Αρχική > λογοτεχνία > ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ:

ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ:

«Οι συγγραφείς γράφουν για να σωθούν…»

Η αγαπημένη συγγραφέας των «Στενών παπουτσιών» και της «Νινέτ», που εισήγαγε πολιτικά και ιστορικά θέματα-ταμπού στα νεανικά βιβλία, «έφυγε» το πρωί του Σαββάτου, σε ηλικία 87 ετών

Η Ζωρζ Σαρή σφράγισε με το πλούσιο έργο της τη σύγχρονη παιδική λογοτεχνία

Η Ζωρζ Σαρή σφράγισε με το πλούσιο έργο της τη σύγχρονη παιδική λογοτεχνία

H πολιτική σκέψη, ο κοινωνικός προβληματισμός, συγκλονιστικά ιστορικά γεγονότα, όπως ο εμφύλιος ή η επταετία -ταμπού για την παιδική ηλικία-, έπαψαν να αποτελούν θέματα βιβλίων μόνο για ενηλίκους, μετά τη Ζωρζ Σαρή.

Η αγαπημένη συγγραφέας μικρών και μεγάλων υπήρξε, όπως και η αδελφική φίλη της Αλκη Ζέη, πρωτοπόρα σε αυτόν τον τομέα, καθώς εισήγαγε πολιτικά και ιστορικά θέματα σε βιβλία για παιδιά και γι’ αυτό σφράγισε με το πλούσιο έργο της τη σύγχρονη παιδική λογοτεχνία. Το μέγεθος της προσφοράς της καθιστά την απώλειά της ακόμη μεγαλύτερη.

Η είδηση του θανάτου της, το Σάββατο το πρωί, σε ηλικία 87 ετών, συγκλόνισε όσους, και είναι πολλοί, ανατράφηκαν πνευματικά με τα βιβλία της από τη δεκαετία του ΄70 κι έπειτα.

Με τον Γιώργο Μοσχίδη, στην ταινία του Παντελή Βούλγαρη, «Happy day»

Με τον Γιώργο Μοσχίδη, στην ταινία του Παντελή Βούλγαρη, «Happy day»

Η Ζωρζ Σαρή, την οποία θα αποχαιρετήσουμε αύριο Τρίτη, στις 11 το πρωί, από το Α΄ Νεκροταφείο, υπήρξε πολυγραφότατη, πολυδιαβασμένη και λατρεμένη από μικρούς και μεγάλους. Είχε φανατικό κοινό, που έβρισκε καταφύγιο στα βιβλία της. Γιατί η συγγραφέας των «Στενών παπουτσιών» και της «Νινέτ» δεν είχε μια τυπική σχέση με τον αναγνώστη. «Εχτισε» μια προσωπική σχέση μαζί του, πηγαίνοντας μέχρι πριν από λίγα χρόνια σε εκδηλώσεις και σε σχολεία σ΄ όλη την Ελλάδα, παραλαμβάνοντας εκατοντάδες γράμματα αναγνωστών και απαντώντας τους.

«Οι αναγνώστες της Ζωρζ, γνωρίζοντάς την πλέον αρκετά καλά, την αναζητούν συνεχώς στα βιβλία της προσπαθώντας να διακρίνουν την αληθοφάνεια στις ιστορίες της, να ταυτοποιήσουν τους χαρακτήρες της και ενώσουν τα κομμάτια ενός παζλ, που όπως φαίνεται αποτελεί τον «χορό της ζωής της»», έχει γράψει η φιλόλογος Χρύσα Κουράκη.

Με τον Σταύρο Παράβα στους «Απόμαχους».

Με τον Σταύρο Παράβα στους «Απόμαχους».

Η ίδια η Ζωρζ Σαρή δεν έκρυβε τον βιωματικό και αυτοβιογραφικό χαρακτήρα των βιβλίων της: «Οι συγγραφείς γράφουν πριν απ΄ όλα για τον εαυτό τους, για να εκφραστούν οι ίδιοι πριν απ΄ όλα, για να σωθούν».

Οι ήρωές της είναι ανθρώπινοι, ζουν σε καθημερινές συνθήκες και μάχονται με τα προβλήματα της ζωής. Περιγράφει τις ζωές τους με απλό ύφος, με αμεσότητα και ευαισθησία, χωρίς διδακτισμό. Κατείχε την τέχνη να μιλήσει στο σύγχρονο παιδί με έντιμο τρόπο και αλήθεια. Η σημαντικότερη προσφορά της είναι η ουσιαστική συμβολή της στη στροφή που σημειώθηκε στην παιδική και νεανική λογοτεχνία γύρω στη δεκαετία του ’70.

Είχε πάντα φανατικό κοινό...

Είχε πάντα φανατικό κοινό…

Αρνήθηκε τον ηθικοπλαστικό διδακτισμό και το προστατευτικό ύφος και προέβαλε τους ρεαλιστικούς της ήρωες, βγαλμένους από την ίδια τη ζωή. Τα περισσότερα βιβλία της περιέχουν αυτοβιογραφικά στοιχεία, περιστατικά και καταστάσεις που βίωσε η ίδια, μεταπλάθοντάς τα και δίνοντάς τους καινούργια υπόσταση.

«Τα μυθιστορήματά μου τα πιστεύω περιπετειώδη, μια και η ζωή είναι μια «περιπέτεια», οπότε αναγκαστικά πολιτικά, κοινωνικά κι ιστορικά», είχε πει. Ωστόσο, αν και εισήγαγε πολιτικά και ιστορικά θέματα στα βιβλία της ?το αριστούργημά της «Νινέτ» εξελίσσεται με φόντο καίρια ιστορικά γεγονότα (Οκτωβριανή επανάσταση, Μικρασιατική καταστροφή, δικτατορία του Μεταξά) ή «Τα γενέθλια» αναφέρονται στα σκοτεινά χρόνια της επταετίας – ασχολήθηκε με μια μεγάλη γκάμα θεμάτων: ανθρώπινες σχέσεις, φιλία, πρώτα ερωτικά σκιρτήματα, ήθη και έθιμα της Ελλάδας.

Το πρώτο της βιβλίο εκδόθηκε το 1969 και είναι ο «Θησαυρός της Βαγίας» που διαβάζεται ακόμη, για να ακολουθήσει ένας τεράστιος ποσοτικός και ποιοτικός πλούτος: 17 μυθιστορήματα (επίσης, Το ψέμα, Κόκκινη κλωστή δεμένη, Οι νικητές, Ε.Π., Ο χορός της ζωής κ.ά.), μια νουβέλα (Η αντιπαροχή), ένα θεατρικό (Το τρακ), 7 βιβλία για μικρά παιδιά (Το γαϊτανάκι, Η κυρία Κλοκλό, Ο Τοτός και η Τοτίνα, Η πολυλογού, Ο Αρλεκίνος κ.ά.) και πολλές μεταφράσεις (Ιονέσκο, Σιμόν ντε Μποβουάρ, Ανρί Τρουαγιά, Ιούλιος Βερν κ.ά.).

Η Ζωρζ Σαρή ευτύχησε να δει πολλές επανεκδόσεις, διακρίσεις ? Κρατικό Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου 1994, Βραβείο του Κύκλου Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου 1999, υποψηφιότητα για το Βραβείο Αντερσεν το 1988 και πάνω απ΄όλα εκτίμηση και αγάπη από τους αναγνώστες.

«Οι συγγραφείς γράφουν για να σωθούν...»

Η ζωή της
Ηθοποιός και αγωνίστρια της Εθνικής Αντίστασης

«Aπό την ώρα που άρχισα να γράφω για παιδιά συνέχισα να είμαι νέα», έλεγε ακόμη και σε μεγάλη ηλικία η Ζωρζ Σαρή, αυτή η αγωνίστρια, η σεμνή, γελαστή, ευγενική, κυρία με τα όλα της, γυναίκα. Γεννημένη το 1925 στην Αθήνα, από Γαλλίδα μητέρα και Ελληνα πατέρα, στράφηκε αρχικά στο θέατρο, φοιτώντας στη Δραματική Σχολή του Δημήτρη Ροντήρη κατά τη διάρκεια μάλιστα της γερμανικής κατοχής.

Αργότερα, στο Παρίσι, όπου αυτοεξορίστηκε το 1947, συνέχισε να παρακολουθεί μαθήματα υποκριτικής στη σχολή του Σαρλ Ντιλέν. Τότε παντρεύτηκε τον Αιγυπτιώτη χειρουργό Μάρκελο Καρακώστα, με τον οποίο απέκτησε δύο παιδιά. Η κόρη της Μελίνα Καρακώστα, συγγραφέας, μεταφράστρια και μουσικός, έφυγε απροσδόκητα από τη ζωή τον Οκτώβριο του 2007, κατά τη διάρκεια πρόβας μουσικής παράστασης του Θάνου Μικρούτσικου, στο Μέγαρο Μουσικής, βυθίζοντας στη θλίψη τη Ζωρζ Σαρή. Από τότε πραγματικά κατέρρευσε, όπως λένε οι στενοί της άνθρωποι.

«Οι συγγραφείς γράφουν για να σωθούν...»

Οταν, το 1962, επέστρεψε στην Ελλάδα έγινε επαγγελματίας ηθοποιός στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Η αγάπη της για το θέατρο και το σινεμά την οδήγησαν σε μαγικά μονοπάτια πριν ακόμη την κερδίσει η συγγραφή. Το ντεμπούτο της στο σινεμά ήταν το «Τελευταίο ψέμα» του Μιχάλη Κακογιάννη (1958). Οι κινηματογραφικές εμφανίσεις της ήταν λίγες, αλλά εκλεκτές. Μεταξύ άλλων στον «Ανθρωπο του τρένου» (1958) του Ντίνου Δημόπουλου, στη «Φαίδρα» (1962) του Ζυλ Ντασσέν, στο «Εγκλημα στα παρασκήνια» (1962) του Ντίνου Κατσουρίδη, κερδίζοντας το Βραβείο Β’ γυναικείου ρόλου στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Παρότι έγραψε το πρώτο της βιβλίο το 1969, αν και στο σχολείο δεν ήταν καλή στις εκθέσεις, όπως συχνά έλεγε, και φαινόταν η οριστική αφοσίωσή της στο γράψιμο, συνέχισε να παίζει σε μερικές ταινίες και μετά τη χούντα: «Happy Day» (1976) και «Ελευθέριος Βενιζέλος» (1980) του Παντελή Βούλγαρη και «Γενέθλια πόλη» του Τάκη Παπαγιαννίδη.

Τελικά επέλεξε το γράψιμο, «γιατί ήταν μέσα στο σπίτι», όπως έχει πει, και ήθελε να φροντίζει την οικογένειά της και συγχρόνως να γράφει στη γραφομηχανή της, την οποία δεν αποχωρίστηκε ποτέ. Η θεατρικότητα στην ατμόσφαιρα των βιβλίων της είναι εμφανής. Η ίδια θεωρούσε ότι η ζωντάνια στα γραπτά της οφειλόταν στο ότι έγραφε και ταυτόχρονα «έπαιζε» θέατρο. Οι εκδοτικές επιτυχίες (κυρίως από τους εκδοτικούς οίκους «Κέδρος» και «Πατάκης») έρχονταν η μία μετά την άλλη, καθιερώθηκε στη συνείδηση του αναγνωστικού κοινού ως συγγραφέας, αναγνωρίστηκε ως τέτοια και λίγοι θυμούνταν πλέον τη θεατρική και κινηματογραφική διαδρομή της.

Το κεφάλαιο των αγώνων στη ζωή της Ζωρζ Σαρή υπήρξε ξεχωριστό. Αγωνίστρια της Εθνικής Αντίστασης, μέλος της ΕΠΟΝ, μια γενναία αγωνίστρια που ποτέ δεν ξέχασε τις αρχές της και πάντα αγαπούσε τη ζωή. Στα Δεκεμβριανά τραυματίστηκε σοβαρά και λίγο έλειψε να χάσει το πόδι και το χέρι της, θυμάται η στενή της φίλη Αλκη Ζέη. «Ομως, έλεγε, εγώ θέλω να ζήσω».

Η Ζέη, συντετριμμένη για τον θάνατο της Ζωρζ Σαρή, θυμάται επίσης την απέραντη χαρά που είχε νιώσει όταν τη συνάντησε στη Μόσχα, περί το ’62, με τον θίασο του Ροντήρη. «Ηταν ένα γενναίο κορίτσι. Οταν δινόταν κάπου, στην Αντίσταση κ.λπ., δινόταν με τη ψυχή της».

Για τα μυθιστορήματά της

«Δεν ήταν προμελετημένο το λογοτεχνικό μου ξεκίνημα»

«Ναι, είναι προσωπικά τα βιώματα των μυθιστορημάτων μου. Ομως η πανταχού πρωταγωνίστρια (εγώ) είναι το "κόλπο" για να μιλήσω για το ιστορικό παρελθόν της χώρας μου (Κατοχή, Αντίσταση, εμφύλιος, δικτατορία). Τα μυθιστορήματά μου τα πιστεύω περιπετειώδη, μια κι η ζωή είναι μια "περιπέτεια", οπότε αναγκαστικά πολιτικά, κοινωνικά και ιστορικά. Οι προθέσεις μου, γράφοντας, ήταν η δική μου ανακούφιση, για να μην πω τη λέξη "λύτρωση". Δεν ήταν προμελετημένο το λογοτεχνικό μου ξεκίνημα».

Θλίψη στον πολιτικό κόσμο:

Θα τη θυμόμαστε ως μια πολυτάλαντη παρουσία

Τη θλίψη του για τον θάνατο της Ζωρζ Σαρή εξέφρασε ο πολιτικός κόσμος της χώρας. «Σπουδαία γυναίκα» και «σύμβολο» την χαρακτηρίζει στη δήλωσή της η υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Τατιάνα Καραπαναγιώτη. «Θα τη θυμόμαστε ως μια πολυτάλαντη παρουσία στα είδη της τέχνης, που με σεβασμό και ξεχωριστή ευαισθησία υπηρέτησε», δήλωσε ο υπεύθυνος Πολιτισμού της ΝΔ Θανάσης Δαβάκης.

Τη βαθιά του θλίψη εξέφρασε ο ΣΥΡΙΖΑ «γι’ αυτή που με τη λογοτεχνική της «σκούπα» σκούπιζε τη σκόνη των προκαταλήψεων από το μυαλό μας», ενώ ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Ευάγγελος Βενιζέλος, την χαρακτηρίζει «πολυσχιδή δημιουργό και αληθινά προοδευτικό άνθρωπο, γνήσιο τέκνο των ταραγμένων καιρών μέσα στους οποίους έζησε και δημιούργησε». Η Δημοκρατική Αριστερά υπογράμμισε τα πολιτικά, κοινωνικά και ιστορικά θέματα που εισήγαγε στα βιβλία της.

Τη θλίψη εξέφρασε και η Εταιρεία Συγγραφέων, ιδρυτικό μέλος της οποίας υπήρξε η Ζωρζ Σαρή.

Φωτεινή Φραγκούλη
«Τα ρεαλιστικά της κείμενα, με μια γλώσσα θεατρική, αντιμετώπιζαν τα παιδιά ως ξεχωριστές οντότητες και καλλιεργούσαν έμμεσα την πολιτική σκέψη. Και μόνο το μυθιστόρημά της "Νινέτ" αρκούσε για να την καταξιώσει. Αγαπήθηκε πολύ από τα παιδιά και της άξιζε».

Ελλη Παππά
«Η αφήγηση της Σαρή ούτε δραματοποιεί ούτε μυθοποιεί ούτε εξάπτει ούτε "πάθη" αναμοχλεύει. Λέει απλά στα παιδιά την πρώτη εθνική αλήθεια – πως η ανεξαρτησία είναι πολύτιμο αγαθό».

Αντα Κατσίκη-Γκίβαλου
«Η "Νινέτ" δεν αποτελεί μόνον την κορύφωση της μακράς συγγραφικής πορείας της Σαρή, η οποία θέλγει τους αναγνώστες με εξαίρετα και καινοτόμα δείγματα αισθητικά καταξιωμένης παιδικής λογοτεχνίας, αλλά είναι και ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα της νεοελληνικής λογοτεχνίας».

Αλκη Ζέη
«Για μένα είναι μεγάλος πόνος, γιατί από 12 χρόνων είμαστε αχώριστες, κι όταν χωρίζαμε, εγώ για τη Ρωσία, εκείνη για τη Γαλλία, πάντα βρίσκαμε τρόπους να συνεννοηθούμε. Η συμφωνία μας, μικρές, ήταν εκείνη να γίνει ηθοποιός κι εγώ συγγραφέας. Μου την έσκασε. Θα μου φανεί πολύ άδεια η θέση της».

Χρύσα Κουράκη
«Με τα έργα της αποτέλεσε μία από τους πρώτους συγγραφείς που οδήγησαν στην απομάκρυνση της ελληνικής παιδικής λογοτεχνίας από τα πρότυπα του 19ου αιώνα, στα οποία κυριαρχούσε το προστατευτικό ύφος, ο ηθικοπλαστικός διδακτισμός και η προβολή ενός ιδεατού κόσμου».

ΔΗΜΗΤΡΑ ΡΟΥΜΠΟΥΛΑ, ΕΘΝΟΣ 11.6.12

Σχολείο

ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ: ΠΕΘΑΝΕ ΣΤΑ 87 ΤΗΣ Η ΔΗΜΟΦΙΛΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

Φαινόμενο 1,5 εκατ. βιβλίων

Του Μανώλη Πιμπλή, ΤΑ ΝΕΑ 11.6.12

«Ηταν από μικρή ένα πολύ γενναίο κορίτσι», λέει στα «ΝΕΑ» για τη Ζωρζ Σαρή η επιστήθια φίλη της Αλκη Ζέη. «Γνωριζόμασταν από δώδεκα ετών. Σε ό,τι της άρεσε έπεφτε με τα μούτρα να το πραγματοποιήσει. Αν δεν ήθελε να κάνει κάτι, δεν το έκανε καθόλου. Δεν υπήρχαν ενδιάμεσες καταστάσεις. Το ίδιο συνέβη και στην Αντίσταση. Από την ώρα που αποφάσισε να μπει στον χορό, έπεσε με τα μούτρα. Και ήταν άφοβη. Τον Δεκέμβρη του ’44 πληγώθηκε σοβαρά από εγγλέζικο όλμο και υπήρχε σοβαρός κίνδυνος να της κόψουν ένα χέρι και ένα πόδι. Πήγα στα Πατήσια, στο Νοσοκομείο Αγία Ολγα όπου την είχαν, για να τη δω. Μέσα σε ένα απόλυτο χάος και τη φρίκη που συναντούσες σε κάθε βήμα σου στο νοσοκομείο, την πλησιάζω και βλέπω ότι είχε γράψει πάνω από το κρεβάτι της στον τοίχο: "Εγώ θα ζήσω και με ένα χέρι και με ένα πόδι". Τελικά δεν της έκοψαν τίποτα, ο γιατρός ο Κόκκαλης την έσωσε», λέει η Αλκη Ζέη.

Ο θάνατος βρήκε τη Ζωρζ Σαρή το Σάββατο το πρωί ύστερα από ένα τελικό δεκαπενθήμερο πάλης για τη ζωή. Είχε βέβαια από χρόνια εμφανίσει προβλήματα υγείας, ιδίως μετά τον αιφνίδιο θάνατο, το 2007, της κόρης της, της μεταφράστριας και μουσικού Μελίνας Καρακώστα. Το τελευταίο της βιβλίο κυκλοφόρησε το 2009. Ηταν το «Προτελευταίο σκαλοπάτι», κείμενο γραμμένο λίγο παλιότερα και το τελευταίο μιας σειράς τριάντα σχεδόν βιβλίων – από τα οποία τα δέκα για μικρά παιδιά και τα υπόλοιπα μυθιστορήματα για νέους – που της έδωσαν μια πολύ σημαντική θέση στη νεανική μας λογοτεχνία.

«Ηθελα να βάλω ορισμένα πράγματα στη θέση τους», μας είχε πει τότε, στην τελευταία της επαφή με τον Τύπο, η Ζωρζ Σαρή. «Είχα μετανιώσει για κάποια πράγματα που είχα γράψει γιατί δεν υπήρξα δίκαιη με ορισμένους ανθρώπους. Και ήθελα να τους αποκαταστήσω».

Κάπου 1,5 εκατομμύριο αντίτυπα πούλησαν τα βιβλία της από το 1991, οπότε και στεγάστηκαν στις εκδόσεις Πατάκη. Είναι πιθανότατα το απόλυτο ρεκόρ στην παιδική λογοτεχνία. Η συγγραφική της εκκίνηση, βέβαια, είχε γίνει πολύ παλιότερα: με τον «Θησαυρό της Βαγίας» που κυκλοφόρησε στον Κέδρο το 1969.

Σε όλα της τα μυθιστορήματα η Ζωρζ Σαρή ανακάτευε πρόσωπα του οικογενειακού της περιβάλλοντος, κρυμμένα πίσω από αλλαγμένα ονόματα, σε διάφορες φάσεις της ζωής τους. Και ακολούθησε τον δρόμο της Αλκης Ζέη που καινοτόμησε βάζοντας στους ορίζοντες του παιδικού βιβλίου και τα μεγάλα πολιτικά γεγονότα της εποχής. Με βιβλία όπως το «Οταν ο ήλιος…» που μιλάει για την Αντίσταση, οι «Νικητές» (με φόντο τον Εμφύλιο) ή τα «Γενέθλια» (για τη χούντα).

Τα βραβεία, πάντως, που έλαβε είναι δυσανάλογα λίγα σε σχέση με την προσφορά της. Ξεχωρίζει, ανάμεσά τους, το όψιμο Κρατικό Βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας για τη «Νινέτ», βιβλίο του 1993.

«Η επιτυχία της είναι και αυτή δείγμα του πείσματός της», λέει σήμερα η Αλκη Ζέη – επίσης αγαπημένη των παιδιών, τα βιβλία της οποίας, ενώ είναι πολύ λιγότερα, πωλούνται και αυτά σε εκατοντάδες χιλιάδες αντίτυπα. «Μου την έφερε!», προσθέτει αστειευόμενη. «Είχαμε συμφωνήσει από μικρές ότι εγώ θα γίνω συγγραφέας και εκείνη ηθοποιός, πράγμα που έγινε. Οταν όμως αποφάσισε να γίνει και συγγραφέας, ήταν βέβαιο πως θα πετύχει αφού, όπως σας είπα ήδη, έπεφτε με τα μούτρα σε ό,τι έκανε».

Ζωρζ Σαρή: «Στην Κατοχή ήμασταν ευτυχισμένοι…»

«Αν αγαπούσε κάποιον, γινόταν θυσία. Αν όχι, έδειχνε πλήρη αδιαφορία», λέει η Αλκη Ζέη για τη Ζωρζ Σαρή. «Ημασταν αχώριστες. Ακόμα και όταν έφυγα εγώ για τη Ρωσία και εκείνη για το Παρίσι, διατηρούσαμε, έστω και παράνομα, αλληλογραφία μέσω των Μιλλιέξ. Μία από τις πιο συγκινητικές στιγμές της ζωής μου ήταν όταν ήρθε με τον θίασο του Ροντήρη στη Μόσχα. Κατέβηκε από το τρένο με χέρια απλωμένα να με αγκαλιάσει».

Ηταν πριν από τη συγγραφική σταδιοδρομία όλα αυτά. Η Ζωρζ Σαρή, κόρη Γαλλίδας από τη Σενεγάλη και Ελληνα από το Αϊβαλί, φοίτησε επί Κατοχής στη Δραματική Σχολή του Δημήτρη Ροντήρη και το 1947 υποχρεώθηκε να φύγει για το Παρίσι. Εκεί γνώρισε ανθρώπους όπως ο Κώστας Αξελός, η Μελίνα Μερκούρη, ο Μαρσέλ Μαρσό, αλλά και τον μελλοντικό της σύζυγο Μαρσέλ Καρακώστα, με τον οποίο απέκτησε δύο παιδιά. «Δείγμα και αυτό του αποφασιστικού χαρακτήρα της, όταν γνώρισε τον Μαρσέλ που ήταν φοιτητής Ιατρικής, είπε "εγώ με αυτόν τον άνθρωπο θα ζήσω"», σχολιάζει η Αλκη Ζέη. «Και ήταν τυχερή. Είναι ο άνθρωπος που της κρατούσε το χέρι μέχρι την τελευταία στιγμή», καταλήγει.

Ως ηθοποιός θεάτρου δούλεψε ήδη στο Παρίσι και στην Ελλάδα επέστρεψε το 1962, οπότε και έπαιξε δίπλα στους σημαντικότερους ηθοποιούς της εποχής. Σταμάτησε όταν ήρθε η χούντα και στράφηκε στη συγγραφή. Είχε προλάβει, πάντως, να παίξει επιλεκτικά και στον κινηματογράφο: στο «Τελευταίο ψέμα» του Μιχάλη Κακογιάννη (1958), στον «Ανθρωπο του τρένου» (1958) του Ντίνου Δημόπουλου, στη «Φαίδρα» (1962) του Ζυλ Ντασσέν, στο «Εγκλημα στα παρασκήνια» (1962) του Ντίνου Κατσουρίδη (βραβείο Β’ γυναικείου ρόλου στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης).

Οσο για τα ΕΠΟΝίτικα κατοχικά χρόνια; «Ηταν χρόνια χαράς και ελευθερίας», έχει πει. «Από δυστυχισμένοι γίναμε ευτυχισμένοι. Γιατί διαλέξαμε τον δρόμο της ζωής και ας υπήρχε ο θάνατος μέσα. Δεν φοβόμασταν. Υπήρχε ένας στόχος, η απελευθέρωση».

Σχολείο

Ζωρζ Σαρή: Μια μαχητική παραμυθού

Έφυγε από τη ζωή σήμερα η Ζωρζ Σαρή. Η κηδεία της θα γίνει την Τρίτη.

Της ΟΛΓΑΣ ΣΕΛΛΑ, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 9.6.12

Τις τελευταίες 15 μέρες έδωσε την τελευταία μάχη της ζωής της η συγγραφέας δεκάδων παιδικών βιβλίων, μεταφράστρια και ηθοποιός Ζωρζ Σαρή. Την έχασε. Εφυγε από τη ζωή το Σάββατο 9 Ιουνίου, σε ηλικία 87 ετών. Εζησε μια ζωή γεμάτη, απρόβλεπτη, δύσκολη, γοητευτική. Και ήταν παρούσα από νωρίς σε πολλές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Στην Κατοχή πήρε μέρος στην Αντίσταση. Στη διάρκεια του Εμφυλίου, ακολούθησε το δρόμο της υπερορίας όπως πολλοί άλλοι και έφυγε για το Παρίσι. Επέστρεψε στην Ελλάδα όταν ξεκινούσε η «χαμένη άνοιξη», το 1962. Για να βιοποριστεί στράφηκε στο θέατρο, τον κινηματογράφο και τη μετάφραση. Το παιδικό βιβλίο ήρθε αργότερα, στη διάρκεια της δικτατορίας, στο φιλόξενο γραφείο της Νανάς Καλλιανέση, του «Κέδρου». «Ο θησαυρός της Βαγίας», το 1969, που ξεκίνησε σαν παιχνίδια με τα παιδιά της και τους φίλους τους, έδειξε και στην ίδια έναν άλλο δρόμο, το δρόμο του παραμυθιού, μέσα από τον οποίον πολύ δύσκολα πράγματα λέγονται σε μικρά παιδιά.

Και τον υπηρέτησε με αφοσίωση, αγάπη και όραμα τον δρόμο του παιδικού βιβλίου η Ζωρζ Σαρρή. Από τότε και μέχρι σήμερα έχει γράψει έχει γράψει μυθιστορήματα για παιδιά και εφήβους, νουβέλες, θεατρικά παιδικά έργα και ιστορίες για μικρά παιδιά. Επίσης υπέγραψε δεκατέσσερις μεταφράσεις μυθιστορημάτων από τα γαλλικά. Τα βραβεία δεν άργησαν να έρθουν. Το 1994 βραβεύτηκε με το Κρατικό Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου για το βιβλίο της «Νινέτ» καθώς και από τον Κύκλο Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, ο οποίος τη βράβευσε ξανά το 1999. «Η Νινέτ είναι ένα κλασικό μυθιστόρημα που θα μπορούσε να το κατατάξει κανείς στο Bildungsroman (εξελικτικό μυθιστόρημα). Η τριπρόσωπη αφήγηση από τον παντογνώστη αφηγητή χαρακτηρίζεται από άνεση και εξαιρετική τεχνική. Στη Νινέτ παρακολουθούμε την εξελικτική πορεία της ηρωίδας από τη γέννησή της στην Κωνσταντινούπολη ως το γάμο της στα είκοσί της χρόνια στην Αθήνα αφού έχει περάσει μέρος της ζωής της στην Οδησσό, στο Παρίσι, στον Σαιν Λούι της Σενεγάλης. Καίρια ιστορικά γεγονότα (Οκτωβριανή Επανάσταση, Μικρασιατική Καταστροφή, Δικτατορία Μεταξά) πλαισιώνουν την αφήγηση στο σαγηνευτικό ταξίδι στο χρόνο χωρίς να καθορίζουν αποφασιστικά την εξέλιξη και κλιμάκωση του μύθου…

Η Νινέτ δεν αποτελεί μόνον την κορύφωση της μακράς συγγραφικής πορείας της Ζωρζ Σαρή, η οποία εδώ και 25 χρόνια θέλγει τους νεαρούς αναγνώστες με εξαίρετα και καινοτόμα δείγματα αισθητικά καταξιωμένης παιδικής λογοτεχνίας, αλλά είναι και ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα της νεοελληνικής λογοτεχνίας» έγραφε για το βιβλίο η καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, Αντα Κατσίκη-Γκίβαλου. Το 1988 προτάθηκε για το βραβείο Χ.Κ. Άντερσεν. «Με τα έργα της αποτέλεσε μια από τους πρώτους συγγραφείς που οδήγησαν στην απομάκρυνση της ελληνικής παιδικής λογοτεχνίας από τα πρότυπα του 19ου αιώνα, στα οποία κυριαρχούσε το προστατευτικό ύφος, ο ηθικοπλαστικός διδακτισμός και η προβολή ενός ιδεατού κόσμου. Η Ζωρζ Σαρή αντιμετώπισε το παιδί ως αυτόνομο άτομο με δική του προσωπικότητα και προέβαλε ήρωες ρεαλιστικούς. Παράλληλα άρχισε να εισάγει πολιτικά και ιστορικά θέματα σε βιβλία για παιδιά, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα η πολιτική σκέψη να μην αποτελεί πια προνόμιο μόνο των ενηλίκων», έγραψε η κριτική.

Σήμερα όλα της τα βιβλία, που εξακολουθούν να επανεκδίδονται και να μεγαλώνουν και τις νεότερες γενιές, κυκλοφορούν από τις εκδόσεις «Πατάκης».

Καμπή στη ζωή της ήταν το 2007, όταν έχασε την κόρη της, επίσης συγγραφέα παιδικών βιβλίων, Μελίνα Καρακώστα. Δεν άντεξε. Η κηδεία της Ζωρζ Σαρή θα γίνει την ερχόμενη Τρίτη, στις 11 το πρωί, από το Α Νεκροταφείο.

Τ. Καραπαναγιώτη: Συλλυπητήρια για το θάνατο της Ζωρζ Σαρή
Συλλυπητήρια για το θάνατο της Ζωρζ Σαρή, «μιας σπουδαίας γυναίκας», που «η προσφορά της στην ελληνική λογοτεχνία, σε δύσκολους καιρούς, παραμένει σύμβολο» απέστειλε η υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, Τατιάνα Καραπαναγ…

09/06/2012 | 19:09
Συλλυπητήρια της ΔΗΜΑΡ για το θάνατο της Ζωρζ Σαρή
Όπως σημειώνεται στην ανακοίνωση, «η Ζωρζ Σαρρή, πολυδιαβασμένη, αγαπημένη και βραβευμένη συγγραφέας, ηθοποιός και μεταφράστρια της γαλλικής λογοτεχνίας, υπήρξε συνεπής αριστερή καλλιτεχνική συνείδηση του ελληνικού 20ού …

09/06/2012 | 19:08
Δήλωση της ΝΔ για την απώλεια της Ζωρζ Σαρή
«Μία σημαντική Ελληνίδα συγγραφέας αλλά και ηθοποιός, η Ζώρζ Σαρρή, δεν είναι πια κοντά μας», δήλωσε ο υπεύθυνος του Τομέα Πολιτικής Ευθύνης Πολιτισμού της Νέας Δημοκρατίας, Βουλευτής Λακωνίας, κ. Θανάσης Δαβάκης, για τη…

Σχολείο

Γιάννης Ζουμπουλάκης, ΤΟ ΒΗΜΑ 9.6.12 

Πέθανε η συγγραφέας Ζωρζ Σαρή

Υπήρξε σεμνή και εκλεκτική ηθοποιός, αφιερώθηκε με ζήλο στην συγγραφή μυθιστορημάτων διακρίθηκε στον χώρο της παιδικής λογοτεχνίας

Πέθανε η συγγραφέας Ζωρζ Σαρή

Σε ηλικία 87 ετών πέθανε το πρωί του Σαββάτου 9 Ιουνίου, η διακεκριμένη ηθοποιός και συγγραφέας Ζωρζ Σαρρή.  Γεννημένη το 1925 από Μικρασιάτη πατέρα και Γαλλίδα μητέρα, η Σαρρή άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα στη δραματική σχολή του Δ. Ροντήρη με αρχικό στόχο την ενασχόλησή της με την ηθοποιία.
Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο δούλεψε ως ηθοποιός του θεάτρου στο Παρίσι, ενώ η πρώτη ταινία που έπειξε στον κινηματογράφο είναι το «Τελευταίο ψέμα» του Μιχάλη Κακογιάννη, παραγωγή του 1958.
Αν και η Σαρρή δεν εμφανίστηκε σε πολλές ταινίες, οι επιλογές της ήταν εκλεκτές: ο «Ανθρωπος του τρένου» (1958) του Ντίνου Δημόπουλου ,«Φαίδρα» (1962) του Ζιλ Ντασέν, το «Εγκλημα στα παρασκήνια» (1962) του Ντίνου Κατσουρίδη για το οποίο κέρδισε το βραβείο Β’ γυναικείου ρόλου στο φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης κ.α.

Μετά την επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών στην Ελλάδα, η Σαρρή άρχισε να ασχολείται με την συγγραφή μυθιστορημάτων. Το πρώτο μυθιστόρημά της που εκδόθηκε το 1969 είναι ο «Θησαυρός της Βαγίας». Σημείωσε μεγάλη επιτυχία και υπήρξε η αφετηρία των παραπάνω από 20 μυθιστορημάτων που ακολούθησαν: Ανάμεσά τους «Το ψέμα», «Όταν ο ήλιος…», «Οι νικητές», «Σοφία» και το «Τελευταίο σκαλοπάτι» που εκδόθηκε το 2009.
Η ενασχόλησή της με την παιδική λογοτεχνία είναι εξίσου αξιοσημείωτη. Το 1973 εξέδωσε το «Γαϊτανάκι» που θεωρείται κλασικό για το είδος του. Αλλα έργα παιδικής λογοτεχνίας: «Ο Φρίκος ο Κοντορεβυθούλης μου», «Ο Αρλεκίνος», «Η πολυλογού».

Η Σαρρή υπήρξε χρόνια φίλη της συγγραφέα Άλκης Ζέη και στο βιβλίο της , «Ε.Π.» εξιστορεί γεγονότα από την κοινή μαθητική ζωή τους.
Οι κινηματογραφικές εμφανίσεις της Σαρρή συνεχίστηκαν και μετά την χούντα: «Χάππυ Νταίη» (1976) και «Ελευθέριος Βενιζέλος» (1980) του Παντελή Βούλγαρη, «Γενέθλια πόλη» του Τάκη Παπαγιαννίδη.
Λογοτεχνικά βραβεία: Κρατικό  Παιδικής Λογοτεχνίας (1994), Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου για το βιβλίο της «Νινέτ» (1994) και «Ο χορός της ζωής» (1999). Το 1988 ήταν υποψήφια για το βραβείο Άντερσεν.

Πριν από μερικά χρόνια, το 2008, σε ημερίδα αφιερωμένη στα 40 χρόνια προσφοράς της Ζ. Σαρρή στη λογοτεχνία για παιδιά και για νέους, σημαντικά πρόσωπα του ακαδημαϊκού χώρου και της ευρύτερης εκπαιδευτικής κοινότητας μίλησαν για τη ζωή και τη συμβολή του έργου της.
Η κηδεία της Ζωρζ Σαρρή θα γίνει την Τρίτη 12 Ιουνίου στην Αθήνα από το Α’ Νεκροταφείο

Σχολείο

http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=462&t=140

http://www.greekbooks.gr/zorz-sari.person

http://www.greece2001.gr/writers/ZwrzSarh.html

About these ads
  1. Κανένα σχόλιο ακόμα.
  1. No trackbacks yet.

Υποβολή απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 81 other followers

%d bloggers like this: