον ως διαδικασία αλληλεπίδρασης μεταξύ εκπαιδευτικών και μαθητών. 3) Όλες οι δημόσιες υπηρεσίες χρήζουν δημοκρατικού ελέγχου. 4) Πρέπει να συμπεριληφθούν και πολιτικά στοιχεία. 5) Η αξιολόγηση της ποιότητας θα πρέπει να είναι ένα από τα μέτρα επαγγελματισμού του διδακτικού προσωπικού. 6) Ο πειραματισμός και η μελέτη πρέπει να συνεχιστούν. 7) Η αξιολόγηση θα πρέπει να είναι μια διαρκής και εξελισσόμενη διαδικασία. 8) Θα πρέπει να υπάρχει ισορροπία μεταξύ εξωτερικής και εσωτερικής αξιολόγησης.

Βεβαίως, η εκπαίδευση ως σύνθετη επιστημονική, μορφωτική και διαπαιδαγωγική λειτουργία δεν οριοθετείται μόνο σε αυτά τα πεδία, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι δεν πρέπει να εξετάζονται συγκεκριμένα στοιχεία της με την επίκληση ιδεολογημάτων. Η αξιολόγηση δεν αναφέρεται κυρίως (ή μόνο όπως πιστεύουν αρκετοί) στις αδυναμίες και στα προβλήματα της εκπαίδευσης, αλλά στοχεύει στη συνολική βελτίωση όλων των παραμέτρων της ακόμα και αυτών που βρίσκονται σε άριστο επίπεδο.

Άλλωστε, στην εκπαίδευση, όπως στην έρευνα και στην επιστήμη, έχει καταρρεύσει προ πολλού το “βασίλειο της αυθεντίας” των παλιότερων εποχών και είμαστε στον αστερισμό της διαρκούς αμφισβήτησης, της αναζήτησης, της γόνιμης αντιπαράθεσης, της συλλογικής προσπάθειας και του συμπεριληπτικού διαλόγου.

clip_image002

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: