Αρχική > βιβλία, επιστήμη > Γ. Γραμματικάκης, Ένας Αστρολάβος του Ουρανού και της Γης

Γ. Γραμματικάκης, Ένας Αστρολάβος του Ουρανού και της Γης

ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑΚΗΣ

Ένας παραμυθάς επιστήμονας στις εσχατιές του Σύμπαντος

 

Γράφει η ΔΑΝΑΗ ΚΟΡΟΜΒΟΚΗ*, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 13.4.13

Μία από τις συνηθισμένες γκρίζες και βροχερές μέρες του Παρισιού έλαβα πέρυσι τον Οκτώβριο ένα «ηλεκτρονικό» γράμμα από τον Γιώργο Γραμματικάκη, που συνηθίζω να αποκαλώ «δάσκαλο». Ας σημειωθεί ότι είχαμε γνωριστεί παλαιότερα χάρη στις παρατηρήσεις που έκανε -φυσικός εκείνος!- σε ένα συνέδριο για τον Ελύτη.

Με ευγενικό τρόπο μου ζητούσε τώρα να ρίξω μια ματιά στο καινούργιο του βιβλίο, καθώς, όπως έλεγε, τον ενδιέφερε και η γνώμη ενός νέου ανθρώπου. Ετσι είχα την τύχη να διαβάσω το βιβλίο -ο τίτλος του δεν είχε ακόμη αποφασιστεί- στην άυλη, ηλεκτρονική του μορφή. Δεν μπόρεσα να κρύψω τον ενθουσιασμό μου. Από τις πρώτες σελίδες ήταν φανερό ότι το ταξίδι που ο συγγραφέας υποσχόταν στον αναγνώστη σε τόπους «ουράνιους και επίγειους» ήταν γοητευτικό και γεμάτο εκπλήξεις.

Η συνέχεια -όταν το άυλο βιβλίο έγινε πια «Αστρολάβος» με ένα υπέροχο εξώφυλλο!- δικαίωσε απόλυτα την αρχική μου εκτίμηση. Με το γνωστό του γλαφυρό ύφος, ο Γιώργος Γραμματικάκης ντύνει τα μυστήρια του Σύμπαντος και τις επιστημονικές ανακαλύψεις, χαρίζοντάς τους ένα μανδύα παραμυθιού που τα κάνουν να φαντάζουν ακόμη πιο μυστήρια και ονειρικά. Ξεναγεί έτσι τους αναγνώστες ως ένας μοναδικός «παραμυθάς επιστήμονας», όπως τόσο εύστοχα τον ονόμασε ο Διονύσης Σαββόπουλος, όχι μόνον στις «εσχατιές του Σύμπαντος» αλλά, αυτήν τη φορά, και σε μονοπάτια της Ζωής.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μεγάλες ενότητες. Η πρώτη, που φέρει τον τίτλο «Του Ουρανού», συγκεντρώνει κείμενα του συγγραφέα που αναφέρονται στα θαυμαστά φαινόμενα του Σύμπαντος και στα συγκλονιστικά επιτεύγματα της επιστήμης. Μακρινοί γαλαξίες, κομήτες, υπέρλαμπρες εκρήξεις αστεριών, αλλά και δύσβατες για τους περισσότερους από εμάς περιοχές -όπως το σωματίδιο του Θεού, η Θεωρία των Πάντων, το πείραμα της Πύλου, ο μεγάλος επιταχυντής του CERN- ζωντανεύουν και αρχίζουν να αποκτούν νόημα. Η βαθιά και αφομοιωμένη γνώση επιτρέπει στο συγγραφέα να διηγείται απλά αλλά ποτέ απλουστευτικά τα σύνθετα φαινόμενα «του Ουρανού».

Η δεύτερη ενότητα, που τιτλοφορείται «Της Ζωής», μας φέρνει σε πιο γνώριμα τοπία. Ωστόσο η παρατηρητική και διεισδυτική ματιά του συγγραφέα τα φωτίζει με άλλο φως. Περιλαμβάνονται κείμενα για τη σημερινή κρίση, για την ελληνική ιδιαιτερότητα ή για τα πάθη της ελληνικής Παιδείας, θίγονται όμως και ερωτήματα σχετικά με το σύγχρονο άνθρωπο και τη μοίρα του. Πρόκειται για κείμενα που μας αγγίζουν βαθιά, γιατί μιλούν με ειλικρίνεια για τα ελληνικά προβλήματα, χωρίς όμως να διακατέχονται από τις διαθέσεις εξωραϊσμού ή αυτομαστίγωσης, που ενδημούν στη χώρα μας.

Κείμενα με αυτοδύναμη ζωή

Ας σημειωθεί ότι τα κείμενα του βιβλίου έχουν, όπως λέει και ο συγγραφέας τους, «αυτοδύναμη ζωή και ύπαρξη». Ο αναγνώστης μπορεί να επιλέξει τη σειρά που θα τα διαβάσει, ανάλογα με τη διάθεση ή τα ενδιαφέροντά του. Το θεματικό τους εύρος ανταποκρίνεται και στο πολύπτυχο του δημιουργού τους.

Ο Γιώργος Γραμματικάκης είναι εξαιρετικός συγγραφέας αλλά και αναγνώστης, διεισδυτικός παρατηρητής των μικρών και μεγάλων, αλλά και ενεργός πολίτης. Εχοντας διατελέσει πρύτανης στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης αλλά και πρόεδρος στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, είναι βαθύς γνώστης των δεινών της ελληνικής Παιδείας.

Τέλος, δεν είναι μόνο ικανός αφηγητής αλλά ακόμη ικανότερος ακροατής και των πιο αχνών συχνοτήτων της καθημερινότητας. Για τους λόγους αυτούς, κείμενά του, όπως «Σκόρπιες σκέψεις για την κρίση και ένας μονόλογος» και «Η χώρα των υποκριτικών εκπλήξεων», που γράφτηκαν παλαιότερα, μοιάζουν σήμερα πιο επίκαιρα από ποτέ. Στα δικά μου αγαπημένα κείμενα ανήκουν επίσης «Οι Θεοί και γίγαντες του ελληνικού ουρανού», «Ο βασιλιάς Νέστωρ και η ανίχνευση του Σύμπαντος», «Οι αναμονές», «Φταίει το κάδρο», «Η Μεγάλη Επιστροφή» και πολλά άλλα.

Η δομή του βιβλίου είναι ξεκάθαρη και δένει σφιχτά το όλο εγχείρημα. Η μόνη μου ίσως επιφύλαξη αφορά το πρώτο κείμενο, που είναι μια «φανταστική συνομιλία με το συγγραφέα». Νομίζω ότι εκτίθενται εκεί τα περισσότερα από τα στοιχεία που συναντάμε στη συνέχεια, κι έτσι ίσως χάνεται το στοιχείο του νεοσύστατου. Είναι βέβαια φανερή η συμμετρία που επιχειρείται ανάμεσα σε αυτό το κείμενο και το πρώτο του επόμενου κεφαλαίου, «Οι δυνητικές απορίες ενός αναγνώστη». Εξακολουθώ όμως να έχω την εντύπωση ότι αποκαλύπτονται περισσότερα από όσα εγώ τουλάχιστον θα ήθελα να διαβάσω σε αυτή την εισαγωγή.

Μια σημαντική όμως αρετή του βιβλίου είναι επίσης κάποια αύρα αισιοδοξίας, που χαρακτηρίζει νομίζω και το βαθύ πυρήνα του συγγραφέα ως ανθρώπου. Το ιδιαίτερο αυτό φως περνάει και στο λόγο του. Ετσι, ακόμη και όταν στηλιτεύει εύγλωττα τα κακώς κείμενα, η γλώσσα του βιβλίου παραμένει φωτεινή. Δεν είναι τυχαίο ότι ως πέρασμα από την ενότητα «Του Ουρανού» σε εκείνην «Της Ζωής» επιλέγεται ένα κείμενο αφιερωμένο στον Στίβεν Χόκινγκ.

Στη δική του περίπτωση, όπως λέει ο συγγραφέας, «…Το χαμόγελο του Σύμπαντος συμπίπτει με το χαμόγελο του Ανθρώπου». Είναι άλλωστε χαρακτηριστικό ότι ο «Αστρολάβος» κλείνει με την πεποίθηση του συγγραφέα ότι το μέλλον θα είναι άλλο. Ας ελπίσουμε ότι, όπως και για όλα τα άλλα, ο Γιώργος Γραμματικάκης θα βγει και σε αυτήν την πίστη του αληθινός…

* Υποψήφια διδάκτωρ Συγκριτικής Φιλολογίας Πανεπιστημίου Σορβόνης

Σχολείο

ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑΚΗΣ

Επίγειος ουρανός

Γράφει ο ΒΑΣΙΛΗΣ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ

Ο Γιώργος Γραμματικάκης δεν ξέφυγε ποτέ από τα όρια της επιστήμης του. Δεν γαργάλησε το κομμάτι εκείνο του αναγνώστη, το οποίο ρέπει προς τη σκανδαλοθηρία. Μα θα πείτε, η αστροφυσική έχει σημεία σκανδαλοθηρικά και «αποκαλυπτικά», όπως η «κίτρινη» δημοσιογραφία του καιρού μας;

Εχει και παραέχει, όταν οπωσδήποτε θέλεις να ανακαλύψεις, πίσω από τις κατακτήσεις της επιστήμης, αόρατες και ορατές δυνάμεις συμφερόντων, οι οποίες συνεργούν υπέρ της καταστροφής του πλανήτη.

Οταν θέλεις όλα να τα ερμηνεύεις ως ενορχηστρωμένα «κακά» σενάρια της Νέας Τάξης Πραγμάτων, τότε, αίφνης, επανακάμπτει η αστρολογία, αυτή η «παραλογοτεχνία» της αστρονομίας. Και δεν είναι τυχαίο ότι τηλεφωνικές γραμμές, με έδρα τους κάποιο «παρθένο νησί», υπόσχονται λυτρωτικές λύσεις για το μέλλον, ενώ αφήνουν το παρόν εξακολουθητικά στην πιο άνεργη ώρα του.

Ο Γιώργος Γραμματικάκης, εδώ και είκοσι χρόνια -και βάλε-, χωρίς να παραβιάσει τους κανόνες της επιστήμης του, έφερε από την κεντρική πύλη του πανεπιστημίου την Ποίηση -με πι κεφαλαίο- αυτοπροσώπως. Γι’ αυτό του ταιριάζει ο χαρακτηρισμός: ένας ποιητής της επιστήμης.

Η καλή του ώρα και η καλή του επιβίωση, αυτού του ποιητή επιστήμονα, συνδέθηκαν με τρία βιβλία, τα οποία εκδόθηκαν από τις υψηλής αξιοπιστίας -ως προς την επιλογή, τη μετάφραση και την επιμέλεια- Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, αυτόν το φάρο γνώσης, συντονισμένο με ό,τι πιο καινοφανές έχει επιτύχει ο ανθρώπινος νους, αυτός ο μετέωρος.

Ας τα απαριθμήσουμε και να αναφέρουμε τις πωλήσεις τους: «Η Κόμη της Βερενίκης» (1990 – 93.000 αντίτυπα), «Η Αυτοβιογραφία του Φωτός» (2005 – 41.000 αντίτυπα), «Ο Αστρολάβος» (12 Δεκεμβρίου 2012 – 6.000 αντίτυπα). Συνολικά, έχουν φθάσει 140.000 αντίτυπα!

Ο ανθρώπινος νους, λοιπόν, μετέωρος, ανισόρροπος και ανερμάτιστος, αφού όλες οι ιδεολογίες και οι θρησκείες έχουν εκτραπεί σε απόλυτες αβεβαιότητες, βρίσκεται συν τοις άλλοις μπροστά στα πυρά ενός οικονομικού συστήματος, το οποίο ηθικά επισημαίνεται τουλάχιστον ανάλγητο.

Ενοχλητικά καταστροφικό και χαοτικό, το οποίο οδηγεί εκατομμύρια εργαζομένων, όλων των εθνών και όλων των χρωμάτων, στον κάδο απορριμμάτων τής Ιστορίας. Με αβέβαιη για τα επόμενα χρόνια την επιστροφή στο μεταπολεμικό κοινωνικό κράτος.

Ο Γιώργος Γραμματικάκης προτείνει έναν καινούργιο ανθρωπισμό, σταθεροποιημένο στο πάτημά του, αφού θα στηρίζεται στην επιστήμη και στο σεβασμό του περιβάλλοντος.

Αυτή τη συζυγία, η οποία θα οδηγήσει σ’ έναν συγκερασμό νέου οράματος, όσο κι αν φαντάζει ουτοπική, ας την αντιμετωπίσουμε ως προτασιακή ευτοπία.

Νέες αξίες θα ξεπηδήσουν, με κέντρο τον άνθρωπο και την Ιστορία του. Αιτούμενο, η ισορροπία του εαυτού με τους άλλους. Καθόλου έωλη, εντελώς ανακαλύψιμη.

 

About these ads
  1. Κανένα σχόλιο ακόμα.
  1. No trackbacks yet.

Υποβολή απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 81 other followers

%d bloggers like this: